Phân Tích Mô Hình Cấu Trúc Tổ Chức Của Ngân Hàng Đầu Tư Phát Triển Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích mô hình cấu trúc tổ chức của tập đoàn tài chính ngân hàng tại Việt Nam trong quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức.

• Tác giả: Hoàng Xuân Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Phân tích mô hình và cấu trúc của tập đoàn tài chính – ngân hàng, ứng dụng vào ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam trong quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ THUYẾT TỔ CHỨC VÀ CẤU TRÚC TỔ CHỨC TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
• 1.1. LÝ THUYẾT TỔ CHỨC
• 1.2. MÔ HÌNH TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
• 1.3. NỀN TẢNG CỦA TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
• 2. CHƯƠNG 2: HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ & PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1. TÌNH HÌNH CHUNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.2. HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ & PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.3. DỰ BÁO MỘT SỐ THAY ĐỔI MÔI TRƯỜNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP XÂY DỰNG MÔ HÌNH TỔ CHỨC VÀ CẤU TRÚC BỘ MÁY BIDV THEO MÔ HÌNH TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
• 3.1. SỞ HỮU BIDV
• 3.2. CHIẾN LƯỢC KHÁCH HÀNG VÀ SẢN PHẨM CỦA BIDV
• 3.3. HỆ THỐNG VÀ MẠNG LƯỚI
• 3.4. HỆ THỐNG QUẢN LÝ RỦI RO
• 3.5. MÔ HÌNH TỔ CHỨC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mô Hình Tổ Chức Ngân Hàng Đầu Tư Phát Triển Việt Nam

Mô hình tổ chức của ngân hàng đầu tư phát triển Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi mạnh mẽ. Sự thay đổi này không chỉ phản ánh nhu cầu phát triển của nền kinh tế mà còn là yêu cầu từ thị trường tài chính toàn cầu. Ngân hàng đầu tư phát triển Việt Nam (BIDV) đã có những bước đi quan trọng trong việc cải cách mô hình tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh.

1.1. Khái Niệm Về Mô Hình Tổ Chức Ngân Hàng

Mô hình tổ chức ngân hàng là cách thức mà các ngân hàng sắp xếp các bộ phận và chức năng của mình để đạt được mục tiêu kinh doanh. Mô hình này bao gồm các yếu tố như cơ cấu quản lý, quy trình làm việc và mối quan hệ giữa các bộ phận.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Mô Hình Ngân Hàng Đầu Tư

Mô hình ngân hàng đầu tư tại Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Từ những năm đầu đổi mới, ngân hàng đã dần chuyển mình để đáp ứng nhu cầu của thị trường và hội nhập quốc tế.

II. Thách Thức Trong Quá Trình Chuyển Đổi Mô Hình Ngân Hàng

Quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức ngân hàng đầu tư phát triển Việt Nam gặp phải nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm sự cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài, yêu cầu về công nghệ và quản lý rủi ro. Để tồn tại và phát triển, ngân hàng cần phải thích ứng nhanh chóng với những thay đổi này.

2.1. Cạnh Tranh Từ Ngân Hàng Nước Ngoài

Sự gia tăng cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài đã tạo ra áp lực lớn cho ngân hàng đầu tư phát triển Việt Nam. Các ngân hàng này thường có nguồn lực tài chính mạnh mẽ và công nghệ tiên tiến.

2.2. Yêu Cầu Về Công Nghệ Hiện Đại

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong hoạt động ngân hàng. Việc áp dụng công nghệ mới không chỉ giúp nâng cao hiệu quả mà còn cải thiện trải nghiệm khách hàng.

III. Phương Pháp Cải Cách Mô Hình Tổ Chức Ngân Hàng

Để cải cách mô hình tổ chức, ngân hàng đầu tư phát triển Việt Nam cần áp dụng các phương pháp hiện đại. Những phương pháp này bao gồm việc tái cấu trúc tổ chức, cải tiến quy trình làm việc và nâng cao năng lực quản lý.

3.1. Tái Cấu Trúc Tổ Chức

Tái cấu trúc tổ chức giúp ngân hàng tối ưu hóa quy trình làm việc và nâng cao hiệu quả hoạt động. Điều này bao gồm việc phân định rõ ràng chức năng và trách nhiệm của từng bộ phận.

3.2. Cải Tiến Quy Trình Làm Việc

Cải tiến quy trình làm việc giúp ngân hàng nâng cao hiệu suất và giảm thiểu thời gian xử lý. Việc áp dụng công nghệ thông tin vào quy trình làm việc là một trong những giải pháp hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Mô Hình Tổ Chức Ngân Hàng

Mô hình tổ chức ngân hàng đầu tư phát triển Việt Nam đã được áp dụng thành công trong nhiều lĩnh vực. Những ứng dụng này không chỉ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả mà còn tạo ra giá trị cho khách hàng.

4.1. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ

Việc cải cách mô hình tổ chức đã giúp ngân hàng nâng cao chất lượng dịch vụ. Khách hàng ngày càng hài lòng hơn với các sản phẩm và dịch vụ mà ngân hàng cung cấp.

4.2. Tăng Cường Quản Lý Rủi Ro

Quản lý rủi ro là một yếu tố quan trọng trong hoạt động ngân hàng. Mô hình tổ chức mới giúp ngân hàng cải thiện khả năng quản lý rủi ro, từ đó bảo vệ tài sản của khách hàng và ngân hàng.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Mô Hình Tổ Chức Ngân Hàng

Mô hình tổ chức ngân hàng đầu tư phát triển Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Tương lai của mô hình này phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường và công nghệ.

5.1. Xu Hướng Phát Triển Trong Ngành Ngân Hàng

Ngành ngân hàng đang chứng kiến nhiều xu hướng phát triển mới, bao gồm việc áp dụng công nghệ số và tăng cường dịch vụ khách hàng.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Đổi Mới Sáng Tạo

Đổi mới sáng tạo là yếu tố then chốt giúp ngân hàng duy trì vị thế cạnh tranh. Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển sẽ giúp ngân hàng phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm 2006 đánh dấu bước ngoặt lớn khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Giai đoạn 2001-2005 ghi nhận tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 7,51%/năm, kéo theo tỷ lệ đầu tư toàn xã hội đạt mức 38,45% GDP. Tuy nhiên, hệ thống ngân hàng thương mại trong nước đứng trước áp lực cạnh tranh gay gắt. Bốn ngân hàng thương mại nhà nước lớn dù nắm giữ tới 70% thị phần tín dụng và huy động vốn nhưng tổng vốn điều lệ chỉ đạt khoảng 21.000 tỷ VND (tương đương 1,3 tỷ USD), thua kém đáng kể so với mức vốn tự có 2 đến 3 tỷ USD của các ngân hàng trung bình trong khu vực Đông Nam Á.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi bắt nguồn từ mô hình tổ chức phân tán theo chức năng và địa bàn hành chính, dẫn đến việc thiếu liên kết hệ thống, sản phẩm đơn điệu và rủi ro tín dụng tập trung cao khi có tới 52% tổng dư nợ thuộc về khối doanh nghiệp nhà nước. Mục tiêu của nghiên cứu là phân tích cơ sở lý luận về mô hình tập đoàn tài chính – ngân hàng, đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động và cấu trúc bộ máy của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), từ đó đề xuất mô hình chuyển đổi tối ưu. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống ngân hàng mẹ và mạng lưới chi nhánh, đơn vị thành viên của BIDV qua chuỗi số liệu từ năm 2001 đến năm 2006, định hướng lộ trình hội nhập đến sau năm 2011. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp giải pháp gia tăng hệ số an toàn vốn CAR từ mức 5,38% lên trên 8%, tái lập cấu trúc quản trị rủi ro hiện đại và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hai trụ cột lý thuyết kinh tế và quản trị hiện đại. Thứ nhất là Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực, giải thích xu hướng liên kết, sáp nhập và hình thành tập đoàn nhằm chủ động tích tụ nguồn vốn và giảm thiểu sự bấp bênh từ môi trường kinh doanh bên ngoài. Thứ hai là Lý thuyết tiết giảm chi phí giao dịch, chứng minh việc chuyển đổi sang mô hình công ty mẹ – công ty con giúp tối thiểu hóa chi phí hành chính nội bộ và chi phí xử lý thông tin.

Khung phân tích xem xét ba mô hình tổ chức tiêu biểu: mô hình ngân hàng đa năng truyền thống, mô hình công ty sở hữu ngân hàng (Bank Holding Corporation) điển hình của Mỹ như Bank of America (sở hữu 5.700 chi nhánh và 17.000 máy ATM) và mô hình liên kết vốn Keiretsu của Nhật Bản như tập đoàn tài chính Sumitomo Mitsui Financial Group (SMFG) với 60 công ty con và 10 công ty liên kết. Bốn khái niệm chính được làm rõ bao gồm: tập đoàn tài chính – ngân hàng đa sở hữu, cơ chế kiểm soát vốn cổ phần chi phối, hệ thống quản trị rủi ro ba tuyến độc lập và hệ số an toàn vốn CAR theo thông lệ quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán của BIDV giai đoạn 2003-2005, số liệu công bố của Ngân hàng Nhà nước, Tổng cục Thống kê và các báo cáo thường niên quốc tế. Dữ liệu sơ cấp được tổng hợp từ cuộc khảo sát chuyên sâu tại 20 chi nhánh cấp 1 của BIDV trên các địa bàn kinh tế trọng điểm gồm Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Cần Thơ.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 20 chi nhánh đại diện được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích (purposive sampling). Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm tập trung đánh giá đúng những đơn vị chủ lực đang tạo ra hơn 60% doanh thu và nắm giữ mạng lưới giao dịch lớn nhất hệ thống, bảo đảm tính xác thực cao khi phân tích cấu trúc nguồn vốn và hạn chế của mô hình chi nhánh hiện hữu. Phương pháp phân tích kết hợp giữa thống kê mô tả, phân tích định lượng các chỉ số tài chính (ROA, ROE, CAR, biên lãi ròng), so sánh đối chuẩn quốc tế (benchmarking) và phương pháp diễn giải logic. Timeline nghiên cứu bao quát dữ liệu lịch sử từ năm 2001 đến năm 2006 và xây dựng kịch bản tái cấu trúc cho giai đoạn chuyển tiếp 2007-2011.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tiềm lực tài chính của BIDV và khối ngân hàng thương mại nhà nước còn rất mỏng, chưa tương xứng với quy mô nền kinh tế. Tính đến cuối năm 2005, vốn chủ sở hữu của BIDV đạt 5.531 tỷ VND, chỉ chiếm 6,3% trên tổng tài sản 87.403 tỷ VND. Hệ số an toàn vốn CAR của BIDV suy giảm liên tục từ 6,30% năm 2003 xuống 6,02% năm 2004 và chỉ còn 5,38% vào năm 2005, thấp hơn nhiều so với chuẩn mực tối thiểu 8% do Ngân hàng Nhà nước quy định. Tỷ lệ vốn cổ đông trên tổng tài sản của BIDV chỉ đạt khoảng 4%, thấp hơn mức 11% của Bank Rakyat Indonesia và 12% của Siam Commercial Bank Thái Lan.

Thứ hai, cơ cấu nguồn thu và danh mục sản phẩm dịch vụ thiếu tính bền vững, phụ thuộc nặng nề vào tín dụng truyền thống. Thu nhập lãi thuần năm 2005 chiếm tới 71,48% tổng doanh thu, trong khi thu phí dịch vụ chỉ đóng góp 6,02% và kinh doanh ngoại hối chiếm 1,08%. Số lượng sản phẩm tài chính của BIDV chỉ đạt khoảng 300 sản phẩm, quá khiêm tốn khi so sánh với danh mục hơn 6.000 sản phẩm của các tập đoàn tài chính đa năng toàn cầu.

Thứ ba, chất lượng tài sản có chứa đựng nhiều rủi ro tiềm ẩn. Tỷ lệ nợ xấu của BIDV năm 2005 dao động ở mức cao từ 12% đến 13% tổng dư nợ (trong đó nợ có khả năng mất vốn chiếm 7,65% và nợ dưới tiêu chuẩn chiếm 3,47%). Tỷ trọng cho vay khối doanh nghiệp nhà nước chiếm đến 52,00% dư nợ, đây là nhóm khách hàng chịu tác động đào thải mạnh nhất trong quá trình mở cửa thương mại.

Thứ tư, mô hình quản trị bộc lộ sự phân tán và chồng chéo. Các công ty con như Công ty Chứng khoán BSC, Bảo hiểm BIC, Cho thuê tài chính BLC đều do ngân hàng mẹ sở hữu 100% vốn, khiến các đơn vị này bị động về nguồn vốn và thiếu tính linh hoạt cạnh tranh trên thị trường.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những bất cập trên là do BIDV duy trì cơ cấu tổ chức theo chức năng truyền thống thay vì định hướng theo phân khúc khách hàng. Tại các chi nhánh, cơ cấu vận hành mô phỏng gần như toàn bộ phòng ban của hội sở, tạo ra tình trạng cát cứ, phân tán nguồn lực và cạnh tranh nội bộ không lành mạnh. Hệ thống kiểm soát chưa tách bạch giữa khâu phát triển kinh doanh và thẩm định an toàn, dẫn đến chi phí trích lập dự phòng rủi ro năm 2005 lên tới 1.032 tỷ VND, làm suy giảm lợi nhuận ròng xuống còn 561 tỷ VND.

Khi thảo luận kết quả, các dữ liệu tài chính có thể được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ cơ cấu nguồn thu (thể hiện rõ nét khoảng cách chênh lệch giữa 71,48% thu nhập lãi và 6,02% thu phí dịch vụ) cùng bảng so sánh đa biến về chỉ số CAR và tỷ lệ Vốn chủ sở hữu/Tổng tài sản giữa BIDV với các ngân hàng khu vực. So sánh với tập đoàn Bank of America của Mỹ, nơi doanh thu bán lẻ chiếm hơn 50% nhờ quy trình xử lý dữ liệu tập trung, việc BIDV phân bổ nguồn lực dàn trải với 400 máy ATM riêng rẽ là minh chứng rõ ràng cho sự thiếu hụt sức mạnh tổng hợp. Sự phân tích này khẳng định tính tất yếu của việc tái thiết lập mô hình ba tuyến: Khối khởi tạo giao dịch khách hàng (Front Office), Khối quản trị rủi ro độc lập (Middle Office) và Khối tác nghiệp thanh toán tập trung (Back Office).

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, bốn nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm chuyển đổi thành công BIDV thành tập đoàn tài chính – ngân hàng:

Một là, tái cấu trúc sở hữu và tăng cường năng lực tài chính thông qua cổ phần hóa. Hội đồng quản trị BIDV cần phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính triển khai phương án phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), tìm kiếm 2 đến 3 cổ đông chiến lược nước ngoài có uy tín. Mục tiêu đặt ra là gia tăng vốn chủ sở hữu thêm 15-20%/năm, nâng hệ số an toàn vốn CAR đạt tối thiểu 8% trong giai đoạn 2007-2009 và hướng tới mức 10-12% vào năm 2011.

Hai là, tái thiết kế bộ máy tổ chức theo mô hình công ty mẹ – công ty con hiện đại. Chuyển đổi toàn diện cơ cấu quản trị tại hội sở và chi nhánh theo chuỗi giá trị và phân khúc khách hàng mục tiêu, gồm Khối khách hàng cá nhân, Khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, Khối doanh nghiệp lớn và Khối định chế tài chính. Thiết lập Khối quản trị rủi ro độc lập (Middle Office) và Khối tác nghiệp tập trung (Back Office), hoàn thành chuyển đổi bộ máy trước năm 2009 dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Tổng Giám đốc.

Ba là, đa dạng hóa hệ sinh thái sản phẩm và phát triển mảng ngân hàng bán lẻ. Khai thác tối đa giai đoạn 2 của hệ thống Core Banking với 5.000 máy trạm, đẩy mạnh các sản phẩm thẻ, bảo hiểm liên kết (bancassurance), tư vấn tài chính và phái sinh. Mục tiêu cụ thể là giảm tỷ trọng thu nhập tín dụng xuống dưới 60% và nâng tỷ trọng thu dịch vụ phi tín dụng lên trên 25% tổng doanh thu vào năm 2010.

Bốn là, cơ cấu lại danh mục tài sản và kiểm soát rủi ro tín dụng. Khối Quản trị Rủi ro cùng Công ty BAMC phải khẩn trương xử lý nợ xấu, kéo giảm tỷ lệ nợ xấu từ mức 12-13% xuống dưới 3% trước năm 2010 theo tiêu chuẩn phân loại nợ mới (Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN). Đồng thời, giảm tỷ trọng cho vay khối doanh nghiệp nhà nước từ 52% xuống dưới 40%, tăng tỷ trọng tín dụng khu vực ngoài quốc doanh và khách hàng bán lẻ lên mức 45-50%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho bốn nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, Hội đồng quản trị và Ban điều hành các ngân hàng thương mại. Tài liệu cung cấp khung tham chiếu hoàn chỉnh về phương thức chuyển đổi từ ngân hàng đơn lẻ sang mô hình tập đoàn mẹ – con, hỗ trợ xây dựng lộ trình cổ phần hóa và phân bổ quyền lực quản trị minh bạch.

Thứ tư, Giám đốc khối chiến lược và chuyên viên quản trị rủi ro ngân hàng. Nhóm này có thể ứng dụng trực tiếp mô hình tổ chức Front – Middle – Back Office, các tiêu chí phân đoạn khách hàng và công thức tối ưu hóa chi phí vận hành chi nhánh để nâng cao hiệu suất hoạt động thực tế.

Thứ ba, Cơ quan quản lý nhà nước như Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính. Luận văn là cơ sở thực chứng giá trị giúp các nhà hoạch định chính sách xây dựng hành lang pháp lý, hoàn thiện quy chế giám sát hợp nhất và kiểm soát sở hữu chéo đối với các định chế tài chính quy mô lớn.

Thứ tư, Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng. Công trình đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật chuyên sâu, cung cấp hệ thống dữ liệu thực tế và phương pháp luận rõ ràng về tái cấu trúc ngân hàng trong bối cảnh gia nhập WTO.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao các ngân hàng thương mại nhà nước như BIDV bắt buộc phải chuyển đổi sang mô hình tập đoàn tài chính?
Năm 2005, tổng vốn điều lệ của 4 ngân hàng thương mại nhà nước chỉ đạt 1,3 tỷ USD, quá nhỏ bé trước nhu cầu vốn của các tập đoàn kinh tế và áp lực cạnh tranh từ các định chế quốc tế sau khi gia nhập WTO. Chuyển đổi sang mô hình tập đoàn giúp ngân hàng huy động vốn xã hội, tích tụ nguồn lực và đa dạng hóa sản phẩm sang bảo hiểm, chứng khoán và quản lý quỹ.

Mô hình công ty mẹ – công ty con có ưu thế gì vượt trội so với mô hình ngân hàng đa năng truyền thống?
Mô hình công ty mẹ – công ty con cho phép các đơn vị thành viên có tư cách pháp nhân độc lập, tự chủ mở rộng quy mô vốn và giảm thiểu rủi ro lan truyền sang ngân hàng mẹ. Ngược lại, mô hình ngân hàng đa năng cũ phân tán quyền lực, quản lý hành chính nặng nề và làm triệt tiêu tính năng động của các mảng kinh doanh phụ trợ.

Việc thiết lập cấu trúc Front Office, Middle Office và Back Office mang lại lợi ích cụ thể nào?
Mô hình này giúp tách biệt hoàn toàn giữa chức năng bán hàng và thẩm định rủi ro, khắc phục triệt để tình trạng nợ xấu từng chiếm tới 12-13% dư nợ tại BIDV. Bộ phận Middle Office đánh giá độc lập các rủi ro trước khi cấp tín dụng, trong khi Back Office tập trung xử lý giao dịch giúp chuẩn hóa tác nghiệp và giảm thiểu tổn thất vận hành.

Luận văn phản ánh thực trạng phân bổ tín dụng và nợ xấu của BIDV ra sao?
Số liệu nghiên cứu năm 2005 cho thấy dư nợ khối doanh nghiệp nhà nước chiếm tỷ trọng lớn tới 52,00%, trong khi tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống ở mức 12-13%. Thực trạng này khiến BIDV phải trích lập dự phòng rủi ro lên đến 1.032 tỷ VND năm 2005, đặt ra yêu cầu cấp bách phải cơ cấu lại danh mục sang khu vực tư nhân và bán lẻ.

Kinh nghiệm quốc tế từ mô hình Keiretsu của Nhật Bản và Bank Holding Company của Mỹ gợi ý điều gì?
Mô hình SMFG của Nhật Bản với 60 công ty con và Bank of America của Mỹ với 5.700 chi nhánh cho thấy sự cần thiết của việc tổ chức kinh doanh theo phân khúc khách hàng và tăng tỷ trọng bán lẻ trên 50%. Tuy nhiên, Việt Nam cần hoàn thiện khung pháp lý giám sát an toàn vốn để kiểm soát rủi ro sở hữu chéo phức tạp.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tập đoàn tài chính – ngân hàng và khẳng định tính ưu việt của mô hình công ty mẹ – công ty con.
• Đánh giá thực chứng những hạn chế nội tại của BIDV giai đoạn 2001-2006: vốn mỏng, hệ số CAR chỉ đạt 5,38%, nợ xấu 12-13% và thu nhập phụ thuộc 71,48% vào tín dụng.
• Đề xuất mô hình tái cấu trúc bộ máy hoàn chỉnh theo ba khối chức năng Front – Middle – Back Office gắn liền với phân khúc khách hàng.
• Xác lập lộ trình cổ phần hóa và liên kết hệ sinh thái tài chính (chứng khoán, bảo hiểm, cho thuê tài chính) nhằm nâng hệ số CAR lên trên 8%.
• Khuyến nghị Ngân hàng Nhà nước và các bộ ngành hoàn thiện hành lang pháp lý giám sát hợp nhất định chế tài chính.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là cung cấp bản thiết kế chiến lược và giải pháp tổ chức mang tính khả thi cao cho BIDV trong quá trình chuyển đổi mô hình kinh doanh. Lộ trình tái cấu trúc cần được quyết liệt thực hiện ngay trong giai đoạn 2007-2011 để chuẩn bị sẵn sàng cho thời điểm mở cửa hoàn toàn thị trường tài chính. Các tổ chức tín dụng và nhà quản trị hãy nghiên cứu, áp dụng ngay các giải pháp cơ cấu bộ máy từ luận văn nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I LÝ THUYẾT TỔ CHỨC VÀ CẤU TRÚC TỔ CHỨC TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG 1. LÝ THUYẾT TỔ CHỨC 1. Khái niệm Họat động có ý thức của con người luôn nhắm đến một mục đích nào đó, để đạt được, con người đã biết phối hợp hành động, cách thức phối hợp đi từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp và được xem là họat động có tổ chức. Vậy, " Tổ chức là công cụ mà con người sử dụng để phối hợp với nhau nhằm đạt tới một điều gì đó mà con người mong muốn hoặc tạo ra giá trị” ; theo quản trị học thì “ Tổ chức bộ máy là tổng hợp các bộ phận khác nhau, có mối liên hệ và phụ thuộc lẫn nhau, được chuyên môn hóa và có những trách nhiệm, quyền hạn nhất định, được bố trí theo những cấp, những khâu khác nhau nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng quản trị và phục vụ mục đích chung đã xác định của tổ chức.

Sự phát triển của một tổ chức là một chuỗi các họat động để tạo ra giá trị bao gồm sự kết hợp 03 yếu tố là con người – các yếu tố đầu vào – công nghệ để tạo ra sản phẩm trong một môi trường nhất định. Môi trường bao gồm tất cả các yếu tố tác động trực tiếp, gián tiếp tạo nên sự ổn định hay bất ổn của việc cung cấp các yếu tố đầu vào, con người, công nghệ, người mua hàng, đối thủ cạnh tranh, pháp luật … 1. Những yêu tố chủ yếu chi phối việc xây dựng tổ chức 1. Mục tiêu và chiến lược họat động của tổ chức Chiến lược xác định chức năng và nhiệm vụ của tổ chức và là căn cứ để xây dựng bộ máy.

Tiếp theo chiến lược quyết định lọai công nghệ kỹ thuật và con người phù hợp để đạt được mục tiêu và chính công nghệ và con người quyết định mô hình tổ chức và cơ cấu tổ chức 1. Môi trường kinh doanh Môi trường của tổ chức có khuynh hướng và phổ biến là thiếu sự ổn định do nguồn lực ngày càng trở nên khan hiếm và sự cạnh tranh ngày càng gia tăng, lý thuyết về sự phụ thuộc vào môi trường và lý thuyến tiết giảm chi phí đã tác động đến việc hình thành các loại hình tổ chức như sau : 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] a) Lý thuyết về sự phụ thuộc vào môi trường. Lý thuyết này nhận định : - Các tổ chức phụ thuộc vào môi trường vì nguồn lực. - Các tổ chức luôn cố gắng tạo thế chủ động để nắm lấy nguồn lực.

- Các tổ chức muốn dự báo được hoạt động thì cần phải chủ động được nguồn lực. - Mục tiêu của các tổ chức là hạn chế tối đa sự phụ thuộc vào nguồn cung cấp đang có khuynh hướng khan hiếm. - Các tổ chức cạnh tranh để giành nguồn lực. Từ đó, các tổ chức có hai khuynh hướng : i) Sự phụ thuộc cộng sinh chi phối hình thành các kiểu tổ chức như là : Phát triển danh tiếng; Sự xâm nhập lẫn nhau; Liên minh chia sẻ nguồn lực; Hợp đồng dài hạn; Phát triển mạng liên kết ; Chia nhỏ cổ phần để gia tăng số lượng các cổ đông , ii) Sự phụ thuộc cạnh tranh dẫn đến hình thành : Thông đồng và thỏa thuận ngầm giữa các tổ chức cạnh tranh; Cơ chế liên kết với bên thứ 3 để điều chỉnh cạnh tranh; Các liên minh chiến lược; Sáp nhập và thôn tính… b) Lý thuyết tiết giảm chi phí giao dịch.

Lý thuyết này cho rằng, mục tiêu của tổ chức là tối thiểu hóa chi phí giao dịch nguồn lực và chi phí giao dịch nội bộ ( chi phí hành chính). Nguồn gốc của chi phí giao dịch gồm : i) Môi trường không ổn định và giới hạn khả năng xử lý của con người ; ii) Chủ nghĩa cơ hộ, bè phái cục bộ và iii) Rủi ro. Lý thuyết này tác động đến các tổ chức : - Cơ chế liên kết phụ thuộc vào chi phí giao dịch, chi phí hành chính. - Tổ chức sẽ chọn cơ chế liên kết mà tiết kiệm được nhiều nhất chi phí giao dịch và chi phí hành chính thấp nhất.

Ví dụ : Hình thức liên kết giữa tập đoàn tài chính và tập đoàn công nghiệp gọi là Keiresu của Nhật bàn là một hình thức liên kết vốn (tham dự cổ đông lẫn nhau); Mỗi tập đoàn có rất nhiều cổ đông, chỉ có các cổ đông lớn chứ không có các cổ đông nắm quyền chi phối (giữ trên 50% cổ phiếu), như vậy nếu là một cổ đông lớn thì trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các công ty con, công ty cháu, chắt …có thể kiểm soát được nhiều lĩnh vực và nhiều mối quan hệ (trên cơ sở góp vốn) nên chủ động được nguồn lực và tiếp theo cổ phiếu không tập trung vào một số cổ đông nên tránh được chủ nghĩa cơ hội là nguồn gốc của chi phí giao dịch tăng cao. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Một vài kiểu liên kết tổ chức như franchising và outsouring cũng được giải thích trên cơ sở của lý thuyết tiết giảm chi phí giao dịch. Khoa học công nghệ KHCN đã trở thành một yếu tố quyết định của nền kinh tế tri thức thay thế cho nền kinh tế công nghiệp, KHCN đã làm cho thông tin được khai thác và xử lý hiệu quả hơn, máy móc thiết bị thay thế dần các thao tác của con người đã làm cho năng suất mỗi ngành nghề nói riêng và xã hội nói chung tăng lên rất cao. KHCN đã phá vỡ hầu như tất cả các mô hình tổ chức kém linh họat và xây dựng mô hình tổ chức mới theo hướng khai thác cao khả năng ứng dụng KHCN để tăng sức cạnh tranh.

Con người Cơ cấu tổ chức phải phù hợp với năng lực và trình độ của đội ngũ lao động. Năng lực và trình độ của đội ngũ lao động thấp thì không thể vận hành được một cơ cấu tổ chức phức tạp, hoặc cơ cấu tổ chức có khả năng ứng dụng KHCN cao được và ngược lại. Những nguyên tắc cơ bản của tổ chức - Thống nhất ( tuân thủ tính hệ thống) - Chất lượng làm trọng - Gắn với mục tiêu và chức năng - Hiệu quả - Linh họat - Tam quyền phân lập : Nhà đầu tư – Người điều hành – Người lao động. - Chuyên môn hóa - Phù hợp với môi trường - Kết hợp quyền lợi,quyền hạn và trách nhiệm - Không chồng chéo 1.

MÔ HÌNH TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG Tập đòan kinh tế được hiểu là một sự liên kết của nhiều công ty, chủ yếu là dưới hình thức góp vốn cổ phần, hoạt động trên nhiều lĩnh vực nhằm thu được lợi nhuận tối đa. Quá trình hình thành tập đoàn phụ thuộc vào khả năng tích tụ vốn, trình độ tổ chức, công nghệ và quy mô thị trường. Tập đòan kinh tế đã hình từ nửa cuối thế kỷ 19 khi nền sản xuất hàng hóa trên thế giới phát triển mạnh mẽ nhờ sự tác động trực tiếp của cuộc cách mạng công nghiệp ở các nước Tây Âu và Bắc Mỹ, 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quá trình cạnh tranh phát triển đã hình thành nhiều liên minh với các tên gọi phổ biến như Cartel; Association; Cheabol; Keiresu; Group …tất cả đều là các liên minh, liên kết và cùng thỏa thuận phối hợp chiến lược, góp vốn, cung ứng sản phẩm, phân chia thị trường… 1. Các điều kiện để hình thành tập đòan tài chính – ngân hàng TĐ TC – NH là tập đòan kinh tế họat động chính xuất phát từ lĩnh vực tài chính và ngân hàng.

TĐ TC – NH chỉ hình thành khi đã hội đủ một số điều kiện nhất định hay nói cách khác việc hình thành TĐ TC – NH là một phạm trù lịch sử. Sự can thiệp của Nhà nước chỉ là một điều kiện cần mang ý nghĩa hỗ trợ và thúc đẩy. Các điều kiện để hình thành TĐ TC – NH 1. Điều kiện khách quan Nền kinh tế phát triển đến một mức mà đòi hỏi có sự tích tụ vốn lớn trong các lĩnh vực công nghiệp, thương mại, thông thường là giai đọan công nghiệp hóa nền kinh.

Các tập đòan tích tụ vốn dưới nhiều hình thức như góp vốn, sáp nhập, liên doanh liên kết, thôn tính. Giai đọan này nhu cầu vốn đầu tư rất lớn, các thị trường phát triển mạnh tạo tiền đề cho một số ngân hàng thương mại lớn dần chuyển sang mô hình tập đòan để có thể huy động được một lượng vốn từ công chúng, đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế. Điều kiện kế tiếp là phải có một nền sản xuất hàng hóa phát triển từ đó làm cho mức độ cạnh tranh của nền kinh tế gia tăng, các doanh nghiệp có khuynh hướng mở rộng quy mô nhằm phát huy lợi thế theo quy mô để tiết giảm chi phí và chủ động được nguồn lực. Các ngân hàng thương mại mở rộng mạng lưới họat động để huy động được nguồn vốn nhàn rỗi từ công chúng với giá rẻ và mở rộng thị trường bán lẻ, đa dạng hóa khách hàng để tăng tính ổn định tránh nguy cơ bị thôn tính hoặc phá sản.

Ngày nay, xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế đã làm cho mức độ cạnh tranh gay gắt hơn, không còn trong phạm vi một quốc gia mà là tòan cầu, làm cho các ngân hàng luôn phải mở rộng quy mô, chủ yếu là tham gia vốn cổ phần dưới dạng công ty mẹ - công ty con để từ đó hình thành một chuỗi các công (công ty mẹ – công ty con – công ty cháu – công ty chắt …) theo mô hình tập đòan. Cuối cùng là để phòng chống rủi ro đang gia tăng do chính nội tại của nền kinh tế tòan cầu sinh ra và nhu cầu đa dạng của khách hàng nên các ngân hàng thương mại cũng có khuynh hướng họat động đa năng. Vai trò của Nhà nước : 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tạo môi trường pháp lý cho họat động của tập đòan nói chung và TĐ TC – NH nói riêng. Nhà nước không nên nóng vội áp đặt chủ quan để hình thành các TĐ TC – NH khi các điều kiện khách quan chưa hội đủ.