CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN TỔNG QUAN VỀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về Ngân hàng thương mại. Ở một số nước như tại Mỹ thì NHTM là một công ty kinh doanh chuyên cung cấp dịch vụ tài chính và hoạt động trong ngành dịch vụ tài chính; ở Pháp thì NHTM là những xí nghiệp hay cơ sở nào thường xuyên nhận của công chúng dưới hình thức ký thác hay hình thức khác số tiền mà họ dùng cho chính họ vào nghiệp vụ chiết khấu, tín dụng hay dịch vụ tài chính; tại Ấn Độ, NHTM là nơi nhận các khoản ký thác để cho vay, tài trợ hay đầu tư; tại Thổ Nhĩ Kỳ, NHTM là hội trách nhiệm hữu hạn thiết lập nhằm mục đích nhận tiền ký thác và thực hiện các nghiệp vụ hối đoái, nghiệp vụ chiết khấu và những hình thức vay mượn hay tín dụng khác. Tại Việt Nam, khái niệm về NHTM là một doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ, là một TCTD thực hiện huy động vốn nhàn rỗi từ các chủ thể trong nền kinh tế để tạo lập nguồn vốn tín dụng và cho vay phát triển kinh tế, tiêu dùng cho xã hội để thu được lợi nhuận.
Trong đó, hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ nhận tiền gửi; cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Với chức năng là trung gian tài chính, tín dụng, chức năng trung gian thanh toán, trung gian trong việc thực hiện các chính sách của quốc gia và đặc biệt là chức năng tạo bút tệ hay tiền ghi sổ, NHTM đã đóng vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xã hội, góp phần giải quyết các vấn đề về vốn cho các tổ chức kinh tế. Tại Việt Nam, NHTM được hình thành từ trước Cách mạng tháng tám năm 1945 với ngân hàng đầu tiên là Ngân hàng Đông Dương, vừa đóng vai trò là ngân hàng Trung ương trên toàn cõi Đông Dương (Việt Nam, Lào, Campuchia), vừa là NHTM. Cùng với quá trình đổi mới cơ chế vận hành trong hệ thống ngân hàng là quá trình ra đời các ngân hàng với các loại hình sở hữu khác nhau gồm NHTM quốc TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 doanh, cổ phần, ngân hàng liên doanh, chi nhánh hoặc văn phòng đại diện của ngân hàng nước ngoài, hợp tác xã tín dụng, quỹ tín dụng nhân dân, công ty tài chính… Tính đến ngày 30/06/2013, hệ thống NHTM Việt Nam hiện có 6 NHTM Nhà nước và 35 NHTM cổ phần.
Chức năng của Ngân hàng thương mại. Chức năng trung gian tín dụng: là chức năng đặc trưng và cơ bản nhất của NHTM và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy nền kinh tế phát triển; là “cầu nối” giữa cung và cầu vốn trong xã hội, khơi nguồn vốn từ những người có thể vì lý do gì đó không dùng nó một cách sinh lợi sang những người có ý muốn dùng nó để sinh lợi; đảm bảo sự vận động liên tục của guồng máy kinh tế xã hội, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vì đã đáp ứng được nhu cầu vốn để duy trì liên tục quá trình tái sản xuất xã hội; đồng thời, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhờ tận dụng nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi vào quá trình cho vay sinh lời. Chức năng quản lý ngân quỹ cho xã hội: NHTM nhận tiền gửi của công chúng, doanh nghiệp và các tổ chức khác, vừa đảm bảo an toàn tài sản, vừa đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng. Chức năng làm trung gian thanh toán và quản lý các phương tiện thanh toán: Ngân hàng cung cấp cho khách hàng các phương tiện thanh toán không sử dụng tiền mặt như thẻ thanh toán, ủy nhiệm chi, séc,….
mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế: thúc đẩy nhanh quá trình lưu thông hàng hóa, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vì chức năng này đẩy nhanh tốc độ thanh toán, tốc độ luân chuyển vốn trong nền kinh tế; tiết giảm tiền mặt lưu thông dẫn đến tiết kiệm chi phí lưu thông tiền mặt. Chức năng tạo ra tiền trong hệ thống Ngân hàng hai cấp: với khoản tiền gửi nhận được ban đầu, hệ thống NHTM thông qua quá trình cho vay bằng chuyển khoản, kết hợp với thanh toán không dùng tiền mặt, có khả năng mở rộng tiền gửi không kỳ hạn gấp nhiều lần, do đó tạo thêm “bút tệ” cho lưu thông. Chức năng tài trợ ngoại thương, mở rộng nghiệp vụ Ngân hàng Quốc tế: một trong những chức năng quan trọng do các Ngân hàng thực hiện trong việc tham gia vào nghiệp vụ Ngân hàng Quốc tế là tài trợ xuất nhập khẩu và thương mại giữa các TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 quốc gia.Hơn nữa, Ngân hàng còn cung cấp cho khách hàng các dịch vụ khác như: dịch vụ tài chính, dịch vụ bảo quản an toàn vật tư có giá của khách hàng , dịch vụ cho thuê két ngân qua đêm, dịch vụ tín thác hoặc ủy thác Ngân hàng,… 1. Các hoạt động cơ bản.
Theo quy định tại Luật các tổ chức tí n dụng thì: “Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ sau đây: nhận tiền gửi; cấp tín dụng; cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản.” Trong đó: Nhận tiền gửi là hoạt động nhận tiền của tổ chức, cá nhân dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các hình thức nhận tiền gửi khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho người gửi tiền theo thỏa thuận. Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác. Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản là việc cung ứng phương tiện thanh toán; thực hiện dịch vụ thanh toán séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng, thư tín dụng và các dịch vụ thanh toán khác cho khách hàng thông qua tài khoản của khách hàng. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Phương Nam.
Lịch sử hình thành và phát triển. Ngân hàng TMCP Phương Nam chính thức khai trương hoạt động từ tháng 05/1993. Trong giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2003, thực hiện chủ trương của Ngân hàng Nhà Nước, các tổ chức tín dụng như: Ngân hàng TMCP Đồng Tháp, Ngân hàng TMCP Đại Nam, Quỹ tín dụng Nhân dân Định Công Thanh Trì Hà Nội, Ngân hàng TMCP Nông Thôn Châu Phú, Ngân hàng TMCP Nông Thôn Cái Sắn - Cần Thơ đã sáp nhập vào Ngân hàng TMCP Phương Nam. Nhằm duy trì hoạt động ổn định và để phục vụ tốt hơn yêu cầu của khách hàng đến đầu năm 2013, mạng lưới hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 Phương Nam phát triển hầu hết các địa phương từ Bắc vào Nam bao gồm: 01 Hội sở, 01 Sở Giao dịch, 138 đơn vị trực thuộc.
Vốn điều lệ đã đạt 4.000 tỷ đồng; tổng tài sản đạt hơn 75.000 tỷ đồng; tổng số lao động trong toàn hệ thống là 2.923 người, có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao và năng động. Ngân hàng TMCP Phương Nam đã trải qua chặng đường 20 năm hình thành và phát triển. Đến nay, thương hiệu Ngân hàng TMCP Phương Nam đã thật sự được sự tín nhiệm của đại đa số khách hàng trong và ngoài nước. Đạt được những thành quả như ngày hôm nay, Ngân hàng TMCP Phương Nam đã trải qua các bước ngoặt quan trọng như sau: Đầu tư công nghệ ngân hàng hiện đại và triển khai thành công phần mềm cốt lõi Core banking trong toàn hệ thống, tạo sự an toàn và thuận lợi cho khách hàng trong giao dịch; đầu tư và triển khai hệ thống Core gồm các phân hệ như: Kế toán, Quản lý tài sản cố định và công cụ lao động, Quản lý vốn nội bộ; là thành viên của Hiệp hội tài chính Viễn thông liên ngân hàng toàn cầu (Swift), cung cấp cho khách hàng dịch vụ thanh toán quốc tế có uy tín và đạt chất lượng tốt nhất tại thị trường Việt Nam; đầu tư hệ thống máy ATM và công nghệ, tham gia hệ thống liên minh thẻ trong và ngoài nước, triển khai thành công sản phẩm thẻ thanh toán nội địa và thẻ thanh toán quốc tế MasterCard.
Bên cạnh những sản phẩm, dịch vụ thuần túy, Ngân hàng còn triển khai nhiều sản phẩm, dịch vụ hiện đại, đa tiện ích phục vụ khách hàng như: dịch vụ chi lương qua thẻ ATM, triển khai thành công dịch vụ đơn vị chấp nhận thẻ; triển khai bộ sản phẩm Ebanking gồm Internet Banking, Mobile Banking, Phone Banking, SMS giúp khách hàng tra cứu thông tin tài khoản, tỷ giá, sao kê giao dịch, chuyển tiền trong và ngoài hệ thống, … mọi lúc mọi nơi; dịch vụ thu hộ tiền điện và tiền nước; dịch vụ giữ hộ vàng; kinh doanh mua bán vàng miếng SJC … Từ tháng 12 năm 2007, United Overseas Bank Limited (UOB) – Singapore chính thức trở thành cổ đông chiến lược của Ngân hàng TMCP Phương Nam. Qua đó, Ngân hàng TMCP Phương Nam được nâng cao về kinh nghiệm trong lĩnh tài chính. Đến ngày 08/07/2011, UOB đã được Thủ tướng chính phủ và Ngân hàng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 Nhà nước Việt Nam chuẩn y nâng mức sở hữu cổ phần tại Ngân hàng TMCP Phương Nam đạt 20% vốn điều lệ. Bên cạnh đó, Ngân hàng TMCP Phương Nam còn mở rộng mối quan hệ hợp tác với các tổ chức, tập đoàn, công ty khác trong và ngoài nước.
Một số chỉ tiêu về hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Phương Nam giai đoạn 2011 – 2014.1: Một số chỉ tiêu về hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Phương Nam giai đoạn 2011 – 2014. Kế hoạch 2011 2012 2013 2014 2014 Vốn điều lệ (tỷ đồng) 3.000 Tổng tài sản (tỷ đồng) 69.000 Lợi nhuận(tỷ đồng) 226 120 18 17 360 Nợ xấu (%) 2,32 3,02 3,39 5,89 <5 Nguồn: Báo cáo tài chính của Ngân hàng TMCP Phương Nam Vốn điều lệ. Trong năm 2012, Ngân hàng TMCP Phương Nam đã nâng mức vốn điều lệ từ 3.212 tỷ đồng lên 4.000 tỷ đồng, tăng 788 tỷ đồng, tốc độ tăng 24,5% so với năm 2011và hoàn thành 100% kế hoạch. Tuy nhiên , vốn điều lệ vẫn duy trình ở mức 4.000 tỷ từ năm 2012 đến năm 2014, nguyên nhân do tình hình thị trường tài chính chưa thuận lợi, việc tăng vốn không mang lại hiệu quả nên Hội đồng quản trị quyết định tạm thời chưa tăng vốn.