Luận văn: Đặc điểm truyện ngắn Bùi Hiển

Tài liệu nghiên cứu Luận văn đặc điểm truyện ngắn bùi hiển, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về ., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Chuyên ngành: Phân tích đặc điểm truyện ngắn của Bùi Hiển
• Đề tài: Phân tích đặc điểm truyện ngắn của Bùi Hiển
• Loại tài liệu: Luận văn

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tác giả Bùi Hiển

Bùi Hiển là một trong những nhà văn tiêu biểu của văn học Việt Nam giai đoạn 1930-1945. Ông sinh ngày 22/11/1919 tại làng Phú Nghóa Hạ, nay thuộc xã Tiến Thủy, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An. Bùi Hiển không chỉ nổi bật với những tác phẩm truyện ngắn mà còn có những đóng góp quan trọng trong việc phản ánh hiện thực xã hội qua lăng kính văn học. Ông là một trong những nhà văn đầu tiên thể hiện rõ nét phong cách viết hiện thực phê phán, mang đến cho độc giả những cái nhìn sâu sắc về cuộc sống và con người trong bối cảnh lịch sử đầy biến động.

1.1. Đặc điểm phong cách viết

Phong cách viết của Bùi Hiển được đặc trưng bởi sự tinh tế và sâu sắc trong việc khắc họa nhân vật. Ông thường sử dụng ngôn ngữ giản dị nhưng giàu hình ảnh, tạo nên những bức tranh sinh động về cuộc sống. Các nhân vật trong truyện của ông thường mang tính biểu tượng, phản ánh những khía cạnh khác nhau của xã hội. Bùi Hiển không ngại đề cập đến những vấn đề nhạy cảm, từ đó tạo ra những tác phẩm có chiều sâu và ý nghĩa. Như một nhà phê bình đã nhận xét: "Bùi Hiển là một nhà văn có khả năng tạo ra những hình ảnh sống động, khiến người đọc không thể quên".

II. Phân tích nội dung truyện ngắn Bùi Hiển

Truyện ngắn của Bùi Hiển thường xoay quanh những chủ đề như tình yêu, cuộc sống, và những bi kịch xã hội. Ông khéo léo lồng ghép những tình huống éo le, từ đó làm nổi bật những giá trị nhân văn. Các tác phẩm của ông không chỉ đơn thuần là những câu chuyện mà còn là những bài học sâu sắc về cuộc sống. Một trong những tác phẩm nổi bật là "Naêm vaï", nơi Bùi Hiển đã khắc họa rõ nét cuộc sống của người dân quê trong bối cảnh xã hội đầy biến động. Như một nhà phê bình đã nhận xét: "Tác phẩm của Bùi Hiển luôn mang đến cho người đọc những cảm xúc chân thật và sâu sắc".

2.1. Nhân vật trong truyện ngắn

Nhân vật trong truyện ngắn của Bùi Hiển thường là những người bình dân, sống trong hoàn cảnh khó khăn. Ông khéo léo xây dựng hình ảnh nhân vật để phản ánh những khía cạnh khác nhau của xã hội. Những nhân vật này không chỉ đơn thuần là hình ảnh mà còn là biểu tượng cho những giá trị nhân văn. Bùi Hiển đã thành công trong việc tạo ra những nhân vật có chiều sâu tâm lý, khiến người đọc dễ dàng đồng cảm. Như một nhà phê bình đã nhận xét: "Nhân vật của Bùi Hiển luôn mang trong mình những nỗi niềm sâu sắc, phản ánh chân thực cuộc sống".

III. Ý nghĩa và giá trị của tác phẩm

Tác phẩm của Bùi Hiển không chỉ có giá trị văn học mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc. Ông đã phản ánh chân thực cuộc sống của người dân trong bối cảnh lịch sử đầy biến động. Những tác phẩm của ông không chỉ đơn thuần là những câu chuyện mà còn là những bài học về tình người, về lòng kiên trì và nghị lực sống. Bùi Hiển đã góp phần làm phong phú thêm nền văn học Việt Nam, đặc biệt là thể loại truyện ngắn. Như một nhà phê bình đã nhận xét: "Tác phẩm của Bùi Hiển là những viên ngọc quý trong kho tàng văn học Việt Nam".

3.1. Ứng dụng thực tiễn

Tác phẩm của Bùi Hiển có thể được sử dụng trong giảng dạy văn học, giúp học sinh hiểu rõ hơn về bối cảnh lịch sử và xã hội Việt Nam trong giai đoạn 1930-1945. Những câu chuyện của ông không chỉ mang tính giải trí mà còn là nguồn tư liệu quý giá cho việc nghiên cứu văn học. Việc phân tích các tác phẩm của Bùi Hiển sẽ giúp người đọc có cái nhìn sâu sắc hơn về cuộc sống và con người, từ đó rút ra những bài học quý giá cho bản thân. Như một nhà phê bình đã nhận xét: "Tác phẩm của Bùi Hiển luôn có giá trị giáo dục cao, giúp người đọc nhận thức rõ hơn về cuộc sống".

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Văn học Việt Nam bước vào thế kỷ XX đã trải qua những chuyển biến mạnh mẽ theo hướng hiện đại hóa, đặc biệt từ những năm 1930-1945. Giai đoạn này chứng kiến sự phát triển vượt bậc của văn học với nhiều cuộc cách tân sâu sắc ở các thể loại, trong đó truyện ngắn hiện thực xã hội nổi bật với nhiều thành tựu xuất sắc. Nhà văn Bùi Hiển, sinh năm 1919 tại vùng biển Quỳnh Lưu, Nghệ An, là một trong những cây bút tiêu biểu của dòng văn học hiện thực giai đoạn này. Qua các tác phẩm như tập truyện ngắn Năm Vài (1941) và các sáng tác sau cách mạng, Bùi Hiển đã phản ánh chân thực cuộc sống người dân vùng biển miền Trung, đặc biệt là cuộc sống lao động, phong tục tập quán, và những biến động xã hội trong thời kỳ chiến tranh và xây dựng xã hội mới.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ đặc điểm nội dung và nghệ thuật truyện ngắn Bùi Hiển, đồng thời đánh giá đóng góp của ông vào nền văn học hiện đại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các tác phẩm truyện ngắn tiêu biểu của Bùi Hiển được xuất bản từ năm 1940 đến những năm 1970, chủ yếu tại vùng biển Nghệ An và các khu vực chiến trường miền Bắc. Ý nghĩa nghiên cứu nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện về phong cách sáng tác, nội dung tư tưởng và giá trị nhân văn trong truyện ngắn Bùi Hiển, góp phần làm rõ vị trí của ông trong lịch sử văn học Việt Nam thế kỷ XX.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên quan điểm lập trường Mác-xít trong nghiên cứu văn học, nhấn mạnh mối quan hệ biện chứng giữa văn học và bối cảnh lịch sử - xã hội. Hai lý thuyết chính được áp dụng là:

• Lý thuyết hiện thực xã hội: phân tích cách thức tác phẩm phản ánh hiện thực khách quan, đặc biệt là cuộc sống người lao động và các tầng lớp xã hội trong bối cảnh lịch sử cụ thể.
• Lý thuyết phong cách học: nghiên cứu phong cách nghệ thuật, ngôn ngữ, cấu trúc truyện ngắn, nhằm làm rõ dấu ấn cá nhân của nhà văn Bùi Hiển.

Các khái niệm chính bao gồm: hiện thực xã hội, phong cách nghệ thuật, nhân vật điển hình, bối cảnh lịch sử, và giá trị nhân văn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là các tập truyện ngắn Tuyển tập Bùi Hiển I (1987) và Tuyển tập Bùi Hiển II (1997), cùng các bài viết phê bình, nhận xét của các nhà nghiên cứu văn học Việt Nam. Cỡ mẫu gồm khoảng 16 tập truyện ngắn tiêu biểu, được chọn lọc theo tiêu chí đại diện cho các giai đoạn sáng tác khác nhau của nhà văn.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích nội dung: khảo sát các chủ đề, đề tài, hình tượng nhân vật và bối cảnh xã hội trong truyện ngắn.
• Phân tích nghệ thuật: nghiên cứu phong cách ngôn ngữ, cấu trúc truyện, cách xây dựng nhân vật và thủ pháp nghệ thuật đặc trưng.
• So sánh: đối chiếu phong cách Bùi Hiển với các nhà văn cùng thời như Toà Hoài, Kim Lân, Nam Cao, Thạch Lam để làm rõ nét riêng biệt và đóng góp của ông.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2023 đến đầu năm 2024, bao gồm giai đoạn thu thập tài liệu, phân tích và hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Vùng khai thác trong truyện ngắn Bùi Hiển là vùng biển Quỳnh Lưu, Nghệ An – nơi nhà văn sinh sống và gắn bó lâu năm. Đây là vùng có điều kiện sinh hoạt, phong tục tập quán đặc thù, tạo nên nguồn cảm hứng phong phú cho các tác phẩm. Ví dụ, trong tập Năm Vài (1941), nhiều truyện ngắn phản ánh sinh hoạt đời thường của người dân chài lưới, với những chi tiết chân thực về cuộc sống lao động và tâm lý con người.

2. Truyện ngắn Bùi Hiển tập trung phản ánh các đề tài: cuộc vật lộn sinh tồn của người dân chài, cuộc sống tủi nhục, nghèo khó của viên chức và dân nghèo thành thị, phong trào xây dựng hợp tác xã trên quê hương Nghệ An, ý thức trách nhiệm và nhân cách con người trong thời đại mới. Các đề tài này được thể hiện qua các nhân vật điển hình với tính cách gần gũi, chân thật, mang đậm dấu ấn vùng miền Trung Bộ.

3. Phong cách nghệ thuật đặc trưng của Bùi Hiển là sự giản dị, chân thực, giàu cảm xúc và hài hước nhẹ nhàng. Ngôn ngữ truyện mang âm hưởng đời sống sinh hoạt thường ngày của người dân Trung Bộ, kết cấu truyện ngắn gọn gàng, linh hoạt, không kể lể dài dòng. So sánh với các nhà văn cùng thời, Bùi Hiển có cách xây dựng nhân vật và bối cảnh rất riêng, tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt cho tác phẩm.

4. Tác phẩm của Bùi Hiển có sức sống lâu bền, được đánh giá cao về giá trị nhân văn và tư tưởng. Qua các truyện ngắn viết trong và sau cách mạng tháng Tám, nhà văn thể hiện sự đồng cảm sâu sắc với những mất mát, hy sinh của con người trong chiến tranh, đồng thời truyền tải niềm tin, hy vọng vào tương lai tươi sáng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân thành công của truyện ngắn Bùi Hiển xuất phát từ việc ông khai thác sâu sắc vùng đất và con người quê hương Nghệ An – một vùng biển nghèo khó nhưng giàu truyền thống văn hóa. Qua đó, nhà văn phản ánh chân thực cuộc sống lao động, phong tục tập quán, cũng như những biến động xã hội trong thời kỳ chiến tranh và xây dựng đất nước mới. So với các nhà văn như Nam Cao, Thạch Lam, Bùi Hiển có cách tiếp cận nhẹ nhàng hơn, không đi sâu vào bi kịch cá nhân mà tập trung vào bức tranh tổng thể của cộng đồng.

Phong cách nghệ thuật giản dị, chân thực, giàu cảm xúc và hài hước nhẹ nhàng giúp truyện ngắn Bùi Hiển dễ tiếp cận với đông đảo bạn đọc, đồng thời tạo nên nét riêng biệt trong dòng văn học hiện thực Việt Nam thế kỷ XX. Các nhân vật trong truyện thường là những người bình dị, gần gũi, mang tính điển hình cao, phản ánh rõ nét tính cách, tâm lý và hoàn cảnh sống của người dân miền Trung.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tần suất xuất hiện các đề tài trong truyện ngắn Bùi Hiển, bảng so sánh phong cách nghệ thuật giữa Bùi Hiển và các nhà văn cùng thời, cũng như sơ đồ mối quan hệ giữa bối cảnh lịch sử – xã hội và nội dung tác phẩm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nghiên cứu chuyên sâu về các tác phẩm chưa được khai thác đầy đủ của Bùi Hiển nhằm làm rõ hơn các khía cạnh nghệ thuật và tư tưởng, đặc biệt các truyện ngắn viết rải rác trong các giai đoạn khác nhau. Chủ thể thực hiện: các viện nghiên cứu văn học, thời gian: 1-2 năm.

2. Xây dựng các chương trình giảng dạy và giới thiệu tác phẩm Bùi Hiển trong các trường đại học, cao đẳng để nâng cao nhận thức và giá trị văn học của nhà văn trong giới trẻ. Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học, thời gian: 1 năm.

3. Tổ chức các hội thảo, tọa đàm chuyên đề về văn học hiện thực Việt Nam thế kỷ XX, trong đó có vai trò của Bùi Hiển nhằm tạo diễn đàn trao đổi học thuật và phổ biến rộng rãi các nghiên cứu mới. Chủ thể thực hiện: các hội văn học, viện nghiên cứu, thời gian: định kỳ hàng năm.

4. Số hóa và bảo tồn các tác phẩm của Bùi Hiển, đặc biệt các bản thảo và ấn phẩm cũ để phục vụ nghiên cứu và phổ biến văn học. Chủ thể thực hiện: các nhà xuất bản, thư viện quốc gia, thời gian: 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên, học viên cao học ngành Văn học Việt Nam và nghiên cứu văn hóa: luận văn cung cấp kiến thức chuyên sâu về văn học hiện thực, phong cách nghệ thuật và bối cảnh lịch sử xã hội của tác phẩm Bùi Hiển, hỗ trợ học tập và nghiên cứu.

2. Giảng viên, nhà nghiên cứu văn học: tài liệu tham khảo quý giá để phát triển các đề tài nghiên cứu, giảng dạy về văn học hiện đại Việt Nam, đặc biệt về truyện ngắn và văn học miền Trung.

3. Nhà văn, biên kịch, nghệ sĩ sáng tạo: hiểu rõ hơn về phong cách và đề tài sáng tác của Bùi Hiển, từ đó có thể vận dụng, phát triển trong sáng tác nghệ thuật đương đại.

4. Độc giả yêu thích văn học hiện thực Việt Nam: luận văn giúp độc giả hiểu sâu sắc hơn về giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện ngắn Bùi Hiển, nâng cao trải nghiệm thưởng thức văn học.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn nghiên cứu truyện ngắn Bùi Hiển?
   Truyện ngắn Bùi Hiển phản ánh chân thực cuộc sống người dân vùng biển miền Trung trong giai đoạn lịch sử đặc biệt, có phong cách nghệ thuật giản dị, giàu cảm xúc và đóng góp quan trọng vào văn học hiện thực Việt Nam thế kỷ XX.

2. Phương pháp nghiên cứu chính được sử dụng là gì?
   Luận văn áp dụng phương pháp phân tích nội dung, nghệ thuật và so sánh dựa trên quan điểm lập trường Mác-xít, kết hợp với các phương pháp liên ngành như lịch sử học, văn hóa học để làm rõ mối quan hệ giữa tác phẩm và bối cảnh xã hội.

3. Những đề tài nào được Bùi Hiển khai thác trong truyện ngắn?
   Các đề tài chính gồm cuộc sống lao động của người dân chài, cuộc sống nghèo khó của viên chức và dân nghèo thành thị, phong trào xây dựng hợp tác xã, ý thức trách nhiệm và nhân cách con người trong thời đại mới.

4. Phong cách nghệ thuật của Bùi Hiển có điểm gì đặc biệt?
   Phong cách của ông giản dị, chân thực, giàu cảm xúc, hài hước nhẹ nhàng, ngôn ngữ mang âm hưởng đời sống sinh hoạt thường ngày của người dân Trung Bộ, cấu trúc truyện ngắn gọn gàng, linh hoạt.

5. Luận văn có thể ứng dụng như thế nào trong giảng dạy và nghiên cứu?
   Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và phân tích chi tiết giúp giảng viên, sinh viên và nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về văn học hiện thực Việt Nam, đồng thời làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu và sáng tác nghệ thuật.

Kết luận

• Truyện ngắn Bùi Hiển khai thác sâu sắc vùng biển Quỳnh Lưu, Nghệ An với những nét đặc trưng về cuộc sống, phong tục và con người miền Trung.
• Nội dung tác phẩm tập trung vào các đề tài hiện thực xã hội, phản ánh cuộc sống lao động, nghèo khó và phong trào hợp tác xã.
• Phong cách nghệ thuật giản dị, chân thực, giàu cảm xúc và hài hước nhẹ nhàng tạo nên dấu ấn riêng biệt trong văn học hiện đại Việt Nam.
• Tác phẩm có sức sống lâu bền, thể hiện giá trị nhân văn sâu sắc và niềm tin vào tương lai tươi sáng.
• Luận văn góp phần làm rõ đặc điểm nội dung và nghệ thuật truyện ngắn Bùi Hiển, đồng thời đề xuất các giải pháp nghiên cứu và phổ biến tác phẩm trong giáo dục và học thuật.

Next steps: Tiếp tục mở rộng nghiên cứu các tác phẩm chưa được khai thác, tổ chức hội thảo chuyên đề và số hóa tài liệu để bảo tồn và phát huy giá trị văn học Bùi Hiển.

Các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên hãy tận dụng luận văn này làm cơ sở để phát triển các đề tài nghiên cứu sâu hơn về văn học hiện thực Việt Nam thế kỷ XX, đồng thời giới thiệu rộng rãi giá trị tác phẩm Bùi Hiển đến công chúng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lí do choïn ñeà taøi Vaên hoïc Vieät Nam böôùc vaøo theá kæ XX ñaõ coù nhöõng söï chuyeån bieán maïnh meõ theo höôùng hieän ñaïi hoùa, ñaëc bieät laø töø nhöõng naêm 1930 -1945, nhôø coù nhöõng ñieàu kieän vaên hoùa lòch söû môùi, nhòp ñoä phaùt trieån cuûa noù caøng khaån tröông hôn. ÔÛ giai ñoaïn naøy, vaên hoïc Vieät Nam khoâng chæ phaùt trieån veà ñoäi nguõ nhaø vaên, nhaø thô maø coøn ñaït ñöôïc nhieàu thaønh töïu vaên hoïc xuaát saéc. Coù theå noùi quaù trình hieän ñaïi hoùa neàn vaên hoïc ñaõ ñaåy vaên hoïc Vieät Nam phaùt trieån theâm moät böôùc vôùi nhieàu cuoäc caùch taân vaên hoïc saâu saéc ôû caùc theå loaïi. Vaên xuoâi ngheä thuaät giai ñoaïn naøy ñaõ coù böôùc phaùt trieån vöôït baäc so vôùi vaên hoïc trung ñaïi.

Beân caïnh tieåu thuyeát, truyeän ngaén giai ñoaïn naøy, ñaõ coù nhöõng thaønh töïu phong phuù vaø vöõng chaéc vôùi haøng loaït phong caùch ñoäc ñaùo, noái tieáp nhau ñöa theå vaên naøy ñaït ñeán trình ñoä ngheä thuaät cao. Moät soá truyeän ngaén vaên hoïc thôøi kyø naøy coù theå so saùnh vôùi nhöõng thaønh töïu truyeän ngaén xuaát saéc treân theá giôùi. “Truyeän ngaén Vieät Nam 1930 – 1945 thöïc söï ña daïng veà phong caùch vaø buùt phaùp. Coù theå noùi trong lòch söû truyeän ngaén hieän ñaïi theá kæ XX, chöa bao giôø coù söï nôû roä phong caùch, gioïng ñieäu nhö möôøi laêm naêm ñaùng ghi nhôù cuûa vaên hoïc – ñoù laø söï ghi taïc cuûa theá heä sau teân tuoåi cuûa caùc nhaø vaên danh tieáng: Nguyeãn Coâng Hoan, Nguyeãn Tuaân, Thaïch Lam, Nam Cao, Toâ Hoaøi, Buøi Hieån, Kim Laân …”[78, tr.

Theá nhöng khoâng phaûi nhaø vaên naøo maø söï nghieäp saùng taùc cuûa hoï cũng ñöôïc ñoäc giaû bieát ñeán moät caùch ñaày ñuû, coù heä thoáng. Ñoù laø tröôøng hôïp cuûa nhaø vaên Buøi Hieån. Moïi ngöôøi bieát ñeán teân tuoåi cuûa oâng vôùi taäp truyeän ngaén Naèm vaï (1941), coøn nhöõng taäp truyeän ngaén sau naøy thì ít ngöôøi bieát ñeán hoaëc coù chaêng laø moät số nhaø nghieân cöùu, pheâ bình vaên hoïc baøn chung veà caùc truyeän ngaén maø hoï cho laø taâm ñaéc. Buøi Hieån laø nhaø vaên voán ñöôïc ñaët trong nhoùm caùc nhaø vaên vieát truyeän phong tuïc sinh hoaït tröôùc Caùch maïng thaùng Taùm ( Toâ Hoaøi, Kim Laân, Buøi Hieån.

Tuy nhieân saùng taùc cuûa Buøi Hieån khoâng ñöôïc giôùi nghieân cöùu vaên hoïc ñaëc bieät quan taâm, nhöng phaàn lôùn truyeän cuûa oâng vaãn hieän dieän trong loøng ngöôøi ñoïc. Voán coù caùch vieát nheï nhaøng, dí doûm, pha chuùt tröõ tình, Buøi Hieån ñaõ ñem ñeán cho ngöôøi ñoïc nhöõng trang vaên hieän thöïc veà hieän traïng cuoäc soáng queâ höông mình laøm soáng “laïi nhöõng phong tuïc cuûa ngöôøi daân queâ vôùi con maét quan saùt saéc saûo, hoùm hænh”[6, tr. Beân caïn h maûng truyeän ngaén veà phong tuïc, Buøi Hieån coøn vieát nhieàu truyeän ngaén veà cuoäc khaùng chieán choáng Phaùp vaø choáng Myõ cuûa daân toäc. Nhöõng ngaøy Caùch maïng thaùng Taùm, Buøi Hieån tham gia toång khôûi nghóa ôû Vinh roài sau ñoù laøm chuû tòch Hoäi Vaên hoùa cöùu quoác ñoàng thôøi laø Tröôûng ty Thoâng tin tuyeân truyeàn Ngheä An.

Töø giöõa naêm 1949 ñeán 1950, nhaø vaên ñi vaøo coâng taùc ôû vuøng ñòch haäu Bình Trò Thieân. Cuoái naêm 1950, Buøi Hieån ñöôïc boå sung vaøo thöôøng vuï Chi hoäi Vaên ngheä Lieân khu IV. Cuõng vaøo dòp naøy, nhaø vaên Buøi Hieån ñöôïc keát naïp vaøo Ñaûng Coäng saûn Ñoâng Döông ngay taïi chieán khu Thöøa Thieân. Chính hình aûnh cuûa nhöõng ngöôøi phuï nöõ khaùng chieán thoâng qua söï tieáp xuùc gaëp gôõ nhieàu chò caùn boä khaùng chieán Thöøa Thieân, maø Buøi Hieån ñaõ coù nhöõng truyeän ngaén hay.

Truyeän ngaén Gaëp gôõ (1954) laø moät trong nhöõng truyeän nhö theá. Taäp truyeän AÙnh maét ñöôïc vieát trong 10 naêm (1951-1961) baèng taát caû voán soáng phong phuù, tình caûm ñaäm ñaø vaø nhöõng kæ nieäm saâu laéng cuûa nhaø vaên veà chieán tröôøng Bình Trò Thieân ( chuû yeáu laø Thöøa Thieân ). Taäp truyeän vaø kí Trong gioù caùt (1965) ñaùnh daáu moät ñoùng goùp môùi, khieâm toán nhöng ñaày nhieät tình cuûa Buøi Hieån vaøo coâng cuoäc xaây döïng chuû nghóa xaõ hoäi ôû mieàn Baéc trong böôùc ñi ban ñaàu nhöõng naêm 60. Nhaø vaên coù maët ôû vuøng tuyeán löûa ngay töø nhöõng ngaøy ñaàu giaëc Myõ ñieân cuoàng baén phaù mieàn Baéc.

Chính nhöõng naêm thaùng soáng, gaén boù ôû caùc vuøng ñaát: Ngheä An, Haø Tónh, Quaûng Bình, Vónh Linh …, Buøi Hieån ñaõ coù dòp quan saùt, ghi cheùp, taùi hieän bieåu döông nhöõng nhöõng taám göông chieán ñaáu anh huøng cuûa quaân vaø daân ta. Vaø taùc giaû ñaõ cho ra ñôøi caùc taäp truyeän Nhöõng tieáng haùt haäu phöông (1970), Hoa vaø theùp (1972), Giaûn dò (1975) … Noùi chung, vieäc nghieân cöùu toaøn boä söï nghieäp cuûa nhaø vaên Buøi Hieån laø moät ñieàu coøn raát môùi, caàn ñöôïc chuù troïng ñuùng möïc. Choïn ñeà taøi tìm hieåu ñaëc ñieåm truyeän ngaén Buøi Hieån, chuùng toâi nhaän thaáy ñoù laø moät vieäc laøm caàn thieát vaø coù ích. Caùc nhaø nghieân cöùu vaên hoïc Vieät Nam ñaõ ñaùnh giaù raát cao sôû tröôøng truyeän ngaén cuûa Buøi Hieån, cuõng nhö söï ñoùng goùp to lôùn cuûa oâng vaøo söï nghieäp vaên hoïc nöôùc nhaø.

Hoï cho raèng: “Buøi Hieån chuyeân vieát truyeän ngaén … Nhaéc ñeán söï phaùt trieån cuûa theå truyeän ngaén hieän ñaïi Vieät Nam, ngöôøi ta nhôù ngay ñeán oâng”[44, tr. Nhìn laïi söï nghieäp saùng taùc cuûa Buøi Hieån töø tröôùc Caùch maïng thaùng Taùm ñeán nay Chuùng ta nhaän thaáy oâng laø moät caây buùt truyeän ngaén coù nhieàu kinh nghieäm. Noùi veà soá löôïng taùc phaåm, keå caû caùc taäp truyeän ngaén daønh cho thieáu nhi nhaø vaên Buøi Hieån ñaõ ñeå laïi khoaûng 16 taäp truyeän ngaén. Coù ñöôïc thaønh töïu ñoù, chuùng ta coù theå khaúng ñònh Buøi Hieån khoâng chæ “nhôø tö töôûng thaùi ñoä soáng vaø coù phaàn nhôø ngheä thuaät vieát cuûa anh”.

Rieâng Hoaøng Minh Chaâu khaúng ñònh: “Anh laø moät trong nhöõng baäc thaày vieát truyeän”[5, tr. Loøng say meâ coâng vieäc vaø yù thöùc traùch nhieäm cuûa ngöôøi caàm buùt ñaõ giuùp Buøi Hieån ngaøy caøng thaønh coâng hôn trong söï nghieäp saùng taùc vaên hoïc. Duø ñöôïc ñaùnh giaù, pheâ bình nhö theá naøo Buøi Hieån tröôùc sau vaãn laø moät nhaø vaên khieâm toán, luoân hoïc hoûi ñeå tích luõy kinh nghieäm cho ngheà. Moãi truyeän cho xuaát baûn in thaønh saùch ñeàu ñaõ ñöôïc ñaêng baùo vaø ñöôïc ñaùnh giaù cao, nhöng ñoái vôùi nhaø vaên thì chuùng chæ ôû treân “möùc trung bình”.

Thaät ñuùng nhö lôøi nhaän ñònh cuûa Chu Nga: “…Buøi Hieån laø moät nhaø vaên vieát truyeän ngaén coù nhieàu kinh nghieäm. Anh thaän troïng vaø coù tinh thaàn traùch nhieäm. Ít khi anh vieát nhanh, vieát voäi, laáy tay ngheà thay cho chaát soáng…”. Vaø Buøi Hieån töøng noùi: “Toâi khoâng daùm haï buùt vieát moät caùi gì, neáu toâi chöa bieát vaø hieåu kó löôõng”[61, tr.

Khi ñaùnh giaù söï ñoùng goùp veà maët vaên hoïc cuûa nhaø vaên Buøi Hieån cho neàn vaên xuoâi Vieät Nam, Quang Tuaán ñaõ vieát baèng nhöõng lôøi vaên thaùn phuïc, traân troïng: “Hôn 60 naêm caàm buùt vôùi khoaûng 40 ñaàu saùch vaø ñeàu coù thaønh coâng nhaát ñònh ôû caùc theå loaïi buùt kyù, truyeän thieáu nhi, saùch dòch, tieåu luaän vaên hoïc, song noùi cho ñeán cuøng truyeän ngaén môùi laø caùi “nghieäp” thaät söï cuûa oâng”[61, tr.14] Keát thuùc cuoäc hoïp trao ñoåi veà truyeän ngaén choáng Myõ, nhaø vaên Vuõ Tuù Nam ñaõ phaùt bieåu: “Nhaø vaên Buøi Hieån laø moät trong nhöõng nhaø vaên vieát truyeän ngaén toát nhaát cuûa chuùng ta hieän nay. Nhöng ñoái vôùi Buøi Hieån noùi rieâng vaø nhöõng ngöôøi vieát vaên chuùng ta noùi chung, baïn ñoïc coøn muoán ñoøi hoûi cao hôn nöõa …”[83, tr.Phaïm vi nghieân cöùu Buøi Hieån vieát raát sôùm vaø nhöõng taùc phaåm cuûa oâng ñaõ ñöôïc in tröôùc Caùch maïng thaùng Taùm treân caùc baùo chí Haø Noäi nhö: Ngaøy nay, Haø Noäi taân vaên, Tieåu thuyeát thöù baûy, Trung Baéc Chuû nhaät, Thanh Nghò, Baïn ñöôøng. OÂng vieát ñöôïc nhieàu theå loaïi: truyeän ngaén, truyeän dòch, truyeän thieáu nhi, kyù, hoài kyù, tieåu luaän vaên hoïc, kòch, pheâ bình vaên hoïc… nhöng thaønh coâng nhaát cuûa oâng vaãn laø truyeän ngaén. ÔÛ theå loaïi truyeän ngaén, oâng ñaõ coù nhöõng taäp truyeän vieát tröôùc vaø sau Caùch maïng thaùng Taùm.

Naêm 1941, taäp truyeän ngaén Naèm vaï cuûa Buøi Hieån ñöôïc Nhaø xuaát baûn Ñôøi nay, HN aán haønh goàm 8 truyeän. Xuaát baûn laàn thöù 2 (1957), Nxb Hoäi nhaø vaên, HN boû bôùt ba truyeän: Theá söï thaêng traàm, Naéng môùi, Phaùn vaø giaùo theâm vaøo moät soá truyeän : Laøm cha, Aùc caûm, Caùi ñoàng hoà, Nhaø xaùc. Xuaát baûn laàn thöù 3 (1984), Nxb Vaên hoïc, HN goàm 17 truyeän. Ngoaøi caùc truyeän ñaõ in trong laàn taùi baûn (1957), laáy laïi truyeän Naéng môùi ( baûn in ñaàu ) vaø theâm caùc truyeän: Chieàu söông, Veà laøng, Noãi oan cuûa baùc ñoà gaøn, Moät traän baõo cuoái naêm, Ngöôøi choàng, Nhöõng noãi loøng.

Vaøo naêm 1969, moät nhaø saùch tö nhaân ñaõ in laïi Naèm vaï ñuùng nhö baûn in (1941) cuûa Nxb Ñôøi nay. Naêm 1990, Nxb Ñoàng Nai in laïi laáy teân saùch laø Keû hoâ hoaùn, taùc giaû coù theâm bôùt moät soá truyeän ngaén, coäng laïi laø 20 truyeän ngaén. Naêm 1999, taäp truyeän ngaén Naèm vaï, do Nxb Vaên Ngheä Tp. HCM taùi baûn goàm 8 truyeän: Naèm vaï, Phaùn vaø Giaùo, Hai anh hoïc troø coù vôï, Naéng môùi, Thaèng Xin, Moät ngöôøi thanh nieân, Theá söï thaêng traàm, Ma ñaäu.

Nhö vaäy, taäp truyeän Naèm vaï cuûa Buøi Hieån ñaõ ñöôïc bạn ñoïc hoan ngheânh, nhöng qua ñoù chuùng ta cuõng nhận thaáy: chưa coù sự thoáng nhaát veà soá löôïng taùc phaåm trong taäp truyeänï. Ñieàu naøy gaây khoù khaên raát lôùn cho ngöôøi vieát luaän vaên. Hơn nữa, caùc taäp truyeän ngaén khaùc cuûa Buøi Hieån ñöôïc vieát raûi raùc vaøo caùc thôøi kỳ, nhöng vieäc löu tröõ, baûo quaûn chöa toát (baûn thaân nhaø vaên khoâng coøn löu giöõ ñuû). Caùc nhaø xuaát baûn chöa taùi baûn laïi, hoaëc coù taùi baûn thì caùc truyện laïi ñöôïc löïa choïn saép xeáp theo chuû yù rieâng.

Vì thế, chuùng toâi khoâng theå tìm ñaày ñuû taát caû caùc truyeän ngaén trong caùc taäp truyeän ngaén cuûa Buøi Hieån. Vì nhöõng nguyeân nhaân treân, neân khi viết luận văn chuùng toâi chuû yeáu döïa vaøo số löôïng truyeän ngaén ñaõ ñöôïc tuyeån choïn trong Tuyeån taäp Buøi Hieån I (1987) vaø Tuyeån taäp Buøi Hieån II (1997). Trong luaän vaên naøy, chuùng toâi chæ ñi saâu tìm hieåu ñaëc ñieåm truyeän ngaén Buøi Hieån. Lòch söû vaán ñeà Buøi Hieån sinh ngaøy 22/11/1919 ôû laøng Phuù Nghóa Haï, nay laø xaõ Tieán Thuûy (huyeän Quyønh Löu, Ngheä An).

Maûnh ñaát naøy töø bao ñôøi nay ñaõ coù nhieàu nhaân taøi, nhieàu nhaø thô noåi tieáng. Vaø cuõng taïi ñaây laïi xuaát hieän nhöõng caây buùt vaên xuoâi tieâu bieåu cho ba theá heä nhö Buøi Hieån, Nguyeãn Minh Chaâu, Thaùi Baù Lôïi. Buøi Hieån thuoäc theá heä nhöõng nhaø vaên hieän thöïc xuaát hieän vaøo nhöõng naêm 40, thôøi kyø ñen toái nhaát cuûa xaõ hoäi Vieät Nam tröôùc Caùch maïng thaùng Taùm. Tröôùc ñaây, trong chöông trình hoïc taäp, nghieân cöùu cuûa hoïc sinh, sinh vieân ít ñeà caäp ñeán taùc gia Buøi Hieån.