CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.Một số khái niệm về hiệu quả kinh doanh 1.Khái niệm hiệu quả kinh doanh Hiệu quả kinh doanh có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với các hoạt động quản trị doanh nghiệp, hoạt động đầu tư, hoạt động cho vay của doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thị trường với đặc trưng là tính cạnh tranh hiện nay, phân tích tài chính càng trở nên quan trọng hơn. Hầu hết các quyết định kinh doanh, cho vay hay đầu tư của doanh nghiệp đều xuất phát từ kết quả của quá trình phân tích, đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp. Có rất nhiều định nghĩa về phân tích hiệu quả kinh doanh.
Từ cách thức và mục đích phân tích tài chính, có thể định nghĩa về phân tích tài chính là: “Hiệu quả kinh doanh là sử dụng một tập hợp các khái niệm, phương pháp và các công cụ cho phép xử lý các thông tin kế toán và các thông tin khác về quản lý nhằm đánh giá tình hình tài chính của một doanh nghiệp, đánh giá rủi ro, mức độ và chất lượng hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp đó.” (Giáo trình Tài chính doanh nghiệp, PGS.TS Lưu Thị Hương, Đại học Kinh tế quốc dân, nhà xuất bản Thống Kê) Hiệu quả kinh doanh trước hết thường tập trung vào các số liệu được cung cấp trong các báo cáo tài chính của doanh nghiệp như bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, đồng thời kết hợp với các thông tin bổ sung khác từ bên ngoài doanh nghiệp, làm rõ tình hình tài chính của doanh nghiệp trong quá khứ, chỉ ra những thay đổi, những xu hướng chuyển biến chủ yếu, tìm ra những nhân tố, những nguyên nhân cho những thay đổi trong hoạt động tài chính của doanh nghiệp, làm cơ sở cho các quyết định hiện tại và những dự báo trong tương lai. Vì vậy có thể nói phân tích tài chính là đề cập đến một nghệ thuật phân tích và giải thích báo cáo tài chính. Hay nói một cách tổng quát: “Hiệu quả kinh doanh là một quá trình kiểm tra, xem xét các số liệu về tài chính hiện hành và trong quá khứ của doanh nghiệp nhằm mục đích đánh giá thực trạng tài chính, dự tính các rủi ro và tiềm năng tương lai của một doanh nghiệp, trên cơ sở giúp cho nhà phân tích ra các quyết định tài chính có liên quan tới lợi ích của 5 họ trong doanh nghiệp đó.”(Giáo trình Phân tích hiệu quả kinh doanh, TS. Lê Thị Xuân, Học viện Ngân Hàng) Mối quan tâm của các nhà phân tích tài chính là đánh giá các rủi ro ảnh hưởng tới doanh nghiệp mà biểu hiện của nó là khả năng thanh toán, khả năng cân đối vốn của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, các nhà phân tích cũng nghiên cứu để đưa ra những dự đoán về kết quả hoạt động và mức độ sinh lời của doanh nghiệp trong tương lai. Hay nói cách khác, phân tích tài chính là cơ sở của dự đoán tài chính. Phân tích tài chính của doanh nghiệp là cần được thực hiện thường xuyên đặc biệt là trong quá trình quản lý tài chính doanh nghiệp bởi ý nghĩa mang tính chiến lược lâu dài của nó.Vai trò hiệu quả kinh doanh Trong nền kinh tế thị trường, hiệu quả kinh doanh là mối quan tâm của nhiều nhóm người và hiệu quả kinh doanh với những người phân tích ở những cương vị khác nhau thì có vai trò khác nhau. Đối với các nhà quản trị: Nhà quản trị tài chính phải chịu trách nhiệm điều hành hoạt động tài chính và dựa trên cơ sở các nghiệp vụ tài chính thường ngày để đưa ra các quyết định vì lợi ích của cô đông của doanh nghiệp.
Các quyết định và hoạt động của nhà quản trị tài chính đều nhằm vào các mục tiêu tài chính của doanh nghiệp như sự tồn tài và phát triển của doanh nghiệp, tránh sự căng thẳng về tài chính và phá sản, có khả năng cạnh tranh và chiếm được thị phần tối đa trên thị trường, tối thiểu hoá chi phí, tối đa hoá lợi nhuận và tăng trưởng thu nhập một cách vững chắc. Phân tích tài chính giúp cho các nhà quản trị có thể nhìn nhận một cách toàn diện, thường xuyên về quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó để xác định rõ điểm mạnh, điểm yếu của doanh nghiệp, định hướng các quyết định như kế hoạch đầu tư, tài trợ, ngân quỹ, phân chia lợi tức cổ phần, lập kế hoạch dự báo tài chính và kiểm soát hoạt động quản lý. Do thông tin đầy đủ và hiểu rõ các hoạt động của doanh nghiệp nên các nhà quản trị tài chính có nhiều lợi thế để có thể phân tích tài chính tốt nhất.
Đối với các nhà đầu tư: Nhà đầu tư hiện tại và đầu tư tiềm năng có thể là cá nhân hay doanh nghiệp. Mối quan tâm hàng đầu của bất cứ nhà đầu tư nào đều là cơ cấu vốn hiện tại, thời gian hoàn vốn, mức độ rủi ro và khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Bên cạnh đó là các yếu tố tác động làm tăng giá trị cổ phiếu trên thị trường 6 cũng như những triển vọng và khả năng tăng trưởng của doanh nghiệp trong tương lai, thị phần và mức độ cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Trong doanh nghiệp cổ phần, các cổ đông là người bỏ vốn đầu tư và có thể phải gánh chịu rủi ro nên họ cần biết tình hình thu nhập của mình có tương xứng với mức rủi ro của khoản đầu tư mà họ phải chịu.
Vì vậy, họ cần tiến hành hiệu quả kinh doanh, đó là một trong những căn cứ giúp các nhà đầu tư ra quyết định bỏ vốn vào doanh nghiệp để đầu tư hay rút vốn ra khỏi doanh nghiệp. Đối với người cho vay: Nếu các nhà quản trị tài chính và các nhà đầu tư thực hiện phân tích tài chính nhằm mục đích đánh giá khả năng sinh lời và tăng trưởng của doanh nghiệp thì những người cho vay sử dụng phân tích tài chính nhằm đảm bảo khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Người cho vay phân tích tài chính để nhận biết doanh nghiệp có thực sự có nhu cầu vay vốn hay không, khả năng thực hiện các cam kết và xử lý nợ trong quá khứ. Đặc biệt, người cho vay hiệu quả kinh doanh để dự đoán khả năng trả nợ vay của doanh nghiệp trong hiện tại và tương lai.
Tuy nhiên, đứng trước các quyết định khác nhau, ở những vị thế khác nhau, nội dung và kỹ thuật phân tích tài chính có thể khác nhau. Phân tích tài chính đối với những khoản vay ngắn hạn khác với những khoản vay dài hạn. Nếu những khoản cho vay ngắn hạn, người cho vay đặc biệt quan tâm đến khả năng thanh toán ngắn hạn của doanh nghiệp, hay chính là khả năng ứng phó của doanh nghiệp đối với các khoản nợ ngắn hạn khi đến hạn trả. Nếu những khoản vay dài hạn, người cho vay phải tin chắc khả năng hoàn trả vốn và khả năng sinh lời từ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Những người cho vay có thể là các ngân hàng, các nhà tín dụng thương mại cho doanh nghiệp hay các nhà cung ứng hàng hoá, dịch vụ cho doanh nghiệp mua chịu. Đối với ngân hàng hay nhà cho vay tín dụng, họ quan tâm chủ yếu đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Vì vậy, họ chú ý nhiều đến tiền mặt và các tài sản dễ chuyển đổi thành tiền, sau đó so sánh với số nợ ngắn hạn để biết được khả năng thanh toán tức thời của doanh nghiệp. Bên cạnh đó họ còn quan tâm đến số VCSH, bởi đó sẽ là số tiền bảo hiểm cho họ trong trường hợp doanh nghiệp gặp rủi ro.
Còn đối với các nhà cung ứng hàng hoá, dịch vụ cho doanh nghiệp, họ phải quyết định xem có cho doanh nghiệp mua chịu hay không nên họ cần phân tích tài chính để biết được khả năng thanh toán của doanh nghiệp trong hiện tại và trong thời gian sắp tới. 7 Đối với cơ quan quản lý Nhà nước: Dựa vào việc hiệu quả kinh doanh, các cơ quan quản lý Nhà nước có thể đánh giá, kiểm tra, kiểm soát các hoạt động tài chính tiền tệ, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp có tuân thủ đúng chính sách, luật pháp quy định hay không, tình hình hạch toán chi phí và giá thành, tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước…Cụ thể, cơ quan thuế có thể xác định doanh nghiệp có thực hiện đúng luật hay không? Các khoản thuế nộp đã đúng và đủ chưa? Lý do đề nghị xin giảm thuế, hoàn thuế, nộp chậm thuế có hợp lý không? Đối với người lao động trong doanh nghiệp: Bên cạnh các nhà quản trị tài chính, nhà đầu tư, các chủ nợ cho vay và các cơ quan quản lý Nhà nước, người được hưởng lương trong doanh nghiệp cũng rất quan tâm tới tình hình tài chính của doanh nghiệp bởi kết quả hoạt động của doanh nghiệp có tác động trực tiếp tới các khoản tiền lương, thưởng của họ. Mặt khác, ở một số doanh nghiệp, người lao động được tham gia góp vốn bằng việc mua một lượng cổ phần nhất định. Khi đó, người lao động cũng là những nhà đầu tư vào doanh nghiệp nên có quyền lợi và trách nhiệm đối với doanh nghiệp.
Như vậy, phân tích tài chính là hoạt động được rất nhiều đối tượng quan tâm. Thông qua phân tích tài chính, nhà phân tích vừa đánh giá toàn diện, tổng hợp khái quát vừa xem xét chi tiết về hoạt động của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó tìm ra những điểm mạnh, điểm yếu về hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, để đưa ra những phán đoán, dự báo và đưa ra những quyết định tài chính, quyết định tài trợ và đầu tư phù hợp.Nội dung hiệu quả kinh doand 1.Nguồn thông tin phân tích Trong phân tích tài chính, nhà phân tích phải thu thập, sử dụng mọi nguồn thông tin: Từ những thông tin nội bộ doanh nghiệp đến những thông tin bên ngoài doanh nghiệp, từ thông tin số lượng đến thông tin giá trị. Những thông tin đó đều giúp nhà phân tích có thể đưa ra được những nhận xét, kết luận chính xác và tinh tế về tình hình tài chính của doanh nghiệp.Nguồn thông tin ngoài thị trường Sự phát triển của doanh nghiệp chịu tác động của rất nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp.
Phân tích tài chính là việc phân tích hướng tới tương lai của 8 doanh nghiệp. Bởi vậy ngoài các thông tin tài chính hiện tại và quá khứ, các nhà phân tích còn phải sử dụng rất nhiều thông tin phi tài chính bên ngoài doanh nghiệp.