Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỊCH VỤ GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 1. Khái niệm nhập khẩu Nhập khẩu có vai trò quan trọng trong nền kinh tế của mỗi quốc gia, đảm bảo sự phát triển ổn định của những ngành kinh tế mũi nhọn của mỗi nước, đồng thời khai thác triệt để lợi thế so sánh của quốc gia, góp phần thực hiện chuyên môn hóa cao trong lao động và cải thiện cán cân thanh toán quốc tế Theo quy định tại Điều 28 Luật Thương mại 2005 thì nhập khẩu được hiểu như sau: “ Nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hàng hóa được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật” Có thể hiểu một cách dễ dàng, nhập khẩu (tiếng anh là Import) là hoạt động kinh doanh buôn bán giữa các quốc gia; các giao dịch mua bán hàng hóa từ nước ngoài về Việt Nam, hoặc đưa vào những khu vực đặc biệt trên lãnh thổ Việt Nam ( khu chế xuất, khu công nghiệp,.) dựa trên nguyên tắc trao đổi ngang giá lấy tiền tệ là môi giới. Nhập khẩu của mỗi quốc gia phụ thuộc vào thu nhập của người cư trú trong nước và tỷ giá hối đoái tại đây. Nếu thu nhập bình quân của người dân nước đó càng cao thì nhu cầu sử dụng hàng nhập khẩu theo đó mà tăng hơn.
Ngược lại, nếu tỷ giá hối đoái tăng, thì giá hàng nhập khẩu tính bằng nội tệ càng cao hơn, điều này có thể tác động đến nhập khẩu,làm nhu cầu nhập khẩu trong nước giảm đi Mục tiêu của nhập khẩu là sử dụng hiệu quả nguồn ngoại tệ để nhập khẩu vật tư, thiết bị kỹ thuật và dịch vụ cho quá trình tái sản xuất, mở rộng, nâng cao năng suất lao động, tăng giá trị ngày công, và giải quyết sự khan hiếm hàng hoá, vật tư trên thị trường nội địa. Đặc điểm nhập khẩu Là hoạt động kinh doanh mua bán quốc tế, được tổ chức, thực hiện nhiều khâu khác nhau. Từ nghiên cứu thị trường, tìm đối tác, đàm phán, ký kết hợp đồng, tổ chức thực hiện hợp đồng, nhận hàng và cuối cùng là thanh toán. Các khâu phải được tính toán kỹ lưỡng và cẩn trọng để tránh sai sót, rủi ro.
Thị trường nhập khẩu đa dạng. Hàng hoá được nhập từ nhiều nước khác nhau. Dựa trên lợi thế so sánh của mình với các quốc gia khác mà các doanh nghiệp có nhiều cơ hội để mở rộng, thu hẹp hay thay đổi thị trường nhập khẩu của mình. Phương thức thanh toán phổ biến đó là Tín dụng chứng từ ( LC), nhờ thu và chuyển tiền (TT).
Giao dịch giữa các bên có quốc tịch khác nhau và sử dụng đồng tiền thanh toán là ngoại tệ với một bên hoặc cả hai bên. Thường dùng những ngoại tệ có sức chuyển đổi cao như USD, bảng Anh,… Hoạt động nhập khẩu có sự tham gia của các chủ thể, đối tác, doanh nghiệp, công ty ở các quốc gia khác nhau, mỗi nước có một quy định pháp luật về kinh tế, nhập khẩu khác nhau. Do vậy sẽ phải chịu sự chi phối bởi các hệ thống pháp luật, thủ 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tục hồ sơ liên quan đến các nước khác nhau, thêm nữa là chịu chi phối của luật quốc tế, các tập quán quốc tế Trao đổi thông tin một các gián tiếp do khoảng cách địa lý. Cũng với sự phát triển của công nghệ hiện đại, việc trao đổi thông tin giữa các bên nhanh chóng hơn.
Các doanh nghiệp xuất, nhập khẩu thường trai đổi thông tin với nhau bằng phương thức liên lạc hiện đại: telex, email, fax Về phương tiện vận chuyển. Gồm cả vận chuyển quốc tế và vận chuyển nội địa kết hợp. Tuỳ theo các loại mặt hàng hoá, vật tư, thiết bị, những thoả thuận về đôi bên mà có những phương thức vận chuyển khác nhau. Một số phương thức vận chuyển chủ yếu hiện nay là vận chuyển bằng đường không, đường biển, đường bộ.
Hoạt động nhập khẩu diễn ra trên phạm vi rộng cả về thời gian và không gian. Nó có thể diễn ra trong một thời gian ngắn, hoặc kéo dài hằng năm và không chỉ được tiến hành trên phạm vi lãnh thổ một quốc gia, nó còn tiến hành trên lãnh thổ nhiều quốc gia trên thế giới. Hình thức nhập khẩu Hoạt động kinh doanh nhập khẩu chỉ được tiến hành ở các doanh nghiệp doanh nghiệp nhập khẩu trực tiếp, trong thực tế dưới tác động của môi trường, điều kiện kinh doanh cùng với sự sáng tạo năng động của người kinh doanh đã tạo ra nhiều hình thức nhập khẩu khác nhau Dưới đây là một vài hình thức nhập khẩu đang được sử dụng tại các doanh nghiệp của nước ta hiện nay: -Nhập khẩu trực tiếp (nhập khẩu tự doanh): Hình thức nhập khẩu độc lập của doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Một doanh nghiệp trong nước trực tiếp đứng ra ký kết hợp đồng thương mại nhập khẩu hàng hóa với doanh nghiệp nước ngoài, quá trình giao dịch được hai bên tự thỏa thuận trong hợp đồng kinh doanh mà không qua bên trung gian nào cả.
Hình thức này giúp doanh nghiệp mua hàng tiết kiệm được nhiều chi phí, nắm rõ tình hình giao dịch để có cách xử lý kịp thời. Doanh nghiệp tiếp cận thị trường một các chủ động hơn. Tuy nhiên, hình thức này đòi hỏi doanh nghiệp phải có đội ngũ nhân viên vững chắc về nghiệp vụ để hạn chế tối đa rủi ro. -Nhập khẩu gián tiếp ( nhập khẩu ủy thác): như tên gọi của nó, loại hình nhập khẩu này phải qua một bên trung gian thứ ba.
Hoạt động nhập khẩu ủy thác do một đơn vị trung gian làm cầu nối giữa doanh nghiệp nhập khẩu trong nước đối với đối tác nước ngoài. Họ đứng ra đại diện doanh nghiệp trong nước tiến hành ký kết hợp đồng, đàm phán với phía đối tác nước ngoài. Bên nhận ủy thác không phải bỏ vốn, và sẽ nhận được hoa hồng, gọi là phí ủy thác. Hình thức nhập khẩu này dùng cho các doanh nghiệp trong nước mới thành lập, mới thực hiện nhập khẩu lần đầu, còn ít kinh nghiệm, tiềm lực kinh tế hạn hẹp, không có nhân sự đủ kinh nghiệm, hoặc có vốn nhưng không có chức năng nhập khẩu ( cá nhân không có đăng kí kinh doanh hoặc hộ kinh doanh theo nhà nước quy định là không đủ điều kiện nhập khẩu chính ngạch, không đứng tên trên tờ khai hải quan) Nhược điểm của hình thức này là doanh nghiệp mua hàng sẽ mất thêm khoản phí cho dịch vụ ủy thác, thêm nữa được ủy thác bị hạn chế về thông tin và thiếu chủ 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Nhưng ưu điểm của hình thức này là tiết kiệm thời gian, nhân lực vì bên được ủy thác là người có kinh nghiệm -Tạm nhập tái xuất: Tạm nhập tái xuất là việc nhập hàng hóa vào trong nước nhưng không gia công thêm và tiêu thụ tại nước đó, mà xuất sang nước thứ 3 để thu lợi nhuận, chính là sự chênh lệch ngoại tệ, lượng ngoại tệ thu về lớn hơn vốn ban đầu bỏ ra. Hình thức này đòi hỏi ký kết hai hợp đồng cụ thể. Thứ nhất, hợp đồng mua hàng ký với doanh nghiệp xuất khẩu nước ngoài. Thứ hai, hợp đồng bán hàng ký với doanh nghiệp nơi sẽ nhập khẩu -Nhập khẩu gia công: Là hình thức doanh nghiệp nhập khẩu đóng vai trò là bên nhận gia công, tiến hành nhập nguyên vật liệu từ phía người xuất khẩu ( bên đặt gia công) về tiến hành gia công theo những quy định hợp đồng ký kết giữa hai bên.
Sau khi hàng hóa được hoàn thiện, sẽ bàn giao cho bên người xuất khẩu hoặc xuất sang nước thứ 3 theo yêu cầu bên thuê đặt gia công. - Nhập khẩu hàng đổi hàng( nhập khẩu đối lưu): Hình thức nhập khẩu này đi đôi với xuất khẩu. Hoạt động này được thanh toán không phải bằng tiền mà chính là hàng hóa. Nhập khẩu một sản phẩm từ nước ngoài, thì doanh nghiệp trong nước thay vì phải trả ngoại tệ thì sẽ xuất khẩu cho họ một hàng hóa khác có giá trị tương đương 1.
Vai trò của nhập khẩu Nhập khẩu hàng hóa làm đa dạng và phong phú các mặt hàng, người dân có thể có nhiều sự lựa chọn hơn, đời sống nhân dân được nâng cao hơn. Thêm vào đó, nhập khẩu giúp bổ sung hàng hóa mà thị trường trong nước không đáp ứng được Nhập khẩu hàng hóa làm động lực cho các doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Vì nhập khẩu sẽ đào thải những doanh nghiệp trong nước yếu kém, không đủ năng lực cạnh tranh. Từ đó, đòi hỏi các doanh nghiệp muốn tồn tại được phải tự nâng cao năng lực của mình, đổi mới từ công nghệ đến cách quản lý của mình.
Kéo theo năng suất sản xuất cao, người lao động có việc làm, đời sống người lao động được cải thiện Nhập khẩu giúp cho doanh nghiệp trong nước tiếp cận với các thiết bị công nghệ hiện đại từ các nước khác trên thế giới, rút ngắn quá trình xây dựng cơ sở vật chất. Người lao động có cơ hội tiếp cận, học hỏi, nâng cao tay nghề; các nhà quản lý trau dồi thêm kiến thức trình độ quản lý của mình. Nhập khẩu cũng là một biện pháp để giải quyết sự mất cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa cung và cầu hàng hoá -dịch vụ, nghĩa là nó góp phần làm cho quá trình sản xuất và tiêu dùng diễn ra thường xuyên và ổn định. Là một công cụ để chính phủ thực hiện điều tiết giá cả thị trường nội địa nhằm loại bỏ những tác động không lành mạnh của cơ chế thị trường như tình trạng đầu cơ ép giá.
Nhập khẩu đảm bảo đầu vào cho sản xuất tạo việc làm ổn định cho người lao động góp phần cải thiện và nâng cao mức sống của nhân dân Nhập khẩu cũng là cách để duy trì, mở rộng quan hệ ngoại giao với các nước khác Có thể thấy rằng vai trò của nhập khẩu là hết sức quan trọng đặc biệt là đối với các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam trong việc cải thiện đời sống kinh tế, thay đổi một số lĩnh vực, nhờ có nhập khẩu mà tiếp thu được những kinh nghiệm quản lí, công nghệ hiện đại …thúc đẩy nền kinh tế phát triển nhanh chóng. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tổng quan về dịch vụ giao nhận Thương mại quốc tế hoạt động mua bán, kí kết giữa hai chủ thể ở hai quốc gia khác nhau.