CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH 1.Tổng quan về phân tích hoạt động kinh doanh.Khái quát về phân tích hoạt động kinh doanh. Trước khi tìm hiểu về phân tích hoạt động kinh doanh, chúng ta cùng ngẫm về ý nghĩa của kinh doanh là gì.Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình, đầu tư, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi. Kinh doanh là hoạt động mua bán, sản xuất, đầu tư, cung ứng dịch vụ cho các chủ thể kinh doanh được tiến hành độc lập, với mục đích tạo ra lợi nhuận cho mình.
Hoạt động này thường thông qua các thể chế kinh doanh như tập đoàn, công ty hoặc hoạt động tự thân của các cá nhân như sản xuất, buôn bán với quy mô nhỏ kiểu kinh doanh hộ gia đình. Trên thế giới nhiều quốc gia sử dụng thuật ngữ “commerce” (thương mại/kinh doanh) dùng để chỉ một cách tổng thể các hoạt động sản xuất, mua bán dịch vụ, hàng hóa và có sự khác nhau với thuật ngữ “trade” dùng để chỉ riêng các hoạt động mua bán hàng hóa thuần túy. Kinh doanh được biết rất là đa dạng loại hình, nhưng hiện nay ta thấy được ba hình thức kinh doanh rất phát triển. Thứ nhất là kinh doanh dịch vụ đây là một lựa chọn thông minh của các chủ đầu tư, các doanh nhân thích chinh phục và cạnh tranh.
Thứ hai là doanh nghiệp sản xuất đây là những doanh nghiệp chiụ trách nhiệm trự c tiếp trong việc cung cấp các mặt hàng trên thị trường tiêu dùng. Đặc biệt là những mặt hàng, sản phẩm thiết yếu đáp ứng nhu cầu hằng ngày của người tiêu dùng. Thứ ba là doanh nghiệp bán lẻ, đây là giải pháp thông minh giúp doanh nghiệp tăng doanh thu hiệu quả cao. Hình thức kinh doanh này giúp các sản phẩm, hàng hóa lưu thông thuận lợi từ nơi sản xuất đến với tay người tiêu dùng một cách tiện lợi và vô cùng nhanh chóng.
Hiện nay các tập đoàn, doanh nghiệp, công ty hiện nay đều đầu tư mạnh vào hình thức bán lẻ để đem thương hiệu đến người dùng, đánh vào tâm lý khách hàng kiến khách hàng tin tưởng, trung thành với những sảm phẩm hàng hóa mà doanh nghiệp sản xuất ra. Đây là những khái niệm cơ bản của kinh doanh, còn bây giờ ta sẽ tìm hiểu khái niệm của phân tích hoạt động kinh doanh. “Phân tích, được hiểu chung là sự phân biệt và chia nhỏ các phần của một cái gì đó cụ thể để biết trong đó có các bộ phận cấu thành sự vật, hiện tượng gì. Từ việc phân tích có thể đưa các cái nhìn chung, đầy đủ và khách quan nhất về cái mà ta phân tích.” Phân tích hoạt động kinh doanh là một quá trình nghiên cứu để có thể đánh giá được toàn bộ quá trình và kết quả của hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp, các nguồn tiềm lực cần được khai phá ở doanh nghiệp, trên cơ sở đó ta đề ra các phương án và giải pháp nhằm thúc đẩy hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đó.2 Vai trò của phân tích hoạt động kinh doanh.
Việc phân tích hoạt động kinh doanh chúng gắn liền với mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của con người. Lúc trước, điều kiện kinh doanh chưa thật sự phát triển, yêu cầu thông tin cho việc quản lý chưa được phổ biến, không quá phức tạp công việc phân tích cũng được tiến hành nhưng chỉ là dùng những phép tính cộng trừ đơn giản. Đến nay, khi nền kinh tế phát triển vô cùng nhanh, những đòi hỏi về quản lý kinh tế không ngừng tăng lên. Để đáp ứng nhu cầu quản lý kinh doanh ngày càng đa dạng, phức tạp, phân tích hoạt động kinh doanh được hình thành và ngày càng được hoàn thiện với một hệ thống lý luận độc lập.
Phân tích giống như là một hoạt động thực tiễn, vì nó luôn đi trước quyết định và là cơ sở để đưa ra quyết định, phân tích kinh doanh giống như một ngành khoa học vậy, nó nghiên cứu một cách có hệ thống về toàn bộ hoạt động kinh doanh sản xuất, để từ những cơ sở đấy đưa ra giải pháp hiệu quả cho mỗi một mô hình doanh nghiệp. Mục đích của việc phân tích hoạt động kinh doanh nhằm mục đích nghiên cứu, phân tích sau đó đánh giá tình hình kinh tế và tài chính, nhân tố nguyên nhân dẫn đến kết quả đó. Kết quả phân tích là một cơ sở dự báo, hoạch định chính sách và quyết định hoạt động kinh doanh của tất cả loại hình doanh nghiệp nằm trong nền kinh tế. Có thể nói phân tích hoạt động kinh doanh là công cụ để nhìn ra điểm mạnh của doanh nghiệp và ngược lại là điểm yếu của doanh nghiệp đó.
Việc phân tích hoạt động kinh doanh còn có thể giúp phát hiện ra những khả năng tiềm năng trong kinh doanh mà doanh nghiệp chưa khai thác triệt để, đây còn là công cụ để cải tiến các quy chế cách quản lý trong một doanh nghiệp.2Các phương pháp phân tích trong hoạt động kinh doanh. Phân tích hoạt động kinh doanh có nhiều phương pháp phân tích nhằm giúp cho doanh nghiệp tìm thấy một phương pháp phân tích hiệu quả, tối ưu nhất cho tình hình hoạt động kinh doanh hiện tại của họ, qua các phương pháp là: phương pháp phân tích chi tiết và phương pháp phân tích so sánh, phương pháp loại trừ, phương pháp liên hệ. Nhầm mục đích cho người đọc hiểu rõ hơn về những phương pháp phân tích và đồng thời giúp tác giả truyền tải thông tin một cách chính xác đến người đọc ta sẽ đi vào từng phương pháp.Phương pháp phân tích chi tiết. a) Phương pháp chi tiết theo thời gian.
Để thấy được kết quả kinh doanh của một doanh nghiệp bao giờ cũng sẽ trải qua một quá trình nhất định. Nhiều nguyên nhân khách quan hay chủ quan khác nhau, tiến độ để thực hiện quá trình đó trong từng đơn vị thời gian xác định sẽ khó có thể đều nhau. Việc sử dụng chi tiết theo thời gian giúp đánh giá được tốc độ phát triển trong hoạt động sản xuất qua các thời điểm khác nhau, nhờ đó ta có thể nhìn ra những nguyên nhân cũng như để đưa ra những giải pháp hiệu quả để năng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp. Ở một góc độ khác, việc phân tích chi tiết theo thời gian cũng giúp ta nghiên cứu nhịp điệu của chi tiêu có liên quan với nhau.
Từ đó phát hiện những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thực hiện, các chi tiêu trong quá trình sản xuất kinh doanh. b) Phương pháp chi tiết theo các bộ phận cấu thành chỉ tiêu. Các chỉ tiêu biểu hiện cho kết quả hoạt động kinh doanh do nhiều bộ phận cấu thành nên và từng bộ phận lại biểu hiện một cách chi tiết về một khía cạnh nhất định của một kết quả kinh doanh đạt được. Phương pháp này giúp ta đánh giá một cách chính xác, cụ thể đối với kết quả kinh doanh đạt được.
Do đó phương pháp chi tiết theo các bộ phận cấu thành được sử dụng rộng rãi trong phân tích mọi mặt về kết quả của sản xuất kinh doanh. c) Phương pháp chi tiết theo địa điểm và phạm vi kinh doanh. Kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được thực hiện bởi các bộ phận, phân xưởng, tổ chức sản xuất, đội ngũ,… hay được thực hiện bởi các trang trại, xí nghiệp trực thuộc doanh nghiệp đó. Thông qua các chỉ tiêu khác nhau như doanh thu, chi phí để đánh giá khả năng hoạt động của bộ phận đã hợp lý hay chưa.
Từ những chi tiết này sẽ phát hiện được bộ phận nào tiên tiến, lạc hậu trong thực hiện chỉ tiêu, ta có thể khai thác triệt để tiềm lực trong việc sử dụng các yếu tố sản xuất kinh doanh. Việc phân tích chi tiết theo địa điểm giúp ta đánh giá kết quả thực hiện hoạch toán kinh tế của nội bộ.Phương pháp phân tích so sánh. Phương pháp so sánh được sử dụng rộng rãi trong phân tích kinh doanh. Trong phân tích hoạt động kinh doanh phương pháp so sánh dùng để đối chiếu các chỉ tiêu và các hiện tượng kinh tế cùng một nội dung, một tính chất tương tự để xác định xu hướng, mức độ biến động của các chỉ tiêu đó trong cùng thời điểm.
Điều đó cho phép ta tổng hợp được những nét chung, tách ra những nét riêng của các hiện tượng kinh tế đưa ra so sánh, từ cơ sở đó đánh giá được các mặt như phát triển tốt hay kém phát triển, hiệu quả hay kém hiệu quả để đưa ra giải pháp nhằm quản lý tối ưu trong mỗi trường hợp cụ thể.Phương pháp phân tích loại trừ. Phương pháp lọai trừ nhằm xác định mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến kết quả kinh doanh bằng cách khi cách khi xác định độ ảnh hưởng của từng nhân tố thì loại trừ ảnh hưởng của nhân tố khác. Trong phân tích kinh doanh, để có cơ sở đánh giá và nhận xét đúng thì vấn đề quan trọng và rất được quan tâm nghiên cứu là các nguyên nhân và nhân tố ảnh hưởng, lượng hóa được mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến kết quả kinh doanh. Phương pháp thường được sử dụng để lượng hóa mức độ ảnh hưởng của các nhân tố là phương pháp loại trừ.Phương pháp phân tích liên lạc.
Qúa trình hoạt động kinh doanh của một Doanh nghiệp hình thành nhiều mối liên hệ cân đối. Sự căng bằng về lượng của hai mặt, giữa những yếu tố của quá trình kinh doanh. Phương pháp liên hệ cân đối được sử dụng nhiều trong công tác xây dựng kế hoạch và ngay cả trong công tác hạch toán để nghiên cứu để nghiên cứu các mối liên hệ về lượng của các yếu tố và quá trình kinh doanh. Có hai phương pháp liên hệ hiệu quả là liên hệ trực tuyến và liên hệ phi tuyến tính.
Phương pháp liên hệ trực tuyến: đây là mối liên hệ theo một hướng xác định giữa các chỉ tiêu phân tích. Phương pháp liên hệ phi tuyến tính: là mối liên hệ giữa các chỉ tiêu trong đó mức liên hệ không được xác định theo tỷ lệ và chiều hướng liên hệ luôn luôn có sự biến đổi.Phân tích về tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.Phân tích tình hình doanh thu. Để phân tích tình hình doanh thu của một doanh nghiệp, ta phải xem xét và phân tích từ ba yếu tố là doanh thu từ hoạt động kinh doanh, doanh thu từ hoạt động tài chính và cuối cùng là thu nhập từ hoạt động khác điều này thường không xảy ra thường xuyên trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.