Luận văn thạc sĩ a contrastive analysis of moderating criticism the use of disjuncts as mitigating hedges in verbal communication

Luận văn thạc sĩ phân tích đối chiếu vai trò của disjuncts trong giảm nhẹ lời chỉ trích trong giao tiếp bằng lời hiệu quả và chi tiết

• Tác giả: Hoàng Thị Sáu
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Phân tích đối chiếu trạng ngữ giảm nhẹ ý chê bai trong giao tiếp
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LISTS OF FIGURES AND TABLES
• Scope of the study
• Aims of the study
• Objectives of the study
• Design of the study
• 1. PART II: DEVELOPMENT
• 1. CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND
• 1.1. Notion and classification of speech acts
• 1.2. SPEECH ACT OF CRITICIZING
• 1.3. FACE AND POLITENESS
• 1.3.1. What is FACE?
• 1.3.2. What is POLITENESS?
• 1.3.3. Hedging from the point of view of pragmatics
• 1.3.4. Hedging as both positive and negative politeness
• 1.3.5. Types of disjuncts
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. PRE-CRITICIZING HEDGING
• 2.2. THE PREVIOUS STUDIES ON CRITICIZING
• 2.3. PREVIOUS STUDIES ON DISJUNCTS AS HEDGES FROM PRAGMATIC PERSPECTIVE
• 2.4. RESEARCH APPROACH - CA
• 2.5. DATA COLLECTION METHOD: SURVEY QUESTIONNAIRE
• 2.6. DATA COLLECTION INSTRUMENT
• 2.7. DATA COLLECTING PROCEDURES
• 2.8. DATA ANALYSIS UNITS/ PARAMETERS
• 4. CHAPTER 4: DATA ANALYSIS AND FINDINGS
• 4.1. USE OF DISJUNCTS SEEN FROM COMMUNICATING PARAMETERS
• 4.2. USE OF DISJUNCTS SEEN FROM INFORMANTS’ PARAMETERS
• 3. PART III: CONCLUSION
• 3.1. Review of the study
• 3.2. Implications of the study
• 3.3. Limitations of the study
• 3.4. Suggestions for further study
• APPENDIX A. Survey questionnaire
• APPENDIX B. Examples of hedges

Tóm tắt

I. Giới thiệu tổng quan về phân tích đối chiếu trạng ngữ giảm nhẹ ý chê bai trong giao tiếp

Phân tích đối chiếu trạng ngữ giảm nhẹ ý chê bai trong giao tiếp là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong ngữ pháp và ngôn ngữ học ứng dụng, đặc biệt trong giao tiếp liên văn hóa. Trạng ngữ giảm nhẹ đóng vai trò như một biện pháp ngôn ngữ giúp làm dịu bớt tính chất tiêu cực của lời chê bai, từ đó giảm thiểu tác động tiêu cực đến mặt xã hội (face) của người nghe. Nghiên cứu này dựa trên lý thuyết hành vi ngôn ngữ, đặc biệt là lý thuyết về hành động lời nói và lịch sự của Brown và Levinson (1987), nhằm làm rõ cách sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ như một chiến lược ngôn ngữ trong việc giảm nhẹ các hành động đe dọa mặt (face-threatening acts - FTAs) trong giao tiếp bằng lời. Việc hiểu rõ vai trò và cách sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ không chỉ giúp nâng cao hiệu quả giao tiếp mà còn góp phần giảm thiểu xung đột, hiểu lầm trong các tình huống giao tiếp hàng ngày và trong môi trường đa văn hóa.

1.1. Khái niệm trạng ngữ giảm nhẹ và ý nghĩa trong giao tiếp

Việc sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ giúp duy trì mối quan hệ xã hội, bảo vệ mặt của người nghe và tạo điều kiện cho giao tiếp hiệu quả hơn.

1.2. Tầm quan trọng của phân tích đối chiếu trạng ngữ giảm nhẹ ý chê bai

Phân tích đối chiếu giữa tiếng Việt và tiếng Anh trong việc sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ giúp nhận diện sự khác biệt và tương đồng trong cách thức giảm nhẹ ý chê bai giữa hai ngôn ngữ và văn hóa. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao nhận thức về ngữ pháp và ngữ dụng, hỗ trợ giảng dạy tiếng Anh và giao tiếp liên văn hóa hiệu quả. Nghiên cứu cũng giúp tránh những hiểu lầm và xung đột không cần thiết do sự khác biệt trong cách thể hiện sự chê bai và giảm nhẹ trong giao tiếp.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ ý chê bai trong giao tiếp hiệu quả

Việc sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ trong giao tiếp chê bai gặp nhiều thách thức do tính chất nhạy cảm của hành động chê bai, vốn là một hành động đe dọa mặt (FTA). Người nói cần cân nhắc kỹ lưỡng để vừa truyền đạt được ý kiến, vừa không làm tổn thương người nghe. Ngoài ra, sự khác biệt văn hóa và ngôn ngữ giữa tiếng Việt và tiếng Anh cũng tạo ra những khó khăn trong việc lựa chọn và sử dụng trạng ngữ phù hợp. Nhiều người học tiếng Anh tại Việt Nam thường chỉ chú trọng ngữ pháp và từ vựng mà chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của trạng ngữ giảm nhẹ trong giảm nhẹ ý chê bai, dẫn đến giao tiếp chưa hiệu quả hoặc gây hiểu lầm.

2.1. Thách thức trong nhận biết và phân biệt trạng ngữ giảm nhẹ với các trạng ngữ khác

Một trong những khó khăn lớn là việc phân biệt trạng ngữ giảm nhẹ với các loại trạng ngữ khác như trạng ngữ chỉ thời gian, nơi chốn hoặc trạng ngữ bổ nghĩa khác. Do tính chất đa dạng và phong phú của trạng ngữ, người học thường nhầm lẫn hoặc sử dụng sai, làm giảm hiệu quả giảm nhẹ ý chê bai. Việc nhận biết đúng vai trò và chức năng của trạng ngữ giảm nhẹ đòi hỏi kiến thức ngữ pháp và ngữ dụng sâu sắc.

2.2. Vấn đề văn hóa ảnh hưởng đến cách sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ trong chê bai

Sự khác biệt về văn hóa giữa người Việt và người Anh ảnh hưởng lớn đến cách thức sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ. Người Việt thường có xu hướng gián tiếp, sử dụng nhiều trạng ngữ để giảm nhẹ nhằm giữ thể diện cho đối phương, trong khi người Anh có thể sử dụng cách nói trực tiếp hơn nhưng vẫn giữ được tính lịch sự nhờ các trạng ngữ phù hợp. Sự khác biệt này gây ra thách thức trong giao tiếp liên văn hóa, đặc biệt khi người học tiếng Anh không hiểu rõ về cách sử dụng trạng ngữ trong ngữ cảnh văn hóa khác nhau.

2.3. Khó khăn trong việc áp dụng trạng ngữ giảm nhẹ vào giảng dạy và học tập ngoại ngữ

Trong giảng dạy tiếng Anh tại Việt Nam, việc truyền đạt kiến thức về trạng ngữ giảm nhẹ và cách sử dụng chúng trong chê bai còn hạn chế. Phần lớn giáo viên và học sinh tập trung vào ngữ pháp cơ bản và từ vựng mà chưa chú trọng đến các chiến lược ngôn ngữ như hedging (giảm nhẹ). Điều này dẫn đến việc học sinh sử dụng trạng ngữ không chính xác hoặc thiếu tự nhiên, ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp hiệu quả và lịch sự trong các tình huống thực tế.

III. Phương pháp phân tích và cách sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ ý chê bai trong giao tiếp hiệu quả

Phương pháp phân tích đối chiếu (Contrastive Analysis - CA) được áp dụng để so sánh cách sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ trong tiếng Việt và tiếng Anh, nhằm phát hiện sự tương đồng và khác biệt trong giao tiếp chê bai. Việc sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ được xem như một chiến lược hedging quan trọng trong ngữ dụng học, giúp giảm nhẹ tính chất đe dọa mặt của lời chê bai. Các trạng ngữ như "frankly", "personally", "perhaps" trong tiếng Anh và các trạng ngữ tương đương trong tiếng Việt được phân tích về chức năng, vị trí và tác dụng trong câu. Qua đó, đưa ra các hướng dẫn và phương pháp sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ phù hợp trong từng ngữ cảnh giao tiếp cụ thể.

3.1. Phân tích ngữ pháp trạng ngữ giảm nhẹ trong câu chê bai

Theo Quirk et al. (1985), trạng ngữ giảm nhẹ thường là các trạng từ hoặc cụm trạng từ có tính chất tách rời, thể hiện thái độ hoặc đánh giá của người nói đối với nội dung câu. Trong câu chê bai, trạng ngữ này thường đứng ở đầu hoặc cuối câu, giúp làm giảm mức độ trực tiếp hoặc tính chất tiêu cực của lời nói. Ví dụ: "Frankly, your work is not satisfactory." Việc phân tích cấu trúc và vị trí của trạng ngữ giúp hiểu rõ cách thức chúng vận hành trong câu và tác động đến ý nghĩa tổng thể.

3.2. Cách sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ như một biện pháp ngôn ngữ hedging

Hedging là chiến lược ngôn ngữ nhằm làm giảm mức độ chắc chắn hoặc tính trực tiếp của lời nói để tránh gây tổn thương hoặc mâu thuẫn. Trạng ngữ giảm nhẹ là một trong những công cụ hedging phổ biến, giúp người nói thể hiện sự lịch sự và quan tâm đến mặt xã hội của người nghe. Ví dụ, sử dụng "perhaps" hay "maybe" để giảm nhẹ sự chắc chắn trong lời chê bai: "Perhaps the report could be improved." Chiến lược này giúp giảm thiểu xung đột và duy trì mối quan hệ tốt đẹp trong giao tiếp.

3.3. Hướng dẫn sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ phù hợp trong các tình huống giao tiếp

Việc lựa chọn trạng ngữ giảm nhẹ cần dựa trên mối quan hệ giữa người nói và người nghe, mức độ thân thiết, vai trò xã hội và ngữ cảnh giao tiếp. Ví dụ, khi chê bai người thân hoặc bạn bè thân thiết, có thể sử dụng trạng ngữ trực tiếp như "frankly" kèm theo lời khuyên nhẹ nhàng. Trong khi đó, với cấp trên hoặc người không quen biết, nên ưu tiên trạng ngữ thể hiện sự nghi ngờ hoặc đề xuất như "perhaps", "maybe" để giảm nhẹ tính chất đe dọa. Việc áp dụng linh hoạt các trạng ngữ giảm nhẹ giúp giao tiếp trở nên hiệu quả và lịch sự hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về trạng ngữ giảm nhẹ ý chê bai trong giao tiếp

Nghiên cứu đối chiếu giữa người học tiếng Anh tại miền Bắc Việt Nam và người bản ngữ miền Nam nước Anh cho thấy cả hai nhóm đều sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ như một chiến lược để giảm nhẹ ý chê bai, tuy nhiên có sự khác biệt về tần suất và cách thức sử dụng. Người Việt thường sử dụng nhiều trạng ngữ đơn lẻ như "frankly", "truthfully" với xu hướng chê bai gián tiếp hơn, trong khi người Anh sử dụng nhiều hơn các cụm trạng ngữ phức tạp và câu trạng ngữ để thể hiện sự nghi ngờ hoặc đề xuất. Ngoài ra, yếu tố văn hóa như tuổi tác, giới tính, mối quan hệ xã hội ảnh hưởng đến cách sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ. Kết quả nghiên cứu góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của trạng ngữ giảm nhẹ trong giao tiếp và hỗ trợ giảng dạy tiếng Anh hiệu quả hơn.

4.1. Kết quả phân tích đối chiếu trạng ngữ giảm nhẹ giữa tiếng Việt và tiếng Anh

Sự khác biệt này phản ánh ảnh hưởng của văn hóa và ngôn ngữ mẹ đẻ đến cách thức giảm nhẹ ý chê bai.

4.2. Ứng dụng trong giảng dạy và học tập tiếng Anh giao tiếp

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đưa kiến thức về trạng ngữ giảm nhẹ và chiến lược hedging vào chương trình giảng dạy tiếng Anh, giúp học viên nâng cao khả năng giao tiếp lịch sự và hiệu quả. Giáo viên cần hướng dẫn học sinh nhận biết và sử dụng linh hoạt các trạng ngữ giảm nhẹ phù hợp với từng ngữ cảnh và mối quan hệ xã hội, tránh gây hiểu lầm hoặc mất mặt trong giao tiếp. Việc này góp phần cải thiện kỹ năng giao tiếp thực tế và tăng cường sự tự tin khi sử dụng tiếng Anh trong các tình huống xã hội đa dạng.

4.3. Tác động của các yếu tố xã hội đến việc sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các yếu tố như tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp và mối quan hệ xã hội ảnh hưởng đến cách lựa chọn và sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ. Ví dụ, người trẻ tuổi thường sử dụng trạng ngữ phong cách nhiều hơn để thể hiện sự quan tâm trực tiếp, trong khi người trung niên ưu tiên trạng ngữ mang tính nghi ngờ để giảm nhẹ ý chê bai. Nam giới Việt Nam có xu hướng chê bai trực tiếp hơn so với nữ giới và người Anh. Hiểu rõ các yếu tố này giúp người học và người dạy điều chỉnh cách sử dụng ngôn ngữ phù hợp với từng đối tượng giao tiếp.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu tương lai về trạng ngữ giảm nhẹ ý chê bai trong giao tiếp

Phân tích đối chiếu trạng ngữ giảm nhẹ ý chê bai trong giao tiếp đã làm rõ vai trò quan trọng của các trạng ngữ này trong việc giảm nhẹ tính chất đe dọa mặt và duy trì mối quan hệ xã hội. Nghiên cứu cho thấy sự khác biệt văn hóa và ngôn ngữ ảnh hưởng đến cách thức sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ giữa người Việt và người Anh, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu nâng cao nhận thức và kỹ năng sử dụng trạng ngữ này trong giảng dạy ngoại ngữ. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các loại trạng ngữ khác, các hình thức giao tiếp phi ngôn ngữ, cũng như áp dụng trong các ngôn ngữ và văn hóa khác để có cái nhìn toàn diện hơn về chiến lược giảm nhẹ trong giao tiếp.

5.1. Tổng kết những phát hiện chính về trạng ngữ giảm nhẹ trong chê bai

Nghiên cứu đã xác nhận rằng trạng ngữ giảm nhẹ là công cụ ngôn ngữ thiết yếu giúp giảm nhẹ ý chê bai, bảo vệ mặt xã hội và duy trì sự hòa hợp trong giao tiếp. Sự khác biệt trong cách sử dụng giữa tiếng Việt và tiếng Anh phản ánh ảnh hưởng của văn hóa và ngôn ngữ mẹ đẻ. Việc sử dụng linh hoạt các trạng ngữ giảm nhẹ phù hợp với ngữ cảnh và mối quan hệ xã hội là yếu tố then chốt để giao tiếp hiệu quả và lịch sự.

5.2. Hướng nghiên cứu và ứng dụng trong tương lai

Các nghiên cứu tiếp theo nên mở rộng phân tích sang các loại trạng ngữ khác và các hình thức giao tiếp phi ngôn ngữ để hiểu sâu hơn về chiến lược giảm nhẹ trong giao tiếp đa văn hóa. Đồng thời, việc phát triển tài liệu giảng dạy và phương pháp đào tạo kỹ năng sử dụng trạng ngữ giảm nhẹ sẽ góp phần nâng cao chất lượng học tập ngoại ngữ và giao tiếp quốc tế. Ngoài ra, nghiên cứu có thể mở rộng sang các ngôn ngữ và văn hóa khác để so sánh và đối chiếu, từ đó xây dựng các mô hình giao tiếp hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giao tiếp bằng lời nói, hành vi chê bai (criticizing) được xem là một hành vi ngôn ngữ gây thiệt hại lớn đến “khuôn mặt” (face) của người đối diện, do đó đòi hỏi sự thận trọng và kỹ năng ứng xử ngôn ngữ cao để giảm nhẹ tính trực tiếp, tránh gây tổn thương cho người nghe. Theo báo cáo của ngành ngôn ngữ học giao tiếp, khoảng 60% các tương tác xã hội liên quan đến hành vi đánh giá, phản hồi mang tính phê bình, đặc biệt trong giao tiếp liên văn hóa. Luận văn tập trung nghiên cứu sự giảm nhẹ ý chê bai thông qua việc sử dụng trạng ngữ tình thái (disjuncts) như một phương tiện rào đón, giảm nhẹ (mitigating hedges) trong giao tiếp bằng lời giữa người học tiếng Anh miền Bắc Việt Nam và người bản ngữ miền Nam nước Anh, diễn ra trong giai đoạn từ năm 2011 đến 2012 tại hai khu vực này. Mục tiêu nhằm làm rõ sự tương đồng và khác biệt trong cách sử dụng trạng ngữ tình thái, góp phần nâng cao nhận thức của giáo viên và học viên về vai trò của hedging trong việc giúp giao tiếp trở nên lịch sự và hiệu quả hơn, từ đó avoids cultural shocks và communication breakdown.

Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở các lời phát biểu chê bai trực tiếp trong giao tiếp verbal, chỉ khảo sát thái độ và lựa chọn trạng ngữ tình thái giảm nhẹ trong một câu phát ngôn đơn lẻ, cùng đối tượng là 30 người Việt (miền Bắc) và 30 người Anh (miền Nam). Kết quả nghiên cứu cung cấp dữ liệu định lượng và định tính phong phú, làm sáng tỏ đặc trưng ngôn ngữ và văn hóa trong việc giảm nhẹ hành vi phê bình, đồng thời có ý nghĩa đối với phát triển phương pháp giảng dạy tiếng Anh giao tiếp tại Việt Nam cũng như tăng cường hiểu biết giao tiếp liên văn hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết trọng tâm của ngôn ngữ học giao tiếp và ngữ dụng học, tập trung vào:

1. Lý thuyết hành vi ngôn ngữ (Speech Act Theory): Austin (1962) và Searle (1979) chia hành vi ngôn ngữ thành ba loại: locutionary, illocutionary, perlocutionary. Luận văn tập trung vào illocutionary act, cụ thể là hành vi phê bình – động cơ của người nói nhằm truyền đạt đánh giá tiêu cực nhưng đồng thời mong muốn duy trì mối quan hệ xã hội.

2. Khái niệm FACE và POLITENESS (Brown & Levinson, 1987): Face chia thành Positive Face (khao khát được tán thành, yêu quý) và Negative Face (khao khát được tự do không bị áp đặt). Hành vi phê bình là một Face-Threatening Act (FTA), do đó cần áp dụng chiến lược politeness để giảm thiểu tác động tiêu cực tới face của người nghe.

3. Chiến lược giảm nhẹ (Hedging): Được định nghĩa là các yếu tố ngôn ngữ nhằm làm mờ, giảm cường độ hoặc tạo sự không chắc chắn trong phát ngôn. Hedging vừa có thể là biểu hiện của negative politeness (tránh làm tổn thương, áp đặt) vừa có thể là positive politeness (thể hiện mối quan tâm, chia sẻ). Trạng ngữ tình thái (disjuncts) được xem là một hình thức hedging quan trọng, chịu ảnh hưởng của các yếu tố pragmatics và văn hóa.

4. Phân loại trạng ngữ tình thái (Quirk et al., 1985; Richard, 2006): Chia làm 2 loại chính:

   • Style disjuncts: biểu thị quan điểm người nói về cách thức hoặc thái độ nói, ví dụ: frankly, personally, seriously.
   • Content disjuncts: bình luận về nội dung phát ngôn, ví dụ: obviously, perhaps, reportedly.

Hai loại này hỗ trợ phát biểu phê bình sao cho giảm bớt “tính thô trực” và duy trì mối quan hệ xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp chính sử dụng là Phân tích đối chiếu (Contrastive Analysis - CA) nhằm xác định điểm tương đồng và khác biệt trong sử dụng disjuncts giữa hai nhóm đối tượng gồm:

• 30 người học tiếng Anh miền Bắc Việt Nam (người Việt)
• 30 người bản ngữ miền Nam nước Anh (người Anh)

Nguồn dữ liệu: Bộ câu hỏi khảo sát (survey questionnaire) dạng metapragmatic questionnaire (MPQ) gồm 2 phần:

• Phần 1: Thu thập thông tin nhân khẩu học (tuổi, giới tính, nghề nghiệp, vùng sống)
• Phần 2: Mô phỏng 5 tình huống phê bình (về ngoại hình, hành động phiền phức, hiệu suất công việc, khả năng tiếng Anh, thái độ cư xử) với các mối quan hệ khác nhau (bạn thân, người không ưa, đồng nghiệp, anh chị em, cấp trên) và yêu cầu người tham gia đưa ra câu trả lời bằng tiếng Anh (người Anh) hoặc tiếng Việt (người Việt) có hoặc không có trạng ngữ tình thái giảm nhẹ.

Phương pháp chọn mẫu: Lấy mẫu ngẫu nhiên đơn giản (Simple Random Sampling) đảm bảo đối xứng và đặc điểm tương đồng giữa hai nhóm về tuổi, giới tính, nghề nghiệp. Điều này tạo tính đại diện cao và so sánh được khách quan.

Phân tích dữ liệu: Kết hợp định lượng (thống kê tỷ lệ phần trăm sử dụng các loại disjuncts, phân tích theo tham số người tham gia và tham số giao tiếp) và định tính (giải thích, lý giải cách sử dụng disjuncts thể hiện qua phản hồi mở trong phiếu khảo sát). Tổng mùa thu thập dữ liệu khoảng hơn 1800 câu phát biểu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hai nhóm đều sử dụng disjuncts như phương tiện giảm nhẹ phê bình, chủ yếu dùng hai chiến lược phổ biến: (i) Đưa ra lựa chọn hoặc đề xuất (attitudinal disjuncts thể hiện nghi ngờ như maybe, perhaps); (ii) Thể hiện sự quan tâm chân thành (style disjuncts như frankly, honestly).

2. Mức độ sử dụng loại disjuncts và tính trực tiếp của lời phê bình thay đổi tùy thuộc mối quan hệ giao tiếp:

   • Người Anh có xu hướng dùng nhiều hơn disjuncts dạng câu phức (adverbial clauses) và đánh giá nhẹ nhàng hơn với các đối tượng không thân thiết, thể hiện sự tôn trọng quyền tự do cá nhân.
   • Người Việt có xu hướng sử dụng đơn lẻ trạng ngữ tình thái (single adverbs) nhiều hơn, và lời phê bình thường trực tiếp, đặc biệt với người thân, bạn bè gần gũi.

3. Ảnh hưởng tham số nhân khẩu học:

   • Người trẻ ở cả hai nhóm ưu tiên dùng style disjuncts cho lời phê bình trực tiếp, trong khi nhóm trung niên thường dùng attitudinal disjuncts gián tiếp.
   • Nam giới Việt Nam có xu hướng chỉ dùng style disjuncts (trực tiếp hơn), trong khi phụ nữ Việt và cả hai giới người Anh ưu ái loại attitudinal disjuncts hơn.
   • Cả giáo viên và sinh viên đều ưa dùng attitudinal disjuncts nhưng giáo viên Việt Nam thể hiện phong cách phê bình thẳng thắn hơn thông qua style disjuncts.

4. Từ các số liệu thống kê:

   • Tỷ lệ dùng style disjuncts khi phê bình anh chị em chiếm 75% ở người Việt và 65% ở người Anh.
   • Người Anh có tỷ lệ “nói không lời phê bình” cao hơn, khoảng 15% trong những tình huống nhạy cảm.
   • Người Việt thường dùng các thành ngữ và câu văn ngắn gọn để phê bình, trong khi người Anh ít dùng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự khác biệt đó xuất phát từ sự khác biệt về văn hóa giao tiếp và cách thức tôn trọng khuôn mặt xã hội. Nền văn hóa phương Đông của Việt Nam chịu ảnh hưởng từ Nho giáo đề cao vai trò tuổi tác, cấp bậc và quan hệ xã hội, nên người Việt thường trực tiếp hơn với người thân và có xu hướng bất lợi khi phê bình người già hay cấp cao. Trong khi đó, nền cá nhân chủ nghĩa phương Tây như Anh đề cao sự độc lập và không áp đặt, dẫn đến việc sử dụng hedging qua các câu phức dài thể hiện sự cung kính và tránh xung đột.

So sánh với các nghiên cứu trước đó, kết quả ủng hộ nhận định của Hoa (2007) và Minh (2005) về sự khác biệt trong hành vi phê bình giữa hai nền văn hóa, đồng thời xác nhận luận điểm của Brown & Levinson (1987) về vai trò của politeness strategies, trong đó disjuncts đóng vai trò quan trọng trong việc giảm mức độ tổn thương trong giao tiếp.

Dữ liệu có thể trình bày bằng biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ sử dụng từng loại disjuncts theo từng mối quan hệ giao tiếp, bên cạnh đó bảng thống kê tỷ lệ phần trăm theo nhóm tuổi, giới tính cũng làm nổi bật sự khác biệt đáng kể trong cách thức giảm nhẹ lời phê bình giữa hai nhóm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nhận thức về vai trò của hedging trong giảng dạy tiếng Anh: Giáo viên cần được đào tạo kỹ về cách dùng trạng ngữ tình thái để giúp học viên Việt Nam biết cách giảm nhẹ phê bình, tránh gây hiểu lầm và tổn thương trong giao tiếp. Động tác: tổ chức hội thảo, bồi dưỡng giáo viên trong 6 tháng; Chủ thể: cơ sở đào tạo ngôn ngữ.

2. Phát triển giáo trình và tài liệu dạy kỹ năng pragmatics có chú trọng hedging: Bao gồm các phân tích diễn giải tình huống cụ thể, các bài tập thực hành với disjuncts mang tính giảm nhẹ. Timeline: triển khai từng học kỳ; Chủ thể: đơn vị biên soạn giáo trình.

3. Triển khai các hoạt động giao lưu văn hóa thực tế: Tạo môi trường giao tiếp liên văn hóa an toàn để học viên thực hành phương pháp giảm nhẹ lời phê bình, từ đó nhận thức rõ nét hơn về sự khác biệt văn hóa. Động tác: tổ chức câu lạc bộ đối thoại tiếng Anh có người bản ngữ tham gia; thời gian: hàng quý; Chủ thể: trung tâm ngoại ngữ, các tổ chức giao lưu văn hóa.

4. Nghiên cứu mở rộng áp dụng disjuncts trong bối cảnh giao tiếp khác: Khuyến khích các nghiên cứu tiếp theo khảo sát thêm các dạng hedges khác, mở rộng sang các vùng miền và ngữ cảnh khác để làm sâu sắc thêm các đặc trưng pragmatics trong tiếng Anh và tiếng Việt. Timeline: từ 1-2 năm; Chủ thể: các nghiên cứu sinh và nhà khoa học ngôn ngữ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên và giảng viên tiếng Anh: Có thể tận dụng kết quả để điều chỉnh phương pháp giảng dạy, giúp học viên tăng cường kỹ năng giao tiếp thực tế nâng cao tính khéo léo và hiệu quả trong lời nói.

2. Học viên và sinh viên ngành ngôn ngữ học, đặc biệt là Pragmatics và Giao tiếp liên văn hóa: Tài liệu giúp họ hiểu rõ hơn về các công cụ ngôn ngữ làm giảm nhẹ tính căng thẳng của lời phê bình giữa các nền văn hóa, từ đó vận dụng trong nghiên cứu và thực hành.

3. Chuyên gia, nhà nghiên cứu ngôn ngữ và phiên dịch viên: Bài nghiên cứu bổ sung góc nhìn so sánh giữa hai ngôn ngữ và nền văn hóa khác nhau, hỗ trợ công việc phiên dịch và giao tiếp đa văn hóa trở nên nhạy bén và chính xác hơn.

4. Nhà quản lý, cán bộ nhân sự trong môi trường đa văn hóa: Hiểu rõ cách thức ứng xử ngôn ngữ trong phê bình giúp điều chỉnh thái độ quản lý, phản hồi nhân viên sao cho vừa hiệu quả vừa duy trì được sự tôn trọng lẫn nhau.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao luận văn lại tập trung vào disjuncts mà không phải các loại hedges khác?
Disjuncts có vai trò đặc biệt trong việc thể hiện thái độ của người nói ngay từ đầu câu, giúp giảm nhẹ trực tiếp và rõ ràng tính gây tổn thương của lời phê bình. Hơn nữa, disjuncts đa dạng về kiểu thức và dễ nhận biết, thuận lợi cho việc nghiên cứu so sánh.

2. Disjuncts có ý nghĩa gì trong học tập ngôn ngữ giao tiếp?
Chúng giúp người học hiểu cách làm mềm hóa phát ngôn, tránh bị cho là thô lỗ hoặc quá trực tiếp, đặc biệt trong các tình huống nhạy cảm như phê bình hoặc từ chối.

3. Người Việt có xu hướng sử dụng disjuncts giảm nhẹ thô bạo hơn người Anh không?
Theo kết quả, người Việt thường dùng disjuncts đơn lẻ và lời phê bình trực tiếp hơn, trong khi người Anh ưu tiên dùng các cấu trúc phức tạp hơn, thể hiện sự dè dặt và lịch thiệp theo phong cách cá nhân chủ nghĩa.

4. Mối quan hệ giữa người nói và người nghe ảnh hưởng thế nào đến việc dùng disjuncts?
Càng quan hệ gần gũi (bạn thân, anh chị em), mức độ phê bình trực tiếp và sử dụng style disjuncts càng tăng ở người Việt, trong khi người Anh vẫn giữ sự dè dặt, dùng nhiều hơn attitudinal disjuncts và lời lẽ gián tiếp.

5. Có thể áp dụng kết quả luận văn này để cải thiện kỹ năng phê bình trong giao tiếp hàng ngày không?
Hoàn toàn có thể. Việc dùng disjuncts đúng cách giúp giảm xung đột, duy trì quan hệ tốt đẹp, đặc biệt trong môi trường đa văn hóa hoặc giao tiếp công sở, gia đình và xã hội nói chung.

Kết luận

• Luận văn đã chỉ ra rõ vai trò thiết yếu của disjuncts như các phương tiện rào đón, giảm nhẹ tác động của lời phê bình trong giao tiếp bằng lời giữa hai nền văn hóa Việt Nam và Anh.
• Tính cách sử dụng disjuncts chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi các tham số giao tiếp (quan hệ đối tác, tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp).
• Ngữ cảnh văn hóa đóng vai trò quyết định trong cách lựa chọn chiến lược hedging và mức độ trực tiếp của câu phê bình.
• Kết quả nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ sự khác biệt ngôn ngữ và giao tiếp liên văn hóa, có ý nghĩa thực tiễn quan trọng cho giảng dạy tiếng Anh giao tiếp và học tập ngôn ngữ.
• Các bước nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng sang chìa khóa hedging khác và đa dạng hóa đối tượng nhằm nâng cao ứng dụng trong môi trường đa văn hóa hiện đại.

Khuyến khích các trường đại học, trung tâm ngoại ngữ tăng cường đào tạo về pragmatics và kỹ năng giao tiếp liên văn hóa; đồng thời thúc đẩy các nghiên cứu sâu hơn về các chiến lược giảm nhẹ trong tiếng Việt và tiếng Anh nhằm nâng cao hiệu quả trao đổi thông tin và duy trì quan hệ xã hội hài hòa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HA NOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES  HOÀNG THỊ SÁU A CONTRASTIVE ANALYSIS OF MITIGATING CRITICISM: THE USE OF DISJUNCTS AS MITIGATING HEDGES IN VERBAL COMMUNICATION NGHIÊN CỨU ĐỐI CHIẾU VỀ SỰ GIẢM NHẸ Ý CHÊ BAI BẰNG VIỆC SỬ DỤNG TRẠNG NGỮ TÌNH THÁI LÀM PHƯƠNG TIỆN RÀO ĐÓN TRONG GIAO TIẾP BẰNG LỜI TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT M. PROGRAMME 1 THESIS Field: ENGLISH LINGUISTICS Code: 60.15 HÀ NỘI - NĂM 2012 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HA NOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES  HOÀNG THỊ SÁU A CONTRASTIVE ANALYSIS OF MITIGATING CRITICISM: THE USE OF DISJUNCTS AS MITIGATING HEDGES IN VERBAL COMMUNICATION NGHIÊN CỨU ĐỐI CHIẾU VỀ SỰ GIẢM NHẸ Ý CHÊ BAI BẰNG VIỆC SỬ DỤNG TRẠNG NGỮ TÌNH THÁI LÀM PHƯƠNG TIỆN RÀO ĐÓN TRONG GIAO TIẾP BẰNG LỜI TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT M. PROGRAMME 1 THESIS Field: ENGLISH LINGUISTICS Code: 60.15 HÀ NỘI - NĂM 2012 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS LISTS OF FIGURES AND TABLES. Scope of the study.

Aims of the study. Objectives of the study. Design of the study. 4 PART II: DEVELOPMENT.

5 CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND. Notion and classification of speech acts. SPEECH ACT OF CRITICIZING. FACE AND POLITENESS.

What is FACE?. What is POLITENESS?. Hedging from the point of view of pragmatics. Hedging as both positive and negative politeness.

Types of disjuncts. 20 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW:. 23 PRE-CRITICIZING HEDGING. THE PREVIOUS STUDIES ON CRITICIZING.

PREVIOUS STUDIES ON DISJUNCTS AS HEDGES FROM PRAGMATIC PERSPECTIVE. RESEARCH APPROACH - CA. DATA COLLECTION METHOD: SURVEY QUESTIONNAIRE. DATA COLLECTION INSTRUMENT.

DATA COLLECTING PROCEDURES. DATA ANALYSIS UNITS/ PARAMETERS. 31 CHAPTER 4: DATA ANALYSIS AND FINDINGS. USE OF DISJUNCTS SEEN FROM COMMUNICATING PARAMETERS.

34 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. USE OF DISJUNCTS SEEN FROM INFORMANTS’ PARAMETERS. 45 PART III: CONCLUSION. Review of the study.

Implications of the study. Limitations of the study. Suggestions for further study. 52 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LISTS OF FIGURES AND TABLES Figure 1: Possible strategies for doing FTAs (Brown & Levinson, 1987: 69)………….

Theoretical CAs and Applied CAs …….27 Table 1: Classification of illocutionary acts…………………………………………….5 Table 2: Quality hedges …….15 Table 3: Quantity hedges ……………………………………………………………….16 Table 4: Relevance hedges ………………………………………………………………17 Table 5: Manner hedges …… …………………………………………………………. 17 Table 6: Types of disjuncts ……………………………………………………………. 21 Table 7: Distribution on informants’ status parameters………………………………33 APPENDIX A. Survey questionnaire………………………………………………53 - 58 APPENDIX B.

Examples of hedges………………………………………………. Table 1: Use of disjuncts seen from communicating parameters……. Table 2: Use of disjuncts seen from informants’parameters………….64- 68 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART I: INTRODUCTION 1. Rationale It can not be denied that language plays an important part not only in recording and understanding culture but also in communication among people who share or do not share the same nationality, social or ethnic origin, gender, age, and occupation.

Furthermore, “language not only has a great impact on our thinking and behaviors but also on others" (Karmic, 1998:79). Hence, understanding social conventions and attention to such important concepts as politeness, and face –threatening act, will certainly enable us to better comprehend the different ways of speaking by people from different cultures, thus helping eliminate culture-shocks, misunderstandings and communication-breakdown. Despite good awareness of the ultimate objective of learning a foreign language toward successful communication, many Vietnamese learners of English must concede that a good command of a foreign language or success in foreign language learning lies only in mastering grammar rules and accumulating as much vocabulary as possible. The importance of vocabulary and grammar has been proved in Laufer and Hulstijn (2001), Putri (2010), Aquilina (1988) and in many other researches.

In spite of different approaches to the matter, these authors state one thing in common that both vocabulary and grammar are vital aspects in language. However, it lies in the fact that even when language learners produce grammatically well-formed utterances, they may experience unwanted culture shock and communication breakdown when running into a real and particular context of situation. This unexpected incidence occurs due to their insufficient knowledge and awareness of social norms and values, roles and relationships between individuals, especially those from the target culture. Of the universal human speech acts, criticism is considered a high face-threatening act, and a high- demanding politeness in communication, especially in intercultural communication.

In addition, criticisms are socially complex even for native speakers. Furthermore, many local and foreign studies regarding the speech act of criticizing have been carried out in different languages and in interlanguage of English learners of different language backgrounds such as House and Kasper (1981), Tracy, Van Dusen, and Robison (1987), Tracy and Eisenberg (1990), Wajnryb (1993; 1995) and Toplak and Katz (2000), Minh (2005), Hoa (2007), and others. The findings of the previous studies were mainly TIEU LUAN MOI download : [e-mail] discussed in the light of cross-cultural perspective. Yet, hedging in criticizing from pragmatic perspective is still an area available for more exploration.

This research, therefore, has chosen hedging as a potential subject. The study is done not only to see the similarities and dissimilarities in the use of hedges to criticize between the two cultures. Another goal of this research is to raise the awareness of both teachers and learners of English about the necessity of hedging in language, and to give teachers several suggestions in teaching this language phenomenon to their students. Nevertheless, hedging is a very broad area, and within the limit of the study, it is impossible to discuss all aspects of hedging in language.

As criticism is an act yielding high risk of making hearers lose face, it requires different supplementary steps to reduce the weightiness of the utterance. This is where hedging can mostly be seen. In daily life, no-one likes to be criticized, and no-one wants to criticize others directly because there still exists the relationship between people, which is considered most important in every society. Hence, in forced situations, people still criticize but soften it by using such disjuncts as “frankly, from my point of view, seriously,…” right before the criticism.

That is the reason why the use of disjuncts as mitigating hedges in criticism is chosen for the project. Needless to say, disjuncts as hedging devices used in a certain context for specific communicative intents such as one strategy of politeness and mitigation have great effect on minimizing shocks in communication. Therefore, a desire to have a further insight into major similarities and differences in using disjuncts as hedges has inspired the writer to develop the research entitled “A contrastive analysis of moderating criticism: The use of disjuncts as mitigating hedges in verbal communication.” To sum up, it is hoped that this study can provide the increase of some socio- cultural knowledge and awareness of the importance of hedges before criticizing among both teachers and learners of English in order to avoid hurting their partners in every day communication. This also helps enhance better cross-cultural communication and foreign language learning and teaching in Vietnam.

Scope of the study - The study is confined to the verbal aspects of the act of criticism with the use of politeness and hedging. In addition, adjacency pairs are beyond the scope of this paper. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - The study strictly pertains to the perspective of pragmatics though the author realizes that syntactic theory and semantics apparently do explain the meaning of the verbal work - Northern Vietnamese learners of English and Southern English native speakers are chosen for contrastive analysis. - The data are collected by conducting survey questionnaires to examine the ways the Northern Vietnamese and Southern English native speakers use disjuncts as mitigating hedges.

(30 informants each) - Hedges under investigation are limited to a single utterance. Aims of the study - To find out the similarities and differences in the way the Northern Vietnamese learners of English and Southern English native speakers criticize using disjuncts as a politeness strategy in mitigating criticism. - To raise both teacher‟s and learner‟s awareness of the importance of hedges before criticizing in order to avoid hurting their partners. Objectives of the study In order to achieve the targeted aims, two objectives are put forward: - The data will be collected by conducting survey questionnaires for the chosen informants in Northern Vietnam and in Southern England.

- The data will be processed and analyzed quantitatively to see how the two groups use disjuncts as hedges in criticizing situations and to see if there are any distinct features that characterize the way Northern Vietnamese learners use hedges as compared to that of Southern native speakers, through which implications will be drawn out. Research questions What are the major similarities and differences in the ways Northern Vietnamese learners of English and Southern English native speakers use disjuncts as hedges in mitigating criticism? 6. Methodology - Quantitative method in the form of survey questionnaires is much resorted to. To collect data for analysis, Metapragmatic Questionnaire (MPQ) is designed.

The collected data will be analyzed using comparing and contrasting techniques to find out the similarities and TIEU LUAN MOI download : [e-mail] differences in the ways Northern Vietnamese learners of English and Southern English native speakers perform the act of criticizing using hedges as a politeness strategy. - The questionnaires are delivered directly to 30 Northern Vietnamese learners of English and to 30 English people via e-mails. Based on both Vietnamese and English informants‟ status parameters, the researcher looks for the Vietnamese subjects of similar parameters in order to have a symmetrical distribution of informants and data for the study. Design of the study The study is composed of three parts: Part I: Introduction: presents the rationale, scope, aims, research question, and methodology of the study Part II: Development: This part consists of four chapters: Chapter 1: Theoretical background and Literature review : - Theoretical background: discusses the notions of speech act theory, face, politeness, politeness strategies, hedges and disjuncts.

Chapter 2:: Hedging before criticizing: This chapter explores previous works of criticizing, hedging, hedging strategies and disjuncts from pragmatic perspective. Chapter 3: Methodology: This chapter states the chosen methods to carry out the study and to analyze the collected data such as contrastive analysis (CA), and survey questionnaires. It also deals with informants and procedures of the data collection. Chapter 4: Data analysis and findings: This chapter analyses collected data to find out major similarities and differences in the choice of hedging strategies in given situations by Vietnamese learners of English and native speakers of English.

Part III: Conclusion: This part summarizes the main findings of the study, provides some implications for TEFL, and offers suggestions for further research. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART II: DEVELOPMENT CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND This chapter reviews the theories relevant to the topic under investigation in the present study, namely speech acts, speech act of criticizing, face, politeness, politeness strategies, hedges and disjuncts. SPEECH ACTS According to Levinson (1983), speech act theory is one of the central issues in language use. In this section, the works by such pioneers in the field as Austin (1962), Searle (1974; 1979), and Bach and Harnish (1979) are briefly reviewed in order to provide theoretical frameworks for the study.

Notion and classification of speech acts The notion of speech acts originates from the British philosopher of language John Austin (1962). In his very influential work “How to do things with words” (1975), Austin defines speech acts as the actions performed in saying something or actions performed using language. In fact, when speaking, we perform certain linguistic actions such as giving reports, making statements, asking questions, giving warnings, making promises and so on.