Bé Gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Trêng §¹i häc B¸ch Khoa Hµ Néi. luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc Ph©n tÝch chiÕn lîc vµ ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p chiÕn lîc ph¸t triÓn TËp ®oµn Bu chÝnh – ViÔn th«ng ViÖt Nam giai ®o¹n 2006 - 2010. Ngµnh : Qu¶n trÞ kinh doanh m· sè : nguyÔn ngäc kiªn Ngêi híng dÉn khoa häc: PGS. NguyÔn ¸i §oµn Hµ Néi 2006 17061131408451000000 Trang 1 më ®Çu.
Sù cÇn thiÕt nghiªn cøu - Trong c¬ chÕ thÞ trêng, n¨ng lùc c¹nh tranh lµ yÕu tè mang tÝnh quyÕt ®Þnh sù thµnh b¹i cña mét doanh nghiÖp. - ë ViÖt Nam, chÝnh s¸ch c¹nh tranh cña Nhµ níc trong nÒn kinh tÕ më cöa, héi nhËp cßn cha ®Çy ®ñ vµ h¹n chÕ. C¸c doanh nghiÖp Nhµ níc ph¶n øng tríc nh÷ng biÕn ®æi trong m«i trêng c¹nh tranh cßn chËm ch¹p vµ béc lé nhiÒu bÊt cËp trong c¬ chÕ vµ t duy lµm viÖc. - VNPT lµ mét doanh nghiÖp díi sù b¶o hé cña Nhµ níc vµ ®ang trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¬ cÊu tæ chøc sang m« h×nh TËp ®oµn kinh tÕ.
Do ®ã, kinh nghiÖm vµ n¨ng lùc c¹nh tranh cßn nhiÒu h¹n chÕ. Trong khi ®ã, qu¸ tr×nh héi nhËp ®· ®Õn gÇn, cïng víi sù ra ®êi cña c¸c nhµ khai th¸c míi nhËp cuéc, c¸c xu híng héi tô cña c«ng nghÖ vµ dÞch vô, xu híng s¸t nhËp cña c¸c tæ chøc/C«ng ty lµ mét th¸ch thøc rÊt lín ®èi víi VNPT. §ã chÝnh lµ lý do ®Ò tµi "Ph©n tÝch chiÕn lîc vµ ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p chiÕn lîc ph¸t triÓn TËp ®oµn Bu chÝnh – ViÔn th«ng ViÖt Nam giai ®o¹n 2006 - 2010" ®îc lùa chän ®Ó nghiªn cøu. Môc tiªu cÇn ®¹t - Dùa trªn c¬ së nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ c¹nh tranh, thùc tiÔn ®ang diÔn ra vµ xu híng c¹nh tranh trong nÒn kinh tÕ ViÖt Nam nãi chung vµ trong lÜnh vùc dÞch vô Bu chÝnh, ViÔn th«ng nãi riªng.
- §Ò tµi nghiªn cøu, ®Ò xuÊt lùa chän chiÕn lîc, gi¶i ph¸p chiÕn lîc vµ kiÕn nghÞ nh»m n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña TËp ®oµn Bu chÝnh ViÔn th«ng ViÖt Nam tríc xu thÕ héi nhËp. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu §Ò tµi chØ nghiªn cøu ®Ò xuÊt lùa chän chiÕn lîc vµ ®a ra mét sè ®Þnh híng gi¶i ph¸p thùc hiÖn nh»m n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña TËp ®oµn Bu chÝnh ViÔn th«ng ViÖt Nam. LuËn v¨n th¹c sÜ – Chuyªn ngµnh Qu¶n trÞ kinh doanh Trang 2 4. ý nghÜa khoa häc vµ thùc tiÕn cña ®Ò tµi - C¬ së lý thuyÕt: sö dông kÕt hîp c¸c ph¬ng ph¸p ph©n tÝch, tæng hîp vµ dù b¸o chiÕn lîc dùa trªn c¬ së lý thuyÕt vÒ chiÕn lîc vµ ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc.
- C¬ së thùc tiÔn: tõ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña Tæng C«ng ty Bu chÝnh – ViÔn th«ng ViÖt Nam (VNPT). Do mÆt h¹n chÕ vÒ thêi gian nghiªn cøu, còng nh nguån sè liÖu thu thËp ®îc, b¶n luËn v¨n kh«ng thÓ tr×nh bµy hÕt ®îc c¸c khÝa c¹nh cña vÊn ®Ò nªu ra vµ kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng khiÕm khuyÕt. §Ó cã thÓ më réng, nghiªn cøu s©u h¬n vÒ ®Ò tµi nµy, t«i rÊt mong cã ®îc nh÷ng gãp ý chØ b¶o cña c¸c thÇy c«, c¸c b¹n ®ång nghiÖp. T«i xin tá lßng biÕt ¬n thÇy gi¸o PGS.
NguyÔn ¸i §oµn ®· tËn t×nh híng dÉn t«i trong suèt qu¸ tr×nh nghiªn cøu ®Ó hoµn thµnh b¶n luËn v¨n nµy. Hµ Néi, ngµy 12/11/2006 Ngêi tr×nh bµy NguyÔn Ngäc Kiªn LuËn v¨n th¹c sÜ – Chuyªn ngµnh Qu¶n trÞ kinh doanh Trang 3 Tæng quan Trong bèi c¶nh héi nhËp hiÖn nay, thÞ trêng ViÔn th«ng trong níc ®ang tiÕp tôc cã nhiÒu biÕn ®éng kh«ng chØ bëi c¸c yÕu tè trong níc mµ sÏ cßn cã sù tham gia cña c¸c yÕu tè níc ngoµi. Thªm vµo ®ã, sù ph¸t triÓn qu¸ nhanh cña c«ng nghÖ dÉn ®Õn nhiÒu thay ®æi trong kinh doanh viÔn th«ng truyÒn thèng còng nh gia t¨ng t×nh tr¹ng kinh doanh tr¸i phÐp c¸c dÞch vô viÔn th«ng. Héi nhËp quèc tÕ, xu híng h×nh thµnh c¸c TËp ®oµn kinh tÕ lín còng ®ang trong giai ®o¹n ®Çu ph¸t triÓn ë ViÖt Nam.
ChÝnh v× vËy, VNPT cÇn khÈn tr¬ng tiÕp tôc chuÈn bÞ nh÷ng chiÕn lîc ®Ó theo kÞp xu híng thÞ trêng. Bªn c¹nh viÖc chuyÓn ®æi sang m« h×nh TËp ®oµn kinh tÕ, c«ng t¸c ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc ®Ó ph¸t triÓn, gi÷ v÷ng thÞ trêng ®ang lµ vÊn ®Ò lín ®îc ®Æt ra. LuËn v¨n th¹c sÜ – Chuyªn ngµnh Qu¶n trÞ kinh doanh Trang 4 Ch¬ng 1. C¬ së lý thuyÕt vÒ ChiÕn lîc vµ Ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc kinh doanh.
ChiÕn lîc cña doanh nghiÖp. C¸c kh¸i niÖm vÒ chiÕn lîc kinh doanh. Ch÷ chiÕn lîc cã rÊt nhiÒu nghÜa, mçi t¸c gi¶ sö dông nã theo nghÜa riªng. Minzberg (1976) ®· tæng kÕt nh÷ng nghÜa cña tõ ®· ®îc c¸c häc gi¶ sö dông vµ ®a ra n¨m nghÜa chÝnh cña tõ chiÕn lîc, ®ã lµ “5P” cña chiÕn lù¬c:.
KÕ ho¹ch (Plan): lµ kÕ ho¹ch hay mét ch¬ng tr×nh hµnh ®éng ®îc x©y dùng mét c¸ch cã ý thøc. M« thøc, d¹ng thøc (Pattern): lµ tËp hîp c¸c hµnh vi g¾n bã chÆt chÏ víi nhau theo thêi gian. VÞ thÕ (Position): lµ sù x¸c ®Þnh vÞ trÝ cña doanh nghiÖp trong m«i trêng cña nã. TriÓn väng (Perspective): thÓ hiÖn viÔn c¶nh cña doanh nghiÖp nhng ®ång thêi còng thÓ hiÖn sù nhËn thøc vµ ®¸nh gi¸ thÕ giíi bªn ngoµi (m«i trêng) cña doanh nghiÖp.
Tuú theo tõng c¸ch tiÕp cËn mµ xuÊt hiÖn c¸c quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ chiÕn lîc kinh doanh. - Theo c¸ch tiÕp cËn c¹nh tranh: Micheal Porter cho r»ng: “ChiÕn lîc kinh doanh lµ nghÖ thuËt x©y dùng lîi thÕ c¹nh tranh v÷ng ch¾c ®Ó phßng thñ”; cßn K.Ohmea cho r»ng: “Môc ®Ých cña chiÕn lîc lµ mang l¹i nh÷ng ®iÒu thuËn lîi nhÊt cho mét phÝa, ®¸nh gi¸ thêi ®iÓm tÊn c«ng hay rót lui, x¸c ®Þnh ®óng ranh giíi cña sù tho¶ hiÖp” vµ «ng nhÊn m¹nh “kh«ng cã ®èi thñ c¹nh tranh th× kh«ng cÇn chiÕn lîc, môc ®Ých duy nhÊt cña chiÕn lîc lµ ®¶m b¶o giµnh th¾ng lîi bÒn v÷ng ®èi víi ®èi thñ c¹nh tranh”. - Theo c¸ch tiÕp cËn coi chiÕn lîc kinh doanh lµ mét ph¹m trï cña khoa häc qu¶n lý: Alfred Chandler viÕt: “ChiÕn lîc kinh doanh lµ viÖc x¸c ®Þnh c¸c LuËn v¨n th¹c sÜ – Chuyªn ngµnh Qu¶n trÞ kinh doanh Trang 5 môc tiªu c¬ b¶n vµ dµi h¹n cña doanh nghiÖp, lùa chän c¸c chÝnh s¸ch, ch¬ng tr×nh hµnh ®éng nh»m ph©n bæ c¸c nguån lùc ®Ó ®¹t ®îc c¸c môc tiªu c¬ b¶n ®ã” 1. - Theo c¸ch tiÕp cËn kÕ ho¹ch ho¸: James B.
Quinn cho r»ng: "ChiÕn lîc kinh doanh ®ã lµ mét d¹ng thøc hay lµ mét kÕ ho¹ch phèi hîp c¸c môc tiªu chÝnh, c¸c chÝnh s¸ch vµ c¸c ch¬ng tr×nh hµnh ®éng thµnh mét tæng thÓ kÕt dÝnh l¹i víi nhau"; Vµ theo William J.Glueck: "ChiÕn lîc kinh doanh lµ mét kÕ ho¹ch mang tÝnh thèng nhÊt, tÝnh toµn diÖn vµ tÝnh phèi hîp ®îc thiÕt kÕ ®Ó ®¶m b¶o r»ng c¸c môc tiªu c¬ b¶n cña doanh nghiÖp sÏ ®îc thùc hiÖn". Râ rµng r»ng kh¸i niÖm chiÕn lîc ®îc thÓ hiÖn qua nhiÒu quan niÖm: - ChiÕn lîc nh nh÷ng quyÕt ®Þnh, nh÷ng hµnh ®éng hoÆc nh÷ng kÕ ho¹ch liªn kÕt víi nhau ®îc thiÕt kÕ ®Ó ®Ò ra vµ thùc hiÖn nh÷ng môc tiªu cña mét tæ chøc. - ChiÕn lîc lµ tËp hîp nh÷ng quyÕt ®Þnh vµ hµnh ®éng híng ®Õn c¸c môc tiªu ®¶m b¶o sao cho n¨ng lùc vµ nguån lùc cña tæ chøc ®¸p øng ®îc nh÷ng c¬ héi vµ th¸ch thøc tõ bªn ngoµi. - ChiÕn lîc nh lµ mét m« h×nh, v× ë mét khÝa c¹nh nµo ®ã, chiÕn lîc cña mét tæ chøc ph¶n ¶nh cÊu tróc, khuynh híng mµ ngêi ta dù ®Þnh trong t¬ng lai.
- ChiÕn lîc nh lµ mét triÓn väng, quan ®iÓm nµy muèn ®Ò cËp ®Õn sù liªn quan ®Õn chiÕn lîc víi nh÷ng môc tiªu c¬ b¶n, vÞ thÕ chiÕn lîc vµ triÓn väng t¬ng lai cña nã. VËy, chiÕn lîc kinh doanh cña doanh nghiÖp ®îc hiÓu lµ tËp hîp thèng nhÊt c¸c môc tiªu, c¸c chÝnh s¸ch vµ sù phèi hîp c¸c ho¹t ®éng cña c¸c ®¬n vÞ kinh doanh trong chiÕn lîc tæng thÓ cña doanh nghiÖp. ChiÕn lîc kinh doanh ph¶n ¶nh c¸c ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ kinh doanh bao gåm qu¸ tr×nh 1 Alfred D. Chandler; “Strategy and Structure: Chapters in the Hictory of industrial Enterprises”; Cambridge, Ma: MIT Press 1962.
LuËn v¨n th¹c sÜ – Chuyªn ngµnh Qu¶n trÞ kinh doanh Trang 6 ®Æt ra c¸c môc tiªu vµ c¸c biÖn ph¸p, c¸c ph¬ng tiÖn sö dông ®Ó ®¹t ®îc môc tiªu ®ã. Ph©n biÖt chiÕn lîc kinh doanh víi c¸c ph¹m trï kh¸c. - QuyÕt ®Þnh chiÕn lîc vµ quyÕt ®Þnh t¸c nghiÖp. Qu¶n lý chiÕn lîc vµ qu¶n lý t¸c nghiÖp lµ hai lÜnh vùc qu¶n lý cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi nhau, hç trî cho nhau trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn c¸c môc tiªu cña doanh nghiÖp.
Tuy nhiªn, chóng kh¸c nhau vÒ tÝnh chÊt, môc tiªu vµ cÊp ®é trªn mét sè c¸c tiªu chuÈn: møc ®é ¶nh hëng, thêi gian, kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi, m«i trêng, th«ng tin, tÝnh chÆt chÏ, m« h×nh quyÕt ®Þnh, b¶n chÊt quyÕt ®Þnh, sè lîng, kÕt qu¶, thÊt b¹i, rñi ro, ngêi ra quyÕt ®Þnh, vµ tÝnh chÊt lÆp l¹i. C¸c tÝnh chÊt cña quyÕt ®Þnh chiÕn lîc vµ quyÕt ®Þnh t¸c nghiÖp. TÝnh chÊt QuyÕt ®Þnh chiÕn lîc QuyÕt ®Þnh t¸c nghiÖp ¶nh hëng Toµn bé Côc bé Thêi gian Dµi h¹n Ng¾n h¹n Kh¶ n¨ng chuyÓn håi ThÊp Cao M«i trêng BiÕn ®æi X¸c ®Þnh Môc tiªu NhiÒu, mê, tæng qu¸t Ýt , râ rµng Th«ng tin Tæng hîp, kh«ng ®Çy ®ñ §Çy ®ñ, chÝnh x¸c TÝnh chÆt chÏ YÕu Cao M« h×nh §Þnh tÝnh ThuËt to¸n B¶n chÊt S¸ng t¹o Khai th¸c Sè lîng Ýt NhiÒu KÕt qu¶ L©u dµi Cã thÓ ®iÒu chØnh ThÊt b¹i NÆng nÒ, cã thÓ bÞ chÕt Cã thÓ kh¾c phôc Rñi ro Lín H¹n chÕ LuËn v¨n th¹c sÜ – Chuyªn ngµnh Qu¶n trÞ kinh doanh Trang 7 Kh¶ n¨ng cña ngêi ra Kh¸i qu¸t vÊn ®Ò Ph©n tÝch tû mû toµn quyÕt ®Þnh diÖn TÝnh chÊt lÆp l¹i Mét lÇn, kh«ng lÆp l¹i LÆp l¹i - ChiÕn lîc (Strategy) vµ chÝnh s¸ch (Policy). ChiÕn lîc lµ ®êng híng ph¸t triÓn cho doanh nghiÖp, nÕu coi chiÕn lîc lµ môc ®Ých th× chÝnh s¸ch lµ nh÷ng ph¬ng tiÖn ®Ó ®¹t ®îc môc ®Ých ®ã.
ChÝnh s¸ch lµ ph¬ng tiÖn ®Ó ®¹t ®îc môc tiªu chiÕn lîc, ®ã lµ nh÷ng c¸ch thøc, nguyªn t¾c, quy ®Þnh, híng dÉn ho¹t ®éng cña c¸c bé phËn trong doanh nghiÖp, ph¬ng thøc ®êng lèi híng dÉn trong qu¸ tr×nh ph©n bæ nguån lùc, chÝnh s¸ch tån t¹i díi c¸c v¨n b¶n híng dÉn, quy t¾c, thñ tôc,. Nh vËy, vÒ ph¹m vi trong cïng mét cÊp th× chiÕn lîc réng h¬n chÝnh s¸ch v× chiÕn lîc x¸c ®Þnh mét híng ®i vµ môc tiªu mang tÝnh dµi h¹n. Tuy nhiªn ®©y lµ sù kh¸c biÖt cã tÝnh chÊt t¬ng ®èi, bëi v× c¸c doanh nghiÖp khi ho¹ch ®Þnh chiÕn lîc ph¶i dùa vµo c¸c chÝnh s¸ch cña Nhµ níc. - ChiÕn lîc vµ kÕ ho¹ch, ch¬ng tr×nh, dù ¸n.