Luận văn thạc sĩ về phát triển dịch vụ ngân hàng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại BIDV

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu phát triển các dịch vụ ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng đầu tư và phát triển, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Đoàn Hoàng Việt
• Người hướng dẫn: PGS-TS Trần Huy Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Phát Triển Dịch Vụ Ngân Hàng Cho Doanh Nghiệp Nhỏ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC DỊCH VỤ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. KHÁI NIỆM DỊCH VỤ NGÂN HÀNG VÀ CÁC DỊCH VỤ CHỦ YẾU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2. CÁC DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV
• 1.2.1. Khái niệm DNNVV
• 1.2.2. Đặc điểm DNNVV
• 1.2.3. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế nước ta hiện nay
• 1.2.4. Đặc thù cung cấp dịch vụ ngân hàng đối với DNNVV
• 1.2.5. Sự khác biệt cung cấp dịch vụ ngân hàng BIDV đối với DNNVV so với DN lớn và DNNVV của các NHTM khác
• 1.2.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển dịch vụ ngân hàng BIDV nói chung và DNNVV nói riêng
• 1.3. SỰ CẦN THIẾT PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV
• 1.3.1. Đối với ngân hàng
• 1.3.2. Đối với Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.3.3. Chiến lược phát triển Doanh nghiệp nhỏ và vừa của Đảng và nhà nước
• 1.4. ĐO LƯỜNG CÁC DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BIDV ĐỐI VỚI DNNVV
• 1.5. KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI MỘT SỐ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI KHÁC
• 1.5.1. Kinh nghiệm phát triển dịch vụ ngân hàng tại một số NHTM khác
• 1.5.2. Một số bài học kinh nghiệm rút ra về phát triển các dịch vụ đối với DNNVV
• 1.6. Kết luận chương I
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CUNG ỨNG CÁC DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI BIDV
• 2.1. GIỚI THIỆU SƠ NÉT VỀ NHĐT VÀ PTVN
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.2. GIỚI THIỆU CÁC DỊCH VỤ CUNG ỨNG CHO CÁC DNNVV TẠI NHĐT VÀ PTVN
• 2.2.1. Dịch vụ ngân hàng truyền thống
• 2.2.2. Dịch vụ ngân hàng hiện đại
• 2.3. THỰC TRẠNG CUNG CẤP CÁC DỊCH VỤ ĐỐI VỚI DNNVV TẠI NHĐT VÀ PTVN
• 2.3.1. Những thành tựu đạt được
• 2.3.1.1. Nhóm dịch vụ huy động vốn
• 2.3.1.2. Nhóm dịch vụ cấp tín dụng
• 2.3.1.3. Nhóm dịch vụ thanh toán
• 2.3.1.4. Kinh doanh ngoại tệ
• 2.3.1.5. Dịch vụ kinh doanh bảo hiểm
• 2.3.1.6. Dịch vụ kinh doanh thẻ
• 2.3.1.7. Dịch vụ thị trường phái sinh
• 2.3.1.8. Dịch vụ ngân hàng điện tử
• 2.3.2. Những mặt tồn tại
• 2.3.2.1. Dịch vụ huy động vốn
• 2.3.2.2. Dịch vụ cấp tín dụng
• 2.3.2.3. Dịch vụ thanh toán
• 2.3.2.4. Dịch vụ kinh doanh ngoại tệ
• 2.3.2.5. Dịch vụ kinh doanh bảo hiểm
• 2.3.2.6. Dịch vụ kinh doanh thẻ
• 2.3.2.7. Dịch vụ thị trường phái sinh
• 2.3.2.8. Dịch vụ ngân hàng hiện đại
• 2.3.3. Nguyên nhân những mặt tồn tại
• 2.3.3.1. Nguyên nhân xuất phát từ phía NHĐT và PTVN
• 2.3.3.2. Nguyên nhân xuất phát từ phía các DNNVV
• 2.3.3.3. Nguyên nhân từ phía chính sách vĩ mô
• 2.3.3.4. Những nguyên nhân khác
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÁC DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI NHĐT VÀ PTVN
• 3.1. MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN CÁC DỊCH VỤ NGÂN HÀNG CỦA BIDV
• 3.2. ĐỊNH HƯỚNG CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN MỘT SỐ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG CHỦ YẾU TẠI BIDV
• 3.2.1. Định hướng phát triển một số dịch vụ Ngân hàng chủ yếu tại BIDV
• 3.2.2. Chiến lược phát triển một số dịch vụ hiện đại Ngân hàng chủ yếu tại BIDV
• 3.3. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI BIDV
• 3.3.1. Giải pháp thuộc về NHNN
• 3.3.2. Giải pháp thuộc về BIDV
• 3.3.2.1. Nâng cao năng lực tài chính
• 3.3.2.2. Cơ cấu mô hình tổ chức và nâng cao năng lực quản trị, điều hành
• 3.3.2.3. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực
• 3.3.2.4. Giải pháp về xây dựng chiến lược đầu tư phát triển công nghệ
• 3.3.2.5. Xây dựng chiến lược hoàn thiện và phát triển dịch vụ ngân hàng đối với DNNVV
• 3.3.2.6. Giải pháp về lãi suất và phí dịch vụ
• 3.3.2.7. Chiến lược tiếp thị, quảng bá dịch vụ ngân hàng
• 3.3.2.8. Phát triển mạng lưới giao dịch
• 3.3.3. Các giải pháp hỗ trợ khác
• 3.3.3.1. Đối với Nhà nước
• 3.3.3.2. Về phía DNNVV
• 3.4. Những đề xuất kiến nghị
• 3.4.1. Đối với Chính Phủ
• 3.4.2. Đối với NHNN
• 3.4.3. Đối với các Hiệp hội nghề nghiệp
• 3.5. Kết luận chương 3
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển dịch vụ ngân hàng cho doanh nghiệp nhỏ

Trong nền kinh tế hiện đại, dịch vụ ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) phát triển. Các dịch vụ này không chỉ giúp DNNVV tiếp cận nguồn vốn mà còn cung cấp các giải pháp tài chính linh hoạt, phù hợp với nhu cầu của họ. Việc phát triển dịch vụ ngân hàng cho DNNVV không chỉ mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

1.1. Khái niệm và vai trò của dịch vụ ngân hàng

Dịch vụ ngân hàng được hiểu là các hoạt động tài chính mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng, bao gồm cho vay, gửi tiền, và các dịch vụ thanh toán. Đối với DNNVV, dịch vụ ngân hàng giúp họ quản lý tài chính hiệu quả hơn, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

1.2. Tình hình phát triển dịch vụ ngân hàng hiện nay

Hiện nay, nhiều ngân hàng thương mại đã chú trọng phát triển các sản phẩm dịch vụ dành riêng cho DNNVV. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc cung cấp dịch vụ phù hợp với nhu cầu đa dạng của các doanh nghiệp này.

II. Thách thức trong phát triển dịch vụ ngân hàng cho DNNVV

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng việc phát triển dịch vụ ngân hàng cho DNNVV cũng gặp không ít thách thức. Các ngân hàng cần phải hiểu rõ đặc điểm và nhu cầu của DNNVV để có thể cung cấp dịch vụ hiệu quả.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp cận vốn

Nhiều DNNVV gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn do thiếu tài sản đảm bảo và thông tin tài chính minh bạch. Điều này khiến ngân hàng ngần ngại trong việc cấp tín dụng cho họ.

2.2. Thiếu hiểu biết về dịch vụ ngân hàng

Nhiều DNNVV không nắm rõ các sản phẩm dịch vụ ngân hàng hiện có, dẫn đến việc không tận dụng được các cơ hội tài chính mà ngân hàng cung cấp.

III. Phương pháp phát triển dịch vụ ngân hàng cho DNNVV

Để phát triển dịch vụ ngân hàng cho DNNVV, các ngân hàng cần áp dụng những phương pháp hiệu quả nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

3.1. Tăng cường đào tạo và tư vấn

Ngân hàng cần tổ chức các chương trình đào tạo và tư vấn cho DNNVV về các sản phẩm dịch vụ ngân hàng, giúp họ hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động và lợi ích của các dịch vụ này.

3.2. Cải tiến quy trình cho vay

Cần đơn giản hóa quy trình cho vay để DNNVV có thể dễ dàng tiếp cận nguồn vốn. Việc này bao gồm việc giảm bớt thủ tục hành chính và thời gian xử lý hồ sơ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc phát triển dịch vụ ngân hàng cho DNNVV không chỉ giúp các doanh nghiệp này phát triển mà còn góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế. Các ngân hàng cần chú trọng đến việc cải thiện chất lượng dịch vụ và đa dạng hóa sản phẩm.

4.1. Các mô hình dịch vụ thành công

Một số ngân hàng đã áp dụng thành công các mô hình dịch vụ ngân hàng hiện đại, giúp DNNVV tiếp cận dễ dàng hơn với các sản phẩm tài chính.

4.2. Đánh giá hiệu quả dịch vụ ngân hàng

Các chỉ số tài chính cho thấy rằng DNNVV sử dụng dịch vụ ngân hàng có hiệu quả hơn trong việc quản lý tài chính và phát triển kinh doanh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của dịch vụ ngân hàng cho DNNVV

Phát triển dịch vụ ngân hàng cho DNNVV là một nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Các ngân hàng cần tiếp tục cải tiến và đổi mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của DNNVV.

5.1. Định hướng phát triển dịch vụ ngân hàng

Ngân hàng cần xây dựng chiến lược phát triển dịch vụ ngân hàng phù hợp với đặc điểm và nhu cầu của DNNVV, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh.

5.2. Tương lai của dịch vụ ngân hàng cho DNNVV

Với sự phát triển của công nghệ, dịch vụ ngân hàng cho DNNVV sẽ ngày càng trở nên đa dạng và linh hoạt hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vị trí then chốt trong nền kinh tế Việt Nam. Theo thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đến tháng 5 năm 2010, cả nước có khoảng 496.101 doanh nghiệp, trong đó khối DNNVV chiếm xấp xỉ 97% tổng số doanh nghiệp, đóng góp 40% GDP hàng năm và tạo việc làm cho hơn 50,1% tổng lực lượng lao động trong khu vực doanh nghiệp. Hơn 39.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia trực tiếp vào hoạt động xuất khẩu, đóng góp hơn 25% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn quốc. Mặc dù đóng vai trò là thanh giảm sốc và động lực tăng trưởng, các DNNVV thường xuyên đối mặt với rào cản hạn chế về năng lực tài chính, thiếu tài sản bảo đảm và khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ ngân hàng hiện đại.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn giữa nhu cầu vốn, dịch vụ tài chính ngày càng cao của khối DNNVV với năng lực cung ứng, quản trị rủi ro của hệ thống ngân hàng thương mại. Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận về dịch vụ ngân hàng dành cho DNNVV, phân tích thực trạng cung ứng dịch vụ tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) giai đoạn 2006–2009, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp khả thi nhằm mở rộng thị phần và nâng cao chất lượng dịch vụ đến năm 2015.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ hoạt động cung ứng dịch vụ ngân hàng truyền thống lẫn hiện đại của BIDV trên mạng lưới 108 chi nhánh toàn quốc, tập trung vào chuỗi dữ liệu thực chứng từ năm 2006 đến năm 2009 và số liệu cập nhật 6 tháng đầu năm 2010. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua các chỉ số chuyển biến rõ nét: tổng dư nợ cho vay DNNVV tại BIDV đến cuối năm 2009 đạt 90.816 tỷ đồng, chiếm 44% tổng dư nợ toàn hệ thống, đồng thời tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát giảm mạnh từ 9% năm 2006 xuống còn 2,71% năm 2009, tạo nền tảng vững chắc cho quá trình cổ phần hóa ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết trung gian tài chính và lý thuyết ngân hàng thương mại hiện đại để làm sáng tỏ bản chất của việc cung ứng dịch vụ tài chính. Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010, hoạt động ngân hàng được định hình thông qua 3 nghiệp vụ trụ cột: nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Các khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa bao gồm: dịch vụ ngân hàng truyền thống (huy động vốn, cho vay từng lần, cho vay theo hạn mức tín dụng, bảo lãnh), dịch vụ ngân hàng hiện đại (thanh toán điện tử, Direct Banking, Home Banking, kinh doanh thẻ, thị trường phái sinh, hoán đổi tiền tệ chéo và bảo hiểm Bancassurance).

Khung pháp lý định danh khách hàng mục tiêu được áp dụng theo Điều 3 Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ, quy định DNNVV là cơ sở kinh doanh đăng ký theo pháp luật, phân chia thành 3 cấp: siêu nhỏ, nhỏ và vừa với quy mô tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng hoặc số lao động bình quân năm không quá 300 người. Mô hình nghiên cứu đặt trọng tâm vào lý thuyết đa dạng hóa danh mục dịch vụ nhằm phân tán rủi ro tín dụng và dịch chuyển cơ cấu thu nhập. Luận văn chỉ ra rằng tỷ lệ thu ngoài lãi trên tổng thu nhập của các ngân hàng thương mại Việt Nam đạt khoảng 30% đến 45%, trong khi tại các ngân hàng phát triển trên thế giới con số này vượt trên 50%, khẳng định xu thế tất yếu của việc mở rộng dịch vụ phi tín dụng đối với khối DNNVV.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định lượng và phương pháp định tính nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan:

Phương pháp định lượng được triển khai thông qua cuộc khảo sát thực tiễn với cỡ mẫu 100 doanh nghiệp nhỏ và vừa đang trực tiếp duy trì quan hệ giao dịch tại các chi nhánh BIDV. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo ngành nghề (xây dựng, chế biến, thương mại) và quy mô vốn. Kỹ thuật thu thập dữ liệu sử dụng bảng câu hỏi đóng kết hợp mở, gửi qua đường bưu điện, thư điện tử, fax và phỏng vấn trực tiếp. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đo lường chính xác các chỉ số mức độ hài lòng về tính đa dạng sản phẩm, biểu phí, quy trình công nghệ, thời gian xử lý giao dịch và thái độ phục vụ của nhân viên.

Phương pháp định tính áp dụng kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích tổng hợp chuỗi thời gian, so sánh đối chiếu số liệu thứ cấp từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh thường niên của BIDV, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam giai đoạn 2006–2009, kết hợp phân tích các dự án hỗ trợ kỹ thuật từ Ngân hàng Thế giới (WB). Tác giả lựa chọn phương pháp phân tích so sánh kinh nghiệm thực tiễn từ Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) và Vietinbank nhằm rút ra các bài học quản trị có tính tương thích cao cho BIDV.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Hoạt động cung ứng dịch vụ ngân hàng của BIDV đối với phân khúc DNNVV trong giai đoạn 2006–2009 ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ trên nhiều phương diện:

Thứ nhất, tăng trưởng dư nợ tín dụng và kiểm soát nợ xấu đạt kết quả ấn tượng. Tổng dư nợ tín dụng của BIDV đối với DNNVV tăng từ 40.540 tỷ đồng năm 2006 lên 90.816 tỷ đồng năm 2009. Tốc độ tăng trưởng dư nợ DNNVV năm 2009 đạt 31%, cao hơn mức tăng trưởng bình quân 28% của toàn ngân hàng. Tỷ trọng dư nợ DNNVV trong tổng dư nợ BIDV tăng liên tục qua các năm: 41% năm 2006, 42% năm 2007, 43% năm 2008 và chạm mốc 44% năm 2009 với 23.315 doanh nghiệp có quan hệ tín dụng (tăng thêm 3.216 doanh nghiệp so với năm 2008). Đồng thời, tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống giảm mạnh từ 9% năm 2006 xuống 4% năm 2007 và đạt 2,71% năm 2009.

Thứ hai, cơ cấu cho vay theo kỳ hạn và ngành kinh tế có sự phân bổ rõ rệt. Dư nợ ngắn hạn của DNNVV năm 2009 chiếm ưu thế tuyệt đối với 54.490 tỷ đồng (tỷ trọng 60%, tăng 41% so với năm 2008), dư nợ trung hạn đạt 11.806 tỷ đồng (tăng 31%) và dư nợ dài hạn đạt 23.612 tỷ đồng (tăng 14%). Về phân bổ ngành nghề, ngành xây dựng chiếm tỷ trọng cao nhất với 22.704 tỷ đồng (chiếm 25%), công nghiệp chế biến đạt 20.888 tỷ đồng (chiếm 23%, tăng 7.736 tỷ đồng) và thương nghiệp đạt 14.531 tỷ đồng (chiếm 16%, tăng trưởng 40% so với năm 2008).

Thứ ba, sự bứt phá của nhóm dịch vụ phi tín dụng và thanh toán. Dư số bảo lãnh cho DNNVV năm 2009 đạt 31.108 tỷ đồng (tăng 13% so với năm 2008), chiếm 45% tổng số dư bảo lãnh của BIDV (70.700 tỷ đồng), trong đó bảo lãnh thực hiện hợp đồng chiếm 33% và bảo lãnh dự thầu chiếm 24%. Doanh số thanh toán quốc tế của DNNVV năm 2009 đạt 2.836,58 triệu USD (hàng nhập khẩu đạt 2.295,49 triệu USD, tăng 30,2%; hàng xuất khẩu đạt 541,09 triệu USD, tăng 9,7%). Doanh số mua bán ngoại tệ của DNNVV đạt 7.257,80 triệu USD, tăng 27,3% so với năm 2008, chiếm 25% tổng doanh số toàn hệ thống. Doanh thu phí bảo hiểm BIC từ DNNVV đạt 93.542 triệu đồng, tăng 43%, chiếm tỷ trọng 23% tổng doanh thu phí của BIC.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu được hệ thống hóa trực quan thông qua 21 bảng số liệu và 3 biểu đồ phân tích cơ cấu. Biểu đồ 1 và Biểu đồ 2 mô tả rõ nét xu hướng tập trung tín dụng vào khu vực kinh tế ngoài quốc doanh (chiếm 93% tổng dư nợ năm 2009) và ưu tiên cho vay ngắn hạn thu hồi vốn nhanh (trên 50% tổng dư nợ) nhằm tối ưu hóa vòng quay dòng tiền.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng nhanh chóng của thị phần DNNVV tại BIDV là do ngân hàng đã triển khai đề án tái cấu trúc toàn diện theo tư vấn của Ngân hàng Thế giới (WB), chuyển đổi thành công mô hình 7 khối tại Trụ sở chính và 5 khối chức năng tại 108 chi nhánh từ cuối năm 2008. Bên cạnh đó, chính sách giảm lãi suất cho vay từ 1% trở lên áp dụng riêng cho DNNVV từ đầu năm 2010 đã tạo sức hút cạnh tranh mạnh mẽ so với các ngân hàng thương mại cổ phần khác.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng bộc lộ những điểm nghẽn nghiêm trọng:

• Cơ cấu huy động vốn mất cân đối: Tiền gửi dưới 12 tháng và không kỳ hạn chiếm tới 79% tổng nguồn vốn huy động năm 2009 (67.466 tỷ đồng trên tổng số 188.042 tỷ đồng), tạo ra rủi ro thanh khoản tiềm ẩn khi tài trợ các dự án trung và dài hạn.
• Dịch vụ cho thuê tài chính suy giảm: Dư nợ cho thuê tài chính DNNVV năm 2009 đạt 917 tỷ đồng (+21%), nhưng tỷ lệ nợ xấu tăng vọt lên mức 12% và ghi nhận lợi nhuận âm 22 tỷ đồng do ảnh hưởng suy thoái kinh tế.
• Các sản phẩm ngân hàng hiện đại (hoán đổi lãi suất, phái sinh tiền tệ chéo) còn quá phức tạp, chưa được chuẩn hóa cho phân khúc khách hàng quy mô nhỏ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện và mở rộng các dịch vụ ngân hàng dành cho DNNVV, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược với các chỉ tiêu định lượng cụ thể:

1. Tái cấu trúc kỳ hạn huy động vốn và tối ưu hóa chính sách lãi suất: BIDV cần đa dạng hóa các sản phẩm chứng chỉ tiền gửi, tiết kiệm bậc thang có kỳ hạn từ 12 đến 24 tháng với mức lãi suất linh hoạt (khoảng 1% đến 1,05%/năm đối với ngoại tệ USD và duy trì mức cạnh tranh đối với VND). Mục tiêu kéo giảm tỷ trọng vốn huy động ngắn hạn từ mức 79% hiện tại xuống dưới 65% trong giai đoạn 2011–2015 nhằm đảm bảo an toàn tỷ lệ an toàn vốn và nguồn vốn cho vay trung dài hạn.

2. Nâng cao năng lực tài chính và đẩy mạnh cổ phần hóa: Hội đồng quản trị BIDV chủ trì thực hiện tăng vốn điều lệ thông qua phát hành cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước trong năm 2010–2012, xử lý triệt để các khoản nợ tồn đọng tại 2 công ty cho thuê tài chính để kéo tỷ lệ nợ xấu phân khúc này xuống dưới 5%, đảm bảo tỷ lệ nợ xấu chung toàn ngân hàng duy trì dưới 3% theo chuẩn mực quốc tế.

3. Hiện đại hóa công nghệ ngân hàng và phát triển hệ sinh thái dịch vụ phi tín dụng: Khối Công nghệ thông tin và Trung tâm Thẻ nâng cấp hệ thống Core Banking, mở rộng mạng lưới giao dịch với hơn 1000 máy ATM/POS và 500 phòng giao dịch trên 63 tỉnh thành. Triển khai các gói thanh toán điện tử Direct Banking, Home Banking và phát triển sản phẩm Bancassurance trọn gói cho DNNVV liên kết qua BIC, đặt mục tiêu nâng tỷ trọng thu dịch vụ phi tín dụng đạt 35% trên tổng thu nhập thuần vào năm 2015.

4. Cải tiến quy trình xếp hạng tín dụng nội bộ và nới lỏng cơ chế bảo đảm: Khối Quản lý rủi ro rà soát, ban hành sổ tay định mức cấp tín dụng riêng cho từng nhóm ngành DNNVV (xây dựng, chế biến, xuất nhập khẩu). Kết hợp với Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính để khai thác hiệu quả Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV theo Quyết định số 193/2001/QĐ-TTg và Thông tư số 01/2006/TT-NHNN, giảm dần tỷ lệ bắt buộc thế chấp bằng bất động sản xuống dưới 60% tổng dư nợ cấp mới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn chuyên sâu, phù hợp với 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Ban lãnh đạo và cán bộ quản trị tại các Ngân hàng Thương mại: Cung cấp bài học kinh nghiệm điển hình về việc tái cấu trúc tổ chức theo chuẩn quốc tế (tách bạch 7 khối chức năng) và phương pháp quản trị rủi ro tín dụng giúp giảm tỷ lệ nợ xấu từ 9% xuống 2,71% trong giai đoạn tăng trưởng nóng.
• Giám đốc điều hành và Giám đốc tài chính (CFO) các DNNVV: Giúp doanh nghiệp nắm bắt tiêu chuẩn đánh giá xếp hạng tín dụng nội bộ của ngân hàng thương mại nhà nước, hiểu rõ cơ chế vận hành của các dịch vụ tài trợ thương mại, L/C quốc tế và bảo lãnh dự thầu để xây dựng hồ sơ vay vốn tối ưu.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước, Bộ Kế hoạch và Đầu tư): Cung cấp các luận cứ thực chứng về thực trạng tiếp cận vốn của 496.101 doanh nghiệp, làm cơ sở hoàn thiện khung pháp lý về Quỹ bảo lãnh tín dụng và chính sách hỗ trợ lãi suất cho khối kinh tế tư nhân.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa khảo sát định lượng 100 doanh nghiệp với phân tích tài chính vĩ mô, ứng dụng trong việc thực hiện các đề tài nghiên cứu về ngân hàng bán lẻ và tín dụng doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Luận văn đã sử dụng phương pháp khảo sát thực tế như thế nào để đánh giá chất lượng dịch vụ BIDV? Tác giả đã thiết kế bảng câu hỏi khảo sát chi tiết và tiến hành điều tra trên mẫu 100 doanh nghiệp nhỏ và vừa đang trực tiếp duy trì tài khoản và vay vốn tại các chi nhánh BIDV. Dữ liệu được thu thập qua email, fax và khảo sát trực tiếp tại quầy nhằm định lượng mức độ hài lòng về độ đa dạng sản phẩm, tốc độ xử lý giao dịch và biểu phí dịch vụ.

Câu hỏi 2: Tỷ lệ nợ xấu của BIDV đã chuyển biến ra sao trong giai đoạn nghiên cứu 2006–2009? Nhờ thực hiện tái cơ cấu mô hình quản lý rủi ro độc lập và nâng cao chất lượng thẩm định, tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ của BIDV đã giảm mạnh qua từng năm: từ 9% năm 2006 xuống 4% năm 2007, 2,8% năm 2008 và chỉ còn 2,71% vào cuối năm 2009, đáp ứng tiêu chuẩn nợ xấu dưới 3% để tiến hành cổ phần hóa.

Câu hỏi 3: Đâu là phương tiện thanh toán nội địa được các DNNVV sử dụng nhiều nhất tại BIDV? Ủy nhiệm chi là phương tiện thanh toán được DNNVV lựa chọn nhiều nhất. Đến cuối năm 2009, giá trị thanh toán bằng Ủy nhiệm chi đạt 6.927 tỷ đồng, chiếm 58% tổng giá trị các phương tiện thanh toán qua ngân hàng (11.882 tỷ đồng), phản ánh nhu cầu chuyển tiền thanh toán mua bán hàng hóa thường xuyên giữa các doanh nghiệp.

Câu hỏi 4: Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa được căn cứ theo văn bản pháp lý nào trong luận văn? Nghiên cứu áp dụng định nghĩa tại Điều 3 Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ. Doanh nghiệp nhỏ và vừa được phân thành 3 cấp (siêu nhỏ, nhỏ, vừa) dựa trên tiêu chí quy mô tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng hoặc số lao động bình quân năm không quá 300 người.

Câu hỏi 5: Thách thức lớn nhất trong cơ cấu nguồn vốn huy động của BIDV đối với việc cấp tín dụng là gì? Thách thức lớn nhất là sự lệch pha về kỳ hạn vốn. Nguồn tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 12 tháng chiếm tới 79% tổng nguồn vốn huy động năm 2009 (67.466 tỷ đồng). Tỷ lệ vốn ngắn hạn quá cao tạo áp lực lớn lên khả năng cân đối vốn khi tài trợ các dự án đầu tư trung và dài hạn cho doanh nghiệp.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về dịch vụ ngân hàng thương mại và khẳng định vai trò trụ cột của khối DNNVV với 40% đóng góp GDP và hơn 50,1% lao động xã hội.
• Phân tích thực chứng giai đoạn 2006–2009 cho thấy dư nợ tín dụng DNNVV tại BIDV tăng trưởng bình quân trên 31%/năm, đạt 90.816 tỷ đồng và chiếm 44% tổng dư nợ của ngân hàng.
• Ngân hàng đã kiểm soát hiệu quả chất lượng tín dụng, giảm tỷ lệ nợ xấu từ 9% xuống 2,71%, đồng thời mở rộng mạnh mẽ các mảng dịch vụ bảo lãnh (đạt 31.108 tỷ đồng) và thanh toán quốc tế (đạt 2.836,58 triệu USD).
• Luận văn chỉ rõ các tồn tại cốt lõi: tỷ trọng tiền gửi ngắn hạn chiếm 79%, nợ xấu cho thuê tài chính ở mức cao 12% và tốc độ hiện đại hóa sản phẩm phái sinh còn hạn chế.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đề xuất bao gồm: nâng cao năng lực vốn cổ phần hóa, cơ cấu lại kỳ hạn tiền gửi, số hóa công nghệ Core Banking và chuẩn hóa quy trình xếp hạng tín dụng nội bộ.

Về lộ trình tiếp theo, BIDV cần nhanh chóng triển khai đề án hiện đại hóa ngân hàng số và hoàn thiện quy trình cấp tín dụng trọn gói cho DNNVV trước năm 2015. Các chuyên gia tài chính, nhà quản trị ngân hàng và học viên cao học quan tâm có thể khai thác các mô hình phân tích định lượng trong luận văn này để phát triển những nghiên cứu chuyên sâu về tối ưu hóa danh mục tín dụng doanh nghiệp trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CÁC DỊCH VỤ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 KHÁI NIỆM DỊCH VỤ NGÂN HÀNG VÀ CÁC DỊCH VỤ CHỦ YẾU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Dịch vụ: Hiện nay vẫn chưa có định nghĩa thống nhất về dịch vụ. Trong kinh tế học dịch vụ được hiểu là những thứ tương tự như hàng hóa nhưng phi vật chất (hay còn gọi là vô hình). Do tính đa dạng, phức tạp, vô hình (phi vật chất) của các loại hình dịch vụ nên việc thống nhất khái niệm về dịch vụ trở nên khó khăn, không chỉ ở nước ta mà cả trên thế giới, mỗi quốc gia đều có cách hiểu dịch vụ khác nhau. Theo từ điểm bách khoa Việt Nam: Dịch vụ là những hoạt động phục vụ, nhằm thỏa mãn nhu cầu sản xuất kinh doanh và sinh hoạt con người.

Khi nghiên cứu về dịch vụ, dựa trên những tính chất dịch vụ và đưa ra khái niệm: Dịch vụ là hoạt động mà con người thực hiện nhằm mục đích công việc mang lại kết quả của một sản phẩm hữu hình nhưng nó lại vô hình.2 Dịch vụ ngân hàng Hiện tại chưa có định nghĩa cụ thể về dịch vụ ngân hàng nhưng: Theo WTO: Dịch vụ ngân hàng là một bộ phận dịch vụ tài chính do đó khó phân tích rạch ròi giữa dịch vụ ngân hàng và dịch vụ tài chính khác. Theo Luật TCTD 2010 sửa đổi, không nêu dịch vụ Ngân hàng mà chỉ nêu hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ sau đây: Nhận tiền gửi; Cấp tín dụng; Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản. “Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản” là việc cung ứng phương tiện thanh toán; thực hiện dịch vụ thanh toán séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng, thư tín dụng và các dịch vụ thanh toán khác cho khách hàng thông qua tài khoản của khách hàng.3 CÁC DỊCH VỤ CHỦ YẾU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI (Phụ lục 1) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 CÁC DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV 1.1 Khái niệm DNNVV Theo Nghị định số 56/2009/NĐ/CP của Chính phủ ngày 30 tháng 06 năm 2009 (thay thế nghị định 90/2001/NĐ-CP ngày 23/11/2001) về các chính sách và quản lý nhà nước về trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, tại Điều 3 của Nghị định này định nghĩa như sau: Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở kinh doanh, đã đăng ký kinh doanh theo qui định pháp luật, được chia thành 03 cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa, theo qui mô tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bản cân đối kế toán của DN) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên) không quá 300 người. Căn cứ vào tình hình kinh tế - xã hội cụ thể của ngành, địa phương, trong quá trình thực hiện các biện pháp, chương trình trợ giúp có thể linh hoạt áp dụng đồng thời cả hai chỉ tiêu vốn và lao động hoặc một trong hai chỉ tiêu nói trên.2 Đặc điểm DNNVV.

DNNVV tồn tại và phát triển hầu hết ở các ngành, lĩnh vực và chiếm tỉ lệ đa số trong tất các thành phần kinh tế. Doanh nghiệp có tính năng động cao trước sự biến đổi của thị trường. Bộ máy tổ chức quản lý thiết kế gọn nhẹ, dễ phát huy bản chất hợp tác. Nguồn vốn và nhân lực lao động ít, năng lực tài chính còn nhỏ bé.

Lãnh đạo DNNVV tương đối trẻ, có trình độ học vấn trung bình nhưng còn thiếu kinh nghiệm thương trường, thiếu tính chuyên nghiệp trong kinh doanh. Trình độ khoa học kỹ thuật công nghệ còn thấp, nhiều DNNVV sản xuất thủ công hoặc sử dụng các thiết bị công nghệ cũ, chậm phát triển. Trình độ Marketing và bán hàng của các DNNVV còn hạn chế: chưa chủ động đưa ra chương trình Marketing cho hàng hóa. Thiếu thông tin về thị trường đầu vào: thị trường vốn, lao động, nguyên vật liệu, thị trường tiêu thụ sản phẩm.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 Với những đặc điểm nêu trên, DNNVV cần sự hỗ trợ giúp đỡ sâu sát hơn của các cơ quan hữu quan như : Chính Phủ, TCTD, các định chế tài chính trung gian hỗ trợ về vốn, chính sách trợ giúp xúc tiến xuất khẩu, chính sách trợ giúp thông tin, kỹ thuật công nghệ, tư vấn, đào tạo và tạo nguồn nhân lực tốt… nhằm tạo thuận lợi cho các DNNVV phát huy tính chủ động sáng tạo nâng cao năng lực quản lý, tăng hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh; góp phần phát triển sản xuất kinh doanh thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.3 Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế nước ta hiện nay DNNVV có vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Hiện nay các DNNVV này không chỉ ngày càng nhiều hơn lên về mặt số lượng mà còn cho thấy tính linh hoạt và hiệu quả kinh tế xã hội tổng thể ngày một cao. DNNVV đóng vai trò đặc biệt quan trọng vì nhiều lý do: tạo ra một khối lượng lớn hàng hóa và dịch vụ cho nền kinh tế, tạo sự cạnh tranh lành mạnh, góp phần tập trung vốn của xã hội tạo ra những cơ sở vật chất ban đầu, thu hút lao động. Theo Bộ kế hoạch và Đầu tư, đến tháng 5 năm 2010 số lượng doanh nghiệp khoảng 496.101 doanh nghiệp, chiếm 97% tổng số doanh nghệp, đóng góp 40%GDP hàng năm và tạo việc làm trên 50,1% lao động trong doanh nghiệp.

Theo thống kê có hơn 39.000 Doanh nghiệp tham gia xuất khẩu, trị giá xuất khẩu chiếm hơn 25% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Qua đó thể hiện sự đặc biệt quan trọng của các DNNVV như sau:  Giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế: các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường chiếm tỷ trọng lớn, thậm chí áp đảo trong tổng số doanh nghiệp. Vì thế, đóng góp của họ vào tổng sản lượng quốc gia và tạo việc làm là rất đáng ghi nhận.  Giữ vai trò ổn định nền kinh tế: Phần lớn nền kinh tế, các doanh nghiệp nhỏ và vừa là những nhà thầu phụ cho các doanh nghiệp lớn.

Sự điều chỉnh hợp đồng thầu phụ tại các thời điểm cho phép nền kinh tế có được sự ổn định. Do đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa được ví là thanh giảm sốc cho nền kinh tế.  Làm cho nền kinh tế năng động: vì doanh nghiệp nhỏ và vừa có quy mô nhỏ, nên dễ điều chỉnh hoạt động. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4  Tạo nên ngành công nghiệp và dịch vụ phụ trợ quan trọng: doanh nghiệp nhỏ và vừa thường chuyên môn hóa vào sản xuất một vài chi tiết được dùng để lắp ráp thành một sản phẩm hoàn chỉnh.

 Là trụ cột của kinh tế địa phương: nếu như doanh nghiệp lớn thường đặt cơ sở ở những trung tâm kinh tế của đất nước, thì doanh nghiệp nhỏ và vừa lại có mặt ở khắp các địa phương và đóng góp quan trọng vào thu ngân sách, vào sản lượng và công ăn việc làm ở địa phương.4 Đặc thù cung cấp dịch vụ ngân hàng đối với DNNVV Cung cấp dịch vụ Ngân hàng đối với DNNVV có ý nghĩa quan trọng trong việc cung ứng dịch vụ ngân hàng. Hiện tại các NHTM chưa có dịch vụ ngân hàng đặc thù cung cấp đối với DNNVV, chủ yếu cung cấp là các dịch vụ truyền thống và một số dịch vụ ngân hàng hiện đại (directbanking, homebanking, BSMS, thẻ.5 Sự khác biệt cung cấp dịch vụ ngân hàng BIDV đối với DNNVV so với DN lớn và DNNVV của các NHTM khác + Đối với Doanh nghiệp lớn: Hiện tại BIDV cung cấp dịch vụ ngân hàng đối với DNNVV chủ yếu cung cấp là các dịch vụ truyền thống. Tuy nhiên trong dịch vụ cấp tín dụng có qui trình xếp hạng tín dụng nội bộ riêng cho DNNVV và áp dụng lãi suất vay thấp hơn so với các DN lớn. + Đối với DNNVV của các NHTM khác: BIDV ngoài việc đẩy mạnh cung cấp dịch vụ ngân hàng truyền thống còn cung cấp dịch vụ ngân hàng hiện đại cho các DNNVV xuất khẩu, công nghiệp chế biến, xây lắp như dịch vụ: hoán đổi tiền tệ chéo, hoán đổi lãi suất, phát hành trái phiếu doanh nghiệp với mức lãi suất cạnh tranh… 1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển dịch vụ ngân hàng BIDV nói chung và DNNVV nói riêng.

Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển dịch vụ ngân hàng nói chung như: Môi trường pháp lý và các chính sách về dịch vụ ngân hàng của nhà nước; tình hình tài chính, cơ cấu mô hình tổ chức và năng lực quản trị, điều hành, nguồn nhân lực, TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 công nghệ ngân hàng, lãi suất và phí dịch vụ, tiếp thị, quảng bá dịch vụ ngân hàng, mạng lưới giao dịch của BIDV phải đáp yêu cầu phát triển dịch vụ ngân hàng. Ngoài các yếu tố ảnh hưởng chung đến phát triển dịch vụ ngân hàng còn các yếu tố ảnh hưởng riêng đến phát triển dịch vụ ngân hàng đến với DNNVV như: Tình hình tài chính, các báo cáo tài chính và tài sản đảm bảo của DNNVV và chiến lược phát triển dịch vụ ngân hàng; biểu phí áp dụng đối với DNNVV phù hợp.3 SỰ CẦN THIẾT PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 Đối với ngân hàng thương mại - Thứ nhất, nhằm thu hút ngày càng nhiều khách hàng đến với ngân hàng. Phát triển các dịch vụ ngân hàng nghĩa là ngân hàng tạo ra các dịch vụ mới trên cơ sở tận dụng được tối đa nguồn lực hiện có nhằm tối thiểu hóa rủi ro, mở rộng cơ hội kinh doanh và tăng ưu thế trong cạnh tranh. Hơn nữa phát triển các dịch vụ mới như: thẻ thanh toán, dịch vụ ngân hàng tại nhà (home banking), BSMS, thu chi hộ, các thị trường phái sinh, hoán đổi tiền tệ chéo… Tuy không mang lại thu nhập chính như hoạt động tín dụng – đầu tư nhưng nếu ngân hàng cung ứng các dịch vụ phong phú đa dạng đáp ứng đầy đủ những yêu cầu của khách hàng nhằm thu hút khách hàng đến với ngân hàng từ đó sẽ tạo được vị thế, niềm tin, nâng cao thương hiệu của mình trên thị trường.

- Thứ hai, nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng ngày càng đa dạng và phong phú. Phát triển các dịch vụ, theo đó ngân hàng mở rộng hoạt động thị trường, phân khúc thị trường, mở rộng qui mô và nâng cao chất lượng của từng loại dịch vụ, đa dạng hóa dịch vụ nhằm đảm bảo thỏa mãn nhu cầu của khách hàng ngày càng gia tăng cũng như việc thu hút khách hàng đến với ngân hàng trong điều kiện hội nhập như hiện nay. - Thứ ba, góp phần chuyển dịch cơ cấu thu nhập của NHTM.