CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN THÀNH PHẨM, TIÊU THỤ THÀNH PHẨM VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ 1. Sự cần thiết phải tổ chức kế toán thành phẩm, tiêu thụ thành phẩm và xác định kết qủa tiêu thụ trong các doanh nghiệp sản xuất 1. Quá trình tiêu thụ và kết quả tiêu thụ Các doanh nghiệp sản xuất ra sản phẩm hàng hoá để cung cấp cho xã hội, điều đó được thực hiện thông qua bất kỳ doanh nghiệp nào. Đó là quá trình trao đổi thông qua các phương tiện thanh toán để thực hiện giá trị của sản phẩm, tức là chuyển hoá vốn của doanh nghiệp từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị (hàng - tiền).
Sản phẩm cung cấp để thoả mãn nhu cầu của các đơn vị khác hoặc các cá nhân trong và ngoài doanh nghiệp được gọi là bán hàng ra ngoài. Trường hợp sản phẩm cung cấp giữa các đơn vị trong cung một tổng công ty, một tập đoàn gọi là bán hàng nội bộ. Trong doanh nghiệp sản xuất, quá trình bán hàng là quá trình cung cấp sản phẩm cho đơn vị đặt mua, mặt khác doanh nghiệp được người mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán một khoản tiền tương ứng với giá bán của sản phẩm đó theo quy định hoặc thoả thuận. Bán hàng là quá trình chuyển giao quyền sở hữu và sử dụng sản phẩm cho đơn vị mua.
Khi kết thúc quá trình bán hàng, doanh nghiệp sẽ thu được kết qủa bán hàng. Kết quả bán hàng phụ thuộc vào quy mô, chất lượng của quá trình bán hàng, nó không những phản ánh quá trình bán hàng ở kỳ sau. Kết quả bán hàng là mục đích cuối cùng mà doanh nghiệp hướng tới, mọi chính sách biện pháp của doanh nghiệp đều xoay quanh vấn đề làm thế nào để đạt được kết quả bán hàng tối đa. Thông qua việc xác định kết quả bán hàng, doanh nghiệp sẽ tìm ra được phương hướng cần thiết để nâng cao hiệu quả công tác quản lý quá trình sản xuất và bán hàng của mình.
SV: Đỗ Bình Dương Luan van Luận văn tốt nghiệp 1. Ý nghĩa, vai trò và yêu cầu quản lý quá trình tiêu thụ và kết quả tiêu thụ Quá trình tiêu thụ có tác dụng nhiều mặt đối với lĩnh vực sản xuất vật chất và tiêu dùng xã hội. Trong sản xuất vật chất, tiêu thụ là giai đoạn cuối cùng của quá trình tuần hoàn vốn sản xuất kinh doanh. Trong tiêu dùng, quá trình bán hàng cung cấp hàng hoá đáp ứng mọi nhu cầu của xã hội.
Trong nền kinh tế thị trường, chức năng của doanh nghiệp sản xuất là sản xuất hàng hoá phục vụ nhu cầu tiêu dùng của xã hội, bao gồm các khâu cung ứng, sản xuất, tiêu thụ. Vì vậy, các doanh nghiệp không những có nhiệm vụ sản xuất ra sản phẩm mà còn phải tổ chức tiêu thụ sản phẩm trên thị trường mới thực hiện đầy đủ chức năng của mình. Trong quá trình chuyển lưu vốn, bán hàng là khâu giữ vị trí quan trọng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ kinh doanh của doanh nghiệp, các khâu cung ứng và sản xuất đều phụ thuộc vào việc sản phẩm có tiêu thụ được hay không. Vì vậy, có thể nói bán hàng là cơ sở để bảo toàn và phát triển vốn kinh doanh tạo nên kết quả bán hàng, quyết định sự thành bại của doanh nghiệp.
Đối với người tiêu dùng, quá trình bán hàng sẽ cung cấp hàng hoá cần thiết một cách kịp thời đầy đủ và đồng bộ về số lượng và chất lượng, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng. Thông qua bán hàng thì tính hữu ích của sản phẩm mối được thực hiện, phản ánh sự phù hợp của sản phẩm với thị hiếu của người tiêu dùng. Trong phạm vi toàn bộ nền kinh tế quốc dân, thực hiện tốt quá trình tiêu thụ ở mọi doanh nghiệp góp phần điều hoà giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa tiền và hàng, giữa cung và cầu, đảm bảo sự cân đối trong từng ngành cũng như trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Mặt khác trong điều kiện các mối quan hệ kinh tế đối ngoại phát triển mạnh mẽ, quá trình bán hàng ở mỗi doanh nghiệp có thể tạo nên sức mạnh, uy tín của từng doanh nghiệp, của từng cấp, từng ngành, của đất nước trên trường quốc tế, tạo ra sự cân đối cán cân thanh toán.
SV: Đỗ Bình Dương Luan van Luận văn tốt nghiệp Như vậy, quá trình tiêu thụ là một nghiệp vụ rất quan trọng đối với doanh nghiệp sản xuất nhưng ở một mức độ nào đó thì kết qủa bán hàng lại có ý nghĩa sống còn với toàn bộ qúa trình hoạt động của doanh nghiệp, vì kết quả tiêu thụ chính là lợi nhuận tiêu thụ. Có được kết quả tiêu thụ chứng tỏ việc sản xuất và cung cấp sản phẩm hàng hoá được người tiêu dùng chấp nhận. Điều đó thể hiện sản phẩm sản xuất và tiêu thụ xét về mặt khối lượng, giá trị sử dụng, chất lượng và giá cả đã phù hợp với thị trường. Kết quả tiêu thụ là nguồn quan trọng để doanh nghiệp trang trải các chi phí về công cụ lao động, đối tượng lao động, các chi phí trong sản xuất kinh doanh, trang trải số vốn đối ứng cho sản xuất kinh doanh, có tiền để thanh toán tiền lương, tiền công, tiền thưởng cho người lao động, nộp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn,.
làm các nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước như nộp các khoản thuế do Nhà nước quy định. Thực hiện được kết quả tiêu thu đầy đủ và kịp thời góp phần đẩy tăng tốc độ chu chuyển vốn lưu động, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình sản xuất sau. Tình hình thực hiện chỉ tiêu kết quả bán hàng có ảnh hưởng rất lớn đến tình hình thực hiện tài chính doanh nghiệp. Với ý nghĩa vô cùng quan trọng như vậy, công tác kê toán thành phẩm, tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả tiêu thụ cần được thực hiện một cách chính xác và khoa học.
Quản lý quá trình tiêu thụ là quản lý kết hoạch thực hiện kế hoạch tiêu thụ đối với từng thời kỳ, từng khách hàng và từng hợp đồng kinh tế, quản lý về số lượng, chất lượng của từng mặt hàng tiêu thụ, giá thành sản phẩm tiêu thụ, giá bán, chi phí bán hàng, tình hình thanh toán của khách hàng và thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước,. Nghiệp vụ tiêu thụ và xác định kết qủa tiêu thụ có liên quan đến từng khách hàng, từng phương thức bán hàng, từng thể thức thanh toán và từng loại sản phẩm khác nhau. Bởi vậy, quản lý quá trình bán hàng và kết quả bán hàng phải bám sát các yêu cầu cơ bản sau: SV: Đỗ Bình Dương Luan van Luận văn tốt nghiệp - Nắm chắc sự vận động của từng loại thành phẩm hàng hoá trong quá trình nhập - xuất - tồn trên các chỉ tiêu số lượng, chất lượng và giá trị. - Nắm bắt theo dõi chính xác, chặt chẽ từng phương thức bán hàng từng thể thức thanh toán, từng loại thành phẩm tiêu thụ và từng khách hàng, đôn đốc thu hồi vốn nhanh và đầy đủ vốn.
- Tính toán xác định đúng kết quả bán hàng và thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ nộp thuế cho ngân sách Nhà nước. Nhiệm vụ kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ Để thực sự là công cụ quản lý sắc bén, có hiệu quả thì kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ phải thực hiện các nhiệm vụ cơ bản dưới đây. - Ghi chép, phản ánh chính xác, đầy đủ, kịp thời vận động của khối lượng hàng hoá bán ra, số lượng hàng đã giao cho các cửa hàng tiêu thụ, số hàng gửi đi bán, và tình hình tiêu thụ số hàng đó. Xác định chính xác, đầy đủ doanh thu bán hàng, giám sát chặt chẽ tình hình thanh toán.
Tổ chức tốt kế toán chi tiết ở khâu bán hàng cả về số lượng, chủng loại giá trị. - Cung cấp kịp thời tình hình tiêu thụ phục vụ kịp thời cho việc điều hành sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Báo cáo thường xuyên, kịp thời tình hình thanh toán với khách hàng theo từng hợp đồng, từng loại hàng. - Phản ánh tiến độ thực hiện kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận, kỷ luật thanh toán và quản lý chặt chẽ tiền hàng.
- Xác định chính xác trị giá vốn hàng xuất bán nhằm xác định chính xác kết quả bán hàng, phản ánh giám đốc kết quả bán hàng cũng như phân phối kết quả đó để cung cấp số liệu cho việc lập quyết toán được đầy đủ, kịp thời và đúng chế độ. Nhiệm vụ của kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ phải luôn gắn liền với nhau, thực hiện tốt nhiệm vụ này sẽ là tiền đề để cho nhiệm vụ kia được thực hiện ngược lại bởi vì tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ là hai bước kế tiếp nhau và là tiền đề của nhau, phải có tiêu thụ mới thu được kết SV: Đỗ Bình Dương Luan van Luận văn tốt nghiệp quả tiêu thụ và ngược lại có kết quả tiêu thụ thì mới có điều kiện tái sản xuất mở rộng, thực hiện quá trình tiêu thụ ở các kỳ tiếp sau. Khái niệm thành phẩm và các phương pháp xác định trị giá vốn thực tế của thành phẩm 1. Khái niệm thành phẩm Trong các Doanh nghiệp sản xuất (DNSX), nhiệm vụ chủ yếu là sản xuất ra các sản phẩm và cung cấp dịch vụ.
Các sản phẩm do DNSX sản xuất ra chủ yếu là thành phẩm, nửa thành phẩm và lao vụ dịch vụ. Thành phẩm là những sản phẩm đã kết thúc giai đoạn cuối cùng của quy trình công nghệ sản xuất ra sản phẩm đó (ngoài ra còn bao gồm cả những sản phẩm thuế ngoài gia công đã hoàn chỉnh) đã qua kiểm tra kỹ thuật và được nhập kho hoạc giao trực tiếp cho khách hàng. Nửa thành phẩm là những thành phẩm mới hoàn thành ở một hoặc một giai đoạn chế biến nào đó của quy trình công nghệ sản xuất ra nó, đạt tiêu chuẩn kỹ thuật quy định, được nhập kho hoặc bán trên thị trường. Trong điều kiện nền kinh tế nước ta hiện nay việc quản lý chi phí sản suất là một phần hết sức quan trọng.
Và do đó việc đánh giá đúng trị giá thành phẩm là điều cần thiết, vì nó ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả của hoạt động sản xuất kinh doanh của Doanh nghiệp đó. Các phương pháp xác định trị giá vốn thực tế của thành phẩm Việc đánh giá thành phẩm được thực hiện theo nguyên tắc giá gốc (được đánh giá tuân thủ theo chuẩn mực Hàng Tồn Kho số 02).