Nghiên Cứu Nhân Tố Ảnh Hưởng Tới Tỷ Suất Sinh Lợi Cổ Phiếu Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng tỷ suất sinh lợi các cổ phiếu trên thị trường chứng khoán việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Anh Kiệt
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Ngọc Định
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Nhân Tố Ảnh Hưởng Tới Tỷ Suất Sinh Lợi Cổ Phiếu Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang phát triển nhanh chóng, trở thành một kênh đầu tư hấp dẫn. Tuy nhiên, với bản chất còn non trẻ, thị trường này tiềm ẩn nhiều rủi ro. Việc đầu tư vào cổ phiếu không chỉ dựa vào lợi nhuận mà còn phải xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi. Nghiên cứu này nhằm phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam, từ đó giúp các nhà đầu tư có cái nhìn tổng quan hơn về rủi ro và lợi nhuận.

1.1 Lý do chọn đề tài nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam là một thị trường mới nổi, với nhiều biến động và rủi ro tiềm ẩn. Việc xem xét các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi là cần thiết để giảm thiểu rủi ro cho các nhà đầu tư. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa các yếu tố như đầu tư chứng khoán, rủi ro đầu tư, và lợi nhuận đầu tư.

1.2 Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu

Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá tác động của các nhân tố như thị trường, quy mô công ty, giá trị công ty, và mức thua lỗ tối đa đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Câu hỏi nghiên cứu sẽ tập trung vào việc liệu các nhân tố này có ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam hay không.

II. Cơ sở lý thuyết

Nghiên cứu của Bali và Cakici (2004) đã chỉ ra rằng quy mô công ty, tính thanh khoản, và mức thua lỗ tối đa có thể giải thích sự thay đổi trong tỷ suất sinh lợi. Các nghiên cứu khác cũng cho thấy rằng beta thị trường và biến động tổng thể không có tác động đáng kể đến tỷ suất sinh lợi. Điều này cho thấy rằng việc áp dụng các mô hình như Fama-French có thể giúp hiểu rõ hơn về các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu.

2.1 Các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới

Nghiên cứu của Fama và French (1993) đã chỉ ra rằng các nhân tố như quy mô và giá trị có thể giải thích sự khác biệt trong tỷ suất sinh lợi. Nghiên cứu tại Đài Loan cũng cho thấy rằng VaR có thể giải thích cho tỷ suất sinh lợi trung bình, đặc biệt là đối với các công ty lớn. Những kết quả này cho thấy rằng việc áp dụng các mô hình đa nhân tố là cần thiết để phân tích tỷ suất sinh lợi.

2.2 Các nghiên cứu thực nghiệm ở Việt Nam

Tại Việt Nam, một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng các nhân tố như tâm lý thị trường và chính sách tài chính có ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Việc phân tích các nhân tố này sẽ giúp các nhà đầu tư có cái nhìn rõ hơn về rủi ro và lợi nhuận trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam.

III. Phương pháp và dữ liệu nghiên cứu

Nghiên cứu này sử dụng mô hình hồi quy để phân tích mối quan hệ giữa các nhân tố và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Dữ liệu được thu thập từ các công ty niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong giai đoạn từ 2008 đến 2012. Phương pháp hồi quy chéo và hồi quy chuỗi thời gian sẽ được áp dụng để xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến tỷ suất sinh lợi.

3.1 Mô hình nghiên cứu

Mô hình nghiên cứu sẽ bao gồm các nhân tố như thị trường, quy mô công ty, giá trị công ty, và mức thua lỗ tối đa. Các biến này sẽ được đưa vào mô hình hồi quy để phân tích mối quan hệ với tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Việc xác định các biến này là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu.

3.2 Dữ liệu và phương pháp thu thập

Dữ liệu sẽ được thu thập từ các báo cáo tài chính của các công ty niêm yết, cũng như từ các nguồn thông tin tài chính khác. Phương pháp thu thập dữ liệu sẽ đảm bảo tính chính xác và đầy đủ, từ đó giúp cho việc phân tích và đánh giá kết quả nghiên cứu được chính xác hơn.

IV. Kết quả nghiên cứu và phân tích

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các nhân tố như thị trường, quy mô công ty, và giá trị công ty có tác động đáng kể đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Phân tích hồi quy cho thấy rằng VaR cũng có ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi, đặc biệt trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam. Những kết quả này cung cấp bằng chứng cho thấy rằng việc xem xét các nhân tố này là cần thiết để giảm thiểu rủi ro cho các nhà đầu tư.

4.1 Phân loại danh mục

Danh mục cổ phiếu được phân loại dựa trên các nhân tố như quy mô và giá trị. Việc phân loại này giúp các nhà đầu tư có cái nhìn rõ hơn về các nhóm cổ phiếu và khả năng sinh lợi của chúng. Các nhóm cổ phiếu này sẽ được phân tích để xác định mối quan hệ với tỷ suất sinh lợi.

4.2 Kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy rằng các nhân tố như thị trường, quy mô công ty, và giá trị công ty có tác động tích cực đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Điều này cho thấy rằng việc áp dụng các mô hình đa nhân tố là cần thiết để phân tích và dự đoán tỷ suất sinh lợi trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam.

V. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các nhân tố như thị trường, quy mô công ty, và giá trị công ty có ảnh hưởng đáng kể đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Các nhà đầu tư nên xem xét các nhân tố này khi đưa ra quyết định đầu tư. Ngoài ra, cần có thêm các nghiên cứu sâu hơn để xác định rõ hơn về mối quan hệ giữa các nhân tố và tỷ suất sinh lợi.

5.1 Kết luận

Kết luận cho thấy rằng việc xem xét các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi là rất quan trọng trong việc đưa ra quyết định đầu tư. Các nhà đầu tư cần phải có cái nhìn tổng quan về các yếu tố này để giảm thiểu rủi ro và tối đa hóa lợi nhuận.

5.2 Kiến nghị

Cần có các chính sách hỗ trợ từ phía nhà nước và các tổ chức tài chính để giúp các nhà đầu tư có thêm thông tin và kiến thức về thị trường chứng khoán. Ngoài ra, các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi để cung cấp thêm thông tin cho các nhà đầu tư.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I GIỚI THIỆU Với sự phát triển nhanh chóng của thị trường chứng khoán Việt Nam, việc đầu tư vào lĩnh vực chứng khoán trở thành một kênh đầu tư khá hấp dẫn, đem đến lợi nhuận cho các nhà đầu tư. Tuy nhiên, với bản chất là thị trường mới nổi, còn non trẻ và chứa nhiều biến động thì việc đầu tư vào thị trường chứng khoán Việt Nam cũng chứa đựng không ít rủi ro. Điều này được thể hiện khá rõ qua tình hình biến động chỉ số thị trường chứng khoán như VN – Index. Đã có nhiều nghiên cứu phân tích các nhân tố tác động đến thị trường chứng khoán, như chính sách cổ tức, tâm lý hành vi của các nhà đầu tư, chính sách lãi suất có tác động như thế nào đến tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam…Trong đó, nhân tố quan trọng không thể phủ nhận là kiến thức và tâm lý của nhà đầu tư.

Khi một nhà đầu tư thiếu kiến thức về đầu tư chứng khoán, một mặt sẽ thấy lúng túng trước những thông tin và báo cáo của các công ty công bố, cũng như thông tin về thị trường, mặt khác sẽ càng lúng túng hơn khi đọc các báo cáo, dự báo, dự đoán của các tổ chức tài chính lớn trên thế giới nhận định và dự báo về thị trường chứng khoán Việt Nam. Do vậy, việc nghiên cứu ứng dụng các lý thuyết đầu tư tài chính hiện đại vào thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn hiện nay là một việc hết sức quan trọng và cấp thiết. Hơn nữa, đã có nhiều nghiên cứu trên thế giới trong việc ứng dụng các lý thuyết đầu tư tài chính vào thị trường chứng khoán, đặc biệt là các nghiên cứu thực nghiệm trên các thị trường chứng khoán mới nổi đã cho những kết quả có ý nghĩa vô cùng thiết thực, điều đó càng khẳng định thêm tính đúng đắn và tính thực nghiệm của các mô hình. Trong tình hình lên xuống khá thất thường của thị trường chứng khoán Việt Nam, thì việc xem xét thêm các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu để giảm 123doc 3 thiểu các rủi ro cho tất cả các nhà đầu tư nói chung và các nhà đầu tư cá nhân nói riêng là một bài toán khó.1 Lý do chọn đề tài nghiên cứu: Thị trường chứng khoán Việt Nam là thị trường mới nổi, chứa đựng nhiều biến động và rủi ro tiềm ẩn nội tại phụ thuộc vào biến động của nền kinh tế vĩ mô và bản thân của các doanh nghiệp.

Tình hình biến động của thị trường chứng khoán Việt Nam khá mạnh ảnh hưởng đến rủi ro cho các nhà đầu tư. Vì vậy việc xem xét các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu để giảm thiểu các rủi ro cho các nhà đầu tư mang tính cấp thiết. Để tối đa hóa danh mục đầu tư các nhà đầu tư đánh giá dựa trên hai nhân tố là rủi ro và tỷ suất sinh lợi. Tất cả các quyết định đầu tư đều dựa trên hai nhân tố này và những tác động của chúng đối với vốn đầu tư.

Trong những năm 1960 sự ra đời của mô hình CAPM thể hiện mối tương quan giữa rủi ro và suất sinh lợi mà cơ sở là lý thuyết danh mục của Markowitz(1959). Mô hình thể hiện mối quan hệ dương giữa tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của chứng khoán và hệ số beta chứng khoán. Đến năm 1992, Fama – French cho rằng Beta thị trường trong mô hình CAPM không giải thích được tỷ suất sinh lợi kỳ vọng chứng khoán ở Mỹ thời kỳ 1962 – 1990. Vì vậy ông đưa vào 2 nhân tố là quy mô và tỷ số giá trị sổ sách trên giá trị thị trường (BE/ME) để giải thích cho tỷ suất sinh lợi vượt trội của cổ phiếu.Bali và Nusret Cakici cung cấp bằng chứng thực nghiệm rằng quy mô công ty, tính thanh khoản, và mức thua lỗ tối đa giải thích sự thay đổi chéo trong tỷ suất sinh lợi kỳ vọng vượt trội của cổ phiếu, trong khi beta thị trường và sự biến động tổng thể thì hầu như không làm thay đổi tỷ suất sinh lợi kỳ vọng đại diện cho công ty.

Vì vậy, trong luận 123doc 4 văn này tác giả nghiên cứu các nhân tố trên có tác động như thế nào đến tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam.2 Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu: Đánh giá ảnh hưởng của nhân tố thị trường (RM – RF), nhân tố quy mô công ty (SMB), nhân tố giá trị công ty (HML), nhân tố mức thua lỗ tối đa của công ty Value_at_risk (VaR) có tác động đến tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Câu hỏi nghiên cứu là:  Nhân tố thị trường (RM – RF) có tác động đến tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam?  Nhân tố quy mô công ty (SMB) có tác động đến tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam?  Nhân tố giá trị công ty (HML) có tác động đến tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam?  Nhân tố mức thua lỗ tối đa công ty (VaR) có tác động đến tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam? 1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu: Tác giả dựa theo nghiên cứu của Bali và Cakici (2004) để xây dựng mô hình 4 nhân tố tác động đến tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của các cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam (bao gồm các cổ phiếu trên SGDCK TP. Phạm vi nghiên cứu: tập trung vào việc thu thập dữ liệu, phân tích, kiểm định tính phù hợp của mô hình 4 nhân tố gồm các nhân tố mô hình Fama – French và VaR đến tỷ suất sinh lợi cho các cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Dữ liệu quan sát là tất cả các công ty phi tài chính trên sàn HOSE và HNX giai đoạn 01/01/2008 đến 30/06/2012 gồm giá chứng khoán, chỉ số VN- 123doc 5 Index, chỉ số HNX, giá trị giao dịch của cổ phiếu, lãi suất trái phiếu chính phủ, báo cáo tài chính của công ty niêm yết để tính giá trị sổ sách, giá trị vốn hóa thị trường, tỷ suất sinh lợi của danh mục….4 Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu trong luận văn này là sử dụng mô hình kinh tế lượng để nghiên cứu mối tương quan giữa các biến trong mô hình, sử dụng phương pháp hồi quy bình phương bé nhất OLS gồm hồi quy chéo và hồi quy chuỗi thời gian để xác định mức độ giải thích của các biến trong mô hình từ đó kiểm định tính phù hợp của mô hình nghiên cứu với điều kiện thực tế thông qua các công việc:  Xác định mẫu nghiên cứu;  Giới thiệu mô hình nghiên cứu để mô tả mối quan hệ giữa các biến nghiên cứu;  Đưa ra giả thuyết mô hình nghiên cứu;  Xác định và tính toán các biến trong mô hình.

Dữ liệu được sử dụng để kiểm định mô hình thông qua dữ liệu thứ cấp cần thiết thu thập được từ website về chứng khoán, tài chính cũng như thông tin của các công ty trong nghiên cứu này.5 Giới hạn của đề tài nghiên cứu Với các giới hạn về đối tượng và thời gian nghiên cứu nói trên, nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các cổ phiếu của các công ty niêm yết tại sàn HOSE và sàn HNX trước ngày 30/06/2012 có đầy đủ dữ liệu. Số liệu về giá và các báo cáo tài chính của các công ty này được thu thập trong khoảng thời gian từ 01/01/2008 đến 30/06/2012. Ngoài ra, nghiên cứu chỉ tập trung vào các cổ phiếu niêm yết trên SGDCK TP.HCM (HOSE) và SGDCK Hà Nội (HNX); không nghiên cứu thị trường UPCOM và thị trường chứng khoán phi tập trung (OTC) mà hoạt động của các thị trường này được xem là khá sôi nổi 123doc 6 và chứa nhiều rủi ro, do chưa minh bạch trong việc cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư chứng khoán. 123doc 7 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới: 2.1 Nghiên cứu của Bali-Cakici (2004) trên thị trường chứng khoán Mỹ giai đoạn 1963-2001: Năm 2004, Nusret Cakici một giáo sư tài chính của trường đại học NewYork cùng Turan G.Bali, trợ lý giáo sư tiến hành nghiên cứu kiểm định có hay không khả năng mất vốn tối đa đo lường bởi Value-at-Risk (VaR) có giải thích lên suất sinh lợi kỳ vọng bằng phương pháp hồi quy chéo và hồi quy chuỗi thời gian.

Bài nghiên cứu này cung cấp bằng chứng thực nghiệm rằng quy mô công ty, tính thanh khoản, và VaR giải thích sự thay đổi trong tỷ suất sinh lợi kỳ vọng, trong khi beta thị trường và sự biến động tổng thể của tỷ suất sinh lợi cổ phiếu thì hầu như không làm thay đổi tỷ suất sinh lợi kỳ vọng đại diện cho mức độ công ty. Mối quan hệ cùng chiều giữa tỷ suất sinh lợi trung bình và VaR sẽ mạnh hơn khi áp dụng cho các mức giới hạn đầu tư và mức xác suất lỗ khác nhau. Ngoài ra hồi quy chéo đại diện cho mức độ công ty, nghiên cứu này kiểm tra thực nghiệm của phương pháp VaR đối với danh mục sử dụng phương pháp tiếp cận chuỗi thời gian. Kết quả dựa trên 25 danh mục quy mô và giá trị sổ sách trên giá trị thị trường (BE/ME) của Fama- French (1993) chỉ ra rằng phương pháp VaR có giải thích mạnh mẽ sau khi kiểm soát được đặc điểm của tỷ suất sinh lợi thị trường, quy mô, tỷ lệ giá trị sổ sách trên giá trị thị trường và tính thanh khoản.2 Nghiên cứu tại thị trường chứng khoán đang phát triển Đài Loan giai đoạn 1995 đến 2008: Nghiên cứu “VaR và tỷ suất sinh lợi kỳ vọng chéo: Một bằng chứng ở thị trường mới nổi” của giáo sư Dar-Hsin Chen của trường đại học quốc gia 123doc 8 Đài Bắc, Đài Loan (National Taipei University, Taiwan).

Dựa theo nghiên cứu của Bali và Cakici (2004), nghiên cứu này nghiên cứu mức độ giải thích của Beta thị trường, quy mô công ty và tỷ số (BE/ME) cũng như VaR ảnh hưởng lên suất sinh lợi kỳ vọng của thị trường chứng khoán đang phát triển Đài Loan. Đề tài nghiên cứu toàn bộ các chứng khoán trên thị trường chứng khoán TSEC trong giai đoạn từ tháng 1/1995 đến tháng 12/2008, dữ liệu lấy theo tháng (168 tháng).