Luận văn thạc sĩ các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Trần Thị Mỹ Trinh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Chất Lượng Lợi Nhuận Của Các Công Ty Niêm Yết Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các nghiên cứu nước ngoài liên quan đến chất lượng lợi nhuận
• 1.2. Các nghiên cứu trong nước liên quan đến chất lượng lợi nhuận
• 1.3. Các nhân tố tác động đến chất lượng lợi nhuận. Tóm lược kết quả nghiên cứu liên quan. Khoảng trống nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Chất lượng báo cáo tài chính
• 2.2. Quản trị lợi nhuận
• 2.3. Chất lượng lợi nhuận
• 2.4. Lý thuyết đại diện
• 2.5. Lý thuyết thông tin bất cân xứng
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Dữ liệu nghiên cứu và thống kê mô tả
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đề xuất, gợi ý từ kết quả nghiên cứu
• 5.1.1. Đối với cơ quan quản lý nhà nước
• 5.1.2. Đối với công ty niêm yết
• 5.1.3. Đối với công ty kiểm toán
• 5.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhân tố ảnh hưởng đến lợi nhuận công ty niêm yết

Lợi nhuận của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam là một chỉ số quan trọng phản ánh hiệu quả hoạt động kinh doanh. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu các nhân tố ảnh hưởng đến lợi nhuận công ty niêm yết. Các yếu tố này không chỉ bao gồm các chỉ số tài chính mà còn liên quan đến quản lý, chiến lược kinh doanh và môi trường kinh tế. Việc hiểu rõ các nhân tố này sẽ giúp các nhà đầu tư và quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn.

1.1. Các yếu tố tài chính quyết định lợi nhuận

Các yếu tố tài chính như doanh thu bán hàng, chi phí hoạt động và tình hình tài chính của công ty có ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận công ty niêm yết. Doanh thu cao thường dẫn đến lợi nhuận cao, nhưng nếu chi phí hoạt động không được kiểm soát tốt, lợi nhuận có thể bị ảnh hưởng tiêu cực.

1.2. Tác động của quản lý rủi ro đến lợi nhuận

Quản lý rủi ro là một yếu tố quan trọng trong việc duy trì lợi nhuận bền vững. Các công ty niêm yết cần có chiến lược quản lý rủi ro hiệu quả để giảm thiểu các tác động tiêu cực từ thị trường và các yếu tố bên ngoài.

II. Vấn đề và thách thức trong việc duy trì lợi nhuận

Mặc dù có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến lợi nhuận, nhưng các công ty niêm yết vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì lợi nhuận ổn định. Các vấn đề như biến động thị trường, cạnh tranh gay gắt và thay đổi trong quy định pháp lý có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lợi của công ty.

2.1. Biến động thị trường và ảnh hưởng đến lợi nhuận

Biến động thị trường có thể dẫn đến sự thay đổi đột ngột trong doanh thu và chi phí, từ đó ảnh hưởng đến lợi nhuận. Các công ty cần có kế hoạch ứng phó linh hoạt để giảm thiểu tác động tiêu cực từ biến động này.

2.2. Cạnh tranh và áp lực giá cả

Cạnh tranh trong ngành có thể dẫn đến áp lực giảm giá, ảnh hưởng đến lợi nhuận. Các công ty cần phát triển chiến lược kinh doanh hiệu quả để duy trì vị thế cạnh tranh và bảo vệ lợi nhuận.

III. Phương pháp phân tích lợi nhuận công ty niêm yết

Để hiểu rõ hơn về các yếu tố quy định lợi nhuận, việc áp dụng các phương pháp phân tích tài chính là rất cần thiết. Các phương pháp này giúp đánh giá hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lợi của công ty.

3.1. Phân tích báo cáo tài chính

Phân tích báo cáo tài chính giúp xác định các chỉ số quan trọng như tỷ suất lợi nhuận, tỷ lệ nợ và khả năng thanh toán. Những chỉ số này cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính của công ty.

3.2. Mô hình hồi quy trong phân tích lợi nhuận

Mô hình hồi quy có thể được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa các yếu tố tài chính và lợi nhuận. Việc áp dụng mô hình này giúp các nhà phân tích dự đoán lợi nhuận trong tương lai dựa trên các yếu tố hiện tại.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu về lợi nhuận

Kết quả nghiên cứu về lợi nhuận công ty niêm yết có thể được áp dụng trong thực tiễn để cải thiện hiệu quả hoạt động của các công ty. Các nhà quản lý có thể sử dụng thông tin này để đưa ra quyết định chiến lược nhằm tối ưu hóa lợi nhuận.

4.1. Đề xuất cải thiện chất lượng lợi nhuận

Các công ty nên tập trung vào việc cải thiện chất lượng báo cáo tài chính và quản lý lợi nhuận để tăng cường độ tin cậy của thông tin tài chính. Điều này không chỉ giúp nâng cao lợi nhuận mà còn tạo niềm tin cho nhà đầu tư.

4.2. Tăng cường quản lý chi phí

Quản lý chi phí hiệu quả là một yếu tố quan trọng trong việc duy trì lợi nhuận. Các công ty cần xem xét các biện pháp giảm chi phí mà không ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm và dịch vụ.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của lợi nhuận công ty niêm yết

Nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến lợi nhuận công ty niêm yết không chỉ giúp hiểu rõ hơn về các yếu tố tác động mà còn mở ra triển vọng cho các nghiên cứu trong tương lai. Việc cải thiện chất lượng lợi nhuận sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của thị trường chứng khoán.

5.1. Tương lai của nghiên cứu về lợi nhuận

Nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng ra các yếu tố khác như tác động của công nghệ và xu hướng toàn cầu đến lợi nhuận công ty niêm yết. Điều này sẽ giúp các nhà đầu tư có cái nhìn toàn diện hơn về thị trường.

5.2. Khuyến nghị cho các nhà đầu tư

Các nhà đầu tư nên chú ý đến các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận khi đưa ra quyết định đầu tư. Việc hiểu rõ các nhân tố này sẽ giúp họ đưa ra quyết định chính xác và tối ưu hóa lợi nhuận đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chất lượng lợi nhuận là một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu trong lĩnh vực kế toán và tài chính doanh nghiệp, đặc biệt đối với các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Theo số liệu thống kê của Vietstock từ năm 2012 đến 6 tháng đầu năm 2015, tỷ lệ doanh nghiệp niêm yết có điều chỉnh lợi nhuận sau kiểm toán luôn trên 70%, cho thấy sự chênh lệch lớn giữa lợi nhuận trước và sau kiểm toán, phản ánh chất lượng báo cáo tài chính còn nhiều hạn chế. Nghiên cứu nhằm mục tiêu nhận diện và đo lường các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2007 – 2017, tập trung vào bốn khía cạnh chính: tính bền vững, khả năng dự báo, độ biến động và dấu hiệu can thiệp lợi nhuận trên báo cáo tài chính.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm các công ty phi tài chính niêm yết trên hai sàn HOSE và HNX, loại trừ các doanh nghiệp thuộc ngành tài chính, ngân hàng và bảo hiểm do đặc thù báo cáo tài chính riêng biệt. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của báo cáo tài chính, từ đó hỗ trợ các nhà đầu tư, nhà quản lý và các bên liên quan đưa ra quyết định chính xác hơn, đồng thời góp phần cải thiện môi trường đầu tư và phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết kinh điển là Lý thuyết đại diện (Agency Theory) và Lý thuyết thông tin bất cân xứng (Asymmetric Information Theory). Lý thuyết đại diện giải thích mâu thuẫn lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông, trong đó nhà quản lý có thể hành xử không phù hợp gây ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận. Lý thuyết thông tin bất cân xứng nhấn mạnh sự khác biệt về thông tin giữa nhà quản lý và nhà đầu tư, dẫn đến việc lợi nhuận có thể bị bóp méo nhằm che giấu thông tin thực tế.

Ba khái niệm chính được sử dụng để đánh giá chất lượng lợi nhuận gồm:

• Tính bền vững (Persistence): Khả năng lợi nhuận duy trì qua các kỳ kế toán.
• Khả năng dự báo (Predictability): Mức độ lợi nhuận hiện tại giúp dự báo lợi nhuận tương lai.
• Tính biến động (Variability): Mức độ dao động của lợi nhuận qua các kỳ.
• Khả năng lợi nhuận bị can thiệp (Smoothing): Dấu hiệu lợi nhuận bị điều chỉnh để giảm biến động so với dòng tiền.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) của 614 công ty niêm yết phi tài chính trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2007 – 2017, thu thập từ Thomson Reuters Eikon. Các phương pháp phân tích bao gồm:

• Mô hình hồi quy gộp (POLS): Ước lượng tổng thể không xét đặc điểm riêng của từng doanh nghiệp.
• Mô hình tác động cố định (FEM): Xem xét đặc điểm riêng cố định của từng doanh nghiệp.
• Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM): Giả định đặc điểm riêng của doanh nghiệp là ngẫu nhiên.

Các chỉ số chất lượng lợi nhuận được đo lường bằng mô hình tự hồi quy bậc nhất (AR(1)) đối với tỷ suất lợi nhuận trước thuế và lãi vay trên vốn chủ sở hữu (EBIT/Equity). Độ lệch chuẩn phần dư mô hình dùng để đánh giá khả năng dự báo, độ biến động lợi nhuận và mức độ can thiệp lợi nhuận so với dòng tiền hoạt động. Phần mềm STATA 15 được sử dụng để xử lý và phân tích dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của kiểm toán đến tính bền vững lợi nhuận: Các công ty được kiểm toán có chất lượng lợi nhuận bền vững hơn đáng kể so với các công ty không kiểm toán, với mức ý nghĩa thống kê 1% trong mô hình hồi quy gộp và 5% trong các mô hình tác động cố định và ngẫu nhiên.

2. Ảnh hưởng của quy mô doanh nghiệp: Quy mô doanh nghiệp có tác động tiêu cực đến tính bền vững lợi nhuận, với hệ số âm và ý nghĩa thống kê ở mức 1%. Doanh nghiệp lớn có lợi nhuận ít bền vững hơn so với doanh nghiệp nhỏ.

3. Tác động của đòn bẩy tài chính: Việc sử dụng nợ làm giảm khả năng dự báo lợi nhuận, thể hiện qua tác động âm có ý nghĩa thống kê, phù hợp với các nghiên cứu trước đây.

4. Ảnh hưởng của lợi nhuận âm: Tỷ lệ năm có lợi nhuận âm ảnh hưởng tiêu cực đến tính bền vững lợi nhuận nhưng lại có tác động tích cực đến việc giảm dấu hiệu can thiệp lợi nhuận trên báo cáo tài chính.

5. Độ biến động dòng tiền: Độ biến động dòng tiền hoạt động có tác động tiêu cực đến tính bền vững lợi nhuận, cho thấy doanh nghiệp có dòng tiền không ổn định thường có lợi nhuận kém bền vững.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy vai trò quan trọng của kiểm toán trong việc nâng cao chất lượng lợi nhuận, đồng thời phản ánh thực trạng các doanh nghiệp lớn tại Việt Nam có thể gặp khó khăn trong duy trì lợi nhuận ổn định do áp lực thị trường và quản trị phức tạp hơn. Tác động tiêu cực của đòn bẩy tài chính phù hợp với lý thuyết chi phí đại diện, khi nợ cao làm tăng rủi ro và giảm tính minh bạch lợi nhuận. Mối quan hệ giữa lợi nhuận âm và dấu hiệu can thiệp lợi nhuận cho thấy doanh nghiệp có kết quả kinh doanh kém thường ít có động cơ điều chỉnh lợi nhuận để che giấu thông tin. Các kết quả này được minh họa qua các bảng hệ số hồi quy và biểu đồ phân phối các chỉ số chất lượng lợi nhuận, giúp trực quan hóa mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường vai trò kiểm toán độc lập: Cơ quan quản lý nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường giám sát hoạt động kiểm toán nhằm nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của báo cáo tài chính trong vòng 2-3 năm tới.

2. Khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển: Các công ty quy mô nhỏ nên được hỗ trợ về quản trị tài chính để cải thiện tính bền vững lợi nhuận, qua đó nâng cao chất lượng báo cáo tài chính trong trung hạn.

3. Quản lý chặt chẽ đòn bẩy tài chính: Doanh nghiệp cần xây dựng chính sách sử dụng nợ hợp lý, giảm thiểu rủi ro tài chính và tăng khả năng dự báo lợi nhuận trong vòng 1-2 năm.

4. Nâng cao nhận thức về quản trị lợi nhuận: Các công ty niêm yết cần đào tạo và áp dụng các chuẩn mực kế toán nghiêm ngặt, hạn chế hành vi can thiệp lợi nhuận nhằm bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

5. Phát triển hệ thống giám sát nội bộ: Công ty kiểm toán và ban kiểm soát nội bộ cần phối hợp chặt chẽ để phát hiện và ngăn chặn các dấu hiệu quản trị lợi nhuận không lành mạnh, đảm bảo chất lượng lợi nhuận bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận, từ đó cải thiện quản trị tài chính và báo cáo tài chính.

2. Kiểm toán viên và công ty kiểm toán: Cung cấp cơ sở khoa học để nâng cao chất lượng kiểm toán, phát hiện các dấu hiệu can thiệp lợi nhuận.

3. Nhà đầu tư và tổ chức tài chính: Hỗ trợ đánh giá chính xác hơn về hiệu quả và rủi ro đầu tư dựa trên chất lượng lợi nhuận của doanh nghiệp.

4. Cơ quan quản lý nhà nước: Làm cơ sở xây dựng chính sách, quy định nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Chất lượng lợi nhuận là gì?
   Chất lượng lợi nhuận phản ánh mức độ lợi nhuận báo cáo trung thực, ổn định và có khả năng dự báo lợi nhuận tương lai, giúp nhà đầu tư và quản lý đưa ra quyết định chính xác.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận?
   Kiểm toán độc lập, quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính, lợi nhuận âm và độ biến động dòng tiền là những nhân tố chính ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận.

3. Tại sao kiểm toán lại quan trọng đối với chất lượng lợi nhuận?
   Kiểm toán giúp xác nhận tính chính xác và minh bạch của báo cáo tài chính, giảm thiểu rủi ro sai lệch và tăng độ tin cậy của lợi nhuận được báo cáo.

4. Làm thế nào để đo lường tính bền vững của lợi nhuận?
   Tính bền vững được đo bằng hệ số tự hồi quy bậc nhất (AR(1)) của tỷ suất lợi nhuận trước thuế và lãi vay trên vốn chủ sở hữu; hệ số càng gần 1 thì lợi nhuận càng bền vững.

5. Chất lượng lợi nhuận thấp có ảnh hưởng gì đến nhà đầu tư?
   Chất lượng lợi nhuận thấp làm tăng rủi ro thông tin, khiến nhà đầu tư khó dự báo hiệu quả kinh doanh tương lai, dẫn đến quyết định đầu tư không chính xác và tiềm ẩn rủi ro tài chính.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định rõ các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2007 – 2017.
• Kiểm toán độc lập đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao tính bền vững và độ tin cậy của lợi nhuận.
• Quy mô doanh nghiệp và đòn bẩy tài chính có tác động tiêu cực đến chất lượng lợi nhuận, cần được quản lý chặt chẽ.
• Lợi nhuận âm và độ biến động dòng tiền là những chỉ báo quan trọng phản ánh chất lượng lợi nhuận và dấu hiệu can thiệp lợi nhuận.
• Các đề xuất chính sách nhằm nâng cao chất lượng lợi nhuận cần được thực hiện đồng bộ bởi nhà quản lý, doanh nghiệp và cơ quan kiểm toán trong vòng 2-3 năm tới.

Các bên liên quan nên áp dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện quản trị tài chính và minh bạch báo cáo tài chính, đồng thời thúc đẩy phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU Trong chương này, những nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước liên quan đến chất lượng lợi nhuận và các khía cạnh về chất lượng lợi nhuận sẽ được tác giả trình bày. Bên cạnh đó, tác giả cũng lược khảo các nhân tố tác động đến chất lượng lợi nhuận ở các khía cạnh khác nhau mà các nghiên cứu trước đã tiếp cận để từ đó chọn lọc những nhân tố phù hợp để đưa vào nghiên cứu cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Các nghiên cứu nước ngoài liên quan đến chất lượng lợi nhuận Các lý thuyết liên quan tới việc đánh giá chất lượng lợi nhuận của doanh nghiệp ban đầu chủ yếu được đề xuất bởi các chuyên gia phân tích tài chính hay các nhà môi giới cổ phiếu của doanh nghiệp cổ phần. Họ phát hiện thấy rằng lợi nhuận được đề cập trên báo cáo tài chính không minh chứng được khả năng kiếm được lợi nhuận của doanh nghiệp như họ hình dung.

Họ cho rằng do các hạn chế hay yếu kém nảy sinh trong quá trình đo lường số liệu kế toán nên việc phân tích báo cáo tài chính của doanh nghiệp gặp rất nhiều khó khăn. Vì vậy khi phân tích báo cáo tài chính họ rất cẩn trọng với yếu tố lợi nhuận hay lợi nhuận ròng trên cổ phiếu của doanh nghiệp. Ngoài ra, việc chỉ xem xét các yếu tố lợi nhuận đơn thuần đã vô tình bỏ qua việc đánh giá chất lượng lợi nhuận của doanh nghiệp. Như vậy, chất lượng lợi nhuận có thể được xem như khả năng tăng trưởng lợi nhuận tiềm năng của doanh nghiệp hay khả năng là doanh nghiệp sẽ đạt được mức tăng lợi nhuận mong đợi trong tương lai.

Giá trị cổ phiếu của doanh nghiệp, vì lẽ đó, không chỉ phụ thuộc vào lợi nhuận mỗi cổ phiếu đem lại mà còn phụ thuộc vào kỳ vọng hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trong tương lai và độ tin cậy đối với kỳ vọng về lợi nhuận. Doanh nghiệp với các khoản mục kế toán có sự báo cáo ổn định về phần gia tăng và giảm sút được cho là có chất lượng lợi nhuận tốt vì sự ổn định này cho phép các nhà phân tích dự đoán lợi nhuận kỳ vọng của doanh nghiệp với độ tin cậy cao hơn. Nguyên nhân gây ra sự bóp méo về lợi nhuận công bố của doanh nghiệp nảy sinh từ xung đột về lợi ích giữa nhà quản lý và chủ doanh nghiệp và các hạn chế về TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 mặt kế toán trong doanh nghiệp như sai sót trong quá trình dự báo và ước tính giá trị tương lai hay sử dụng các phương pháp kế toán chưa phù hợp tạo ra sự khác biệt giữa lợi nhuận dự báo và lợi nhuận trong báo cáo tài chính. Chất lượng lợi nhuận là sự trình bày trung thực lợi nhuận dự báo và lợi nhuận được công bố, và lợi nhuận công bố sẽ hữu dụng cho người sử dụng trong việc đưa ra các quyết định có liên quan.

Revsine và cộng sự (1999) cho rằng lợi nhuận ổn định là yếu tố cho thấy chất lượng lợi nhuận cao. Richardson và cộng sự (2001) đánh giá chất lượng lợi nhuận dựa trên tính ổn định của doanh thu trong tương lai. Beneish và Vargus (2002) cũng cho rằng tính ổn định trong doanh thu của doanh nghiệp sẽ minh chứng cho chất lượng lợi nhuận doanh nghiệp. Penman và Zhang (2002) định nghĩa chất lượng lợi nhuận như là khả năng dự báo thu nhập tương lai của doanh nghiệp.

Các nhà đầu tư hay các bên có liên quan trên thị trường vốn thường dựa vào thông tin trên báo cáo tài chính để đánh giá dòng tiền tương lai của doanh nghiệp từ đó ước tính lợi nhuận mong đợi (Francis và cộng sự, 2004). Như vậy, để có thể dự đoán về dòng tiền tương lai tốt hơn thì lợi nhuận công bố trên báo cáo tài chính nên là lợi nhuận chất lượng tốt. Việc công bố thông tin tài chính chất lượng tốt của doanh nghiệp giúp giảm thông tin bất cân xứng giữa bên quản trị doanh nghiệp và các đối tượng sử dụng thông tin của doanh nghiệp trên thị trường. Giảm thông tin bất cân xứng giúp doanh nghiệp giảm chi phí vốn, giảm rủi ro về mặt thông tin, tăng khả năng dự báo dòng tiền, nâng cao giá trị doanh nghiệp, và tăng tính thanh khoản cổ phiếu (Ardestani, 2007).

Báo cáo tài chính doanh nghiệp là phương tiện giúp chủ sở hữu doanh nghiệp và nhà đầu tư trên thị trường có thể tiếp cận với thông tin về hoạt động của doanh nghiệp. Do vậy, chất lượng báo cáo tài chính nhận được mối quan tâm vô cùng lớn từ các bên khác nhau trên thị trường đặt biệt là sau giai đoạn khủng hoảng tài chính thế giới bởi vì báo cáo tài chính đem lại thông tin cần thiết để giúp họ ra quyết định. Dechow và cộng sự (2010) định nghĩa chất lượng báo cáo tài chính là sự thể hiện trung thực tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong một giai đoạn cụ thể. Báo cáo tài chính nên chứa thông tin dễ hiểu, có thể so sánh được, độ tin cậy cao, và liên quan với tình hình doanh nghiệp.

Độ tin cậy liên quan tới chất lượng thông tin, tức là thông TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 tin không bị thiên lệch và được phản ánh một cách trung thực (Karami và Akhgar, 2014). Độ tin cậy báo cáo tài chính phụ thuộc vào môi trường kinh doanh của doanh nghiệp và thường khác nhau giữa các quốc gia (Martínez-Ferrero, 2014). Chất lượng báo cáo tài chính được đo lường bằng chất lượng lợi nhuận dựa trên các thuộc tính khác nhau của lợi nhuận và phản ứng của nhà đầu tư đối với lợi nhuận doanh nghiệp. Chất lượng lợi nhuận cao đem lại nhiều thông tin hơn về hoạt động tài chính của doanh nghiệp hỗ trợ các bên có liên quan trong việc ra quyết định.

Chất lượng lợi nhuận là sự trình bày chân thực lợi nhuận báo cáo của doanh nghiệp. Khả năng hoạt động sinh lợi của doanh nghiệp tại thời điểm hiện tại sẽ cho thấy bức tranh hiện thực về khả năng sinh lời và tồn tại của doanh nghiệp trong tương lai. Chasten (1992) cho rằng chất lượng lợi nhuận có liên quan tới dòng tiền doanh nghiệp. Mối tương quan càng cao thì chất lượng lợi nhuận càng tốt.

Feltham và Ohlson (1995) định nghĩa chất lượng lợi nhuận là khả năng nhà đầu tư có thể đoán được sự bất thường trong lợi nhuận tương lai của doanh nghiệp dựa trên số liệu hiện tại. Lợi nhuận chất lượng tốt là lợi nhuận có sự đảm bảo bằng dòng tiền của doanh nghiệp từ quá khứ tới hiện tại và tương lai (Sloan, 1996, Dechow và Dichev, 2002, Penman và Zhang, 2002, Dechow và Schrand, 2004) định nghĩa lợi nhuận chất lượng tốt là lợi nhuận mà ít thay đổi qua các năm và cho thấy tính hữu dụng của nó trong việc ra quyết định của người sử dụng. Lợi nhuận chất lượng tốt là lợi nhuận cho thấy sự ít biến động trong các khoản dồn tích của doanh nghiệp (DeAngelo và Masulis, 1980). Dựa trên đặc trưng của lợi nhuận, chất lượng lợi nhuận có thể được đánh giá dựa trên tính duy trì (persistence), tính khả năng dự báo (predictability), và tính biến động (variability) (Kormendi và Lipe, 1987).

Lợi nhuận có chất lượng tốt là lợi nhuận có tính liên tục và có khả năng dự báo cao (Bernstein và Wild, 1989, Bricker và cộng sự, 1995). Schipper và Vincent (2003) cho rằng tính khả năng dự báo của lợi nhuận không liên quan tới tính chính xác của lợi nhuận được báo cáo bởi vì công tác quản trị doanh nghiệp sẽ làm các vấn đề liên quan tới số liệu kế toán biến mất giúp tăng tính khả năng dự báo của lợi nhuận. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 Nhà quản trị có thể đưa các yếu tố ngắn hạn vào chuỗi thời gian của dòng tiền thu nhập của doanh nghiệp. Nếu đo lường chất lượng lợi nhuận bằng tính duy trì thì chất lượng lợi nhuận sẽ giảm nhưng trong trường hợp này sự giảm biến động trong chuỗi thời gian của lợi nhuận làm gia tăng tính khả năng dự báo của lợi nhuận.

Leuz và cộng sự (2003) cùng quan điểm cho rằng lợi nhuận khi bị che giấu các vấn đề rủi ro thông qua quy trình kế toán sẽ không mang tính đại diện cho tình hình doanh nghiệp như đã được báo cáo trong báo cáo tài chính. Watts (2003) thấy rằng lợi nhuận mà được tính toán dựa trên nguyên tắc kế toán khắt khe thường có chất lượng tốt. Schipper và Vincent (2003) xem lợi nhuận như một tín hiệu thông tin tài chính doanh nghiệp trên thị trường và đánh giá tính hữu dụng của thông tin này trong việc ra quyết định của nhà đầu tư trên thị trường. Dechow và Schrand (2004) cho rằng chất lượng lợi nhuận đóng vai trò quan trọng trong tiến trình phân tích tài chính và rằng lợi nhuận chất lượng tốt giúp nhà phân tích đánh giá ba khía cạnh cơ bản của thông tin như hiệu quả doanh nghiệp hiện tại, hiệu quả doanh nghiệp trong tương lai, và giá trị doanh nghiệp.

Altamuro và Beatty (2006) đánh giá chất lượng lợi nhuận dựa trên tính duy trì của lợi nhuận, tức là mối quan hệ giữa lợi nhuận hiện tại và tương lai. Như vậy, lợi nhuận chất lượng tốt có thể dùng để dự đoán hoạt động của doanh nghiệp trong tương lai hiệu quả hơn. Báo cáo tài chính liên quan tới hệ thống kế toán trong doanh nghiệp và đem lại thông tin cần thiết để đánh giá hiệu quả hoạt động, khả năng tạo ra lợi nhuận, và dòng tiền mong đợi của doanh nghiệp. Thu nhập ròng là một khoản mục trong báo cáo tài chính.

Vì nhiều lý do khác nhau như đảm bảo vị trí trong doanh nghiệp, khoản đền bù (compensation), giá trị gia tăng của doanh nghiệp, tạo ra một bức tranh đẹp về hoạt động của doanh nghiệp bằng cách cộng dồn các khoản mục gia tăng từ đó làm cho lợi nhuận và dòng tiền hoạt động gia tăng. Nếu lợi nhuận được báo cáo dựa trên kết quả hoạt động thực sự của doanh nghiệp có chất lượng kém thì nó không đóng vai trò hiệu quả trong tiến trình ra quyết định kinh tế. Dechow (1994) cho rằng lợi nhuận hiện tại là yếu tố dự báo tốt cho dòng tiền doanh nghiệp trong tương lai và khoản mục đánh giá khả năng sinh lời của doanh nghiệp trong báo cáo tài chính là lợi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 nhuận ròng. Chất lượng lợi nhuận kém có thể dẫn tới tình trạng thông tin bất cân xứng.

Thông tin bất cân xứng và chi phí đại diện giảm cho thấy chất lượng lợi nhuận cao, tức lợi nhuận có tính ổn định qua thời gian.