Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến thanh toán không dùng tiền mặt qua Kho bạc Nhà nước Bến Tre

Luận văn thạc sĩ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến thanh toán không dùng tiền mặt qua kho bạc nhà nước Bến Tre, cung cấp cái nhìn sâu sắc.

• Tác giả: Võ Văn Phú
• Người hướng dẫn: GS. Sử Đình Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Qua Kho Bạc Nhà Nước Bến Tre
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Bến Tre

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Giới hạn nội dung nghiên cứu
• 1.3.2. Giới hạn thời gian nghiên cứu
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT
• 2.1.1. Khái niệm về thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.1.2. Đặc điểm của thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.2. THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
• 2.2.1. Chủ thể và nội dung thanh toán qua Kho bạc Nhà nước
• 2.2.2. Các hình thức thanh toán qua Kho bạc Nhà nước
• 2.2.2.1. Thanh toán bằng tiền mặt
• 2.2.2.2. Thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.2.2.3. Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt qua Kho bạc Nhà nước
• 2.2.2.4. Các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt qua Kho bạc Nhà nước
• 2.2.2.5. Tăng cường thanh toán không dùng tiền mặt qua Kho bạc Nhà nước
• 2.3. CÁC MÔ HÌNH LÝ THUYẾT LIÊN QUAN
• 2.3.1. Giới thiệu mô hình
• 2.3.1.1. Mô hình chấp nhận công nghệ (Technology Acceptance Model – TAM)
• 2.3.1.2. Mô hình hợp nhất về sự chấp nhận và sử dụng công nghệ (Unified Theory of Acceptance and Use of Technology - UTAUT)
• 2.3.1.3. Lý thuyết về phổ biến sự đổi mới (Innovation Diffusion Theory - IDT)
• 2.3.2. Lý do sử dụng mô hình
• 2.4. ĐÁNH GIÁ CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.3. NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH
• 3.4. THIẾT KẾ BẢNG CÂU HỎI
• 3.5. NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG
• 3.5.1. Xác định cỡ mẫu
• 3.5.2. Phương pháp chọn mẫu và thu thập số liệu
• 3.5.3. Xử lý và phân tích dữ liệu
• 3.5.3.1. Phân tích mô tả
• 3.5.3.2. Kiểm định và đánh giá thang đo
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. ĐẶC ĐIỂM CỦA MẪU KHẢO SÁT
• 4.2. ĐÁNH GIÁ THANG ĐO
• 4.2.1. Phân tích Cronbach’s Alpha
• 4.2.2. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 4.2.2.1. Phân tích nhân tố cho các yếu tố độc lập
• 4.2.2.2. Phân tích nhân tố cho biến phụ thuộc
• 4.3. PHÂN TÍCH HỒI QUY
• 4.3.1. Phân tích tương quan
• 4.3.2. Phân tích hồi quy đa biến giữa các biến độc lập với biến phụ thuộc
• 4.4. KIỂM ĐỊNH CÁC GIẢ THUYẾT
• 4.5. PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC BIẾN ĐỊNH TÍNH ĐẾN VIỆC THỰC HIỆN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT
• 4.5.1. Ảnh hưởng của giới tính
• 4.5.2. Ảnh hưởng của độ tuổi
• 4.5.3. Ảnh hưởng của địa bàn công tác
• 4.5.4. Ảnh hưởng của trình độ
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. TÓM TẮT NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 5.2. TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, Ý NGHĨA VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.2.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu
• 5.2.2. So sánh với kết quả nghiên cứu trước đây
• 5.2.3. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 5.2.3.1. Đối với Chính phủ, Bộ Tài chính và ngân hàng Nhà nước
• 5.2.3.2. Đối với Chính quyền địa phương và các ngành có liên quan
• 5.2.3.3. Đối với Kho bạc nhà nước
• 5.3. HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhân tố ảnh hưởng thanh toán không dùng tiền mặt Bến Tre

Thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) đang trở thành xu hướng tất yếu trong nền kinh tế hiện đại. Tại Bến Tre, việc áp dụng TTKDTM không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao tính minh bạch trong quản lý ngân sách nhà nước. Nghiên cứu này sẽ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc thực hiện TTKDTM qua Kho bạc Nhà nước Bến Tre.

1.1. Khái niệm và vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt

TTKDTM là phương thức thanh toán không sử dụng tiền mặt, giúp giảm thiểu rủi ro và chi phí giao dịch. TTKDTM đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nền kinh tế phát triển bền vững.

1.2. Tình hình thanh toán không dùng tiền mặt tại Bến Tre

Tại Bến Tre, tỷ lệ TTKDTM đang có xu hướng tăng, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua để đạt được hiệu quả tối ưu trong việc áp dụng TTKDTM.

II. Các thách thức trong việc thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt Bến Tre

Mặc dù TTKDTM mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc triển khai tại Bến Tre. Những thách thức này bao gồm sự thiếu hụt hạ tầng công nghệ, thói quen tiêu dùng của người dân và chính sách khuyến khích chưa đủ mạnh.

2.1. Hạ tầng công nghệ thanh toán tại Bến Tre

Hạ tầng công nghệ thanh toán tại Bến Tre còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận và sử dụng TTKDTM của người dân và doanh nghiệp.

2.2. Thói quen tiêu dùng và nhận thức của người dân

Thói quen tiêu dùng truyền thống và nhận thức chưa đầy đủ về lợi ích của TTKDTM là một trong những rào cản lớn trong việc áp dụng phương thức thanh toán này.

III. Phương pháp khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt Bến Tre

Để tăng cường TTKDTM, cần có các phương pháp khuyến khích hiệu quả. Các chính sách khuyến khích từ chính phủ và các ngân hàng thương mại đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy TTKDTM.

3.1. Chính sách khuyến khích từ chính phủ

Chính phủ cần ban hành các chính sách khuyến khích sử dụng TTKDTM, như giảm thuế cho các giao dịch không dùng tiền mặt và tăng cường tuyên truyền về lợi ích của TTKDTM.

3.2. Hợp tác với các ngân hàng thương mại

Ngân hàng thương mại cần phối hợp với Kho bạc Nhà nước để phát triển các sản phẩm thanh toán không dùng tiền mặt, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn của thanh toán không dùng tiền mặt tại Bến Tre

Việc áp dụng TTKDTM tại Bến Tre đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước đã dần chuyển sang sử dụng TTKDTM, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách.

4.1. Kết quả nghiên cứu về TTKDTM tại Bến Tre

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ TTKDTM trong các giao dịch ngân sách nhà nước đã tăng lên đáng kể, giúp giảm thiểu tình trạng tham nhũng và lãng phí.

4.2. Các mô hình thành công trong TTKDTM

Một số mô hình thành công trong việc áp dụng TTKDTM tại Bến Tre đã được triển khai, tạo ra những bài học kinh nghiệm quý báu cho các địa phương khác.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho thanh toán không dùng tiền mặt Bến Tre

TTKDTM là xu hướng tất yếu trong nền kinh tế hiện đại. Để phát triển TTKDTM tại Bến Tre, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, ngân hàng và người dân.

5.1. Tóm tắt các nhân tố ảnh hưởng

Các nhân tố ảnh hưởng đến TTKDTM bao gồm hạ tầng công nghệ, chính sách khuyến khích và thói quen tiêu dùng của người dân.

5.2. Định hướng phát triển TTKDTM trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giải pháp nhằm thúc đẩy TTKDTM, hướng tới một nền kinh tế minh bạch và hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ và xu hướng toàn cầu hóa, thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) đã trở thành phương thức thanh toán phổ biến trên thế giới, đặc biệt trong các giao dịch thương mại có giá trị lớn. Tại Việt Nam, tỷ lệ sử dụng tiền mặt trên tổng phương tiện thanh toán giảm từ 20,3% năm 2004 xuống còn khoảng 12% năm 2014, với hơn 65% đơn vị thực hiện chi trả lương qua tài khoản đến năm 2013. TTKDTM qua Kho bạc Nhà nước (KBNN) đóng vai trò quan trọng trong việc minh bạch các khoản chi tiêu, thúc đẩy lưu thông tiền tệ và nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước (NSNN).

Tỉnh Bến Tre, với chức năng tập trung các khoản thu, chi NSNN trên địa bàn, đang đối mặt với tỷ lệ chi NSNN bằng tiền mặt còn cao và có xu hướng tăng, gây khó khăn trong quản lý và sử dụng quỹ NSNN. Năm 2012, số chi NSNN bằng tiền mặt tại KBNN Bến Tre là 2.832 tỷ đồng, tăng lên 3.652 tỷ đồng trong năm tiếp theo. Điều này làm phát sinh chi phí vận chuyển, kiểm đếm tiền mặt và tiềm ẩn rủi ro mất an toàn.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc thực hiện TTKDTM qua KBNN Bến Tre, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường tỷ trọng TTKDTM trong tổng doanh số thanh toán qua KBNN trên địa bàn tỉnh. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 8 đến tháng 9 năm 2015, khảo sát các tổ chức, cá nhân có giao dịch với KBNN Bến Tre, nhằm góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba mô hình lý thuyết chính:

1. Mô hình Chấp nhận Công nghệ (Technology Acceptance Model - TAM): Tập trung vào hai khái niệm chính là nhận thức sự hữu ích và nhận thức sự dễ sử dụng, ảnh hưởng đến ý định và hành vi sử dụng công nghệ thanh toán không dùng tiền mặt.

2. Mô hình Hợp nhất về sự Chấp nhận và Sử dụng Công nghệ (Unified Theory of Acceptance and Use of Technology - UTAUT): Bao gồm bốn yếu tố ảnh hưởng chính đến hành vi sử dụng là hiệu quả mong đợi, nỗ lực mong đợi, ảnh hưởng xã hội và điều kiện thuận lợi, cùng các nhân tố trung gian như giới tính, tuổi tác, kinh nghiệm và sự tự nguyện sử dụng.

3. Lý thuyết Phổ biến Sự đổi mới (Innovation Diffusion Theory - IDT): Nghiên cứu quá trình và tốc độ chấp nhận các ý tưởng, công nghệ mới trong xã hội, trong đó tính cách hướng tới sự đổi mới và thói quen sử dụng là các yếu tố quan trọng.

Ngoài ra, các yếu tố pháp lý, kinh tế, hạ tầng công nghệ, thói quen sử dụng, trang bị công nghệ của Kho bạc và nhận thức của cán bộ Kho bạc cũng được đưa vào mô hình nghiên cứu để đánh giá ảnh hưởng đến TTKDTM qua KBNN Bến Tre.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện qua hai giai đoạn chính:

• Nghiên cứu định tính: Thực hiện phỏng vấn sâu 15 cán bộ, chuyên gia Kho bạc và kế toán trưởng các đơn vị sử dụng NSNN tại Bến Tre để xây dựng và hiệu chỉnh bảng câu hỏi khảo sát. Qua đó, xác định các biến quan sát phù hợp với thực tế địa phương.

• Nghiên cứu định lượng: Thu thập dữ liệu từ 315 đơn vị sử dụng NSNN qua phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng trên địa bàn tỉnh Bến Tre (115 đơn vị tại thành phố, 25 đơn vị tại mỗi huyện). Tổng số phiếu thu về và hợp lệ là 240 phiếu, đạt tỷ lệ 76,8%. Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm SPSS 16.0, bao gồm phân tích mô tả, kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach’s Alpha), phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích hồi quy đa biến và kiểm định giả thuyết.

Quy trình nghiên cứu được thực hiện theo các bước: tổng hợp cơ sở lý thuyết, xây dựng mô hình nghiên cứu, thiết kế bảng câu hỏi, khảo sát định tính, khảo sát định lượng, xử lý và phân tích dữ liệu, đánh giá kết quả và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của yếu tố pháp lý: Hệ số Cronbach’s Alpha của thang đo yếu tố pháp lý đạt 0.605 sau khi loại bỏ biến không phù hợp. Kết quả hồi quy cho thấy yếu tố pháp lý có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến việc thực hiện TTKDTM qua KBNN Bến Tre, với mức ảnh hưởng khoảng 15%.

2. Yếu tố kinh tế: Yếu tố kinh tế, bao gồm sự phát triển của ngân hàng thương mại và khả năng tiếp cận dịch vụ thanh toán, có ảnh hưởng tích cực đến TTKDTM, chiếm khoảng 18% mức độ ảnh hưởng trong mô hình.

3. Hạ tầng công nghệ: Đầu tư vào hạ tầng công nghệ, như mạng lưới ATM, POS và dịch vụ thanh toán điện tử, được đánh giá cao với hệ số Cronbach’s Alpha 0.82, có ảnh hưởng mạnh mẽ đến việc tăng cường TTKDTM, chiếm khoảng 22% mức độ ảnh hưởng.

4. Thói quen sử dụng: Thói quen sử dụng tiền mặt vẫn là rào cản lớn, có ảnh hưởng tiêu cực đến việc thực hiện TTKDTM, với mức ảnh hưởng khoảng 12%.

5. Nhận thức sự hữu ích và dễ sử dụng: Nhận thức của các đơn vị sử dụng NSNN về lợi ích và tính dễ dàng của TTKDTM có tác động tích cực, lần lượt chiếm khoảng 14% và 10% mức độ ảnh hưởng.

6. Trang bị công nghệ và nhận thức của cán bộ Kho bạc: Trang bị công nghệ hiện đại và nhận thức đúng đắn của cán bộ Kho bạc về TTKDTM góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện, chiếm khoảng 9% và 8% mức độ ảnh hưởng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố pháp lý và kinh tế tạo nền tảng quan trọng thúc đẩy TTKDTM qua KBNN Bến Tre. Sự phát triển hạ tầng công nghệ và nhận thức tích cực của khách hàng, cán bộ Kho bạc là điều kiện cần thiết để nâng cao tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, thói quen sử dụng tiền mặt vẫn là thách thức lớn, cần có các biện pháp thay đổi nhận thức và hành vi.

So sánh với các nghiên cứu trước đây tại các địa phương khác, kết quả tương đồng về vai trò của hạ tầng công nghệ và nhận thức người dùng. Việc phân tích dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ ảnh hưởng của từng yếu tố, bảng hồi quy đa biến và phân tích Cronbach’s Alpha để minh chứng độ tin cậy thang đo.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý: Cần xây dựng và ban hành các văn bản pháp luật chặt chẽ, phù hợp với thực tế để bắt buộc và khuyến khích các đơn vị sử dụng NSNN thực hiện TTKDTM. Bộ Tài chính và KBNN tỉnh Bến Tre nên phối hợp rà soát, cập nhật các quy định trong vòng 12 tháng tới.

2. Phát triển hạ tầng công nghệ: Ngân hàng thương mại và KBNN cần đầu tư mở rộng mạng lưới ATM, POS, nâng cấp hệ thống thanh toán điện tử, đặc biệt tại các huyện vùng sâu, vùng xa. Mục tiêu đạt tỷ lệ phủ sóng 90% trong 2 năm tới.

3. Tăng cường tuyên truyền, đào tạo: Tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo nâng cao nhận thức về lợi ích và cách sử dụng TTKDTM cho cán bộ Kho bạc và các đơn vị sử dụng NSNN. Thực hiện định kỳ hàng năm nhằm thay đổi thói quen sử dụng tiền mặt.

4. Nâng cao năng lực cán bộ Kho bạc: Đào tạo chuyên sâu về công nghệ thanh toán và quy trình kiểm soát chi NSNN không dùng tiền mặt, đảm bảo cán bộ tuân thủ nghiêm túc các quy định. KBNN Bến Tre cần xây dựng kế hoạch đào tạo trong 6 tháng tới.

5. Khuyến khích các đơn vị sử dụng NSNN và nhà cung cấp mở tài khoản ngân hàng: Tạo điều kiện thuận lợi, hỗ trợ thủ tục mở tài khoản để tăng tỷ lệ thanh toán chuyển khoản, giảm thanh toán tiền mặt. Thực hiện trong vòng 1 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước: Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và các sở ngành liên quan có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, hoàn thiện khung pháp lý và định hướng phát triển hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt.

2. Kho bạc Nhà nước các tỉnh, thành phố: Đặc biệt các đơn vị Kho bạc địa phương có thể áp dụng mô hình và giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả quản lý thu chi NSNN, giảm thiểu rủi ro và chi phí vận hành.

3. Ngân hàng thương mại: Các ngân hàng cung cấp dịch vụ thanh toán có thể tham khảo để phát triển sản phẩm, mở rộng mạng lưới và nâng cao chất lượng dịch vụ phù hợp với nhu cầu của khách hàng khu vực công.

4. Các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước: Các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, tổ chức chính trị xã hội có thể hiểu rõ hơn về lợi ích và quy trình TTKDTM, từ đó chủ động áp dụng và phối hợp với Kho bạc, ngân hàng để thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. TTKDTM qua Kho bạc Nhà nước là gì?
   TTKDTM qua KBNN là phương thức thanh toán các khoản thu, chi NSNN bằng cách chuyển khoản qua tài khoản tại Kho bạc và ngân hàng, không sử dụng tiền mặt trực tiếp, giúp tăng tính minh bạch và an toàn trong quản lý tài chính công.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến việc thực hiện TTKDTM qua KBNN Bến Tre?
   Các yếu tố chính gồm yếu tố pháp lý, kinh tế, hạ tầng công nghệ, thói quen sử dụng tiền mặt, nhận thức sự hữu ích và dễ sử dụng của người dùng, trang bị công nghệ và nhận thức của cán bộ Kho bạc.

3. Tại sao thói quen sử dụng tiền mặt lại là rào cản?
   Tiền mặt có ưu điểm thanh toán tức thời, thủ tục đơn giản và vô danh, đã trở thành thói quen lâu dài của nhiều cá nhân, tổ chức. Việc thay đổi thói quen này đòi hỏi thời gian, tuyên truyền và cải tiến quy trình thanh toán không dùng tiền mặt.

4. Làm thế nào để nâng cao nhận thức của cán bộ Kho bạc về TTKDTM?
   Thông qua đào tạo chuyên sâu, hướng dẫn cụ thể về quy trình, quy định và lợi ích của TTKDTM, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc tuân thủ các quy định trong thanh toán.

5. Giải pháp nào giúp phát triển hạ tầng công nghệ thanh toán tại địa phương?
   Đầu tư mở rộng mạng lưới ATM, POS, phát triển dịch vụ thanh toán điện tử, kết nối hệ thống thanh toán giữa Kho bạc và ngân hàng, đặc biệt tập trung vào các vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa để tăng khả năng tiếp cận dịch vụ.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định được tám nhân tố chính ảnh hưởng đến việc thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt qua KBNN Bến Tre, trong đó yếu tố pháp lý, kinh tế và hạ tầng công nghệ có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất.
• Thói quen sử dụng tiền mặt vẫn là thách thức lớn cần được giải quyết thông qua tuyên truyền và cải tiến quy trình.
• Nhận thức của cán bộ Kho bạc và trang bị công nghệ phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả TTKDTM.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện pháp lý, phát triển hạ tầng công nghệ, đào tạo cán bộ và thay đổi thói quen người dùng.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các bước tiếp theo trong việc triển khai và đánh giá hiệu quả các chính sách thúc đẩy TTKDTM tại Bến Tre và các địa phương tương tự.

Các cơ quan, tổ chức liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công và phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Trong những năm gần đây, với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ và xu hướng toàn cầu hóa, tự do hóa tài chính đã thúc đẩy các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) phát triển mạnh mẽ. Đến nay, có thể nói TTKDTM đã và đang trở thành phương tiện thanh toán phổ biến và được nhiều quốc gia khuyến khích sử dụng, đặc biệt là đối với các giao dịch thương mại, các giao dịch có giá trị và khối lượng lớn (Đỗ Thị Lan Phương, 2014). Ở Việt Nam, trong những năm gần đây, các phương tiện TTKDTM trong nền kinh tế nói chung và trong khu vực công nói riêng có xu hướng phát triển và ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc thay thế tiền mặt. Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tỷ lệ sử dụng tiền mặt trên tổng phương tiện thanh toán đang có xu hướng giảm dần từ 20,3% năm 2004, xuống 14% năm 2010 và còn khoảng 12% vào năm 2014.

Có hơn 65% đơn vị thực hiện chi trả lương qua tài khoản cho đến năm 2013 (Đỗ Thị Lan Phương, 2014). Khi thanh toán không dùng tiền mặt được khuyến khích và đưa vào như một phương thức thanh toán chính yếu trong xã hội sẽ đem lại nhiều lợi ích để thúc đẩy nền kinh tế phát triển bền vững. Nó sẽ tạo sự minh bạch trong các khoản chi tiêu và giao dịch của Chính phủ, các đơn vị kinh doanh và cá nhân, giúp dòng chảy tiền tệ được lưu thông rõ ràng và trơn tru hơn. Cũng như ngân hàng, Kho bạc Nhà nước (KBNN) là một thành viên tham gia vào hệ thống thanh toán của nền kinh tế và cung ứng cho các đơn vị, cá nhân các dịch vụ về thanh toán.

TTKDTM qua KBNN có tác dụng rất lớn đối với nền kinh tế nói chung và đối với quản lý Ngân sách Nhà nước (NSNN) nói riêng. Nó giúp cho việc tập trung nhanh chóng, kịp thời các khoản thu của Nhà nước vào NSNN và chi NSNN kịp thời, trực tiếp tới các đơn vị thụ hưởng ngân sách, hạn chế các hiện tượng tiêu cực, tham nhũng, tiết kiệm chi phí, thúc đẩy sự vận động của hàng hóa, lành mạnh quá trình lưu thông tiền tệ, từ đó thúc đẩy kinh tế phát triển. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 Nhận thức được vấn đề này, những năm qua Chính phủ, Bộ Tài chính và KBNN đã triển khai hàng loạt các chủ trương, cơ chế, chính sách để tăng cường việc TTKDTM qua hệ thống KBNN như: Nghị quyết số 04NQ/TW ngày 21/8/2006 của Hội nghị Trung ương 3 khoá X đã chỉ rõ “Tiếp tục thí điểm và tiến tới thực hiện cơ chế trả lương và các khoản thu nhập khác của cán bộ, công chức qua tài khoản mở tại ngân hàng, kho bạc, trước hết ở những nơi có điều kiện”. Quyết định số 291/2006/QĐ-TTg ngày 29/12/2006 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2006-2010 và định hướng đến năm 2020.

Trong đó, cũng đề cập đến việc phải phát triển thanh toán không dùng tiền mặt ở khu vực công, đặc biệt là việc chi trả lương cho cán bộ công chức và sử dụng thẻ thương mại trong khu vực công. Luật thực hành tiết kiệm chống lãng phí; Luật phòng chống tham nhũng (có hiệu lực thi hành từ 1/6/2006) và các văn bản hướng dẫn đều đã đòi hỏi phải tăng cường kiểm soát chặt chẽ việc quản lý thu, chi tiền mặt và thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt nhằm tiết kiệm các chi phí thanh toán và kiểm soát chặt chẽ thu nhập của cán bộ công chức, góp phần phòng chống tham nhũng. Chỉ thị số 20/2007/CT-TTg ngày 24/8/2007 của Thủ tướng Chính phủ về việc trả lương qua tài khoản cho các đối tượng hưởng lương từ ngân sách nhà nước, trong đó quy định rõ về đối tượng áp dụng, phạm vi triển khai và lộ trình thực hiện. Ngày 27/12/2011, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2453/QĐ-TTg phê duyệt Đề án đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam giai đoạn 2011-2015, trong đó đã giao cho Bộ Tài Chính triển khai nhiều nội dung để thực hiện như: tăng cường TTKDTM trong thu – chi NSNN, xây dựng chính sách thuế hỗ trợ TTKDTM, quản lý các giao dịch chứng khoán không dùng tiền mặt.; Bên cạnh đó, Chiến lược phát triển ngành Tài chính và Chiến lược phát triển KBNN đến năm 2020 đều đưa ra mục tiêu tăng cường TTKDTM qua KBNN, phấn đấu đến năm 2020 cơ bản KBNN không thực hiện giao dịch bằng tiền mặt.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 Trong thực tế những năm qua, hoạt động TTKDTM phục vụ cho việc thu, chi NSNN qua hệ thống KBNN đã được chú trọng triển khai và đã có những chuyển biến tích cực thông qua các giải pháp cơ bản như thanh toán song phương điện tử và uỷ nhiệm thu qua 04 hệ thống NHTM tại 699/702 KBNN huyện (Kho bạc Nhà nước, 2014); tăng cường quản lý thu – chi NSNN bằng tiền mặt qua KBNN; thực hiện chi trả cá nhân cho trên 70% trong tổng số đơn vị sử dụng NSNN qua tài khoản, có trên 70% tổng số cán bộ trong các đơn vị sử dụng NSNN đã chi trả lương qua tài khoản thẻ (Kho bạc Nhà nước, 2015). qua đó, góp phần tăng dần tỷ lệ TTKDTM trong khu vực công, giảm dần tỷ trọng thanh toán bằng tiền mặt qua KBNN. Cụ thể, năm 2009, tỷ lệ thu NSNN bằng tiền mặt/tổng thu NSNN là 14%, tỷ lệ chi NSNN bằng tiền mặt/tổng chi NSNN là 22%, so với mức 17% và 23% tương ứng của năm 2008; giảm tỷ lệ thu, chi bằng tiền mặt trong tổng doanh số thanh toán qua hệ thống KBNN từ 9,8% vào năm 2005 xuống còn khoảng 8% vào năm 2010 và còn 6% vào năm 2012 (Dương Hồng Phương, 2011).Tuy nhiên, tỷ trọng thu – chi tiền mặt so với tổng doanh số thu - chi của KBNN vẫn còn cao, tiền mặt bị phân tán nhiều ở các quỹ của các đơn vị sử dụng NSNN, dễ dẫn đến việc sử dụng NSNN sai nguyên tắc tài chính; thu NSNN bằng tiền mặt trực tiếp tại KBNN còn nhiều sẽ dễ dẫn đến việc quản lý số thu lỏng lẻo, chiếm dụng số thu, thất thu, … làm cho việc quản lý quỹ NSNN kém hiệu quả. KBNN Bến Tre là một tổ chức trực thuộc Kho bạc Nhà nước.

Chức năng , nhiệm vụ chính của KBNN Bến Tre là t ập trung các khoản thu ngân sách nhà nước trên địa bàn, hạch toán các khoản thu cho các cấp ngân sách; tổ chức thực hiện kiểm soát thanh toán, chi trả các khoản chi ngân sách nhà nước trên địa bàn theo quy định của pháp luật. Có quyền từ chối thanh toán, chi trả các khoản chi không đúng, không đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật. Từ năm 2011, KBNN Bến Tre đã thực hiện ủy nhiệm thu NSNN cho các ngân hàng thương mại (NHTM) trên địa bàn. Do đó , nhiệm vụ quan trọng còn lại của KBNN Bến T re là kiểm soát , thanh toán các khoản chi NSNN theo đúng quy định của pháp luật.

Qua số liệu báo cáo tổng kết hoạt động của KBNN Bến Tre cho thấy số lượng thanh toán bằng hình thức tiền mặt vẫn còn chiếm tỷ lệ cao và đang có xu hướng tăng. Cụ thể, số chi NSNN bằng tiền mặt trong năm 2012 là 2.832 tỷ đồng đã tăng lên 3.652 tỷ đồng trong năm TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Điều này làm cho ti ền mặt bị phân tán nhiều ở các quỹ của các đơn vị sử dụng NSNN, dễ dẫn đến việc mất an toàn , sử dụng NSNN sai nguyên tắc tài chính; Kho bạc phải tốn nhiều chi phí khi thanh toán (chi phí trong vận chuyển , kiểm đếm và bảo quản tiền mặt ),…làm cho việc quản lý và sử dụng qu ỹ NSNN thiếu minh bạch, kém hiệu quả. Để cho việc thanh toán không dùng tiền mặt đạt kết quả như mong đợi, điều cần thiết là phải xác định các nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt để có những giải pháp phù hợp.

Đó là lý do tác giả chọn và thực hiện đề tài “Các nhân tố ảnh hưởng đến thanh toán không dùng tiền mặt qua KBNN Bến Tre”.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Mục tiêu nghiên cứu của đề tài này là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt qua KBNN Bến Tre. Qua đó khuyến nghị các giải pháp cần thiết để tăng cường thanh toán không dùng tiền mặt qua KBNN Bến Tre trong thời gian tới. Cụ thể, nghiên cứu này sẽ trả lời các câu hỏi sau: 1: Những nhân tố nào ảnh hưởng đến việc thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt qua KBNN Bến Tre? 2:Việc thực hiện TTKDTM của đơn vị sử dụng NSNN (Kế toán trưởng của đơn vị) có ảnh hưởng bởi các đặc trưng cá nhân (giới tính, độ tuổi, trình độ, địa bàn công tác) không? 3: Các giải pháp cần thiết nào để tăng cường TTKDTM qua KBNN Bến Tre? 1.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1.1 Giới hạn nội dung nghiên cứu Luận văn này tập trung nghiên cứucác nhân tố ảnh hưởng đến thanh toán không dùng tiền mặt qua KBNN Bến Tre. Trong đó đối tượng khảo sát là các tổ chức, cá nhân trên địa bàn Tỉnh (Thành phố Bến Tre và 08 huyện) có giao dịch với KBNN Bến Tre.

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Giới hạn thời gian nghiên cứu Luận văn sử dụng kết quả thực hiện khảo sát mẫu các tổ chức, cá nhân trên địa bàn Bến Tre có giao dịch với KBNN Bến Tre. Thời gian tiến hành khảo sát từ tháng 8/2015 đến tháng 9/2015.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Nghiên cứu được thực hiện qua các giai đoạn: Nghiên cứu sơ bộ dùng phương pháp định tính được thực hiện thông qua kỹ thuật thảo luận, phỏng vấn cán bộ, chuyên gia Kho bạc để hiệu chỉnh và xây dựng các thang đo phù hợp, từ đó thiết kế bảng câu hỏi phục vụ cho việc thu thập dữ liệu. Nghiên cứu chính thức được thực hiện bằng phương pháp định lượng, thực hiện bằng cách gửi bảng câu hỏi khảo sátchođối tượng được khảo sát (Kế toán trưởng của đơn vị sử dụng NSNN) để trực tiếp trả lời các câu hỏi ghi trong phiếu khảo sát, sau đó sẽ thu lại bảng câu hỏi và tiến hành phân tích. Việc điều tra được thực hiện khắp các huyện và thành phố trong tỉnh Bến Tre thông qua phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng, tác giả chọn ngẫu nhiên theo từng địa bàn 315 đơn vị sử dụng NSNN để tiến hành khảo sát.

Sau đó ứng dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, đánh giá các số liệu đã được xử lý với sự hỗ trợ của phần mền SPSS 16.