CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CHO VAY CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan cho vay cá nhân tại ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm cho vay cá nhân Tín dụng, là việc một bên (bên cho vay) cung cấp nguồn tài chính cho đối tượng khác (bên đi vay) trong đó bên đi vay sẽ hoàn trả tài chính cho bên cho vay trong một thời hạn thỏa thuận và thường kèm theo lãi suất. Do hoạt động này làm phát sinh một khoản nợ nên bên cho vay còn gọi là chủ nợ, bên đi vay gọi là con nợ. Do đó, Tín dụng phản ánh mối quan hệ giữa hai bên - Một bên là người cho vay, và một bên là người đi vay.
Quan hệ giữa hai bên ràng buộc bởi cơ chế tín dụng, thỏa thuận thời gian cho vay, lãi suất phải trả,. Trong xã hội, luôn tồn tại chủ thể thừa vốn và chủ thể thiếu vốn từ đó sẽ nảy sinh nhu cầu cho vay và đi vay. Cho vay là một hình thức cấp tín dụng và cũng là hoạt động cơ bản nhất, mang lại nguồn lợi nhuận chính cho ngân hàng. Bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định, trong một thời gian nhất định, theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi theo thỏa thuận cho bên cho vay.
Xét trên góc độ đối tượng khách hàng thì khái niệm cho vay sẽ có hai loại là cho vay cá nhân và cho vay doanh nghiệp. Chỉ những cá nhân đáp ứng đủ điều kiện nhất định mới có thể trở thành khách hàng cá nhân của ngân hàng. Dựa vào những định nghĩa trên ta có thể đưa ra khai niệm về hoạt động cho vay cá nhân của NHTM như sau: Cho vay cá nhân là một hình thức cấp tín dụng mà ngân hàng sẽ giao cho khách hàng là cá nhân một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định, trong một thời gian nhất định trên nguyên tắc hoàn trả đầy đủ cả gốc và lãi theo thỏa thuận giữa hai bên. Đặc điểm cho vay cá nhân Thứ nhất, quy mô các khoản vay cá nhân thường nhỏ nhưng số lượng các khoản vay lại lớn.
Mục đích của các món vay chủ yếu là để bổ sung vốn kinh doanh hoặc phục vụ nhu cầu tiêu dùng hằng ngày. Đối tượng khách hàng là mọi cá nhân trong xã hội nên nhu cầu vay vô cùng đa dạng và phong phú. 6 Thứ hai, chi phí cho vay cá nhân lớn. Đặc điểm của tệp khách hàng này là số lượng nhiều và phân tán rộng rãi nên ngân hàng phải đối mặt với những khó khăn như phát triển hệ thống mạng lưới, marketing, quảng cáo, cung cấp dịch vụ tới từng khách hàng cá nhân trong mỗi khu vực, xây dựng đội ngũ đủ lớn để phục vụ khách hàng,.
Thứ ba, cho vay cá nhân có rủi ro cao hơn các hình thức tín dụng khác. Rủi ro xuất phát từ bản thân khách hàng như tình hình tài chính có thể chuyển biến xấu rất nhanh do bệnh tật, tai nạn, dư luận, hay thậm chí khách hàng không có thiện chí trả nợ cho ngân hàng. Đây cũng là lý do mà lãi suất cho vay cá nhân thường cao hơn cho vay doanh nghiệp, tổ chúc. Thứ tư, chất lượng thông tin tài chính của khách hàng không cao.
Việc đánh giá nhân thân, khả năng trả nợ, mục đích sử dụng vốn vay rất khó khăn do thiếu thông tin dẫn đến rủi ro thông tin bất cân xứng, khiến cho công tác thẩm định thiếu chính xác và tốn kém. Vai trò cho vay cá nhân Đối với khách hàng: Thứ nhất, đáp ứng nhu cầu tài chính. Cho vay cá nhân là một kênh tài trợ vốn cho nhu cầu tiêu dùng và hoạt động sản xuất kinh doanh của các hộ gia đình. Với điều kiện cấp tín dụng đơn giản hơn so với doanh nghiệp, cho vay cá nhân tạo động lực cho các hộ gia đình kinh doanh nhỏ lẻ phát triển.
Thứ hai, cải thiện chất lượng cuộc sống. Thay vì phải tích lũy đủ vốn để thực hiện kế hoạch của bản thân, người vay sẽ phối hợp giữa thỏa mãn nhu cầu ở hiện tại với khả năng thanh toán ở hiện tại và tương lai. Việc mua nhà, mua xe ô tô,. hay những khoản chi tiêu cấp bách như ốm đau, bệnh tật,.
trở nên dễ dàng hơn. Đối với ngân hàng: Một là, cho vay cá nhân là hoạt động chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn thu của ngân hàng, tạo ra thu nhập quan trọng góp phần giúp các hoạt động khác của ngân hàng được thực hiện hiệu quả. 7 Hai là, cho vay cá nhân giúp ngân hàng mở rộng thị phần, nâng cao thương hiệu. Do có đối tượng rất rộng nên hình ảnh của ngân hàng sẽ được quảng bá rộng khắp.
Bên cạnh đó, ngân hàng có thể bán chéo các sản phẩm dịch vụ như: tiền gửi tiết kiệm, ngân hàng điện tử,. gia tăng thêm thu nhập. Ba là, góp phần phân tán rủi ro cho ngân hàng. Số lượng khoản vay lớn nhưng giá trị nhỏ thì khi rủi ro xảy ra sẽ hạn chế ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh của ngân hàng.
Đối với nền kinh tế: Thứ nhất, kích thích tiêu dùng, phát triển kinh tế. Nhờ nguồn vốn tín dụng, các hộ kinh doanh cá thể không những đảm bảo quá trình sản xuất bình thường, mà còn mở rộng quy mô sản xuất, cải tiến máy móc, đẩy mạnh sản xuất, góp phần kích thích tăng trưởng kinh tế, tạo công ăn việc làm và thu nhập cho người lao động. Thứ hai, giúp phân bổ hiệu quả các nguồn lực tài chính. Cho vay cá nhân vai trò tích cực đối với xã hội như góp phần khai thác triệt để các nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội, giúp người thu nhập thấp có cơ hội tiếp cận nguồn vốn, từ đó cải thiện đời sống và giảm thiểu bất bình đẳng trong xã hội.
Hình thức cho vay cá nhân tại ngân hàng thương mại NHTM phân loại các khoản vay cá nhân theo từng tiêu chí để đảm bảo quản lý hiệu quả. Dưới đây là các hình thức cho vay cá nhân theo các tiêu chí: Thời hạn cho vay Cho vay ngắn hạn: Là hình thức cho vay mà thời hạn của khoản vay dưới 12 tháng. Cho vay ngắn hạn chủ yếu để đáp ứng nhu cầu thiếu hụt tạm thời vốn lưu động trong quá trình sản xuất kinh doanh của KHCN, hoặc đáp ứng các nhu cầu chi tiêu, tiêu dùng ngắn hạn của cá nhân, hộ gia đình, hộ kinh doanh. Cho vay trung hạn: Là hình thức cho vay mà thời hạn của khoản vay từ 12 -60 tháng.
Mục đích của cho vay trung hạn là để đáp ứng nhu cầu đầu tư tài sản cố định, đầu tư các dự án mới, các dự án mở rộng sản xuất kinh doanh. Các khoản vay trung hạn thích hợp cho các đối tượng cần vốn ngay mà không có khả năng xoay vốn để trả 8 nợ, khả năng luôn chuyển vốn chậm và đối tượng đó cần thời gian dài để xoay vòng vốn và trả các khoản vay tiêu dùng Cho vay dài hạn: Là hình thức cho vay mà thời hạn của khoản vay là trên 60 tháng. Cho vay dài hạn nhằm đáp ứng nhu cầu vay vốn đầu tư vào các hạng mục như đầu tư bất động sản, bổ sung, thay thế, cải tạo nhà xưởng giúp tăng hiệu suất kinh doanh của cá nhân, hộ sản xuất, hộ kinh doanh Mức độ tín nhiệm đối với khách hàng Cho vay có bảo đảm bằng tài sản: là loại cho vay có tài sản thế chấp, cầm cố hay bảo lãnh của bên thứ ba hoặc TSĐB hình thành trong tương lai. Hiện nay các khoản vay lớn của KHCN đều được áp dụng loại cho vay này.
Cho vay không có bảo đảm bằng tài sản: là loại vay không có tài sản thế chấp, khi đó ngân hàng sẽ dựa vào các tiêu chí, điều kiện nhất định để cấp tín dụng cho khách hàng. Với loại tín dụng này, ngân hàng thương mại có quyền chủ động và tự chịu trách nhiệm trong việc lựa chọn khách hàng để cho vay không có TSĐB. Thông thường chỉ có những khách hàng vay có uy tín cao, quan hệ lâu dài, thường xuyên với ngân hàng, phương án vay có hiệu quả kinh tế, dòng tiền trả nợ rõ ràng, chắc chắn, ngoài ra người vay còn phải cam kết thực hiện bảo đảm bằng tài sản khi tổ chức tín dụng yêu cầu thì mới được ngân hàng chấp nhận cho vay không có đảm bảo. Phương thức cho vay Cho vay từng lần: Cho vay từng lần là phương thức cho vay mà mỗi lần vay khách hàng và ngân hàng đều phải trải qua các thủ tục cần thiết như lập hồ sơ vay vốn, chờ ngân hàng xét duyệt, sau đó mới ký hợp đồng tín dụng.
Cho vay theo hạn mức tín dụng: Cho vay theo hạn mức tín dụng là một phương thức cho vay của Ngân hàng trong đó Ngân hàng và khách hàng sẽ phải thoả thuận để xác định mức tín dụng tối đa. Theo đó trong một khoảng thời gian nhất định khách hàng có thể toàn quyền chủ động rút vốn từ Ngân hàng với điều kiện tổng dư nợ tại mọi thời điểm không được vượt quá hạn mức đã xác định. Thấu chi: Cho vay thấu chi là việc cho vay mà tổ chức tín dụng thoả thuận bằng văn bản chấp thuận cho khách hàng chi vượt số tiền có trên tài khoản thanh toán 9 của khách hàng phù hợp với các quy định của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về hoạt động thanh toán qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Phát triển cho vay cá nhân tại ngân hàng thương mại 1.
Khái niệm Theo Triết học Mác Lê-nin, phát triển là cuộc đấu tranh giữa các mặt đối lập, là quá trình giải quyết mâu thuẫn của sự vật. Ðó là quá trình cái cũ, cái lạc hậu sẽ được thay thế bằng cái mới, cái tiến bộ thông qua con đường phủ định biện chứng, tạo ra khuynh hướng phát triển tất yếu ngày một tiến bộ và hoàn thiện hơn. Cho vay cá nhân là một hình thức cấp tín dụng mà ngân hàng sẽ giao cho khách hàng là cá nhân một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định, trong một thời gian nhất định trên nguyên tắc hoàn trả đầy đủ cả gốc và lãi theo thỏa thuận giữa hai bên. Khóa luận cho rằng phát triển cho vay cá nhân tại NHTM là cải thiện hoạt động mảng cho vay cá nhân trở nên đa dạng về hình thức, phong phú và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của khách hàng.