HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRIỆU QUANG THẮNG PHÁT TRIỂN BẢO HIỂM XÃ HỘI TỰ NGUYỆN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THANH BA, TỈNH PHÚ THỌ Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8 31 01 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Tuấn Sơn NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày….
năm 2020 Tác giả luận văn Triệu Quang Thắng i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS. Nguyễn Tuấn Sơn đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kế hoạch và Đầu tư, Khoa Kinh tế và PTNT - Học viện Nông nghiệp Việt Nam và các Thầy/Cô đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, chuyên viên Bảo hiểm xã hội huyện Thanh Ba đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày…. năm 2020 Tác giả luận văn Triệu Quang Thắng ii MỤC LỤC Lời cam đoan.
ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt .v Danh mục bảng .vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.
Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Những đóng góp mới của đề tài. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện. Cơ sở lý luận về phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện. Một số khái niệm liên quan về phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Đặc điểm phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện. Vai trò của phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện. Nội dung nghiên cứu phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Cơ sở thực tiễn về phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện. Kinh nghiệm phát triển BHXH tự nguyện của các nước trên thế giới. Kinh nghiệm phát triển BHXH tự nguyện ở nước ta. Bài học kinh nghiệm rút ra cho huyện Thanh Ba.
Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Đặc điểm tự nhiên. Tình hình kinh tế - xã hội của huyện Thanh Ba.
Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu.
Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện tại huyện Thanh Ba. Tình hình triển khai BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Thanh Ba.
Thực trạng phát triển cung ứng dịch vụ bảo hiểm xã hội tự nguyện tại huyện Thanh Ba. Các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện tại huyện Thanh Ba. Các chính sách, qui định của Nhà nước. Nhóm yếu tố dịch vụ của cơ quan bảo hiểm.
Nhóm yếu tố người tham gia BHXH. Ma trận SWOT. Giải pháp phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện tại huyện Thanh Ba. Định hướng phát triển BHXH tự nguyện tại huyện Thanh Ba thời gian tới.
Giải pháp phát triển BHXH tự nguyện tại huyện Thanh Ba. Kết luận và kiến nghị. 92 Tài liệu tham khảo .96 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BHTN Bảo hiểm tự nguyện BHXH Bảo hiểm xã hội BHYT Bảo hiểm y tế NSNN Ngân sách nhà nước NXB Nhà xuất bản QLDA Quản lý dự án UBND Ủy ban nhân dân v DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Quy định thời điểm đóng BHXH.
Số lượng và cơ cấu mẫu điều tra. Tình hình thực hiện kế hoạch thu BHXH tự nguyện giai đoạn 2017 – 2019. Tình hình tham gia BHXH tự nguyện ở các xã giai đoạn 2017 - 2019. Các hoạt động tuyên truyền của BHXH huyện Thanh Ba.
Tìm hiểu của người dân về BHXHTN qua các nguồn thông tin. Thu nhập và nhu cầu tham gia BHXHTN. Nghề nghiệp và nhu cầu tham gia BHXHTN. Số lượng lao động của huyện Thanh Ba.
Tình hình thu, chi BHXH huyện Thanh Ba qua 3 năm (2017-2019). Ý kiến đánh giá của ngừơi dân về thái độ của nhân viên của cơ quan bảo hiểm. Một số ý kiến của người dân về BHXH tự nguyện. Ảnh hưởng của thu nhập đến nhu cầu tham gia BHXHTN .80 vi DANH MỤC HÌNH Hình 2.
Sơ đồ mô hình cơ cấu tổ chức BHXH Việt Nam. Sơ đồ mô hình các cấp quản lý thu BHXH tự nguyện. Bản đồ hành chính huyện Thanh Ba, Tỉnh Phú Thọ. Sơ đồ tổ chức hoạt động của BHXH huyện Thanh Ba.
Kết quả thu BHXH thực hiện từ 2017- 2019. Số người chưa tham gia BHXH từ 2017- 2019. Ý kiến của người dân về mong muốn tham gia BHXHTN. Mức độ hài lòng của người dân tham gia BHXH TN.
Ý kiến của người dân về thủ tục tham gia BHXHTN. 76 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Triệu Quang Thắng Tên Luận văn: Phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện trên địa bàn huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8 31 01 10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện (BHXHTN) trên địa bàn huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ thời gian qua đề xuất giải pháp đẩy mạnh phát triển BHXHTN tại địa phương trong thời gian tới. Phương pháp nghiên cứu Số liệu thứ cấp được thu thập từ sách, báo, tạp chí chuyên ngành, số liệu thống kê các cấp, công trình khoa học (của các cấp, luận văn, luận án), báo cáo của phòng ban thuộc lĩnh vực BHXH TN. Số liệu sơ cấp thu thập từ điều tra bằng phương pháp điều tra chọn mẫu, bao gồm các dữ liệu có liên quan đến công tác phát triển BHXH TN tại huyện Thanh Ba bằng cách tham khảo ý kiến của cán bộ Bảo hiểm xã hội (BHXH), cán bộ ủy ban phụ trách BHXH tại các xã, thị trấn.
Phương pháp thu thập chủ yếu theo phiếu điều tra là 50 người dân tham gia BHXH tự nguyện và 30 người dân chưa tham gia BHXH của 1 xã và 1 thị trấn để làm rõ hơn tình hình sử dụng BHXH tự nguyện. Các phương pháp phân tích chính được sử dụng là thống kê mô tả, so sánh và sử dụng phần mềm Excel để xử lý số liệu. Kết quả chính và thảo luận Có thể nhận thấy rằng, qua 3 năm tổng số người tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Thanh Ba có một số xã làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách BHXH tự nguyện để người dân hiểu biết về BHXH tự nguyện từ đó vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện. Kết quả cho thấy huyện Thanh Ba qua 3 năm có sự gia tăng đột biến từ năm 2017 đến 2019, đặc biệt tổng số năm 2019 tăng gấp 269% so với năm 2018.
Một số xã chưa làm tốt công tác BHXH tự nguyện nông dân như xã Năng Yên, Đỗ Sơn, Quảng Nạp, Thanh Vân, Đỗ Xuyên, Đồng Xuân đến năm 2019 mới có một số ít người tham gia BHXH tự nguyện dưới 1,2% người tham gia so với tổng số đối tượng tham gia BHXH tự nguỵên của cả huyện. Nhưng bên cạnh đó một số xã cũng làm tốt công tác như Thị trấn Thanh Ba, Vũ Yển, Chí Tiên, Võ Lao, Hoàng Cương, Yển Khê và do Hội nông dân quản lý đều có mức người tham gia BHXH tự nguyện cao. viii Tỷ lệ tham gia BHXH tự nguyện của người dân trên địa bàn huyện còn thấp do ảnh hưởng của một số nguyên nhân như: Công tác tuyên truyền chưa được chú trọng; Nhận thức về BHXH của một bộ phận nhân dân còn hạn chế; Một bộ phận nhân dân thật sự mong muốn tham gia BHXH nhưng lại gặp khó khăn về kinh tế; Đội ngũ cán bộ làm công tác BHXH tự nguyện còn thiếu về số lượng, yếu về chất lượng; Một số vấn đề về cơ chế chính sách cần được xem xét để phù hợp với yêu cầu thực tế. Trên cơ sở đánh giá thực trạng phát triển BHXHTN ở huyện Thanh Ba, có thể thấy một số yếu tố ảnh hưởng tới việc tham gia BHXH TN của người dân tại đây như: Các chính sách, qui định của Nhà nước; Nhóm yếu tố dịch vụ của cơ quan bảo hiểm; Nhóm yếu tố thông tin tuyên truyền; Nhóm yếu tố người tham gia BHXH.
Luận văn cũng đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển BHXH tự nguyện tại huyện Thanh Ba: Thực hiện thống nhất, đồng bộ các chính sách kinh tế - xã hội; Phát huy vai trò của hệ thống chính trị trên địa bàn; Có chính sách hỗ trợ kinh phí cho các đối tượng chính sách; Nâng cao nhận thức về BHXH tự nguyện cho người dân; Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến về BHXH tự nguyện và một số giải pháp khác như khen thưởng khuyến khích cán bộ BHXH tăng được số người dân tham gia BHXH TN.