Chương 1: Giới thiệu - Chương 2: Cơ sở lí luận về hoạt động cho vay tiêu dùng tại các Ngân hàng thương mại - Chương 3: Tổng quan về Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam - Chi nhánh Châu Đốc - PGD Long Bình - Chương 4: Phân tích hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam - Chi nhánh Châu Đốc - PGD Long Bình giai đoạn 2019 – 2021 - Chương 5: Kết luận và kiến nghị 4 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Chương 2 sẽ tổng quan tài liệu bao gồm sáu phần chính: tổng quan về ngân hàng thương mại, khái quát về hoạt động cấp tín dụng, hoạt động cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại, quy trình cho vay cơ bản, các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động cho vay tiêu dùng, các yếu tố tác động tới hoạt động cho vay tiêu dùng.TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Khái niệm về ngân hàng thương mại Theo Nguyễn Đăng Dờn (2009): Ngân hàng thương mại là loại hình giao dịch trực tiếp với các công ty, xí nghiệp, tổ chức kinh tế và cá nhân, bằng cách nhận tiền gửi, tiền tiết kiệm, rồi sử dụng số vốn đó để cho vay, chiết khấu, cung cấp các phương tiện thanh toán và cung ứng các dịch vụ ngân hàng cho các đối tượng trên. Theo khoản 3, điều 4 Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 ngày 16/06/2010: Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và hoạt động kinh doanh khác theo quy định của luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận. Chức năng của ngân hàng thương mại Theo Nguyễn Minh Kiều (2015), các NHTM thực hiện ba chức năng chính: Chức năng trung gian tín dụng, chức năng trung gian thanh toán và chức năng tạo tiền.
- Chức năng trung gian tín dụng: Là chức năng quan trọng nhất của NHTM khi thực hiện chức năng trung gian tín dụng, NH đóng góp vai trò là cầu nối giữa người thừa vốn và người có nhu cầu về vốn. Với chức năng này, NHTM vừa đóng vai trò là người đi vay, vừa đóng vai trò là người cho vay và hưởng lợi nhuận là khoản chênh lệch giữa lãi suất nhận gửi, lãi suất cho vay và góp phần tạo lợi ích cho tất cả các bên tham gia: Người gửi tiền và người đi vay. - Chức năng trung gian thanh toán: Với chức năng này NHTM đóng vai trò là thủ quỹ cho các doanh nghiệp và cá nhân, thực hiện các thanh toán theo yêu cầu của khách hàng như trích tiền từ tài khoản tiền gửi của họ đề thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ hoặc nhập vào tài khoản tiền gửi của khách hàng, tiền thu bán hàng và các khoản thu khác theo lệnh của họ. Chức năng này vô hình đã thúc đẩy lưu thông hàng hóa, đẩy nhanh tốc độ thanh toán, tốc độ lưu chuyển vốn, từ đó góp phần phát triển kinh tế.
5 - Chức năng tạo tiền: Đây là hệ quả của hai chức năng trên trong hoạt động NH. Từ một số dự trữ ban đầu thông qua quá trình cho vay và thanh toán bằng chuyển khoản của NH thì lượng tiền gửi mới được tạo ra và nó lớn hơn so với lượng dự trữ ban đầu gấp nhiều lần, gọi là quá trình tạo tiền của hệ thống NH. Các hoạt động của ngân hàng thương mại Theo khoản 12, Điều 4 Luật các Tổ chức tín dụng 2010 (Luật số 47/2010/Q12) cung ứng thường xuyên một và một số nghiệp vụ sau đây: nhận tiền gửi, cấp TD, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Nhận tiền gửi: Theo khoản 13, Điều 4 Luật các Tổ chức tín dụng 2010 (Luật số 47/2010/Q12) khái niệm nhận tiền gửi là hoạt động nhận tiền của tổ chức, cá nhân dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các hình thức nhận tiền gửi khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho người gửi tiền theo thỏa thuận.
Cấp tín dụng: Theo khoản 14, Điều 4 Luật các tổ chức tín dụng 2010 (Luật số 47/2010/Q12) cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh NH và các nghiệp vụ cấp TD khác. Trong đó: - Cho vay là hình thức cấp TD, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho KH một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một khoảng thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi (khoản 16, Điều 4 Luật các Tổ chức tín dụng 2010). - Chiết khấu là việc mua có kỳ hạn hoặc mua có bảo lưu quyền truy đòi các công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác của người thụ hưởng trước khi đến hạn thanh toán (khoản 19, Điều 4 Luật các Tổ chức tín dụng 2010). - Tái chiết khấu là việc chiết khấu các công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác đã được chiết khấu trước khi đến hạn thanh toán (khoản 20, Điều 4 Luật các Tổ chức tín dụng 2010).
- Bao thanh toán là hình thức cấp tín dụng cho bên bán hàng thông qua việc mua lại có bảo lưu quyền truy đòi các khoản phải thu hoặc các khoản phải trả phát sinh từ việc mua, bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ theo hợp đồng mua, bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ (khoản 17, Điều 4 Luật các Tổ chức tín dụng 2010). - Bảo lãnh NH là hình thức cấp tín dụng, theo đó TCTD cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc TCTD sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho KH khi 6 KH không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết; KH phải nhận nợ và hoàn trả cho TCTD theo thỏa thuận (khoản 18, Điều 4 Luật các Tổ chức tín dụng 2010). Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản là việc cung ứng phương tiện thanh toán; thực hiện dịch vụ thanh toán séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng, thư tín dụng và các dịch vụ thanh toán khác cho KH thông qua tài khoản của KH. KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG CẤP TÍN DỤNG 2.
Khái niệm tín dụng Theo Nguyễn Đăng Dờn (2009): “Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng giữa các ngân hàng với các cá nhân và tổ chức được thực hiện dưới hình thức ngân hàng đứng ra huy động vốn và cho vay đối với các đối tượng nói trên. Trong mối quan hệ này thì ngân hàng đóng vai trò trung gian vừa đi vay vừa cho vay. Khái niệm về cấp tín dụng Theo khoản 14, Điều 4 luật Tổ chức tín dụng 2010 khái niệm về cấp TD như sau: “Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, trả một lượng giá trị lớn hơn ban đầu. Vai trò của hoạt động cấp tín dụng Theo Nguyễn Đăng Dờn (2009), Lý thuyết Tài chính Tiền tệ, trang 212- 213.
Cấp tín dụng là nghiệp vụ kinh doanh chủ yếu của NHTM góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế của đất nước. Cấp TD có các vai trò như sau: - Là công cụ thúc đẩy phát triển sản xuất xã hội, tài trợ cho các ngành kinh tế phát triển. - Đáp ứng nhu cầu vốn để duy trì sản xuất liên tục. - Thúc đẩy quá trình tập trung vốn, tập trung sản xuất, góp phần thúc đẩy các doanh nghiệp sử dụng vốn có hiệu quả.
- Là công cụ thực hiện chức năng quản lý kinh tế xã hội của Nhà nước. Chức năng của cấp tín dụng Theo Nguyễn Đăng Dờn (2011), chức năng của cấp TD bao gồm: Chức năng tập trung và phân phối lại vốn tiền tệ, chức năng tiết kiệm tiền mặt và chức năng phản ánh và kiểm soát các hoạt động kinh tế. 7 - Chức năng tập trung và phân phối lại vốn tiền tệ: Cấp TD thu hút đại bộ phận tiền tệ nhàn rỗi trong nền kinh tế và phân phối vốn đó dưới hình thức cho vay nhờ đó điều hòa vốn tín dụng từ nơi thừa vốn đến nơi thiếu vốn. Sự điều hòa mạng tính chất tạm thời và phải trả lãi.
- Chức năng tiết kiệm tiền mặt: Hoạt động TD ngày càng phát triển và đa dạng thúc đẩy việc mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt và thanh toán bù trừ giữa các đơn vị kinh tế. Điều này sẽ làm giảm được khối lượng giấy bạc trong lưu thông, làm giảm được chi phí lưu thông giấy bạc ngân hàng, đồng thời cho phép nhà nước điều tiết một cách linh hoạt khối lượng tiền tệ nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu tiền tệ cho sản xuất và lưu thông hàng hóa phát triển. - Chức năng phản ánh và kiểm soát các hoạt động kinh tế: Khi thực hiện chức năng tập trung và phân phối lại vốn tiền tệ nhằm phục vụ yêu cầu tái sản xuất, cấp TD có khả năng phản ánh một cách tổng hợp và nhạy bén tình hình hoạt động của nền kinh tế, do đó nó một trong những công cụ quan trọng của nhà nước để kiểm soát, thúc đẩy quá trình thực hiện các chiến lược phát triển kinh tế. Mặt khác, trong khi thực hiện chức năng tiết kiệm tiền mặt, gắn liền với việc phát triển thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế, hoạt động cấp TD có thể phản ánh và kiểm soát quá trình phân phối sản phẩm quốc dân trong nền kinh tế.
Phân loại cấp tín dụng Theo Thông tư số 39/2016/TT - NHNN quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng. Chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng tín dụng NHTM được chia thành nhiều loại khác nhau dựa theo các tiêu thức phân loại khác nhau: ➢ Căn cứ vào mục đích cấp TD - Cho vay phục vụ nhu cầu đời sống là việc tổ chức tín dụng cho vay đối với khách hàng là cá nhân để thanh toán các chi phí cho mục đích tiêu dùng, sinh hoạt của cá nhân đó, gia đình của cá nhân đó.