ĐẶT VẤN ĐỀ trên nền tảng của hệ thông điện thoại người không có tài khoản ngân hàng, di động hay mạng Internet như Tiền cũng có thê dùng, Ở Kenya oi Các công ty Fintech ngày cảng điện tử (E-money), thanh toán di sử dụng M-Pesa đã lên tới 19 t thu hút khách hàng bằng cách thu động (Mobile payment), thanh toán người, tương đương 40% dân hẹp khoảng cách giữa những gì các qua QR code hay chuyền tiền dựa 2/3 số người ở tuôi trưởng thành. công ty dịch vụ tài chính hiện đang trên mang ngang hang (Peer to peer Khối lượng giao dịch qua di động tại cung cấp so với những gì khách hàng payment). Đây đều là những giải Kenya trong năm 2016 là 33 tỉ USD, hiện nay muốn bằng cách hợp nhất pháp thanh toán nhanh chóng, thuận xap xi phan nửa GDP, trong đó 90% các dịch vụ tài chính với các hoạt tiện, an toàn và mang nhiều tiện ích được thực hiện qua M-Pesa. Trong động hàng ngày của khách hàng.
cho khách hàng, không đỏi hỏi nền năm 2016, doanh thu của M-Pesa đạt Theo đó, các công ty Fintech đã số tảng xử lý quá tốn kém như một hệ hơn 402 triệu USD. Theo ước tính, hóa dịch vụ ngân hàng vả các dịch vụ thông thanh toán qua ngân hàng tông doanh thu của các doanh nghiệp tài chính khác thông qua cách tiếp truyền thống. thanh toán di động tại Kenya là cận dựa trên trải nghiệm của khách Hai thị trường mà các công ty khoảng 0,7% GDP. hàng như mô hình kinh doanh dịch Fintech tap trung phat trién, gom: (i) vụ thanh toán (ví điện tử), mô hình Thanh toán cho khách hàng cá nhân THỰC TIỀN HOẠT ĐỘNG THANH kinh doanh cho vay (cho vay ngang và nhà bán lẻ; (ii) Thanh toán cho TOÁN TẠI VIỆT NAM hàng - P2P), mô hình huy động vốn doanh nghiệp và nhà ban le.Chính vì Vậy, các công.
Fintech thanh toán tiêu dùng và Nghị định 101/2012/NĐ-CP về ty Fintech ngày cảng thu hút được bán lẻ bao gồm ví điện thoại di động, thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy lượng khách hàng đông đảo. Đây là thanh toán di động ngang hang nhiên, tỷ trọng tiền mặt lưu thông ưu thế nồi bật của Fintech để Chính (P2P), ngoại tệ và kiều hối, thanh trên tông các phương tiện thanh toán phủ Việt Nam nên khai thác nhằm toán theo thời gian thực và các giải thay đổi không đáng kẻ, cụ thẻ: tỷ triển khai Đề án thanh toán không pháp tiền tệ kỹ thuật số. trọng này ở mức 12,07% tại thời dùng tiền mặt trong thời gian tới.
Fintech thanh toán bán buôn qua điểm tháng 4/2013 tức là khi Nghị trung tâm thanh toán ngân hang định 101 bắt đầu có hiệu lực, đến FINTECH VA KINH NGHIỆM PHÁT (bank payments hubs), chuỗi cung tháng 12/2013 là 11,5% và đến tháng TRIÊN THANH TOÁN KHÔNG ứng tài chính (supply chain finance) 12/2018 tỷ lệ này là 11,8%. Theo đó, DÙNG TIỀN MẶT CỦA KENYA và giải pháp dựa trên tiền tệ só. có thẻ thầy mức dao động của tỷ lệ Tại Kenya, với mức GDP bình nay trong 5 nam qua khá nhỏ, chỉ Các công ty Fintech đang thâm quân đầu người còn khiêm tốn vào trong khoảng 0,6%. nhập gần như mọi phân khúc dịch vụ khoảng 1.600 USD, nhưng lại là nơi Nam 2007, NHNN bat dau thir tài chính, thúc đấy hoạt động tải khai sinh dịch vụ chuyển tiền qua di nghiệm cung ứng dịch vụ thanh toán chính ngân hàng đặc biệt lĩnh vực động lớn nhất thế giới là M-Pesa, với trung gian với 9 công ty không phải thanh toán không dùng tiền mặt ngày hơn 30 triệu người dùng tại 10 nước.
là ngân hàng. Năm 2013, số lượng cảng phát triển. Đây hiện là một Được tung ra năm 2007 bởi nhà công ty là 12, đến năm 2015 là 20 và trong các lĩnh vực hoạt động chính mạng Safaricom - nhà mạng có vốn năm 2018 là 26. Như vậy, số lượng Của các công ty Fintech tại nhiều hà nước tham gia với tỷ lệ 35%, M- công ty không phải là ngân hàng quốc gia nhất là ở các quốc gia có tỷ Pesa cho phép người dùng thanh toán tham gia cung ứng dịch vụ thanh lệ người dân tiêp cận với dịch vụ tài toán tại thị trường Việt Nam liên tục mọi thứ từ hoá đơn điện nước đến ăn chính, ngân hàng hay thanh toán ở tống tại các quán cóc ven đường.
Hệ gia tăng. Trong khi đó tỷ trọng tiễn mức thấp. Với những giải pháp sáng thống nay rat don giản: người dùng mặt lưu thông thay đôi chưa như kỳ tạo, công ty Fintech đã cung cấp các gửi tiền vào ví điện tử trong điện Vọng. giải pháp thanh toán mới hiện đại thoại của họ và dùng ví đó thanh toán Cơ sở hạ tầng g phục vụ cho thanh cho khách hàng thay thế những dịch các giao dịch bằng cách gửi tin nhắn toán không dùng tiền mặt được các vụ thanh toán truyền thống thường cho người chủ với phí tin nhắn rất NHTM liên tục đầu tư.
Tổng số đòi hỏi phải có tài khoản thanh toán thấp hoặc miễn phí. Với dịch vụ này, lượng thiết bị phục vụ cho thanh toán mở tại ngân hàng. Các dịch vụ thanh không chỉ những người có tài khoản thời điêm quý H/2013 là 124.431 toán này có thể được xây dựng dựa máy, trong đó máy ATM là 14.410 ngân hàng mới sử dụng mả những THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH TIẾN TỆ I SỐ 17 (530) NĂM 2019 I T1 DIỄN ĐÀN NGHIÊN CỨU VỀ TÀI CHÍNH TIEN TE may (chiém 11,6% tổng số lượng thiết bị thanh toán), thiết bị HÌNH 1. TỶ TRỌNG TIỀN MẶT LƯU THÔNG VÀ SỐ LƯỢNG CÁC CÔNG TY.
POS/EFTPOS/EDC là 110.021 máy CUNG ỨNG DỊCH VỤ THANH TOÁN (chiếm 88.4% tổng số lượng thiết bị 30 12. Đến quý IV/2013, tỷ 25 12.00% trọng này là 10,5% với máy ATM, 20 11.80% 89,5% đối với thiết bị 15 11.60% POS/EFTPOS/EDC. Các NHTM 10 không ngừng trang bị thêm các 5 11.40% phương tiện thanh toán nhằm thúc 0 11.20% đây thanh toán không dùng tiền mặt 1/2013 1/2014 1/2015 1/2016 1/2017 1/2018 trong nước. Điều này cho thấy cơ sở “—Só lượng công ty ha tang phục vụ cho hoạt động thanh —e—Tỷ trọng tiền mặt lưu thông trên tổng phương tiện thanh toán toán không ding tiền mặt tại Việt Nam khá tốt.
Số lượng, thiết bị thanh (Nguồn: Vụ Thanh toán - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) toán từ quý II⁄2013 đến quý IV/2018 tăng khoảng 134%. Bên cạnh việc gia tăng không, ngừng của só lượng máy móc thiết HÌNH 2. SỐ LƯỢNG THIẾT BỊ THANH TOÁN GIAI ĐOẠN 2013 - 2018 bị phục vụ cho thanh toán không dùng tiền mặt thì tỷ trọng thanh toán không dùng tiền mặt tăng với tốc độ chưa tương xứng. cụ thể: Tại thời điểm quý 11/2013, lượng giao dịch qua ATM chiêm tỷ trọng 40% 95,6%, số lượng giao dịch qua 20% POS/EFTPOS/EDC chiếm tỷ trọng i 4,4% trong tông số lượng giao dịch.
0% Đến thời điểm quý IV/ 2013, tỷ Quy 1V/2013 QuýIV/2014 QuỷIV/2015 QuýIV/2016 Quý!V/2017 Quy |v/2018 trọng này là 4,3% và đến quý MATM #POS/EFTPOS/EDC IV/2018 ở mức 19,5%. Bên cạnh đó, giá trị giao dịch qua tại ATM thời (Nguồn: Vụ Thanh toán - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) điểm quý II⁄2013 gấp 8 lan giá trị giao dịch qua thiết bị POS/EFTPOS/EDC. thời điểm quý HÌNH 3. SỐ LƯỢNG GIÁ TRỊ GIAO DỊCH GIAI ĐOẠN 2013 - 2018 IV/2013 tỷ lệ này là 7,6 lần, quý TV năm 2018 tỷ lệ này giảm xuống còn 100% 5.
Điều này cho. thấy, giao dịch 80! thẻ qua ATM vẫn chiếm tỷ trọng chủ z yếu, cả về giá trị và số lượng, trong 60! ® khi đó giao dịch thẻ qua ATM chủ yêu vẫn là để rút tiền mặt. a 3 Trên cơ sở khái quát về thực tiễn 20% thanh toán tại Việt Nam có thê nhận thấy, trong thời gian qua, số lượng 0% các công ty tham gia cung ứng dịch Quy 1V/2013 Quy 1V/2014 Quy IV/2015 Quy!V/2016 Quy IV/2017 Quy IV/2018 vụ thanh toán tại Việt Nam gia tăng, ATM MPOS/EFTPOS/EDC số lượng thiết bị thanh toán cũng (Nguồn: Vụ Thanh toán - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) như giá trị thanh toán gia tăng nhưng, 12! THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ. Thực tế cho thấy, các công ty Fintech thực hiện dịch vụ thanh toán cho các khách hàng phần lớn phải thông qua tài khoản của khách hàng tại các NHTM, các dịch vụ thanh toán nộp tiền trực tiếp vào công ty Fintech tương đối ít.
KHUYẾN NGHỊ NHẰM ĐẨY MẠNH SỰ THAM GIA CUA Tại Việt Nam hiện nay phần lớn các giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt qua các công ty Finech đều FINTECH TRONG THANH TOÁN phải thông qua tài khoản của khách hàng tại các NHTM KHÔNG DUNG TIEN MAT TAI Fintech, cần thực hiện một số giải liệu cá nhân trong lĩnh vực thanh VIỆT NAM pháp sau: , ¬ toán. Có như vậy, các công ty hứ nhật, tạo dựng niêm tin của Fintech mới có thông tin về khách Trên cơ sở phân tích về thực tiễn người dân đối với các công ty hàng, đặc biệt đối với khách hàng thanh toán và sự phát triển của các Fintech. Day là yếu tô đóng vai trò không có tài khoản ngân hàng. Từ công ty không phải ngân hàng cung quyết định đối với hoạt động thanh đó, phát huy tối đa vai trò của công ứng dịch vụ thanh toán tại Việt Nam toán không dùng tiền mặt tại Việt ty Fintech.
có thê rút ra một vài nhận xét sau: Nam. Khi đủ niềm tin, người din sẽ “Thứ năm, cần tăng cường tuyên Một là, việc tăng, giảm tỷ trọng không e dẻ sử dụng các dịch vụ truyền, giáo đục tài chính từ trường thanh toán bằng tiền mặt trên tông thanh toán từ các nhà cung cấp học đến từng hộ gia đình về những phương tiện thanh toán không phải không phải ngân hàng. Theo đó, ưu điểm, tiện ích của thanh toán do cơ sở hạ tầng thanh toán không trước mắt, cần trung ở một vài không dùng tiền mặt. Đồng thời, phát triên, không phải do số lượng công ty cung câp dịch vụ thanh toán nâng cao nghĩa vụ trách nhiệm của đơn vị tham gia thanh toán.
trong đó, Chính phủ có vai trò nhất mỗi công dân trong việc thực hiện Hai là, về mặt lý thuyết việc phát định trong công ty đó như tại mạng thanh toán không dùng tiền mặt như triển của các công ty Finteh trong Safaricom của Kenya. tạo sự minh bạch trong hoạt động lĩnh vực thanh toán không yêu cầu Thứ hai, hoàn thiện hành lang thanh toán, giảm thiêu nạn tham khách hàng phải có tài khoản tại pháp lý chặt chẽ, chỉ tiết đối với lĩnh nhũng, hồi lộ. Tuy nhiên, trên thực tê vực thanh toán không dùng tiền mặt.