phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm 4 chƣơng nhƣ sau: - Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở khoa học, thực tiễn về quản lý hoạt động phân loại ngân sách nhà nƣớc - Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu - Chƣơng 3: Thực trạng quản lý hoạt động phân loại ngân sách nhà nƣớc từ năm 2009 đến nay - Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp hoàn thiện quản lý hoạt động phân loại ngân sách nhà nƣớc phù hợp với thông lệ quốc tế ở Kho bạc Nhà nƣớc. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÂN LOẠI NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tổng quan nghiên cứu ngoài nƣớc Về quản lý hoạt động phân loại NSNN, có khá nhiều nghiên cứu ngoài nƣớc, thể hiện rõ qua các quan điểm nghiên cứu.
Một số nghiên cứu cụ thể nhƣ sau: - Bài báo về “Tầm quan trọng của phân loại ngân sách trong các hệ thống quản lý tài chính công" tác giả Julie Cooper and Sailendra Pattanayak. Theo tác giả, muốn đánh giá đƣợc hiệu quả của các chính sách kinh tế và các hoạt động theo chức năng của nhà nƣớc, phải có hệ thống báo cáo tình hình tài chính – ngân sách. Thông qua các báo cáo cho biết cho biết thông tin ý nghĩa về tình hình sử dụng các nguồn tài chính cho các chính sách kinh tế và các hoạt động theo chức năng của nhà nƣớc. Để có đƣợc các báo cáo tài chính – ngân sách theo yêu cầu quản lý, đòi hỏi phải có hệ thống theo phân loại ngân sách chuẩn và quá trình ghi chép các giao dịch phát sinh bằng tiền chính xác.
Hệ thống phân loại phải đƣợc pháp lý hóa đảm bảo việc phân loại và ghi chép giao dịch đƣợc thống nhất. Cơ cấu phân loại ngân sách không chỉ đáp ứng các yêu cầu quản lý ngân sách – tài chính của nội bộ quốc gia, mà phải phù hợp với các tiêu chí về báo cáo tài chính và thống kê theo thông lệ quốc tế. Một hệ thống phân loại gồm các tiêu chí phân loại khác nhau. Mỗi tiêu chí phân loại xác định một thông tin yêu cầu quản lý khác nhau, đƣợc mã hóa thành các đoạn mã rời rạc, nhƣng khi kết hợp các đoạn mã với nhau tạo ra các báo cáo tài chính theo yêu cầu quản lý.
- Trong một nghiên cứu “Phân loại ngân sách của các quốc gia“ của Tác giả Davina Jacobs đã đƣa ra một số nội dung nhƣ: Vai trò của hệ thống phân loại ngân sách trong quản lý ngân sách: Một hệ thống phân loại ngân sách cung cấp một khuôn khổ quy phạm cho cả việc đƣa ra 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com quyết định chính sách và trách nhiệm giải trình. Phân loại chi tiêu và thu nhập chính xác là rất quan trọng đối với: xây dựng chính sách và phân tích kết quả hoạt động; phân bổ nguồn lực hiệu quả giữa các ngành; đảm bảo tuân thủ các nguồn ngân sách đƣợc cơ quan lập pháp thông qua; và quản lý hàng ngày ngân sách. Một hệ thống phân loại không nên thay đổi đáng kể trừ khi có lý do mạnh mẽ; một hệ thống phân loại ổn định tạo điều kiện cho việc phân tích các xu hƣớng trong chính sách tài khóa theo thời gian và so sánh giữa các nƣớc. Các nguyên tắc của một hệ thống phân loại NSNN đầy đủ và hợp lý: Để đáp ứng yêu cầu cung cấp thông tin chính xác cho các nhà hoạch định chính sách, các nhà quản lý chính phủ, cơ quan lập pháp, và công chúng rộng rãi hơn, mục tiêu chính của một kế hoạch phân loại là đảm bảo rằng ngân sách tuân thủ ba nguyên tắc chính về quản lý ngân sách hợp lý: toàn diện, thống nhất, và thống nhất nội bộ giữa các thành phần kinh tế khác nhau của ngân sách.
Điều kiện nào để thực hiện cải cách hệ thống phân loại NSNN ở mỗi quốc gia: Tùy thuộc vào phạm vi cải cách và các điều kiện hiện hành ở một quốc gia, việc cải cách phân loại ngân sách có thể là một quá trình dài, đặc biệt là để đạt đƣợc sự thống nhất về phân loại ngân sách và COA. Những thay đổi có thể đƣợc yêu cầu trong khuôn khổ pháp lý và luật pháp đối với ngân sách, hệ thống quản lý tài chính và hệ thống thông tin của chính phủ, và các chƣơng trình đào tạo và tiếp cận để nâng cao nhận thức và nâng cao kỹ năng của nhân viên Bộ Tài chính và các cơ quan chính phủ khác. Cần phải có một khoảng thời gian chuyển đổi đủ dài trƣớc khi hệ thống phân loại mới hoạt động đầy đủ để: hệ thống mới có thể đƣợc các bên liên quan chính xem xét, nhƣ các bộ chủ quản, cơ quan kiểm toán độc lập và cơ quan lập pháp; có thể xây dựng hƣớng dẫn hoạt động và đào tạo cho cán bộ của các bộ, các cơ quan ngân sách địa phƣơng và các đơn vị khác tham gia cải cách; và sửa đổi khung pháp lý. Chuyển giao kiến thức và quyền sở hữu là những yếu tố chính nếu việc phân loại mới đƣợc sử dụng làm nền tảng cho việc chuẩn bị và thực hiện ngân sách.
Tổng quan các nghiên cứu trong nƣớc 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Ở Việt Nam, hoạt động phân loại NSNN đã diễn ra ngay từ ban đầu khi hình thành NSNN, tuy nhiên ở mỗi giai đoạn khác nhau, mỗi điều kiện kinh tế khác nhau, yêu cầu đặt ra cho hoạt động phân loại NSNN ở mức độ khác nhau. Với yêu cầu về quản lý ngân sách – tài chính, yêu cầu báo cáo ngân sách với Quốc hội, với Chính phủ., trách nhiệm giải trình trƣớc Quốc hội đặt ra trong từng thời kỳ đã khiến cho hoạt động hoàn thiện NSNN luôn là đề tài hấp dẫn trong các nghiên cứu khoa học. Kết quả của hoạt động phân loại ngân sách nhà nƣớc đƣợc thể hiện thành hệ thống mục lục NSNN đƣợc ban hành dƣới dạng văn bản quy phạm pháp luật để các đơn vị, tổ chức có quan hệ với NSNN phải thực hiện theo để phản ánh đúng các giao dịch liên quan đến NSNN. Do đó, trong các nghiên cứu Việt Nam thƣờng dùng khái niệm mục lục NSNN để thay cho hoạt động phân loại NSNN.
Vụ Ngân sách Bộ Tài chính đã có bài viết “Một số vấn đề chung về muc lục NSNN” trên Website Luật Tài chính – Ngân hàng. Bài viết đã đƣa ra những nghiên cứu chung về Mục lục NSNN nhƣ: khái niệm, vai trò và yêu cầu của Mục lục NSNN, sau đó đánh giá về những ƣu điểm, hạn chế của Mục lục NSNN trong giai đoạn này. Năm 2012, để phục vụ cho hoạt động sửa đổi Luật NSNN 2002, Bộ Tài chính đã có chuyên đề nghiên cứu khoa học về “Đề xuất sửa đổi Mục lục ngân sách nhà nƣớc ở Việt Nam”. Trong chuyên đề nghiên cứu, đã đề cập đến những bất cập của Mục lục NSNN hiện hành và đƣa ra những nội dung cần phải sửa đổi Mục lục NSNN ở Việt Nam để phù hợp với yêu cầu quản lý NSNN trong giai đoạn mới.
Năm 2016, để hoạt động phân loại NSNN thực sự có hiệu quả, đáp ứng yêu cầu minh bạch tài chính chính phủ, Bộ Tài chính đã phối hợp với Ngân hàng thế giới tổ chức Hội Thảo về Mục lục NSNN và Ngân hàng thế giới đã mời chuyên gia cao cấp của IMF (Quỹ tiền tệ thế giới) về lĩnh vực quản lý tài chính công trao đổi về những khuyến nghị trong việc xây dựng hệ thống Mục lục NSNN khoa học, đáp ứng đƣợc yêu cầu báo cáo và cung cấp thông tin cho các cấp chính quyền, mà còn cung cấp thông tin cho các tổ chức quốc tế. Ở đó, chuyên 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com gia IMF đã giới thiệu với Việt Nam cẩm nang GFSM, trong đó có những nội dung phân loại ngân sách mà ta có thể học tập để hoàn thiện cho phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế của đất nƣớc. Từ những tìm hiểu nêu trên, tác giả luận văn nhận thấy rằng việc cải cách phân loại NSNN theo thông lệ quốc tế ở Việt Nam là cần thiết trong quá trình hội nhập kinh tế thế giới đang là mục tiêu mạnh mẽ mà Đảng và Nhà nƣớc ta đang tiến hành, trong bối cảnh đó ở Việt Nam cũng chƣa có công trình nghiên cứu nào về quản lý hoạt động phân loại NSNN ở Việt Nam theo thông lệ quốc tế, đây là khoảng trống cần nghiên cứu. Vì vậy, việc nghiên cứu rõ hơn về quản lý hoạt động phân loại NSNN theo thông lệ quốc tế ở Kho bạc Nhà nƣớc Việt Nam là cần thiết trong điều kiện hiện nay.
Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động phân loại ngân sách nhà nƣớc 1. Khái quát về ngân sách nhà nƣớc 1.1 Khái niệm ngân sách nhà nước Formatted: Font: Italic Formatted: Normal NSNN là phạm trù kinh tế và phạm trù lịch sử. Sự hình thành và phát triển của NSNN gắn liền với sự xuất hiện và phát triển của kinh tế hàng hoá - tiền tệ trong các phƣơng thức sản xuất của các cộng đồng và Nhà nƣớc của từng cộng đồng. Nói cách khác, sự ra đời của Nhà nƣớc, sự tồn tại của kinh tế hàng hoá - tiền tệ là những tiền đề cho sự phát sinh, tồn tại và phát triển của NSNN.
Nhà nƣớc xuất hiện với tƣ cách là cơ quan có quyền lực công cộng để duy trì và phát triển xã hội. Để thực hiện chức năng đó, Nhà nƣớc phải có nguồn lực tài chính. Bằng quyền lực công cộng, Nhà nƣớc đã ấn định các thứ thuế, bắt công dân phải đóng góp để chi tiêu cho bộ máy nhà nƣớc, quân đội, cảnh sát. NSNN đã có quá trình ra đời và hình thành suốt từ thế kỷ XII đến thế kỷ XVIII.
Cho đến nay, các Nhà nƣớc khác nhau đều tạo lập và sử dụng NSNN, thuật ngữ NSNN đƣợc sử dụng khá phổ biến ở hầu khắp các quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên, khái niệm NSNN chƣa thống nhất và NSNN đƣợc nhìn nhận dƣới nhiều góc độ khác nhau: pháp lý, kinh tế, xã hội. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com NSNN chỉ các khoản thu nhập và các khoản chi tiêu của Nhà nƣớc đƣợc thể chế hóa bằng pháp luật. Quốc hội thực hiện quyền lập pháp về NSNN, còn quyền hành pháp giao cho chính phủ thực hiện.
Cho đến nay, các Nhà nƣớc đều tạo lập và sử dụng NSNN. Tuy nhiên, ngƣời ta vẫn chƣa có sự thống nhất khái niệm NSNN.