Chương I, Luật kinh doanh bảo hiểm Việt Nam, Bảo hiểm thương mại được chia làm hai loại: Bảo hiểm nhân thọ và Bảo hiểm phi nhân thọ. -Phân loại theo đối tượng bảo hiểm: Căn cứ vào đối tượng bảo hiểm thì toàn bộ các loại hình nghiệp vụ bảo hiểm được chia thành ba nhóm: bảo hiểm tài sản, bảo hiểm con người và bảo hiểm trách nhiệm dân sự. 11 -Phân loại theo kỹ thuật bảo hiểm: Theo cách phân loại này, các loại hình bảo hiểm được chia ra làm 2 loại: loại dựa trên kỹ thuật phân bổ và loại dựa trên kỹ thuật tồn tích vốn. -Phân loại theo tính chất của tiền bảo hiểm trả: Các loại bảo hiểm có số tiền bảo hiểm trả theo nguyên tắc bồi thường, các loại bảo hiểm có số tiền bảo hiểm trả theo nguyên tắc khoán.
-Phân loại theo phương thức quản lý: Với cách phân loại này, các nghiệp vụ bảo hiểm thương mại được chia làm hai hình thức: bắt buộc và tự nguyện. * Bảo hiểm phi lợi nhuận: gồm ba loại là: Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế và Bảo hiểm tiền gửi. Dịch vụ bảo hiểm nhân thọ: Theo quy định tại khoản 12 Điều 3 Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2000 quy định: “Bảo hiểm nhân thọ là loại nghiệp vụ bảo hiểm cho trường hợp người được bảo hiểm sống hay chết” Bảo hiểm nhân thọ là sự cam kết giữa công ty bảo hiểm với người tham gia bảo hiểm mà trong đó công ty bảo hiểm có trách nhiệm trả số tiền bảo hiểm cho người tham gia khi người tham gia có những sự kiện đã định trước còn người tham gia bảo hiểm có trách nhiệm nộp phí bảo hiểm đầy đủ và đúng thời hạn. Ví dụ: bảo hiểm sức khỏe….
* Đặc điểm: Bảo hiểm nhân thọ là một loại nghiệp vụ bảo hiểm cho người được bảo hiểm sống hoặc chết. Chính vì vậy mà bảo hiểm nhân thọ mang những đặc điểm cơ bản sau: Thứ nhất, tuổi thọ, tính mạng, sức khỏe con người không xác định được giá trị. Thứ hai, sự kiện bảo hiểm không không hoàn toàn gắn liền với rủi ro. Sự kiện bảo hiểm là sự kiện khách quan do các bên thỏa thuận hoặc pháp luật quy định mà khi sự kiện đó xảy ra thì doanh nghiệp bảo hiểm phải trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm.
12 Thứ ba, chỉ công ty bảo hiểm nhân thọ mới được cung cấp. Bảo hiểm nhân thọ là bảo hiểm con người đây là thuộc tính cơ bản nhất của bảo hiểm thọ các loại bảo hiểm khác không khác. Ví dụ: bạn tham gia bảo hiểm tính mạng, sức khỏe thì bạn phải đóng phí khi tham gia bảo hiểm. Trong khoản thời gian tham gia bảo hiểm nếu bạn gặp rủi ro như tai nạn thì bạn sẽ được bên bảo hiểm chi trả các chi phí phát sinh trong việc gặp rủi ro này.
Thứ tư, đây là loại hợp đồng dài hạn và thường mang tính tiết kiệm. Thứ năm, bảo hiểm nhân thọ là loại hợp đồng với các điều khoản mẫu nên yêu cầu rất cao về tính linh hoạt và tính minh bạch. * Phân loại: - Căn cứ vào phạm vi bảo hiểm: + Bảo hiểm sinh kỳ: khi người bảo hiểm sống đến một thời điểm đã được quy định trong hợp đồng công ty bảo hiểm sẽ chi trả số tiền bảo hiểm. + Bảo hiểm tử kỳ: khi người bảo hiểm chết trong thời gian được quy định trong hợp đồng, công ty bảo hiểm sẽ chi trả số tiền bảo hiểm.
+ Bảo hiểm trọn đời: sự kiện bảo hiểm là người được bảo hiểm chết vào bất kỳ thời điểm nào trong suốt cuộc đời người đó. + Bảo hiểm liên kết đầu tư: phí bảo hiểm đồng thời là khoản đầu tư của người tham gia bảo hiểm. - Căn cứ vào đối tượng được bảo hiểm: căn cứ vào đối tượng này thì có bảo hiểm cá nhân và bảo hiểm nhóm. - Căn cứ vào lợi ích của khách hàng: + Bảo hiểm rủi ro đơn thuần: Loại bảo hiểm này có khoản phí thấp, được bảo vệ ở mức cao.
+ Sản phẩm rủi ro kết hợp với tích lỹ: loại bảo hiểm này thì khoản phí bảo hiểm còn mang tính chất của tiền gửi định giá. Thị trường dịch vụ và thị trường dịch vụ bảo hiểm nhân thọ của doanh nghiệp. Thị trường dịch vụ: 13 Thị trường là một phạm trù của sản xuất và lưu thông hàng hóa, phản ánh toàn bộ quan hệ trao đổi giữa người mua và người bán được thể chế hóa nhằm xác định giá cả và khối lượng hàng hóa. Như vậy, thị trường chứa đựng tổng cung, tổng cầu, mối quan hệ cung - cầu, mức giá và những yếu tố không gian, thời gian, xã hội đối với một loại sản phẩm nào đó của nền sản xuất hàng hóa.
Mức độ phát triển của thị trường phản ánh trình độ phát triển của kinh tế. Thị trường dịch vụ là bộ phận cơ bản của thị trường đầu ra của nền kinh tế có vai trò hết sức quan trọng đối với đời sống kinh tế - xã hội. Theo nghĩa hẹp, thị trường dịch vụ là nơi diễn ra các hoạt động mua bán các loại dịch vụ. Mặt khác, khi nói đến thị trường dịch vụ, chủ yếu đề cập đến các loại dịch vụ là phục vụ tiêu dùng.
Các loại dịch vụ phục vụ sản xuất được phân tích sâu hơn trong thị trường các yếu tố sản xuất, thị trường dịch vụ giữa các chủ thể tham gia thị trường đã được thể chế hóa. Đặc trưng của thị trường dịch vụ là sự đa dạng các chủng loại và hình thức dịch vụ trên thị trường. Chủng loại các dịch vụ đang ngày càng tăng lên một cách không có giới hạn. Cấu trúc của thị trường dịch vụ còn rất phức tạp, đặc biệt với sự phát triển của công nghệ thông tin đã có nhiều thay đổi so với thị trường truyền thống.
Những hình thức mới như bán hàng qua mạng internet đã thực sự tác động sâu sắc tới lối sống và phương thức tiêu dùng của xã hội. Thị trường dịch vụ mang tính cạnh tranh cao. Khả năng độc quyền chi phối toàn bộ thị trường của một doanh nghiệp nào đó là hết sức khó khăn. Mức giá và chất lượng dịch vụ được cung ứng quyết định bởi thị trường thông qua quan hệ cung - cầu.
Tuy vậy, do những đặc điểm của từng loại dịch vụ và yêu cầu của quy mô tối ưu, trên một số thị trường dịch vụ có sự tập trung phát triển của một nhóm doanh nghiệp lớn với thị phần áp đảo. Thực tế cho thấy, các doanh nghiệp cũng khó thỏa thuận với nhau để tiến hành chi phối độc quyền thị trường. Tuy vậy, vai trò của các thể chế độc quyền là hết sức quan trọng, tính cạnh tranh phải được đảm bảo trên cả hai phương diện: từ góc độ người mua và từ góc độ người cung cấp dịch vụ. Sự bình đẳng trong việc tiếp cận các nguồn lực hệ thống phân phối, công nghệ sẽ đảm 14 bảo cho việc cạnh tranh có hiệu quả giữa các nhà cung cấp và tạo điều kiện cho mọi khách hàng có nhu cầu tiếp cận thuận lợi với các nguồn cung cấp dịch vụ, làm cho hệ thống phân phối dịch vụ hoạt động mạnh mẽ và hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, phần lớn các thị trường dịch vụ có độ co dãn lớn, chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi các chính sách của chính phủ và có độ liên kết lớn. Thị trường dịch vụ bảo hiểm nhân thọ của doanh nghiệp: Đứng trên góc độ là một nhà Bảo hiểm, thị trường dịch vụ bảo hiểm nhân thọ thực chất là nơi mua và bán các dịch vụ và sản phẩm bảo hiểm nhân thọ. Thị trường dịch vụ bảo hiểm nhân thọ cũng được hiểu là sự kết hợp giữa cung và cầu dịch vụ về sản phẩm bảo hiểm nhân thọ, trong đó người mua và người cung cấp dịch vụ đều bình đẳng, cùng cạnh tranh. Số lượng người mua và người cung cấp nhiều hay ít phản ánh quy mô của thị trường là lớn hay nhỏ.
Dưới góc độ Marketting, thị trường bao gồm toàn bộ khách hàng hiện tại và khách hàng tiềm năng của một loại sản phẩm, Khách hàng hiện tại là khách hàng đang tham gia vào quá trình mua và sử dụng sản phẩm. Khách hàng tiềm năng là khách hàng có thể tham gia vào quá trình mua và sử dụng sản phẩm trong tương lai, khách hàng tiềm năng phải thỏa mãn các điều kiện sau: Có nhu cầu về tài chính, Có khả năng tài chính, là đối tượng thỏa mãn các điều kiện của sản phẩm và người bán có thể tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với họ. Từ khái niệm thị trường ở trên, thị trường dịch vụ Bảo hiểm nhân thọ là nơi mua và bán các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ. Từ đó, ta thấy thị trường dịch vụ bảo hiểm nhân thọ muốn tồn tại và phát triển phải có đủ các điều kiện sau: - Phải có người cung ứng dịch vụ, tức người bán các sản phẩm Bảo hiểm nhân thọ.
Các bên tham gia vào quá trình cung ứng dịch vụ bảo hiểm nhân thọ bao gồm: Các doanh nghiệp Bảo hiểm nhân thọ, các Đại lý bảo hiểm nhân thọ, các môi giới Bảo hiểm nhân thọ và ngoài ra còn có các cộng tác viên cũng tham gia vào quá trình cung ứng. - Phải có khách hàng, tức người mua các sản phẩm Bảo hiểm nhân thọ. Khách hàng của thị trường dịch vụ bảo hiểm nhân thọ là những cá nhân, các tổ chức, các 15 hộ gia đình, không phân chia giàu nghèo, giai cấp. Miễn là đối tượng đó có nhu cầu và quan tâm đến sản phẩm thì nhà Bảo hiểm sẵn sàng cung cấp các sản phẩm dịch vụ của mình.
Về mặt lý luận và thực tiễn, người ta coi thị trường dịch vụ bảo hiểm nhân thọ là một tổng thể nên các nhân tố ảnh hưởng lên thị trường này rất phong phú và đa dạng. Để đạt được hiệu quả cao trong việc nghiên cứu thị trường dịch vụ bảo hiểm nhân thọ, cần phải phân loại các nhân tố trên các góc độ thích hợp như: -Trên góc độ sự tác động của các lĩnh vực và thị trường có thể phân thành các nhân tố: kinh tế (nền kinh tế phát triển hay không, thu nhập của người dân như thế nào,.), chính trị -xã hội (chủ trương chính sách đối nội đối ngoại của nhà nước, trình độ văn hóa và thói quen của người dân. - Ngoài ra còn có sự tác động của các cấp quản lý đến thị trường dịch vụ bảo hiểm nhân thọ như: các nhân tố quản lý vĩ mô (các chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế; các chính sách về pháp luật, thuế, lãi suất tín dụng,.) và các nhân tố quản lý vi mô.