ĐẶT VẤN ĐỀ Trong những năm vừa qua nền kinh tế Việt Nam luôn tăng trưởng ổn định, trong đó có sự đóng góp không nhỏ của nông nghiệp. Đặc biệt thế mạnh của việc khai thác tốt cây lúa, đây là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam trong xuất khẩu, Việt Nam là một trong những nước đứng đầu thế giới về xuất khẩu gạo. Sự tăng trưởng đó thể hiện Việt Nam đã ứng dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật vào sản xuất một cách có hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp nói chung và đối với cây lúa nói riêng. Đồng thời kết hợp với sự thay đổi từ các yếu tố môi trường bên ngoài có thể tạo ra những cơ hội đến sự phát triển cùng với yếu tố môi trường bên trong sẽ giúp nước ta nhận thức rõ được điểm mạnh và điểm yếu của việc sản xuất nông nghiệp, đó là một trong những kinh nghiệm hết sức quan trọng để lựa chọn mục tiêu và giải pháp phát triển nông nghiệp của Việt Nam nói chung của tỉnh Đồng Tháp nói riêng trong đó tiêu biểu là huyện Tân Hồng.
Thật vậy huyện Tân Hồng của tỉnh Đồng Tháp là một huyện biên giới vùng sâu, vùng xa. Thời gian qua cùng với xu thế phát triển chung của cả nước, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân đã ra sức vượt qua những khó khăn, triển khai, tổ chức thực hiện có hiệu quả các chương trình dự án của trung ương, tỉnh để đưa ngành nông nghiệp của huyện phát triển vượt bậc, trong đó điển hình là cây lúa đã đem lại diện mạo mới cho vùng biên giới của tỉnh Đồng Tháp ngày càng phát triển để đảm bảo chính trị và an ninh lương thực vùng biên giới. Do là một huyện đầu nguồn nên Tân Hồng xem hình ảnh cây lúa là thế mạnh của huyện, do đó nhân dân đã ra sức khai thác tốt thế mạnh của cây lúa kết hợp đầu tư thâm canh tăng vụ nhằm đưa hiệu quả của việc sản xuất cây lúa đến mức tối ưu. Chính vì các nguyên nhân này nên người viết đã chọn đề tài ”Phân tích hiệu quả tài chính của việc sản xuất lúa huyện Tân Hồng, Tỉnh Đồng Tháp”.
SVTH: Lê Minh Triều 1 MSSV: 4077630 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Huỳnh Thị Đan Xuân 1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.1 Mục tiêu chung Phân tích hiệu quả tài chính của việc sản xuất lúa huyện Tân Hồng, tỉnh Đồng Tháp.2 Mục tiêu cụ thể - Phân tích thực trạng sản xuất lúa huyện Tân Hồng - Phân tích hiệu quả tài chính của việc sản xuất lúa ở huyện Tân Hồng - Một số giải pháp nâng cao hiệu quả tài chính trong sản xuất lúa ở huyện Tân Hồng 1.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1.1 Phạm vi về không gian Luận văn đuợc thực hiện tại huyện Tân Hồng, tỉnh Đồng Tháp 1.2 Phạm vi về thời gian Những thông tin số liệu sử dụng cho luận văn từ năm 2007 đến năm 2010 1.4 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU 1. Dương Văn Quý (2009), ”Thực trạng và giải pháp phát triển nông nghiệp của huyện Tân Hồng đến năm 2009”, luận văn tốt nghiệp khóa 31, khoa kinh tế - QTKD trường Đại Học Cần Thơ. Giới thiệu tổng quan về địa bàn huyện tan Hồng, trình bày thực trạng sản xuất nông nghiệp của huyện và đưa ra một số giải pháp phát triển nông nghiệp của huyện đến năm 2009.
Lê Cao Thanh (2000), ”Mô hình sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Long An, thực trạng và giải pháp”. Tổng quan về đề tài nghiên cứu, khái quát về tình hình sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Lonh An, đánh giá các mô hình sản xuất trên địa bàn SVTH: Lê Minh Triều 2 MSSV: 4077630 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Huỳnh Thị Đan Xuân tỉnh, kiến nghị về việc nâng cao hiệu quả và phổ biến các mô hình sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Long An. Nguyễn Thị Thúy An (2009), ”Phân tích hiệu quả sản xuất chôm chôm ở xã Tân Phong huyện Cai Lậy tỉnh Tiền Giang’’. Luận văn tốt nghiệp khóa 31, khoa kinh tế - QTKD trường Đại Học Cần Thơ.
Sử dụng phương pháp phân tích thống kê mô tả, hồi qui tương quan, các chỉ số tài chính. Đề tài nghiên cứu tình hình sản xuất chôm chôm tại địa bàn xã Tân Phong và hiệu quả sản xuất của nông dân, bên cạnh đó tác giả nêu lên được tình hình tiêu thụ và kênh phân phối chôm chôm tại địa bàn nghiên cứu. Phạm Thị Ngọc Trinh (2009), ”Phân tích hiệu quả sản xuất lúa của mô hình hợp tác xã huyện Cờ Đỏ - TP. Luận văn tốt nghiệp khóa 31, khoa kinh tế - QTKD trường Đại Học Cần Thơ.
Nội dung đề tài chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất lúa, tìm ra những tồn tại và đưa ra các biện pháp khắc phục nhằm nâng cao đời sống cho người dân trên địa bàn huyện Cờ Đỏ - TP. Huỳnh Thị Minh Trang (2010), ”Phân tích hiệu quả kinh tế của hoạt động trồng lúa vụ Thu Đông ở TP. Luận văn tốt nghiệp khóa 32, khoa kinh tế - QTKD trường Đại Học Cần Thơ. Phân tích chi phí, thu nhập và khả năng sing lợi của hoạt động trồng lúa vụ Thu Đông ở TP.
Đánh giá chung về điều kiện phát triển cây lúa ở địa bàn nghiên cứu và giải pháp nâng cao hiệu quả cho hoạt động trồng lúa vụ Thu Đông trên địa bàn TP. SVTH: Lê Minh Triều 3 MSSV: 4077630 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Huỳnh Thị Đan Xuân CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 PHƯƠNG PHÁP LUẬN 2.1 Khái quát về cây lúa Lúa là một trong năm loại cây lương thực chính của thế giới, cùng với ngô, mì, sắn (khoai mì) và khoai tây. Lúa là loài thực vật sống một năm, có thể cao tới 1-1,8m, đôi khi cao hơn, với các lá mỏng, hẹp bản (2-2,5 cm) và dài 50 – 100 cm. Các hoa nhỏ thụ phấn nhờ gió mọc thành các cụm hoa phân nhánh cong hay rủ xuống và dài 30 – 50 cm.
Hạt là loại quả thóc (hạt nhỏ, cứng của các loại cây ngủ cốc) dài 5 – 12 mm và dày 2 – 3 mm. Cây lúa non được gọi là mạ. Sau khi ngâm ủ, người ta có thể gieo các hạt giống đã nảy mầm vào ruộng đã cày, bừa kỹ hoặc qua giai đoạn gieo mạ trên ruộng riêng để cây lúa non có sức phát triển tốt, sau một khoảng thời gian thì nhổ mạ đem cấy vào ruộng chính. Sản phẩm thu được từ cây lúa là thóc.
Sau khi xát bỏ lớp vỏ ngoài thu được sản phẩm chính là gạo và các phụ phẩm là cám và trấu. Gạo là nguồn lương thực chủ yếu của hơn một nữa dân số thế giới (chủ yếu là ở châu Á và châu Mỹ La Tinh), điều này làm cho cây lúa trở thành cây lương thực được con người tiêu thụ nhiều nhất.2 Khái niệm nông hộ Nông hộ (hộ nông dân) là những hộ nông dân làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, dịch vụ,. hoặc kết hợp làm nhiều nghề, sử dụng lao động, tiền vốn của gia đình là chủ yếu để sản xuất kinh doanh. Nông hộ là gia đình sống bằng nghề nông, được kể là một đơn vị về mặt chính quyền.
Nông hộ có những đặc trưng riêng, có một cơ chế vân hành khá đặc biệt, không giống như những đơn vị kinh tế khác, ở nông hộ có sự thống nhất chặt chẽ giữa việc sở hữu, quản lý, sử dụng các yếu tố sản xuất, có sự thống nhất giữa sự sản xuất, trao đổi, phân phối sử dụng và tiêu dùng. SVTH: Lê Minh Triều 4 MSSV: 4077630 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Huỳnh Thị Đan Xuân Nông hộ là đơn vị tái sản xuất chứa đựng các yếu tố hay nguồn lực của quá trình tái sản xuất (lao động, đất đai, vốn, kỹ thuật, .) là đơn vị sản xuất tự thực hiện tái sản xuất dựa trên việc phân bổ các nguồn lực vào các ngành sản xuất để thực hiện tốt các chức năng của nó. Trong quá trình đó, nó có mối liên hệ chặt chẽ với các đơn vị khác và với hệ thống kinh tế quốc dân. Khai thác đầy đủ các khả năng và tiềm lực của nông hộ sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của nền kinh tế quốc dân.3 Khái niệm hộ sản xuất Hộ sản xuất là đơn vị kinh tế tự chủ, trực tiếp hoạt động sản xuất kinh doanh, là chủ thể trong mọi quan hệ sản xuất kinh doanh.
Hộ sản xuất nông nghiệp là hộ chuyên sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi, làm kinh tế tổng hợp và một số hoạt động khác nhằm phục vụ cho sản xuất nông nghiệp), có tính chất tự sản xuất, do cá nhân làm chủ hộ, tự chịu trách nhiệm toàn bộ về hoạt động sản xuất kinh doanh.4 Khái niệm sản xuất Theo quan niệm phổ biến trên thế giới thì sản xuất được hiểu là quá trình sử dụng các yếu tố đầu vào và các nguồn lực cần thiết khác để sản xuất ra hàng hóa hoặc dịch vụ một cách có hiệu quả nhất. Theo nghĩa rộng, sản xuất bao gồm bất kỳ hoạt động nào nhằm thỏa mãn nhu cầu của con người.5 Khái niệm hiệu quả sản xuất Hiệu quả sản xuất là việc xem xét và lựa chọn thứ tự ưu tiên các nguồn lực đầu vào sao cho kết quả mang lại là cao nhất. Đối với nhà sản xuất thường phải đối mặt với các giới hạn trong việc sử dụng các nguồn lực sản xuất, do đó phải sử dụng các yếu tố đó một cách hợp lý nhất để đạt kết quả tối ưu nhất. Hiệu quả sản xuất bao gồm ba yếu tố: không sử dụng nguồn lực lãng phí, sản xuất với chi phí thấp nhất và sản xuất để đáp ứng nhu cầu của con người.
Trong bất kỳ quá trình sản xuất nào khi tính đến hiệu quả sản xuất thì người ta thường đề cập đến 3 nội dung cơ bản: hiệu quả kinh tế, hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân phối. SVTH: Lê Minh Triều 5 MSSV: 4077630 Luận văn tốt nghiệp GVHD: Huỳnh Thị Đan Xuân Hiệu quả sản xuất được đo lường bằng kết quả sản xuất kinh doanh với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. Hiệu quả sản xuất trong nông nghiệp được tính như sau: Lợi nhuận = Tổng doanh thu – Tổng chi phí sản xuất Trong đó Tổng doanh thu = Tổng sản lượng * Giá bán Tổng chi phí sản xuất là tổng các chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất. Chi phí trong sản xuất bao gồm: chi phí chuẩn bị đất, chi phí giống, chi phí gieo sạ, chi phí cấy, chi phí phân bón, chi phí thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, chi phí chăm sóc, chi phí vận chuyển trong sản xuất, chi phí thủy lợi, chi phí thu hoạch,… 2.