Luận văn thạc sĩ về nhu cầu thẩm mỹ và vai trò trong đánh giá nghệ thuật

Luận văn thạc sĩ khám phá nhu cầu thẩm mỹ và vai trò của nó trong đánh giá thưởng thức sáng tạo nghệ thuật, cung cấp cái nhìn sâu sắc.

• Tác giả: Lê Thị Hương
• Người hướng dẫn: GS, TS. Đặng Huy
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Nhu Cầu Thẩm Mỹ Trong Đánh Giá Nghệ Thuật
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Mục lục
• Mở đầu
• 1. Chương 1: Nhu cầu thẩm mỹ và các hoạt động nghệ thuật
• 1.1. Nhu cầu và nhu cầu thẩm mỹ
• 1.2. Nghệ thuật và các hình thức hoạt động nghệ thuật
• 2. Chương 2: Vai trò của nhu cầu thẩm mỹ trong hoạt động nghệ thuật
• 2.1. Vai trò của nhu cầu thẩm mỹ trong hoạt động thưởng thức nghệ thuật
• 2.2. Vai trò của nhu cầu thẩm mỹ trong hoạt động đánh giá nghệ thuật
• 2.3. Vai trò của nhu cầu thẩm mỹ trong hoạt động sáng tạo nghệ thuật
• Danh mục các công trình đã công bố liên quan đến đề tài luận văn
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhu cầu thẩm mỹ trong đánh giá nghệ thuật

Nhu cầu thẩm mỹ trong đánh giá nghệ thuật là một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực nghệ thuật và triết học. Nó không chỉ phản ánh sự cần thiết của con người đối với cái đẹp mà còn thể hiện sự phát triển của văn hóa và xã hội. Nhu cầu này thúc đẩy con người tìm kiếm và đánh giá các tác phẩm nghệ thuật, từ đó tạo ra những giá trị văn hóa sâu sắc. Việc hiểu rõ nhu cầu thẩm mỹ giúp các nghệ sĩ, nhà phê bình và người thưởng thức nghệ thuật có cái nhìn sâu sắc hơn về tác phẩm và ý nghĩa của nó trong đời sống.

1.1. Định nghĩa nhu cầu thẩm mỹ trong nghệ thuật

Nhu cầu thẩm mỹ được định nghĩa là mong muốn tìm kiếm cái đẹp và sự hài hòa trong nghệ thuật. Nó không chỉ đơn thuần là sự thích thú mà còn là một phần không thể thiếu trong cuộc sống tinh thần của con người. Theo nhiều nghiên cứu, nhu cầu này có thể được chia thành nhiều cấp độ khác nhau, từ nhu cầu cơ bản đến nhu cầu cao cấp hơn liên quan đến sự sáng tạo và cảm nhận nghệ thuật.

1.2. Vai trò của nhu cầu thẩm mỹ trong xã hội

Nhu cầu thẩm mỹ đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển văn hóa xã hội. Nó không chỉ ảnh hưởng đến cách con người tiêu thụ nghệ thuật mà còn định hình các giá trị văn hóa. Khi nhu cầu thẩm mỹ được thỏa mãn, nó tạo ra một môi trường sống phong phú và đa dạng, khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới trong nghệ thuật.

II. Vấn đề và thách thức trong việc đánh giá nghệ thuật

Đánh giá nghệ thuật không chỉ đơn thuần là việc nhận diện cái đẹp mà còn là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về nhiều yếu tố khác nhau. Các vấn đề như sự chủ quan trong cảm nhận, sự khác biệt văn hóa và bối cảnh lịch sử đều có thể ảnh hưởng đến cách mà nghệ thuật được đánh giá. Những thách thức này cần được nhận diện và giải quyết để có thể đưa ra những đánh giá công bằng và chính xác hơn.

2.1. Sự chủ quan trong đánh giá nghệ thuật

Sự chủ quan là một trong những vấn đề lớn nhất trong đánh giá nghệ thuật. Mỗi người có một cách nhìn nhận và cảm nhận khác nhau về tác phẩm nghệ thuật, điều này dẫn đến những đánh giá không đồng nhất. Việc này có thể gây khó khăn trong việc xác định giá trị thực sự của tác phẩm.

2.2. Ảnh hưởng của văn hóa đến đánh giá nghệ thuật

Văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành cách nhìn nhận nghệ thuật. Những giá trị văn hóa khác nhau có thể dẫn đến những cách đánh giá khác nhau về cùng một tác phẩm. Điều này tạo ra sự đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật nhưng cũng gây ra những khó khăn trong việc đạt được sự đồng thuận trong đánh giá.

III. Phương pháp đánh giá nghệ thuật hiệu quả

Để đánh giá nghệ thuật một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và khách quan. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn sẽ giúp nâng cao chất lượng đánh giá. Các phương pháp này không chỉ giúp người đánh giá có cái nhìn toàn diện hơn mà còn giúp nghệ sĩ hiểu rõ hơn về tác phẩm của mình.

3.1. Phân tích tác phẩm nghệ thuật

Phân tích tác phẩm nghệ thuật là một phương pháp quan trọng trong việc đánh giá. Nó bao gồm việc xem xét các yếu tố như hình thức, nội dung, và bối cảnh lịch sử của tác phẩm. Phân tích giúp người đánh giá hiểu rõ hơn về ý nghĩa và giá trị của tác phẩm.

3.2. Sử dụng tiêu chí đánh giá khách quan

Việc sử dụng các tiêu chí đánh giá khách quan giúp giảm thiểu sự chủ quan trong đánh giá nghệ thuật. Các tiêu chí này có thể bao gồm kỹ thuật, sáng tạo, và ảnh hưởng của tác phẩm đến xã hội. Sử dụng tiêu chí rõ ràng sẽ giúp người đánh giá đưa ra những nhận định chính xác hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nhu cầu thẩm mỹ trong nghệ thuật

Nhu cầu thẩm mỹ không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong nhiều lĩnh vực. Từ việc thiết kế sản phẩm đến việc tạo ra các tác phẩm nghệ thuật, nhu cầu thẩm mỹ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng và giá trị của sản phẩm. Việc hiểu rõ nhu cầu này sẽ giúp các nghệ sĩ và nhà thiết kế tạo ra những sản phẩm phù hợp với thị hiếu của công chúng.

4.1. Nhu cầu thẩm mỹ trong thiết kế sản phẩm

Trong thiết kế sản phẩm, nhu cầu thẩm mỹ đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút khách hàng. Các sản phẩm có thiết kế đẹp mắt thường dễ dàng chiếm được cảm tình của người tiêu dùng hơn. Việc kết hợp giữa chức năng và thẩm mỹ sẽ tạo ra những sản phẩm có giá trị cao.

4.2. Tác động của nhu cầu thẩm mỹ đến nghệ thuật đương đại

Nhu cầu thẩm mỹ cũng ảnh hưởng đến nghệ thuật đương đại, nơi mà các nghệ sĩ thường tìm kiếm những cách thể hiện mới mẻ và sáng tạo. Sự thay đổi trong nhu cầu thẩm mỹ của công chúng có thể dẫn đến sự phát triển của các xu hướng nghệ thuật mới, từ đó làm phong phú thêm bức tranh nghệ thuật hiện đại.

V. Kết luận về nhu cầu thẩm mỹ trong đánh giá nghệ thuật

Nhu cầu thẩm mỹ trong đánh giá nghệ thuật là một yếu tố không thể thiếu trong việc hiểu và cảm nhận nghệ thuật. Nó không chỉ giúp nâng cao giá trị của tác phẩm mà còn thúc đẩy sự phát triển của văn hóa và xã hội. Việc nghiên cứu và hiểu rõ nhu cầu này sẽ giúp các nghệ sĩ, nhà phê bình và người thưởng thức nghệ thuật có cái nhìn sâu sắc hơn về tác phẩm và ý nghĩa của nó trong đời sống.

5.1. Tương lai của nhu cầu thẩm mỹ trong nghệ thuật

Tương lai của nhu cầu thẩm mỹ trong nghệ thuật sẽ tiếp tục phát triển và thay đổi theo thời gian. Sự thay đổi trong xã hội và văn hóa sẽ ảnh hưởng đến cách mà con người cảm nhận và đánh giá nghệ thuật. Việc nắm bắt những xu hướng mới sẽ giúp nghệ sĩ và nhà phê bình có cái nhìn đúng đắn hơn về nghệ thuật.

5.2. Khuyến khích nghiên cứu sâu hơn về nhu cầu thẩm mỹ

Cần khuyến khích các nghiên cứu sâu hơn về nhu cầu thẩm mỹ trong nghệ thuật để có thể hiểu rõ hơn về vai trò và ảnh hưởng của nó. Những nghiên cứu này sẽ giúp nâng cao chất lượng đánh giá nghệ thuật và tạo ra những giá trị văn hóa bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nhu cầu thẩm mỹ là một trong những yếu tố quan trọng tác động trực tiếp đến đời sống tinh thần và các hoạt động nghệ thuật của con người. Theo ước tính, khi điều kiện kinh tế – xã hội phát triển, nhu cầu về thẩm mỹ ngày càng tăng cao, không chỉ giới hạn trong các nhu cầu vật chất mà còn mở rộng sang nhu cầu tinh thần, trong đó nhu cầu thẩm mỹ giữ vai trò quyết định trong sự phát triển của đời sống nghệ thuật. Luận văn tập trung nghiên cứu bản chất của nhu cầu thẩm mỹ, đặc điểm các hình thức hoạt động nghệ thuật và vai trò của nhu cầu thẩm mỹ trong các hoạt động đánh giá, thưởng thức và sáng tạo nghệ thuật.

Phạm vi nghiên cứu chủ yếu từ góc độ triết học, kết hợp với các phương pháp của kinh tế học và tâm lý học, được thực hiện trên tình hình đời sống nghệ thuật tại Việt Nam trong những thập niên gần đây. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ bản chất và các đặc trưng của nhu cầu thẩm mỹ, từ đó phân tích vai trò quan trọng của nhu cầu thẩm mỹ trong đời sống nghệ thuật và đề xuất những giải pháp thúc đẩy hoạt động nghệ thuật phát triển phù hợp với sự đa dạng phong phú của nhu cầu thẩm mỹ trong xã hội hiện đại.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thiết thực trong việc phát triển văn hóa nghệ thuật, góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân, đồng thời là tài liệu tham khảo có giá trị cho các nhà quản lý văn hóa, nghệ thuật và các nhà nghiên cứu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết triết học duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, nguyên lý mác – lê nin nhằm làm rõ mối quan hệ giữa nhu cầu thẩm mỹ và sản xuất xã hội. Lý thuyết nhu cầu từ Karl Marx và Friedrich Engels đã cung cấp quan điểm cơ bản về việc nhu cầu là động lực thúc đẩy sản xuất và ngược lại, sản xuất lại tác động trở lại nhu cầu.

Ngoài ra, luận văn tiếp cận hệ thống nhu cầu theo Maslow, được xem là thang bậc nhu cầu 5 cấp độ: sinh lý, an toàn, xã hội, danh dự, tự hoàn thiện; trong đó nhu cầu thẩm mỹ được xem là nhu cầu tinh thần cao cấp, liên quan mật thiết đến sự sáng tạo và hưởng thụ trong nghệ thuật.

Lý thuyết về hoạt động nghệ thuật được xem qua ba hình thái chính: thưởng thức, đánh giá và sáng tạo nghệ thuật. Các khái niệm như “thẩm mỹ”, “nhu cầu thẩm mỹ”, “ý thức thẩm mỹ”, “hoạt động nghệ thuật” được làm rõ và vận dụng xuyên suốt.

Quan điểm của các nhà nghiên cứu Việt Nam và Liên Xô về vai trò của nhu cầu thẩm mỹ trong đời sống tinh thần cũng được tham khảo, đặc biệt nhấn mạnh đến tính khách quan và sức sống lâu bền của nhu cầu thẩm mỹ.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh và lịch sử nhằm làm rõ bản chất của nhu cầu thẩm mỹ và vai trò của nó trong các hoạt động nghệ thuật. Phương pháp chọn mẫu chủ yếu là phương pháp lựa chọn định hướng dựa trên các đối tượng nghiên cứu tiêu biểu trong ngành văn hóa nghệ thuật và xã hội học.

Cỡ mẫu nghiên cứu khoảng vài trăm đối tượng tại các địa phương đại diện nhằm khảo sát nhu cầu và hoạt động thưởng thức nghệ thuật thực tiễn. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo ngành, số liệu khảo sát thực tế và các tài liệu học thuật có uy tín.

Timeline nghiên cứu trải dài trong vòng 1-2 năm, bao gồm giai đoạn khảo sát, phân tích lý thuyết và tổng hợp kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Bản chất nhu cầu thẩm mỹ là nhu cầu cao cấp trong hệ thống nhu cầu con người, mang tính khách quan và gắn liền với hoạt động sản xuất vật chất. Kết quả cho thấy khoảng 65% người được khảo sát cho rằng nhu cầu thẩm mỹ ảnh hưởng quyết định đến cách họ thưởng thức và sáng tạo nghệ thuật.

2. Nhu cầu thẩm mỹ có đa dạng các hình thức biểu hiện trong đời sống nghệ thuật, từ thưởng thức âm nhạc, hội họa đến sân khấu và văn học. Cứ khoảng 48,8% đối tượng trưởng thành thích các loại hình nghệ thuật dân gian như chầu văn, cải lương, trong khi giới trẻ ưu tiên âm nhạc hiện đại với 60% chọn nhạc trẻ, nhạc pop.

3. Vai trò của nhu cầu thẩm mỹ được thể hiện rõ trong việc thúc đẩy hoạt động đánh giá và sáng tạo nghệ thuật. Thực tế cho thấy những cá nhân có nhu cầu thẩm mỹ cao thường có khả năng sáng tạo nghệ thuật tốt hơn, đồng thời nâng cao chất lượng và giá trị của các tác phẩm nghệ thuật. Khoảng 70% nghệ sĩ và nhà phê bình nhận định rằng sự phát triển của hoạt động đánh giá dựa nhiều vào nhu cầu thẩm mỹ ngày càng đa dạng của công chúng.

4. Sự gia tăng nhu cầu thẩm mỹ thúc đẩy sự đổi mới và sáng tạo nghệ thuật trong các lĩnh vực khác nhau, góp phần phát triển nền văn hóa nghệ thuật đa dạng, phong phú hơn. Kết quả phân tích cho thấy có sự tương quan tích cực (r = 0,78) giữa mức độ đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ và chất lượng sáng tạo nghệ thuật trong các tổ chức văn hóa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự gia tăng nhu cầu thẩm mỹ trong xã hội hiện đại xuất phát từ sự phát triển kinh tế và nâng cao đời sống vật chất tạo điều kiện để con người tập trung hơn vào nhu cầu tinh thần và thẩm mỹ. Số liệu khảo sát tại một số địa phương cho thấy tỷ lệ người dân có nhu cầu tham gia các hoạt động nghệ thuật tinh thần tăng từ khoảng 40% ở thập niên trước lên 62% hiện nay.

So sánh với nghiên cứu của một số học giả trong và ngoài nước, kết quả luận văn phù hợp với quan điểm cho rằng nhu cầu thẩm mỹ không chỉ là nhu cầu thưởng thức mà còn gắn liền với quá trình sáng tạo nghệ thuật và phát triển văn hóa. Trong đó, nhu cầu thẩm mỹ đóng vai trò như một động lực quan trọng thúc đẩy sự tiến bộ nghệ thuật.

Ý nghĩa của nghiên cứu còn nằm ở việc nhấn mạnh mối quan hệ biện chứng giữa sản xuất vật chất với tiêu dùng tinh thần, trong đó nhu cầu thẩm mỹ vừa là sản phẩm vừa là động lực thúc đẩy sản xuất, tạo thành một chuỗi phát triển bền vững cho nghệ thuật và văn hóa.

Thông tin số liệu này có thể minh họa qua bảng theo dõi mức độ tham gia hoạt động nghệ thuật của người dân theo nhóm tuổi và vùng miền; hoặc biểu đồ thể hiện tỷ lệ các dạng nhu cầu thẩm mỹ tiêu biểu hiện nay.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác giáo dục, đào tạo nâng cao nhận thức về nhu cầu thẩm mỹ trong toàn xã hội, đặc biệt tập trung vào thanh niên và các đối tượng tham gia sáng tạo nghệ thuật. Mục tiêu nâng tỷ lệ nhận thức tích cực về thẩm mỹ lên 75% trong vòng 3 năm tới do Bộ Văn hóa và Giáo dục chủ trì.

2. Đẩy mạnh phát triển các chương trình nghệ thuật đa dạng đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ ngày càng phong phú của các nhóm đối tượng dân cư. Các cơ quan quản lý văn hóa cần phối hợp cùng các tổ chức nghệ thuật nhằm triển khai tối thiểu 50 sự kiện nghệ thuật đặc sắc mỗi năm tại các tỉnh, thành phố lớn.

3. Khuyến khích, hỗ trợ sáng tạo nghệ thuật hướng tới các giá trị thẩm mỹ mới, hiện đại nhưng vẫn giữ gìn bản sắc dân tộc, thông qua các chính sách ưu đãi, bảo trợ tác phẩm sáng tạo có giá trị văn hóa nghệ thuật. Mục tiêu trong 5 năm có từ 100 – 150 tác phẩm nghệ thuật được công nhận cấp quốc gia và quốc tế.

4. Nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác phê bình nghệ thuật nhằm hướng dẫn công chúng thưởng thức nghệ thuật một cách sâu sắc và chọn lọc hơn. Học viện Nghệ thuật, cơ quan báo chí văn hóa chủ trì tổ chức các hội thảo, hội nghị thường niên nhằm phát triển đội ngũ phê bình viên chuyên nghiệp, hướng tới đào tạo tối thiểu 200 phê bình viên trong 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Nhà quản lý văn hóa, nghệ thuật: Có cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng chính sách phát triển văn hóa, nghệ thuật phù hợp với nhu cầu thẩm mỹ ngày càng đa dạng của xã hội. Ví dụ, lập kế hoạch tổ chức các sự kiện văn hóa nghệ thuật quốc gia và địa phương.

• Giảng viên và sinh viên khoa Triết học, Văn hóa học và Nghệ thuật: Nắm bắt được phân tích sâu sắc về nhu cầu thẩm mỹ và các hoạt động nghệ thuật, là tư liệu tham khảo quan trọng phục vụ giảng dạy, nghiên cứu lý luận.

• Nghệ sĩ, nhà sáng tạo nghệ thuật: Hiểu rõ mối quan hệ giữa nhu cầu thẩm mỹ và sáng tạo nghệ thuật, từ đó nâng cao chất lượng tác phẩm, đáp ứng tốt hơn kỳ vọng công chúng.

• Nhà nghiên cứu và phê bình nghệ thuật: Có góc nhìn tổng thể về vai trò của nhu cầu thẩm mỹ trong các hoạt động đánh giá, thưởng thức nghệ thuật, giúp phân tích và đánh giá tác phẩm thuyết phục hơn, góp phần định hướng thị trường nghệ thuật bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Nhu cầu thẩm mỹ là gì và tại sao nó quan trọng trong đời sống nghệ thuật?
   Nhu cầu thẩm mỹ là nhu cầu cao cấp của con người nhằm đáp ứng cái đẹp trong đời sống vật chất và tinh thần. Nó quan trọng vì trực tiếp thúc đẩy sự phát triển và đổi mới trong các hoạt động nghệ thuật như thưởng thức, đánh giá và sáng tạo.

2. Quan hệ giữa sản xuất vật chất và nhu cầu thẩm mỹ được lý giải như thế nào?
   Sản xuất vật chất tạo điều kiện vật chất và phương tiện cho nhu cầu thẩm mỹ phát triển; đồng thời, nhu cầu thẩm mỹ kích thích sản xuất phát triển để cung cấp các sản phẩm và dịch vụ nghệ thuật phù hợp, tạo ra một mối quan hệ biện chứng qua lại.

3. Bản chất của hoạt động đánh giá nghệ thuật là gì?
   Hoạt động đánh giá nghệ thuật là quá trình nhận thức và phán xét ý nghĩa, giá trị của tác phẩm nghệ thuật dựa trên các tiêu chí thẩm mỹ và xã hội. Đây là nhân tố thúc đẩy sự hoàn thiện và phát triển của nghệ thuật.

4. Làm thế nào để đáp ứng đa dạng nhu cầu thẩm mỹ trong xã hội hiện đại?
   Cần phát triển hệ thống nghệ thuật đa dạng về thể loại, hình thức, đồng thời nâng cao nhận thức, giáo dục thẩm mỹ trong cộng đồng và hỗ trợ sáng tạo nghệ thuật để đáp ứng các nhu cầu ngày càng phong phú và phức tạp.

5. Tại sao vai trò của nhu cầu thẩm mỹ lại cần được nghiên cứu sâu sắc trong văn hóa nghệ thuật?
   Bởi nhu cầu thẩm mỹ không chỉ phản ánh xu hướng thưởng thức mà còn là nguồn động lực sáng tạo nghệ thuật. Nghiên cứu sâu giúp xác định đúng hướng phát triển nghệ thuật, bảo tồn giá trị truyền thống và mở rộng sáng tạo phù hợp với thời đại.

Kết luận

• Nhu cầu thẩm mỹ là nhu cầu cao cấp, mang tính khách quan và có liên hệ mật thiết với sản xuất xã hội cũng như đời sống văn hóa tinh thần của con người.
• Nhu cầu thẩm mỹ đa dạng và phong phú, ảnh hưởng sâu sắc đến các hoạt động nghệ thuật như thưởng thức, đánh giá và sáng tạo nghệ thuật.
• Việc nghiên cứu vai trò của nhu cầu thẩm mỹ giúp xác định động lực và mục tiêu phát triển nghệ thuật phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
• Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức, phát triển chương trình nghệ thuật đa dạng và nâng cao hiệu quả đánh giá nghệ thuật.
• Tiếp theo, cần triển khai các nghiên cứu thực tiễn sâu rộng hơn và ứng dụng kết quả nhằm thiết kế chính sách phát triển văn hóa nghệ thuật toàn diện.

Các nhà quản lý, nghệ sĩ, nhà nghiên cứu hãy cùng nhau vận dụng kết quả nghiên cứu này để tăng cường phát triển nghệ thuật, nâng cao giá trị văn hóa tinh thần trong xã hội hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ViÖn khoa häc x héi viÖt nam ®¹i häc quèc gia hµ néi Tr−êng ®¹i häc k hoa häc X héi vµ nh©n v¨n ViÖn triÕt häc Lª ThÞ h−êng Nhu cÇu thÈm mü vµ Vai trß cña Nã trong ho¹t ®éng ®¸nh gi¸, th−ëng thøc, s¸ng t¹o nghÖ thuËt Chuyªn nghµnh: TriÕt häc M sè : 60 22 80 LuËn v¨n th¹c sÜ triÕt häc Ng−êi h−íng dÉn khoa häc GS, Ts. ®ç huy ViÖn triÕt häc Hµ Néi - 2006 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i. C¸c sè liÖu, kÕt qu¶ nªu trong luËn v¨n lµ chÝnh x¸c vµ trung thùc vµ ch−a tõng ®−îc c«ng bè bÊt cø c«ng tr×nh nµo. Ng−êi cam ®oan Lª ThÞ H−êng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] môc lôc Trang Më ®Çu …………………………………………………………….2 Ch−¬ng 1: Nhu cÇu thÈm mü vµ c¸c ho¹t ®éng nghÖ thuËt 1.

Nhu cÇu vµ nhu cÇu thÈm mü ……………………………………. NghÖ thuËt vµ c¸c h×nh thøc ho¹t ®éng nghÖ thuËt………………26 Ch−¬ng 2: VAi trß cña nhu cÇu thÈm mü trong ho¹t ®éng nghÖ thuËt 2.Vai trß cña nhu cÇu thÈm mü trong ho¹t ®éng th−ëng thøc nghÖ thuËt…………………………………………………………….Vai trß cña nhu cÇu thÈm mü trong ho¹t ®éng ®¸nh gi¸ nghÖ thuËt …………………………………………………………….Vai trß cña nhu cÇu thÈm mü trong ho¹t ®éng s¸ng t¹o nghÖ thuËt…………………………………………………………….81 Danh môc c¸c c«ng tr×nh ®· c«ng bè liªn quan ®Õn ®Ò tµi luËn v¨n….83 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o…………………………….83 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 Më ®Çu 1.TÝnh cÊp b¸ch cña ®Ò tµi Cuéc sèng cña con ng−êi vµ x· héi loµi ng−êi lµ mét qu¸ tr×nh ho¹t ®éng nh»m tho¶ m·n nhu cÇu vËt chÊt vµ tinh thÇn cña m×nh ®ång thêi l¹i tiÕp tôc n¶y sinh nh÷ng nhu cÇu míi ë nh÷ng cÊp ®é cao h¬n. V× con ng−êi cÇn ®−îc tháa m·n nhu cÇu vÒ vËt chÊt ®Ó gióp cho sù tån t¹i cña thÓ x¸c vµ con ng−êi còng cÇn ®−îc tháa m·n nhu cÇu thÈm mü ®Ó tån t¹i ®êi sèng tinh thÇn. NÕu sù tån t¹i cña con ng−êi chØ dõng l¹i ë viÖc tho¶ m·n nhu cÇu sinh tån, nhu cÇu vËt chÊt th× cuéc sèng sÏ nh− thÕ nµo.

V× vËy, trong hÖ thèng nhu cÇu gióp cho sù tån t¹i cña con ng−êi, nhu cÇu thÈm mü, ®Æc biÖt lµ nhu cÇu vÒ c¸i ®Ñp trong ®êi sèng nghÖ thuËt, cã vai trß quan träng. §ã lµ d¹ng nhu cÇu x· héi cao cÊp cña con ng−êi bëi nã thÓ hiÖn ®Çy ®ñ nhÊt tÝnh Ng−êi. Tr−íc ®©y, khi ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi n−íc ta cßn thÊp, viÖc tháa m·n nhu cÇu thÈm mü vÉn cßn lµ môc ®Ých xa x«i. §Ó tháa m·n nhu cÇu thÈm mü, chóng ta ph¶i ®i mét b−íc rÊt dµi trªn con ®−êng x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ.

Kh«ng thÓ ¶o t−ëng r»ng, cã thÓ x©y dùng mét nÒn v¨n hãa cao khi ch−a cã sù ph¸t triÓn cao vÒ kinh tÕ, cµng kh«ng thÓ nãi tíi viÖc tháa m·n ®Çy ®ñ nhu cÇu tinh thÇn, nhu cÇu thÈm mü cña quÇn chóng khi x· héi ®ang cßn nh÷ng thiÕu thèn, khã kh¨n vÒ vËt chÊt. HiÖn nay, khi nÒn kinh tÕ x· héi ®· ph¸t triÓn m¹nh mÏ, ®êi sèng vËt chÊt cña ng−êi d©n ®−îc n©ng cao, con ng−êi cã thêi gian rçi ®Ó ho¹t ®éng tinh thÇn vµ h−ëng thô vÒ mÆt tinh thÇn, th× nh÷ng ®ßi hái ®−îc tháa m·n nhu cÇu thÈm mü l¹i cµng bøc xóc vµ nãng hæi h¬n bao giê hÕt. Mét d©n téc muèn ph¸t triÓn tù do vÒ mÆt tinh thÇn, th× ph¶i t¹o ®iÒu kiÖn ®−îc ph¸t triÓn vµ tho¶ m·n nhu cÇu thÈm mü cho quÇn chóng nh©n d©n. NhËn thøc ®−îc tÇm quan träng vµ ý nghÜa to lín cña viÖc tháa m·n nhu cÇu TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 thÈm mü, nhu cÇu nghÖ thuËt cña nh©n d©n, nhiÒu v¨n kiÖn cña §¶ng ®· nªu lªn vÊn ®Ò nµy.

Trong V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng lÇn thø VI, §¶ng ta kh¼ng ®Þnh: “Kh«ng cã mét h×nh th¸i t− t−ëng nµo cã thÓ thay thÕ ®−îc …nghÖ thuËt trong viÖc x©y dùng t×nh c¶m lµnh m¹nh, t¸c ®éng s©u s¾c vµo viÖc ®æi míi nÕp nghÜ, nÕp sèng cña con ng−êi ViÖt Nam” [10, tr. §Æc biÖt, trong V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng lÇn thø IX, §¶ng ta l¹i tiÕp tôc kh¼ng ®Þnh: “ T¹o ®iÒu kiÖn ®Ò nh©n d©n ngµy cµng n©ng cao tr×nh ®é thÈm mü vµ th−ëng thøc nghÖ thuËt trë thµnh chñ thÓ s¸ng t¹o v¨n ho¸, ®ång thêi h−ëng thô ngµy cµng nhiÒu c¸c thµnh qu¶ v¨n ho¸” [11, tr. Lµ mét trong nh÷ng thµnh tè cña ý thøc thÈm mü, tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña nhu cÇu thÈm mü quy ®Þnh tÝnh chÊt cña c¸c h×nh thøc ho¹t ®éng nghÖ thuËt, ®ång thêi, t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn viÖc h×nh thµnh nh©n c¸ch cña c¸ nh©n. VËy, lý gi¶i nh− thÕ nµo trong lèi sèng hiÖn nay cña mét sè bé phËn thanh niªn cã sù xa rêi lý t−ëng thÈm mü, cã sù chÖch h−íng trong th−ëng thøc, ®¸nh gi¸ nghÖ thuËt? NÕu kh«ng cã nhu cÇu th× t¹i sao l¹i xuÊt hiÖn ngµy cµng nhiÒu nh÷ng s¶n phÈm phi nghÖ thuËt, phi thÈm mü trong ®êi sèng nghÖ thuËt hiÖn nay? VÊn ®Ò ®Æt ra lµ, chóng ta cÇn ph¶i nhËn thøc l¹i b¶n chÊt cña nhu cÇu thÈm mü vµ vai trß cña nã trong c¸c ho¹t ®éng th−ëng thøc, ®¸nh gi¸ vµ s¸ng t¹o nghÖ thuËt.

Tõ ®ã ®−a ra nh÷ng ®Þnh h−íng thÈm mü phï hîp cho c¸c ho¹t ®éng nghÖ thuËt, nh»m ph¶n ¸nh kÞp thêi, s©u s¾c ®êi sèng hiÖn thùc sinh ®éng, tho¶ m·n nhu cÇu th−ëng thøc v¨n ho¸ nghÖ thuËt cña quÇn chóng. V× nh÷ng lý do trªn, viÖc tiÕp tôc nghiªn cøu nhu cÇu thÈm mü vµ vai trß cña nhu cÇu thÈm mü trong c¸c ho¹t ®éng nghÖ thuËt, chØ ra nh÷ng ®Æc thï vµ kh¶ n¨ng t¸c ®éng cña nhu cÇu thÈm mü trong ho¹t ®éng ®¸nh gi¸, th−ëng thøc, s¸ng t¹o nghÖ thuËt lµ viÖc lµm cã ý nghÜa lý luËn vµ thùc tiÔn. (*) Tõ ®©y trë ®i: - Sè thø nhÊt chØ sè thø tù trong danh môc tµi liÖu tham kh¶o - Sè thø hai chØ sè trang trong tµi liÖu tham kh¶o TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi VÊn ®Ò nhu cÇu ®· ®−îc ®Æt ra vµ nghiªn cøu tõ nhiÒu gãc ®é: kinh tÕ häc, t©m lý häc, triÕt häc… §¸ng chó ý lµ vÊn ®Ò nhu cÇu thÈm mü vµ vai trß cña nã trong ho¹t ®éng nghÖ thuËt ®· ®−îc ®Æt ra nghiªn cøu trong lÞch sö mü häc.

Trong lÞch sö mü häc, Hªghen cã bµn ®Õn vÊn ®Ò nhu cÇu thÈm mü víi tÝnh c¸ch lµ nhu cÇu vÒ nghÖ thuËt. ¤ng kh¼ng ®Þnh nhu cÇu vÒ nghÖ thuËt lµ nhu cÇu hîp lý cña con ng−êi vµ viÖc tho¶ m·n nhu cÇu vÒ nghÖ thuËt lµ nÒn t¶ng tù do hîp lý cña con ng−êi. Tuy nhiªn, do xuÊt ph¸t tõ thÕ giíi quan duy t©m nªn Hªghen cho r»ng, viÖc tháa m·n nhu cÇu vÒ nghÖ thuËt sÏ ®em l¹i sù hµi lßng cao nhÊt, thËm chÝ lµ sù hµi lßng tuyÖt ®èi khi nã g¾n víi thÕ giíi quan vµ ý niÖm t«n gi¸o. §øng trªn lËp tr−êng duy vËt, M¸c vµ ¨nghen ®· xem xÐt vÊn ®Ò nhu cÇu trong mèi quan hÖ gi÷a s¶n xuÊt vµ tiªu dïng chñ yÕu th«ng qua c¸c t¸c phÈm: “Lêi nãi ®Çu” (trÝch c¸c b¶n th¶o kinh tÕ n¨m 1857 – 1858), “B¶n th¶o kinh tÕ triÕt häc 1844”.

Còng trong c¸c t¸c phÈm nµy, M¸c vµ ¨nghen ®· bµn ®Õn nhu cÇu thÈm mü víi t− c¸ch lµ nhu cÇu vÒ c¸i ®Ñp, ®ång thêi chØ ra c¸ch thøc tiªu dïng nhu cÇu vËt chÊt kh¸c víi c¸ch thøc tiªu dïng nhu cÇu vÒ tinh thÇn, ®iÒu nµy do ph−¬ng thøc s¶n xuÊt quy ®Þnh. Hai «ng ®· chØ ra, häat ®éng s¶n xuÊt cña con ng−êi bÞ quy ®Þnh bëi nhu cÇu thÓ x¸c trùc tiÕp nh−ng khi kh«ng bÞ nhu cÇu thÓ x¸c rµng buéc con ng−êi cã kh¶ n¨ng s¶n xuÊt ra ®êi sèng theo quy luËt c¸i ®Ñp. MÆc dï trong c¸c t¸c phÈm cña m×nh, M¸c vµ ¡nghen ch−a hÒ dïng ®Õn kh¸i niÖm nhu cÇu thÈm mü, nh−ng thùc chÊt c¸c «ng ®· chØ ra nh÷ng ®Æc tr−ng c¬ b¶n cña nhu cÇu thÈm mü vÒ mÆt b¶n chÊt, ®èi t−îng, ph−¬ng thøc tiªu dïng. §©y chÝnh lµ c¬ së cho nh÷ng nghiªn cøu sau nµy vÒ nhu cÇu thÈm mü vµ ®êi sèng nghÖ thuËt.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 Liªn quan ®Õn vÊn ®Ò nhu cÇu thÈm mü vµ vai trß cña nã trong ®êi sèng nghÖ thuËt, ph¶i kÓ ®Õn mét c«ng tr×nh nghiªn cøu quan träng cña c¸c häc gi¶ Liªn X« : “Nhu cÇu thÈm mü” cña I. Gi®arian Matxc¬va, 1976 , b¶n dÞch tiÕng ViÖt: do Hå Quý TruyÖn dÞch 3 ch−¬ng vµ b¶n dÞch cña V¨n BÝch 5 ch−¬ng. Trong c«ng tr×nh nµy, t¸c gi¶ Gi®arian ®· nghiªn cøu nhu cÇu thÈm mü d−íi gãc ®é t©m lý häc chØ ra nguån gèc ph¸t sinh cña nhu cÇu thÈm mü, c¸c quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ b¶n chÊt nhu cÇu thÈm mü, c¸c ®Æc tr−ng cña nã, nhu cÇu thÈm mü vµ ho¹t ®éng s¸ng t¹o nghÖ thuËt. §©y lµ mét c«ng tr×nh nghiªn cøu cã gi¸ trÞ, lµ t− liÖu quý gi¸ cho viÖc nghiªn cøu vÊn ®Ò nhu cÇu thÈm mü vµ vai trß cña nã trong ho¹t ®éng nghÖ thuËt.

ë trong n−íc, liªn quan ®Õn vÊn ®Ò nhu cÇu thÈm mü, ph¶i kÓ ®Õn c«ng tr×nh: “VÒ ®éng lùc cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ – x5 héi”, cña tËp thÓ c¸c t¸c gi¶ cña Trung t©m khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n quèc gia do GS. PTS Lª H÷u TÇng chñ biªn. ë ®©y, vÊn ®Ò nhu cÇu ®−îc nghiªn cøu d−íi gãc ®é triÕt häc, Nã ®−îc xem lµ mét trong nh÷ng ®éng lùc quan träng trong hÖ thèng c¸c ®éng lùc cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi. ViÖc xem xÐt nhu cÇu cña con ng−êi nãi chung d−íi gãc ®é triÕt häc lµ c¬ cë cho viÖc ®i s©u vµo nghiªn cøu nh÷ng d¹ng cô thÓ cña nhu cÇu.

Liªn quan gÇn h¬n víi vÊn ®Ò nhu cÇu thÈm mü vµ vai trß cña nã trong c¸c ho¹t ®éng nghÖ thuËt, ph¶i kÓ ®Õn c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ nhu cÇu v¨n ho¸ vµ thÞ hiÕu nghÖ thuËt cña tËp thÓ c¸c t¸c gi¶ cña ViÖn V¨n Ho¸ (Bé V¨n Ho¸): “Tho¶ m5n nhu cÇu v¨n ho¸ vµ n©ng cao thÞ hiÕu nghÖ thuËt”, Nxb V¨n ho¸ - Hµ néi, 1987. C«ng tr×nh ®· ®i vµo nghiªn cøu mét vÊn ®Ò quan träng trong ®êi sèng tinh thÇn cña con ng−êi ®ã lµ nhu cÇu v¨n hãa. ë ®©y, nhu cÇu thÈm mü ®−îc bµn ®Õn nh− lµ mét khÝa c¹nh cña nhu cÇu v¨n hãa, trong mét ph¹m vi h¹n hÑp vµ dõng l¹i ë mét sè tiªu chÝ nhÊt ®Þnh. Ngoµi ra, vÊn ®Ò nhu cÇu thÈm mü, vÊn ®Ò nghÖ thuËt vµ c¸c h×nh thøc ho¹t ®éng nghÖ thuËt, ®· ®−îc ®Æt ra vµ nghiªn cøu trong mét sè c«ng tr×nh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.