Luận văn thạc sĩ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh long an

Luận văn thạc sĩ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Long An, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Trần Lê Anh Thy
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Thiện
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Phân Tích Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Thu Hút Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Vào Tỉnh Long An
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 1.1. Các khái niệm và các hình thức đầu tư nước ngoài
• 1.1.1. Khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.2. Các hình thức đầu tư nước ngoài
• 1.2. Tác động của thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2.1. Tác động tích cực
• 1.2.2. Tác động tiêu cực
• 1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI
• 1.3.1. Tình hình kinh tế, chính trị trên Thế giới và khu vực
• 1.3.2. Tình hình kinh tế, chính trị của quốc gia
• 1.3.3. Vị trí địa lý
• 1.3.4. Cơ sở hạ tầng
• 1.3.5. Nguồn nhân lực
• 1.3.6. Chính sách ưu đãi
• 1.3.7. Khả năng điều hành của nhà lãnh đạo
• 1.4. Kinh nghiệm về thu hút FDI
• 1.4.1. Kinh nghiệm thu hút FDI của một số quốc gia châu Á
• 1.4.2. Kinh nghiệm thu hút FDI tại một số địa phương
• 1.5. Tóm tắt chương I
• 2. CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÌNH HÌNH THU HÚT FDI CỦA LONG AN
• 2.1. Tổng quan về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên của tỉnh Long An
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Địa hình, thổ nhưỡng
• 2.2. Những nhân tố thuận lợi, khó khăn của Long An trong thu hút FDI
• 2.2.1. Những nhân tố thuận lợi
• 2.2.2. Những nhân tố khó khăn
• 2.3. Phân tích thực trạng FDI tại Long An
• 2.4. Phân tích chỉ số năng lực cạnh tranh của Long An trong thu hút FDI
• 2.4.1. Nhóm các chỉ số đánh giá hoạt động xúc tiến của tỉnh
• 2.4.2. Nhóm các chỉ số đánh giá thủ tục hành chính của tỉnh
• 2.4.3. Nhóm các chỉ số đánh giá nguồn nhân lực của tỉnh
• 2.4.4. Các chỉ tiêu đánh giá điều kiện cơ sở hạ tầng của tỉnh
• 2.4.5. Chỉ số đánh giá chính sách hỗ trợ của tỉnh đối với DNNN
• 2.5. Nhận xét, đánh giá chung về thực trạng thu hút FDI của Long An
• 2.5.1. Những thành tựu đạt được
• 2.5.2. Hạn chế và các nguyên nhân của hạn chế
• 2.6. Tóm tắt chương II
• 3. CHƯƠNG III: NHỮNG GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HOẠT ĐỘNG KÊU GỌI, THU HÚT FDI VÀO LONG AN
• 3.1. Quan điểm thu hút FDI vào Long An
• 3.2. Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kêu gọi, thu hút FDI vào Long An
• 3.3. Nâng cao hiệu quả hoạt động xúc tiến đầu tư
• 3.4. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính
• 3.5. Xây dựng các cơ chế, chính sách hỗ trợ cho thu hút FDI
• 3.6. Tăng cường nguồn nhân lực
• 3.7. Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng
• 3.8. Tóm tắt chương III
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Yếu Tố Thu Hút Đầu Tư Nước Ngoài Tại Long An

Long An, một tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đang trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài. Việc phân tích các yếu tố thu hút đầu tư nước ngoài tại đây không chỉ giúp hiểu rõ hơn về môi trường đầu tư mà còn chỉ ra những cơ hội và thách thức mà tỉnh đang đối mặt. Mục tiêu của bài viết này là làm rõ các yếu tố chính ảnh hưởng đến việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Long An.

1.1. Đặc Điểm Kinh Tế Và Chính Trị Của Long An

Long An có vị trí địa lý thuận lợi, gần TP.HCM, tạo điều kiện cho việc phát triển kinh tế. Tuy nhiên, tình hình chính trị và kinh tế của tỉnh cũng ảnh hưởng lớn đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài.

1.2. Tình Hình Cơ Sở Hạ Tầng Tại Long An

Cơ sở hạ tầng là một trong những yếu tố quan trọng quyết định đến khả năng thu hút FDI. Long An cần cải thiện hệ thống giao thông, điện, nước để đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư.

II. Những Thách Thức Trong Việc Thu Hút Đầu Tư Nước Ngoài Tại Long An

Mặc dù Long An có nhiều tiềm năng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Những thách thức này bao gồm sự thiếu đồng bộ trong phát triển hạ tầng, chính sách ưu đãi chưa đủ hấp dẫn và nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu.

2.1. Thiếu Đồng Bộ Trong Cơ Sở Hạ Tầng

Hệ thống cơ sở hạ tầng tại Long An chưa phát triển đồng bộ, gây khó khăn cho các nhà đầu tư trong việc tiếp cận và vận hành doanh nghiệp.

2.2. Chính Sách Ưu Đãi Chưa Hấp Dẫn

Chính sách ưu đãi đầu tư của Long An cần được cải thiện để thu hút nhiều hơn các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Thu Hút Đầu Tư Nước Ngoài Tại Long An

Để nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư nước ngoài, Long An cần áp dụng một số phương pháp như cải cách thủ tục hành chính, tăng cường xúc tiến đầu tư và cải thiện môi trường đầu tư.

3.1. Cải Cách Thủ Tục Hành Chính

Cải cách thủ tục hành chính sẽ giúp giảm thiểu thời gian và chi phí cho các nhà đầu tư, từ đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc đầu tư.

3.2. Tăng Cường Hoạt Động Xúc Tiến Đầu Tư

Long An cần đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến đầu tư, quảng bá tiềm năng và cơ hội đầu tư đến các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về FDI Tại Long An

Nghiên cứu về các yếu tố thu hút FDI tại Long An đã chỉ ra rằng việc cải thiện môi trường đầu tư có thể mang lại nhiều lợi ích cho tỉnh. Các nhà đầu tư nước ngoài không chỉ mang lại vốn mà còn cả công nghệ và kinh nghiệm quản lý.

4.1. Lợi Ích Kinh Tế Từ FDI

FDI góp phần tạo ra nhiều việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương.

4.2. Kinh Nghiệm Từ Các Tỉnh Khác

Học hỏi từ kinh nghiệm thu hút FDI của các tỉnh thành khác có thể giúp Long An cải thiện chiến lược thu hút đầu tư của mình.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Đầu Tư Nước Ngoài Tại Long An

Tương lai của đầu tư nước ngoài tại Long An phụ thuộc vào khả năng cải thiện môi trường đầu tư và chính sách hỗ trợ của tỉnh. Nếu các yếu tố này được cải thiện, Long An có thể trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài.

5.1. Triển Vọng Phát Triển Kinh Tế

Với những nỗ lực cải cách, Long An có thể thu hút nhiều hơn các nhà đầu tư nước ngoài, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

5.2. Định Hướng Chiến Lược Đầu Tư

Long An cần xây dựng một chiến lược đầu tư rõ ràng, tập trung vào các lĩnh vực có tiềm năng phát triển cao để thu hút FDI hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế địa phương, góp phần tăng trưởng GDP, tạo việc làm và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tỉnh Long An, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, có vị trí địa lý thuận lợi giáp ranh thành phố Hồ Chí Minh, với diện tích 4.492,39 km² và dân số khoảng 1,5 triệu người. Tuy nhiên, tốc độ thu hút FDI của Long An còn chậm, quy mô vốn đầu tư chưa lớn, chưa khai thác hết tiềm năng về hạ tầng và nguồn nhân lực. Từ năm 2000 đến 2009, Long An đã thu hút 280 dự án FDI với tổng vốn đăng ký khoảng 2.952,65 triệu USD, đứng thứ 4 về số lượng dự án trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Năm 2007, số dự án đạt đỉnh với 71 dự án và vốn đầu tư 890,41 triệu USD, nhưng sau đó giảm do tác động của suy thoái kinh tế toàn cầu.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút FDI tại Long An, xác định điểm mạnh, hạn chế trong môi trường đầu tư và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thu hút vốn nước ngoài. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các yếu tố kinh tế, chính trị, hạ tầng, nguồn nhân lực và chính sách ưu đãi trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2000-2009. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách phát triển kinh tế bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh của Long An so với các tỉnh trong vùng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết OLI Paradigm của Dunning (1977), trong đó ba yếu tố quyết định đầu tư trực tiếp nước ngoài gồm: quyền sở hữu (Ownership), vị trí (Location) và nội bộ hóa (Internalization). Ngoài ra, các nghiên cứu khác nhấn mạnh vai trò của quy mô thị trường, chi phí lao động, ổn định chính trị và chính sách ưu đãi trong thu hút FDI. Các khái niệm chính bao gồm:

• Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI): Vốn và tài sản hợp pháp do nhà đầu tư nước ngoài đưa vào để thực hiện hoạt động sản xuất kinh doanh lâu dài tại nước tiếp nhận.
• Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI): Đánh giá môi trường kinh doanh và năng lực điều hành của chính quyền địa phương.
• Cơ sở hạ tầng: Hệ thống giao thông, điện, nước, viễn thông phục vụ sản xuất kinh doanh.
• Nguồn nhân lực: Chất lượng và số lượng lao động đáp ứng yêu cầu sản xuất.
• Chính sách ưu đãi: Các biện pháp hỗ trợ về thuế, đất đai, thủ tục hành chính nhằm thu hút đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng số liệu thứ cấp từ các nguồn chính thức như Cục Thống kê Long An, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, giai đoạn 2000-2009. Phương pháp phân tích bao gồm:

• Thống kê mô tả: Tổng hợp số liệu về số lượng dự án, vốn đầu tư, phân bổ theo ngành và địa bàn.
• Phân tích so sánh: Đánh giá năng lực thu hút FDI của Long An so với các tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và Đồng bằng sông Cửu Long.
• Phân tích chỉ số PCI: Sử dụng dữ liệu điều tra doanh nghiệp để đánh giá các chỉ số thành phần như chi phí gia nhập thị trường, tiếp cận đất đai, tính minh bạch, chi phí không chính thức.
• Suy luận logic: Đánh giá tác động của các yếu tố kinh tế, chính trị, hạ tầng, nguồn nhân lực và chính sách đến thu hút FDI.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các dự án FDI và doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu là tổng thể để đảm bảo tính toàn diện và chính xác. Timeline nghiên cứu tập trung vào phân tích dữ liệu từ năm 2000 đến 2009, với trọng tâm đánh giá biến động và xu hướng thu hút FDI.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng dự án FDI: Số lượng dự án FDI tại Long An tăng từ 3 dự án năm 2000 lên đỉnh điểm 71 dự án năm 2007, sau đó giảm xuống còn 10 dự án năm 2009 do ảnh hưởng suy thoái kinh tế toàn cầu. Tổng cộng có 280 dự án với vốn đăng ký 2.952,65 triệu USD trong giai đoạn 1992-2009.

2. Cơ cấu đối tác đầu tư: Đài Loan chiếm 35% tổng số dự án, tiếp theo là Hàn Quốc (15%), Trung Quốc (10%) và các quốc gia châu Âu (12%). Điều này cho thấy nhà đầu tư châu Á chiếm ưu thế, trong khi các nhà đầu tư châu Âu mang lại hàm lượng kỹ thuật và quản lý cao hơn.

3. Phân bổ địa bàn đầu tư: 54,64% dự án tập trung tại huyện Đức Hòa, Bến Lức và Cần Giuộc, giáp ranh thành phố Hồ Chí Minh. Các huyện còn lại như Vĩnh Hưng, Tân Hưng, Tân Thạnh có ít dự án, cho thấy sự phân bố chưa đồng đều.

4. Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI): Điểm PCI của Long An tăng từ 58,49 năm 2007 lên 64,44 năm 2009, thuộc nhóm khá và tốt trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Các chỉ số thành phần có trọng số cao như tính minh bạch, chi phí thời gian thực hiện quy định, năng động của lãnh đạo và đào tạo lao động đều được cải thiện.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng số lượng dự án FDI phản ánh nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư của tỉnh, tuy nhiên sự giảm sút sau năm 2007 cho thấy Long An còn chịu ảnh hưởng lớn từ biến động kinh tế toàn cầu. Cơ cấu đầu tư chủ yếu từ các quốc gia châu Á phù hợp với xu hướng đầu tư trong khu vực, nhưng cần thu hút thêm các nhà đầu tư châu Âu để nâng cao chất lượng công nghệ và quản lý.

Phân bổ dự án tập trung vào các huyện giáp ranh thành phố Hồ Chí Minh cho thấy lợi thế vị trí địa lý và hạ tầng giao thông thuận lợi. Tuy nhiên, sự tập trung này cũng tạo áp lực lên hạ tầng và dịch vụ xã hội tại các khu vực này, đồng thời làm giảm cơ hội phát triển cho các huyện khác.

Chỉ số PCI tăng cho thấy chính quyền tỉnh đã cải thiện thủ tục hành chính, minh bạch thông tin và nâng cao năng lực điều hành, góp phần tạo môi trường đầu tư thuận lợi hơn. Tuy nhiên, các chỉ số như dịch vụ hỗ trợ kinh doanh và chi phí không chính thức vẫn còn hạn chế, cần được cải thiện để tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ số lượng dự án FDI theo năm, biểu đồ cơ cấu đối tác đầu tư, bản đồ phân bổ dự án theo địa bàn và bảng điểm PCI qua các năm để minh họa xu hướng và so sánh hiệu quả thu hút đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường xúc tiến đầu tư: Chủ động xây dựng danh mục dự án ưu tiên kêu gọi đầu tư, tổ chức hội thảo, hội nghị giới thiệu môi trường đầu tư và tiềm năng tỉnh. Thực hiện quảng bá trên các phương tiện truyền thông và website chính thức để nâng cao nhận thức nhà đầu tư.

2. Cải cách thủ tục hành chính: Rút ngắn thời gian cấp phép đầu tư, đơn giản hóa quy trình, áp dụng cơ chế một cửa liên thông. Tăng cường đào tạo cán bộ, nâng cao hiệu quả phục vụ doanh nghiệp, giảm chi phí không chính thức và phiền hà.

3. Phát triển cơ sở hạ tầng: Đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, điện, nước, viễn thông đặc biệt tại các khu công nghiệp trọng điểm như Đức Hòa, Bến Lức, Cần Giuộc. Tăng cường kết nối liên vùng để tạo thuận lợi cho vận chuyển và sản xuất.

4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Xây dựng các chương trình đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng chuyên môn phù hợp với yêu cầu của nhà đầu tư. Hợp tác với doanh nghiệp để đào tạo theo đơn đặt hàng, đáp ứng nhu cầu lao động chất lượng cao.

5. Hoàn thiện chính sách ưu đãi: Cân đối các chính sách thuế, đất đai, tín dụng phù hợp với từng ngành nghề và quy mô dự án. Tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định để tăng niềm tin của nhà đầu tư.

Các giải pháp cần được triển khai đồng bộ trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở ngành, chính quyền địa phương và doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả thu hút FDI và phát triển kinh tế bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và cán bộ quản lý địa phương: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút FDI, từ đó xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh.

2. Nhà đầu tư trong và ngoài nước: Cung cấp thông tin về môi trường đầu tư, các thuận lợi và khó khăn tại Long An, hỗ trợ quyết định đầu tư và lựa chọn địa điểm phù hợp.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế phát triển: Là tài liệu tham khảo khoa học về phân tích môi trường đầu tư, phương pháp đánh giá năng lực cạnh tranh cấp tỉnh và các yếu tố tác động đến FDI.

4. Các tổ chức xúc tiến đầu tư và phát triển kinh tế: Hỗ trợ xây dựng chiến lược xúc tiến đầu tư, cải thiện dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả hoạt động kêu gọi đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao FDI quan trọng đối với phát triển kinh tế Long An?
   FDI bổ sung nguồn vốn, công nghệ và kỹ năng quản lý, tạo việc làm và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, góp phần tăng trưởng GDP và nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến thu hút FDI tại Long An?
   Bao gồm vị trí địa lý thuận lợi, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực, chính sách ưu đãi và năng lực điều hành của chính quyền địa phương.

3. Long An đã đạt được những thành tựu gì trong thu hút FDI?
   Số lượng dự án FDI tăng đều, điểm PCI cải thiện, môi trường đầu tư minh bạch hơn và thủ tục hành chính được cải cách, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư.

4. Những khó khăn chính trong thu hút FDI của Long An là gì?
   Cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế, chi phí không chính thức và thủ tục hành chính vẫn gây phiền hà, phân bố dự án chưa đồng đều.

5. Làm thế nào để cải thiện hiệu quả thu hút FDI trong tương lai?
   Cần tăng cường xúc tiến đầu tư, cải cách thủ tục hành chính, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hoàn thiện chính sách ưu đãi phù hợp với nhu cầu nhà đầu tư.

Kết luận

• Long An có vị trí địa lý thuận lợi và tiềm năng lớn trong thu hút FDI, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế về hạ tầng và nguồn nhân lực.
• Số lượng dự án FDI tăng trưởng ổn định đến năm 2007, sau đó giảm do tác động suy thoái kinh tế toàn cầu.
• Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của Long An được cải thiện, đặc biệt về tính minh bạch và thủ tục hành chính.
• Cần triển khai đồng bộ các giải pháp về xúc tiến đầu tư, cải cách hành chính, phát triển hạ tầng và nâng cao nguồn nhân lực trong 3-5 năm tới.
• Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để các nhà quản lý, nhà đầu tư và nhà nghiên cứu phát triển chiến lược thu hút FDI hiệu quả hơn.

Các cơ quan chức năng tỉnh Long An nên áp dụng các khuyến nghị nghiên cứu để nâng cao môi trường đầu tư, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá và cập nhật chính sách phù hợp với diễn biến kinh tế trong và ngoài nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI 1.1 Các khái niệm và các hình thức đầu tư nước ngoài 1.1 Khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài Theo luật đầu tư (năm 2005), đầu tư trực tiếp nước ngoài là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền và các tài sản hợp pháp khác để tiến hành hoạt động đầu tư. Theo Quỹ tiền tệ quốc tế, đầu tư trực tiếp nước ngoài là một công cuộc đầu tư ra khỏi biên giới quốc gia, trong đó người đầu tư trực tiếp đạt được một phần hay toàn bộ quyền sở hữu lâu dài một doanh nghiệp đầu tư trực tiếp trong một quốc gia khác. Quyền sở hữu này tối thiểu phải là 10% tổng số cổ phiếu mới được công nhận là FDI. FDI gắn liền với quá trình sản xuất trực tiếp, tham gia vào phân công lao động quốc tế theo chiều sâu và là đặc trưng hoạt động của các công ty đa quốc gia.2 Các hình thức đầu tư nước ngoài Các hình thức đầu tư nước ngoài chủ yếu, bao gồm: - Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

- Đầu tư gián tiếp (FPI). - Viện trợ phát triển chính thức (ODA). - Cho vay của các định chế tài chính và các ngân hàng nước ngoài. Trong các hình thức trên thì hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài không tạo thành gánh nợ cho quốc gia tiếp nhận, vốn FDI sẽ được đầu tư và phát triển ở TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 4 - nước tiếp nhận nên không dễ rút đi trong thời gian ngắn, ngoài ra FDI còn mang công nghệ, kinh nghiệm và tri thức kinh doanh giúp tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhanh hơn.

Nguồn vay, vốn hỗ trợ chính thức sẽ trở thành gánh nặng nợ nước ngoài cho nước sở tại; đầu tư gián tiếp không trở thành nợ nhưng không ổn định và dễ rút lui khỏi thị trường có thể gây những cơn sốc trong thị trường vốn của quốc gia tiếp nhận đầu tư.2 Tác động của thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài 1.1 Tác động tích cực Cùng với phát huy nội lực, thu hút vốn FDI là nguồn lực quan trọng cho đầu tư phát triển. Chính sự phát triển nhanh của doanh nghiệp đã góp phần đưa tốc độ tăng trưởng kinh tế tại địa phương tăng cao, liên tục. Góp phần nâng cao tốc độ tăng trưởng kinh tế của địa phương và Quốc gia. Việc thu hút đầu tư nước ngoài đúng hướng sẽ thúc đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Thu hút đầu tư nước ngoài đã góp phần quan trọng phát triển các khu công nghiệp, khu chế xuất tại địa phương, tạo ra hướng đột phá mới, nâng cao khả năng xuất khẩu của địa phương, giúp các doanh nghiệp địa phương tiếp cận được thị trường Thế giới. Thu hút FDI có nhiều đóng góp tích cực cho nền kinh tế, cụ thể như sau. Bổ sung nguồn vốn cho địa phương Trong các lý luận về tăng trưởng kinh tế, nhân tố vốn luôn được đề cập. Khi một nền kinh tế muốn tăng trưởng nhanh hơn, nó cần nhiều vốn hơn nữa.

Nếu nguồn vốn của địa phương không đáp ứng đủ, khi ấy nguồn vốn bổ sung từ bên TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 5 - ngoài (thông qua thu hút FDI) giữ vai trò quan trọng cho phát triển của địa phương. Tiếp thu công nghệ và bí quyết quản lý Trong một số trường hợp, vốn cho tăng trưởng dù thiếu vẫn có thể huy động được phần nào bằng "chính sách thắt lưng buộc bụng". Tuy nhiên, công nghệ và bí quyết quản lý thì không thể có được bằng chính sách đó. Thu hút đầu tư đặc biệt là khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài từ các công ty đa quốc gia sẽ giúp địa phương (nơi tiếp nhận đầu tư) có cơ hội tiếp thu công nghệ và bí quyết quản lý kinh doanh mà các công ty này đã tích lủy và phát triển qua nhiều năm, phải trả bằng những khoản chi phí lớn.

Tham gia mạng lưới sản xuất toàn cầu Khi thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài từ các công ty đa quốc gia, không chỉ doanh nghiệp có vốn đầu tư của công ty đa quốc gia mà ngay cả các doanh nghiệp khác trong nước có quan hệ làm ăn với doanh nghiệp đó cũng sẽ tham gia quá trình phân công lao động khu vực. Chính vì vậy, địa phương thu hút đầu tư sẽ có cơ hội tham gia mạng lưới sản xuất toàn cầu thuận lợi hơn cho việc đẩy mạnh xuất khẩu. Tăng số lượng việc làm và đào tạo nhân công Nhà đầu tư sẽ khai thác các điều kiện của địa phương để đạt được chi phí sản xuất thấp, họ sẽ thuê mướn nhiều lao động địa phương. Thu nhập của một bộ phận dân cư địa phương được cải thiện sẽ đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế của địa phương.

Trong quá trình thuê mướn đó, kỹ năng nghề nghiệp của lao động địa phương sẽ được đào tạo và nâng cao. Điều này tạo ra một đội ngũ lao động có kỹ năng, không chỉ có lao động thông thường, mà cả các nhà chuyên môn địa phương cũng có cơ hội làm việc và được bồi dưỡng nghiệp vụ. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 6 - Nguồn thu ngân sách lớn Đối với nhiều địa phương, thuế do các doanh nghiệp nộp là nguồn thu ngân sách quan trọng, đặc biệt chiếm tỷ trọng lớn là các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.2 Tác động tiêu cực Bên cạnh những tác động tích cực, việc thu hút FDI còn chứa đựng những hạn chế sau: Phân hóa giàu, nghèo FDI thường tập trung ở các đô thị lớn, nơi thường có đầy đủ các tiện ích cuộc sống, gần sân bay, bến cảng, cơ sở hạ tầng tốt, gần nguồn lao động, gần thị trường tiêu thụ, làm cho sự cách biệt giữa thành thị và nông thôn ngày càng tăng, phân hóa giàu nghèo rõ rệt và tạo dòng di cư từ nông thôn ra thành thị. Ô nhiễm môi trường và tài nguyên bị khai thác cạn kiệt Nhiều nhà đầu tư nước ngoài đưa những dự án hoặc một công đoạn sản xuất có gây ô nhiễm cao vào các nước đang phát triển, nơi mà luật pháp và khả năng kiểm soát bảo vệ môi trường còn thiếu chặt chẽ.

Do đó, tình trạng phát triển nóng khi có dòng FDI ồ ạt vào sẽ đánh đổi với khả năng gây ô nhiễm môi trường cao. Hiện tượng FDI làm khánh kiệt tài nguyên thiên nhiên là một thực tế đang xảy ra, nhất là đối với các loại FDI nhắm vào tài nguyên thiên nhiên và lao động rẻ tiền. Sự phụ thuộc của nền kinh tế vào đầu tư nước ngoài Đầu tư nước ngoài làm tăng sự lệ thuộc của nền kinh tế vào vốn, kỹ thuật và mạng lưới tiêu thụ hàng hóa của công ty đa quốc gia, nước nào càng dựa vào đầu tư nước ngoài thì sự phụ thuộc của nền kinh tế vào nước ngoài càng lớn. Tuy TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 7 - nhiên mức độ phụ thuộc còn tùy vào chính sách và khả năng hấp thụ đầu tư nước ngoài của từng quốc gia.

Một khi tranh thủ được những hiệu ứng tích cực của FDI đồng thời với thúc đẩy phát triển công nghiệp, tạo nguồn tích lủy trong nước, đa dạng hóa thị trường tiêu thụ và tiếp nhận kỹ thuật mới thì sẽ giảm được sự phụ thuộc. Mặt khác cần nhận thức rằng xu thế hội nhập ngày càng phổ biến, các liên minh kinh tế càng ngày càng rộng mở thì sự phụ thuộc lẫn nhau, phụ thuộc vào bên ngoài là một vấn đề mang tính tất yếu. Sử dụng công nghệ lạc hậu Môi trường cạnh tranh tại các nước phát triển ngày càng gay gắt, đòi hỏi phải luôn nghiên cứu phát triển và đổi mới công nghệ. Từ đó các máy móc thiết bị công nghệ hạng 2 sẽ được di chuyển vào các nước đang phát triển có nhiều lao động, có nhiều ưu đãi, ít cạnh tranh và còn nới lỏng về môi trường thông qua con đường đầu tư.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI - Lý thuyết OLI Paradigm (Dunning 1977)1 là lý thuyết về quyết định đầu tư.

Lý thuyết này cho rằng một công ty sẽ đầu tư nhiều hơn ở nước ngoài do có liên quan đến các lợi thế về quyền sở hữu (ownership-O), vị trí (location-L) và nội bộ hóa (internalization-I). Theo lý thuyết của Dunning có bốn yếu tố quyết định đến việc lựa chọn địa điểm đầu tư trực tiếp nước ngoài: Thứ nhất là nguồn lực cơ bản, liên quan đến việc các công ty tìm kiếm những lợi thế như: tiếp cận vốn, các nguồn lực tự nhiên, sự ổn định nguồn cung cấp và sự kiểm soát của các thị trường. Trade, location of economic activity and the MNE TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 8 - Thứ hai là nền tảng thị trường: liên quan đến việc các công ty tìm kiếm những lợi thế về kỹ năng thông tin, kinh nghiệm quản lý, giá lao động rẻ, chính sách ưu đãi, chi phí giao dịch thấp. Thứ ba là nền tảng hiệu quả: liên quan đến việc các công ty tìm kiếm sự an toàn như là quy mô nền kinh tế, sự chuyên biệt hóa sản phẩm, khuyến khích sản xuất.

Thứ tư là nền tảng chiến lược, các công ty tìm sự thuận lợi trong gia nhập thị trường, phân phối sản phẩm, tiếp cận nguồn vốn nguyên liệu, sự gần gủi với khách hàng. - Theo Pio và Vannini (1992) để thu hút FDI các nước tiếp nhận đầu tư thường phải có lợi thế về độ lớn và sự tăng trưởng của thị trường, tác giả đã tìm thấy mối quan hệ tỷ lệ thuận giữa tốc độ tăng trưởng GDP và tốc độ tăng trưởng hàng năm của dòng vốn FDI ở các nước thu hút đầu tư. Từ đó cho thấy tầm quan trọng của độ lớn thị trường nội địa đối với thu hút FDI. - Năm 2003, Montserrat Alvarez khi nghiên cứu về các nhân tố quyết định FDI đối với các công ty đa quốc gia của xứ Catalan (Barcelona) đã đưa ra kết luận: Các công ty có khả năng đầu tư ở nước ngoài nếu nơi đó có thị trường rộng lớn, chi phí nhân công rẻ, ít rủi ro và vị trí có nhiều lợi thế về thương mại.

- Nghiên cứu của Brent Alexander Newton (2008)2 về các nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn địa điểm đầu tư trực tiếp nước ngoài của các công ty Mỹ. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự ổn định về chính sách ngày nay là yếu tố chính ảnh hưởng đến đầu tư trực tiếp nước ngoài của các công ty Mỹ.