Luận văn: Phát triển cụm công nghiệp tại Hoài Đức, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ: Phát triển cụm công nghiệp huyện Hoài Đức, Hà Nội. Nghiên cứu giải pháp, đánh giá thực trạng, tiềm năng phát triển bền vững.

• Tác giả: Tạ Công Thanh
• Người hướng dẫn: Gs. Đinh Văn Tiến
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Phát triển cụm công nghiệp trên địa bàn huyện Hoài Đức, Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan quy hoạch phát triển cụm công nghiệp Hoài Đức

Huyện Hoài Đức, với vị trí chiến lược phía Tây Hà Nội, đang nổi lên như một trung tâm công nghiệp quan trọng. Sự phát triển này là kết quả của một quá trình quy hoạch cụm công nghiệp Hoài Đức bài bản, nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Theo Luận văn Thạc sĩ của Tạ Công Thanh (2016), việc hình thành các CCN là giải pháp quan trọng để đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết việc làm và di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư. Vị trí địa lý thuận lợi, kết nối với các tuyến giao thông huyết mạch như Đại lộ Thăng Long, Vành đai 3.5 và Vành đai 4 tương lai, tạo đòn bẩy cho Hoài Đức thu hút đầu tư. Các CCN không chỉ là nơi tập trung sản xuất mà còn đóng vai trò hạt nhân thúc đẩy quá trình đô thị hóa và phát triển dịch vụ phụ trợ. Việc hình thành các doanh nghiệp trong cụm công nghiệp đã góp phần tăng tỷ trọng GDP công nghiệp, nâng cao thu nhập cho người lao động và đóng góp đáng kể vào ngân sách địa phương. Đây là nền tảng vững chắc để Hoài Đức tiến tới mục tiêu trở thành một quận của Thủ đô, với cơ cấu kinh tế hiện đại và bền vững, trong đó công nghiệp giữ vai trò chủ đạo.

1.1. Vị thế chiến lược và tiềm năng công nghiệp của Hoài Đức

Hoài Đức sở hữu vị trí cửa ngõ phía Tây, là cầu nối giữa trung tâm Hà Nội với các khu vực kinh tế lân cận. Hệ thống giao thông đồng bộ giúp giảm chi phí logistics và rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa. Huyện còn có nguồn lao động dồi dào, phần lớn đã qua đào tạo và có kinh nghiệm làm việc trong các làng nghề truyền thống. Sự phát triển của các đô thị vệ tinh xung quanh tạo ra một thị trường tiêu thụ tiềm năng và cung cấp các dịch vụ xã hội chất lượng cao, thu hút chuyên gia và lao động tay nghề cao đến làm việc và sinh sống. Đây là những lợi thế so sánh quan trọng, tạo nền tảng cho việc hình thành và phát triển các cụm công nghiệp (CCN) chuyên sâu, hiện đại.

1.2. Cập nhật danh sách cụm công nghiệp Hoài Đức nổi bật

Hiện nay, danh sách cụm công nghiệp Hoài Đức bao gồm nhiều dự án đã và đang đi vào hoạt động hiệu quả. Các CCN tiêu biểu phải kể đến như cụm công nghiệp An Khánh, cụm công nghiệp La Phù, cụm công nghiệp Dương Liễu, và cụm công nghiệp Lại Yên. Mỗi CCN có một định hướng ngành nghề riêng, từ chế biến nông sản, dệt may, cơ khí, đến sản xuất vật liệu xây dựng. Sự đa dạng này giúp tận dụng tối đa lợi thế của từng địa phương, đồng thời tạo ra một hệ sinh thái công nghiệp bổ trợ lẫn nhau, thu hút nhiều chủ đầu tư cụm công nghiệp Hoài Đức uy tín tham gia phát triển hạ tầng và sản xuất kinh doanh.

1.3. Vai trò của CCN đối với chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Các CCN đóng vai trò then chốt trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Hoài Đức. Theo số liệu từ Bảng 3.2 trong tài liệu nghiên cứu, cơ cấu kinh tế huyện đã có sự thay đổi rõ rệt, giảm tỷ trọng nông nghiệp và tăng mạnh tỷ trọng công nghiệp - xây dựng. Hoạt động của các CCN không chỉ tạo ra giá trị sản xuất công nghiệp lớn mà còn thúc đẩy các ngành dịch vụ liên quan như logistics, tài chính, ngân hàng và cung ứng lao động. Quá trình này góp phần thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn, tạo ra nhiều việc làm tại cụm công nghiệp Hoài Đức và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

II. Phân tích thách thức phát triển cụm công nghiệp Hoài Đức

Bên cạnh những thành tựu, quá trình phát triển các cụm công nghiệp tại Hoài Đức cũng đối mặt với không ít thách thức. Một trong những vấn đề nổi cộm nhất là sự thiếu đồng bộ của hạ tầng kỹ thuật CCN Hoài Đức. Nhiều CCN được hình thành tự phát từ các làng nghề, dẫn đến hệ thống đường giao thông nội khu, cấp thoát nước và điện lưới chưa đáp ứng được quy mô sản xuất mở rộng. Vấn đề thứ hai là tác động môi trường CCN ngày càng nghiêm trọng. Theo Bảng 3.9 của luận văn, tình hình đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung còn chậm, nhiều cơ sở sản xuất vẫn xả thải trực tiếp ra môi trường, gây ô nhiễm nguồn nước và không khí. Cuối cùng, công tác quản lý nhà nước và chính sách thu hút đầu tư còn tồn tại một số bất cập. Thủ tục hành chính đôi khi còn phức tạp, các chính sách ưu đãi chưa đủ hấp dẫn để thu hút các dự án công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn. Việc giải quyết triệt để những thách thức này là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của đất công nghiệp Hoài Đức trong tương lai.

2.1. Hạn chế về hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ hỗ trợ

Hệ thống hạ tầng kỹ thuật CCN Hoài Đức chưa theo kịp tốc độ phát triển. Nhiều tuyến đường kết nối nội bộ và liên khu còn nhỏ hẹp, gây khó khăn cho việc vận chuyển nguyên vật liệu và hàng hóa. Hệ thống cấp điện, cấp nước đôi lúc chưa ổn định, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất liên tục của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, các dịch vụ hỗ trợ như nhà ở cho công nhân, trạm y tế, trường mầm non và các tiện ích xã hội khác còn thiếu thốn, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế, làm giảm sức hấp dẫn đối với lao động chất lượng cao.

2.2. Áp lực từ tác động môi trường của các CCN hiện hữu

Vấn đề ô nhiễm là một thách thức lớn. Tác động môi trường CCN biểu hiện rõ rệt qua tình trạng ô nhiễm nguồn nước mặt và không khí tại các khu vực lân cận cụm công nghiệp La Phù hay cụm công nghiệp Dương Liễu. Việc thiếu các trạm xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn và hệ thống quan trắc tự động khiến công tác quản lý và kiểm soát ô nhiễm gặp nhiều khó khăn. Áp lực từ cộng đồng dân cư và các quy định ngày càng chặt chẽ về bảo vệ môi trường đòi hỏi các doanh nghiệp trong cụm công nghiệp phải đầu tư chi phí lớn cho công nghệ xử lý chất thải, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh.

III. Phương pháp quy hoạch cụm công nghiệp Hoài Đức bền vững

Để giải quyết các thách thức, việc hoàn thiện quy hoạch là giải pháp nền tảng. Quy hoạch cụm công nghiệp Hoài Đức cần được xây dựng theo hướng bền vững, tích hợp và dài hạn. Thay vì phát triển dàn trải, cần tập trung nguồn lực vào các CCN trọng điểm, có lợi thế về vị trí và ngành nghề. Quy hoạch phải gắn liền với phát triển đô thị, đảm bảo sự hài hòa giữa khu sản xuất và khu dân cư. Một yếu tố quan trọng là việc xây dựng bản đồ quy hoạch công nghiệp Hoài Đức chi tiết, trong đó xác định rõ khu vực chức năng, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, vành đai xanh cách ly và các công trình xử lý môi trường tập trung. Việc công khai, minh bạch quy hoạch sẽ giúp các chủ đầu tư cụm công nghiệp Hoài Đức dễ dàng tiếp cận thông tin và lập kế hoạch đầu tư hiệu quả. Đồng thời, cần có cơ chế giám sát chặt chẽ việc thực thi quy hoạch, tránh tình trạng điều chỉnh tùy tiện làm phá vỡ cấu trúc phát triển chung, hướng tới định hướng phát triển công nghiệp Hà Nội một cách đồng bộ và khoa học.

3.1. Hoàn thiện bản đồ quy hoạch công nghiệp Hoài Đức chi tiết

Việc lập và công bố bản đồ quy hoạch công nghiệp Hoài Đức là yêu cầu cấp thiết. Bản đồ này cần thể hiện rõ ràng ranh giới các CCN, phân khu chức năng theo ngành nghề ưu tiên, layout chi tiết về giao thông nội khu, hệ thống cấp điện, cấp nước, viễn thông và đặc biệt là hệ thống thu gom, xử lý nước thải. Việc số hóa bản đồ quy hoạch và tích hợp trên nền tảng GIS (Hệ thống thông tin địa lý) sẽ giúp công tác quản lý trở nên hiệu quả, minh bạch, đồng thời hỗ trợ nhà đầu tư trong việc khảo sát và ra quyết định.

3.2. Tích hợp hạ tầng kỹ thuật CCN với hạ tầng khu vực

Quy hoạch CCN không thể tách rời quy hoạch chung của huyện và thành phố. Cần đảm bảo sự kết nối đồng bộ giữa hạ tầng kỹ thuật CCN Hoài Đức với các trục giao thông quốc gia và vùng. Các dự án hạ tầng như đường Vành đai 4 cần được tính toán các điểm kết nối hợp lý đến các CCN. Ngoài ra, việc quy hoạch các khu dịch vụ, logistics và nhà ở xã hội ngay gần CCN sẽ tạo thành một quần thể công nghiệp - đô thị - dịch vụ hoàn chỉnh, thu hút và giữ chân người lao động, tạo đà phát triển bền vững.

IV. Bí quyết cải thiện chính sách thu hút đầu tư vào Hoài Đức

Để nâng cao sức cạnh tranh, Hoài Đức cần xây dựng một chính sách thu hút đầu tư thực sự đột phá và khác biệt. Thay vì chỉ ưu đãi về thuế và đất đai, chính sách cần tập trung vào việc tạo dựng một môi trường kinh doanh thuận lợi. Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa liên thông” là ưu tiên hàng đầu, giúp giảm thiểu thời gian và chi phí cho nhà đầu tư. Huyện cần chủ động xây dựng các gói ưu đãi đặc thù cho các ngành công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và các dự án thân thiện với môi trường. Việc minh bạch hóa thông tin về giá thuê đất công nghiệp Hoài Đức và các chi phí liên quan cũng là yếu tố quan trọng để tạo niềm tin. Hơn nữa, việc tổ chức các hoạt động xúc tiến đầu tư chuyên nghiệp, nhắm đến các thị trường và đối tác tiềm năng sẽ giúp quảng bá hình ảnh và tiềm năng của đất công nghiệp Hoài Đức, thu hút các dòng vốn chất lượng cao, góp phần đẩy nhanh tiến độ dự án CCN Hoài Đức và nâng cao hiệu quả kinh tế.

4.1. Xây dựng chính sách ưu đãi cạnh tranh và minh bạch

Chính sách cần được thiết kế linh hoạt, có tính cạnh tranh so với các địa phương khác. Ngoài các ưu đãi chung của thành phố, Hoài Đức có thể xây dựng các cơ chế hỗ trợ riêng như: hỗ trợ chi phí đào tạo lao động địa phương, hỗ trợ lãi suất vay vốn cho các dự án công nghệ xanh, đơn giản hóa thủ tục hoàn thuế. Mọi chính sách thu hút đầu tư phải được công khai trên cổng thông tin điện tử của huyện để mọi doanh nghiệp và nhà đầu tư có thể dễ dàng tiếp cận và tìm hiểu.

4.2. Minh bạch giá thuê đất và chi phí hạ tầng

Sự rõ ràng về chi phí là yếu tố then chốt. Huyện cần phối hợp với các chủ đầu tư cụm công nghiệp Hoài Đức để niêm yết công khai khung giá thuê đất công nghiệp Hoài Đức, phí quản lý hạ tầng, giá điện, nước và phí xử lý nước thải. Việc này không chỉ giúp nhà đầu tư dự toán chính xác chi phí mà còn tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh, chống lại các hành vi tiêu cực, từ đó xây dựng hình ảnh một điểm đến đầu tư đáng tin cậy.

4.3. Đa dạng hóa các loại hình nhà xưởng cho thuê tại Hoài Đức

Bên cạnh việc cho thuê đất, việc phát triển mô hình nhà xưởng cho thuê tại Hoài Đức xây sẵn là một hướng đi hiệu quả. Mô hình này đặc biệt phù hợp với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp có nguồn vốn hạn chế. Các nhà xưởng xây sẵn với diện tích đa dạng, tích hợp sẵn văn phòng và hạ tầng cơ bản sẽ giúp doanh nghiệp nhanh chóng đi vào hoạt động, tiết kiệm chi phí đầu tư ban đầu và giảm thiểu rủi ro.

V. Đánh giá hiệu quả hoạt động các CCN Hoài Đức hiện nay

Thực tiễn cho thấy, các CCN trên địa bàn huyện Hoài Đức đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Hoạt động của các CCN đã thu hút hàng nghìn doanh nghiệp trong cụm công nghiệp vào sản xuất, tạo ra hàng vạn việc làm tại cụm công nghiệp Hoài Đức, góp phần đáng kể vào việc nâng cao thu nhập và ổn định đời sống người dân. Các CCN làng nghề như cụm công nghiệp La Phù (dệt may) và cụm công nghiệp Dương Liễu (chế biến nông sản) đã giúp các hộ sản xuất mở rộng quy mô, cải tiến công nghệ và tiếp cận thị trường mới. Sự hình thành các CCN cũng tạo điều kiện cho việc hình thành các chuỗi liên kết sản xuất, nơi các doanh nghiệp có thể hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau trong chuỗi giá trị. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động chưa đồng đều giữa các CCN. Một số dự án vẫn có tiến độ dự án CCN Hoài Đức chậm, tỷ lệ lấp đầy thấp, gây lãng phí tài nguyên đất. Việc đánh giá toàn diện hiệu quả sẽ là cơ sở để tái cơ cấu, sắp xếp lại các CCN, tập trung phát triển những mô hình hiệu quả và xử lý dứt điểm các dự án yếu kém.

5.1. Phân tích điển hình cụm công nghiệp An Khánh và Lại Yên

Cụm công nghiệp An Khánh và cụm công nghiệp Lại Yên là những ví dụ điển hình về sự phát triển theo quy hoạch bài bản. Với vị trí đắc địa và hạ tầng được đầu tư đồng bộ, các CCN này đã thu hút được nhiều doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước, hoạt động trong các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như cơ khí chính xác, điện tử. Tỷ lệ lấp đầy tại các CCN này tương đối cao, cho thấy sức hấp dẫn và hiệu quả trong công tác quản lý, vận hành của chủ đầu tư cụm công nghiệp Hoài Đức.

5.2. Tác động tích cực đến thị trường việc làm tại Hoài Đức

Theo Bảng 3.6 của luận văn, tổng số lao động làm việc tại các CCN lên đến hàng chục nghìn người. Điều này cho thấy vai trò to lớn của các CCN trong việc giải quyết việc làm tại cụm công nghiệp Hoài Đức. Sự phát triển công nghiệp đã thu hút một lượng lớn lao động từ khu vực nông nghiệp chuyển sang, tạo ra một đội ngũ công nhân công nghiệp có tay nghề và tác phong chuyên nghiệp. Đây là một tác động xã hội vô cùng quan trọng, góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

VI. Định hướng phát triển cụm công nghiệp Hoài Đức tới 2030

Tầm nhìn đến năm 2030, việc phát triển cụm công nghiệp Hoài Đức sẽ đi vào chiều sâu, tập trung vào chất lượng và sự bền vững. Định hướng phát triển công nghiệp Hà Nội nói chung và Hoài Đức nói riêng là ưu tiên các ngành công nghiệp sạch, công nghệ cao, và công nghiệp hỗ trợ. Các CCN sẽ không chỉ là nơi sản xuất mà còn là trung tâm đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ. Xu hướng phát triển CCN xanh, kinh tế tuần hoàn sẽ được chú trọng, với các tiêu chuẩn khắt khe về xử lý chất thải và sử dụng năng lượng tái tạo. Tiến độ dự án CCN Hoài Đức mới sẽ được đẩy nhanh, nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt quy hoạch và các quy định về môi trường. Mục tiêu là xây dựng các CCN Hoài Đức trở thành những khu công nghiệp kiểu mẫu của Thủ đô, có sức cạnh tranh cao, môi trường làm việc hiện đại và hài hòa với sự phát triển chung của một đô thị văn minh, hiện đại.

6.1. Tầm nhìn phù hợp định hướng phát triển công nghiệp Hà Nội

Hoài Đức cần bám sát định hướng phát triển công nghiệp Hà Nội để xác định các ngành nghề ưu tiên. Thay vì thu hút đầu tư bằng mọi giá, huyện cần lựa chọn các dự án có công nghệ tiên tiến, sản phẩm có khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Việc phát triển công nghiệp hỗ trợ sẽ là một trọng tâm, nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa cho các ngành công nghiệp chủ lực của cả nước.

6.2. Xu hướng phát triển CCN xanh và ứng dụng công nghệ 4.0

Tương lai của các CCN gắn liền với mô hình sản xuất bền vững. Các doanh nghiệp sẽ được khuyến khích áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng, tái sử dụng chất thải và đầu tư vào hệ thống xử lý môi trường hiện đại. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ 4.0 như tự động hóa, IoT (Internet vạn vật) và phân tích dữ liệu lớn vào quản lý và vận hành sản xuất sẽ giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn có kết cấu gồm 4 chƣơng: - Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển cụm công nghiệp trên địa bàn cấp huyện. - Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. - Chƣơng 3: Thực trạng phát triển các cụm công nghiệp trên địa bàn huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội. - Chƣơng 4: Phƣơng hƣớng và giải pháp phát triển cụm công nghiệp trên địa bàn huyện Hoài Đức đến năm 2020, tầm nhìn 2030.

5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN CỤM CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về phát triển cụm công nghiệp Trong thời gian qua đã có một số công trình nghiên cứu khoa học, luận án tiến sỹ, luận văn thạc sỹ nghiên cứu về vấn đề phát triển KCN, khu chế xuất, khu kinh tế, CCN, về công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở việt nam và một số địa phƣơng. - Đề tài “ Phát triển cụm công nghiệp Tây An trên địa bàn huyện Duy Xuyên” của tác giả Mai Thị Quế Điệp (2012) đã đề cập những vấn đề lý luận cơ bản về phát triển CCN, đánh giá những khó khăn tồn tại và rút ra những thành tựu trong một CCN cụ thể. - Luận văn Thạc sỹ kỹ thuật Quản trị kinh doanh “Một số giải pháp phát triển cụm công nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội" của Phạm Đức Thắng (2013) đã phân tích và đánh giá thực trạng phát triển CCN trên địa bàn thành phố Hà Nội, tìm ra nguyên nhân tác động tích cực và hạn chế của phát triển CCN.

Đề xuất phƣơng hƣớng và giải pháp phát triển CCN nhằm phát huy mặt tích cực, ngăn ngừa hạn chế mặt tiêu cực trong xây dựng và phát triển các CCN của Hà Nội. - Luận án Tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế công nghiệp“Xây dựng cơ sở hạ tấng các cụm công nghiệp ở Hà Nội” của Nguyễn Đình Trung (2012) Luận giải những vấn đề về quan niệm, cơ sở hạ tầng để phù hợp với CCN. Xây dựng các nhóm tiêu chí phản ánh tình hình xây dựng, các nhân tố chủ yếu ảnh hƣởng đến xây dựng cơ sở hạ tầng CCN, Từ đó đề ra một số biện pháp nhằm đẩy nhanh và tăng cƣờng hiệu quả hoạt động xây dựng cơ sở hạ tầng CCN ở Hà Nội. - Lê Thế Giới (2009), tiếp cận lý thuyết CCN và hệ sinh thái kinh doanh trong nghiên cứu chính sách thúc đẩy các ngành công nghiệp hỗ trợ ở Việt Nam, Tạp chí khoa học và công nghệ Đại học Đà Nẵng – số 1 (30).

Bài viết bàn về các luận điểm cơ bản của lý thuyết CCN và lý thuyết hệ sinh thái kinh doanh trong phát 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] triển các lợi thế cạnh tranh công nghiệp ở cấp độ quốc gia, vùng và địa phƣơng. Từ đó, phân tích làm rõ mối quan hệ giữa công nghiệp hỗ trợ với cụm công nghiệp và hệ sinh thái kinh doanh. Trên cơ sở nhận diện các nhân tố ảnh hƣởng đến sự phát triển của các ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam, tác giả đƣa ra các khuyến nghị trong nghiên cứu chính sách thúc đẩy các ngành công nghiệp hỗ trợ. - Tác giả Vũ Hoàng Nam (2014) với bài viết” Chìa khóa để thay đổi nhận thức và cách thức quản trị ở các cơ sở sản xuất trong các CCN làng nghề” Tạp trí Kinh tế & Phát triển số 204 (61).

Nghiên cứu này cho thấy các kiến thức và kỹ năng quản trị doanh nghiệp mới, hiện đại là chìa khóa giúp các cơ sở sản xuất thay đổi tƣ duy cũng nhƣ các cách thức quản trị và mở ra con đƣờng phát triển bền vững cho các CCN làng nghề. - Báo cáo tổng hợp Quy hoạch tổng thể phát triển Khu, cụm điểm công nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 đã khái quát hóa những chủ trƣơng, chính sách của UBND thành phố Hà Nội trong việc xây dựng và phát triển khu, CCN trên địa bàn Hà Nội nói chung đến năm 2020. - Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế- xã hội huyện Hoài Đức đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 đã trình bày phƣơng hƣớng, mục tiêu phát triển kinh tế xã hội huyện Hoài Đức đến năm 2020 nói chung cũng nhƣ phƣơng hƣớng, mục tiêu phát triển công nghiệp - TTCN huyện Hoài Đức đến năm 2020 trong đó có phát triển CCN. Nhìn chung các công trình nghiên cứu đã có nhiều đòng góp khoa học và tổng kết thực tiễn phong phú, những cách tiếp cận và phƣơng pháp tiếp cận tập trung vào giải quyết cụ thể về CNH, HĐH, nông nghiệp, nông thôn, những vấn đề về phát triển các KCN, khu chế xuất, CCN.

Tuy nhiên chƣa có công trình nghiên cứu nào đi sâu và cụ thể về việc phát triển CCN huyện Hoài Đức trong quá trình công nghiệp hóa , hiện đại hóa. Ở đề tài này chúng tôi nghiên cứu phát triển CCN trong quá trình CNH, HĐH ở một huyện cụ thể của thành phố Hà Nội. Đó là nghiên cứu những nguyên lý chung, 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tổng hợp, phân tích đánh giá quá trình phát triển cụm công nghiệp từ đó vận dụng vào việc phát triển cụm công nghiệp gắn với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Cơ sở lý luận về phát triển cụm công nghiệp 1.

Khái niệm, phân loại và phân biệt với KCN, KCX, điểm công nghiệp 1. Khái niệm cụm công nghiệp Hiện nay có nhiều cách hiểu không hoàn toàn giống nhau về CCN. Khái niệm Cụm công nghiệp “Geographical clusters” hay “Industrial districts” xuất hiện vào cuối thế kỷ 19 bởi Alpred Marshall, xuất phát từ việc nghiên cứu của ông về sự tập trung sản xuất công nghiệp ở miền Bắc nƣớc Anh. Theo Marshall, các CCN có ba lợi thế cơ bản từ sự tập trung: Sự lan toả của thông tin; sự chuyên môn hoá và phân công lao động giữa các cơ sở với nhau và sự phát triển của thị trƣờng lao động dạng có tay nghề cao.

Khái niệm CCN theo cách tiếp cận của Michael Porter. CCN là sự tập trung về mặt địa lý của các công ty và tổ chức có liên quan trong một lĩnh vực cụ thể nào đó và bao gồm các ngành gắn kết với nhau. CCN tập trung các nhà cung cấp đầu vào, các khách hàng tiêu thụ sản phẩm, cũng nhƣ các nhà sản xuất các sản phẩm khác có liên quan. Các CCN cũng có thể bao gồm các tổ chức nhƣ trƣờng đại học, viện nghiên cứu, trƣờng đào tạo nghề và các hiệp hội thƣơng mại.

Theo OECD (Tổ chức hợp tác và Phát triển kinh tế): các CCN có thể đƣợc coi “là hệ thống sản xuất gồm có các hãng phụ thuộc lẫn nhau (các nhà cung cấp chuyên nghiệp), các tổ chức đào tạo,các tổ chức trung gian và khách hàng, liên kết với nhau trong một hệ thống sản xuất gia tăng giá trị.” Ở Việt Nam, từ khi có Quyết định 132/2000/QĐ- TTg ngày 24/11/2000 về một số chính sách, khuyến khích phát triển ngành nghề nông thôn đến trƣớc khi có quyết định 105/2009/QĐ-TTg ngày 19/8/2009, CCN đƣợc hiểu và gọi tên rất khác nhau giữa các địa phƣơng trong cả nƣớc, nơi thì gọi là CCN làng nghề, nơi gọi là Cụm công nghiệp nông thôn, nơi gọi là Cụm công nghiệp vừa và vừa nhỏ… Theo quan điểm của tỉnh Bắc Ninh, CCN là nơi tập trung các đơn vị chuyên sản xuất các sản phẩm công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, đƣợc thành lập theo 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] quyết định của UBND tỉnh. Bắc Ninh còn sử dụng khái niệm “Cụm công nghiệp làng nghề” để nói đến các KCN nhỏ thuộc phạm vi quản lý của tỉnh. Theo Quyết định số 105/2009/QĐ-TTg ngày 19/8/2009 của Thủ tƣớng Chính phủ : “Cụm công nghiệp là khu vực tập trung các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, cơ sở dịch vụ phục vụ sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp; có ranh giới địa lý xác định, không có dân cƣ sinh sống; đƣợc đầu tƣ xây dựng chủ yếu nhằm di dời, sắp xếp, thu hút các cơ sở sản xuất, các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các cá nhân, hộ gia đình ở địa phƣơng vào đầu tƣ sản xuất, kinh doanh; do Ủy ban nhân dân các Tỉnh quyết định thành lập”. Theo Quyết định số 44/2010/QĐ-UBND ngày 10/9/2010 của UBND thành phố Hà Nội: “Cụm công nghiệp là nơi tập trung sản xuất công nghiệp và dịch vụ phục vụ công nghiệp; có ranh giới địa lý xác định, có hàng rào tách biệt, không có dân cƣ sinh sống; có hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật chung đƣợc xây dựng đồng bộ, đảm bảo đầy đủ các điều kiện để sản xuất kinh doanh thuận lợi, an toàn và bền vững” Cụm công nghiệp có quy mô tối đa không quá 50ha (trƣờng hợp mở rộng tối đa không quá 75ha) do UBND thành phố quyết định thành lập đƣợc đầu tƣ xây dựng nhằm chủ yếu thu hút các doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa; các cá nhân, hộ sản xuất tại các làng nghề; di dời các cơ sở sản xuất không phù hợp quy hoạch, gây ô nhiễm môi trƣờng trong các khu dân cƣ vào đầu tƣ sản xuất kinh doanh.

Khái niệm cụm công nghiệp làng nghề CCN làng nghề là cụm công nghiệp đƣợc đầu tƣ xây dựng nhằm mục tiêu phục vụ nhu cầu mở rộng mặt bằng sản xuất của các cơ sở sản xuất tại các làng nghề (doanh nghiệp làng nghề, HTX, hộ sản xuất), phát triển nghề, làng nghề và khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trƣờng làng nghề (Quyết định 44/2010/QĐ-UBND) Hiện nay, nhằm tránh hiểu nhầm khái niệm cụm công nghiệp làng nghề và làng nghề, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 24/QĐ-UBND ngày 18/9/2012 sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định 44/2020/QĐ-UBND. Theo đó, cụm công nghiệp làng nghề đƣợc đổi tên thành cụm tiểu thủ công nghiệp (cụm TTCN) Qua các khái niệm về CCN, cách hiểu về CCN có điểm giống nhau và thống nhất là: 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - CCN là tập trung về mặt địa lý các cơ sở sản xuất kinh doanh, các tổ chức trong một khu vực địa lý, có ranh giới riêng, không có dân cƣ sinh sống. - CCN là sự liên kết giữa các doanh nghiệp, các cơ sở sản xuất - kinh doanh, các hộ gia đình sản xuất, các tổ chức.