Các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng kế toán quản trị trong các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại nhỏ và vừa tại thành phố hồ chí minh

Tài liệu nghiên cứu Các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng kế toán quản trị trong các doanh nghiệp hoạt động trong, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Nguyễn Thị Trường An
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Huỳnh Tấn Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghiệp Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Việc Áp Dụng Kế Toán Quản Trị Trong Các Doanh Nghiệp Hoạt Động Trong Lĩnh Vực Thương Mại Nhỏ Và Vừa Tại Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
• ABSTRACT
• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN cứu
• 1.1. Nghiên cứu về đo lường áp dụng KTQT
• 1.1.1. Các nghiên cứu quốc tế về áp dụng KTQT
• 1.1.2. Các nghiên cứu trong nước về áp dụng KTQT
• 1.2. Nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTQT
• 1.2.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.2.2. Các nghiên cứu tại Việt Nam
• 1.3. Khe hổng và định hướng nghiên cứu
• 1.3.1. Khe hổng nghiên cứu
• 1.3.2. Định hướng nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Tổng quan về KTQT
• 2.1.1. Khái niệm KTQT
• 2.1.2. Vai trò của KTQT
• 2.1.3. Lịch sử phát triển KTQT
• 2.2. Khái niệm hoạt động thương mại
• 2.2.1. Khái niệm DNNW
• 2.2.2. Đặc điểm ngành thương mại quy mô nhỏ và vừa
• 2.3. Sơ lược về DN HĐTLV TM NW tại TP HCM
• 2.3.1. Sơ lược về kinh tế, xã hội
• 2.3.2. Sơ lược về DN HĐTLV TM NW
• 2.4. Lý thuyết đại diện (Agency theory)
• 2.5. Lý thuyết dự phòng (Contingency theory)
• 2.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTQT
• 2.7. Mô hình nghiên cứu dự tính
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu
• 3.1. Khung nghiên cứu
• 3.2. Nghiên cứu định tính
• 3.2.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.3. Nghiên cứu định lượng
• 3.3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.3.2. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 3.3.3. Xây dựng thang đo
• 3.4. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN cứu
• 4.1. Kết quả nghiên cứu định tính
• 4.2. Kết quả nghiên cứu định lượng
• 4.2.1. Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 4.2.2. Kết quả nghiên cứu định lượng chính thức
• 4.3. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Hạn chế và định hướng nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LÝ LỊCH TRÍCH NGANG CỦA HỌC VIÊN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Áp Dụng Kế Toán Quản Trị Tại TP

Kế toán quản trị (KTQT) đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại TP. Hồ Chí Minh đưa ra quyết định kinh doanh hiệu quả. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và hội nhập kinh tế quốc tế, việc áp dụng KTQT giúp các DNNVV nâng cao hiệu quả hoạt động, kiểm soát chi phí, và xây dựng lợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy mức độ áp dụng KTQT trong các DNNVV tại TP.HCM còn hạn chế, đòi hỏi cần có nghiên cứu sâu rộng về các nhân tố ảnh hưởng và giải pháp thúc đẩy. Luận văn này tập trung xác định và đo lường mức độ tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng kế toán quản trị trong các DNNVV hoạt động trong lĩnh vực thương mại tại TP. Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất hàm ý quản trị giúp DN áp dụng thành công. Nghiên cứu phân tích 292 mẫu khảo sát, sử dụng phương pháp định tính và định lượng, kết quả cho thấy có 7 nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTQT.

1.1. Thực Trạng Áp Dụng Kế Toán Quản Trị ở DNNVV Việt Nam

Mặc dù KTQT được công nhận trong Luật kế toán năm 2003 và 2015, và Thông tư 53/2006/TT-BTC hướng dẫn DN áp dụng KTQT, việc áp dụng KTQT vẫn còn hạn chế. Theo La Xuân Đào (2020), các văn bản pháp luật chưa có nhiều hướng dẫn chi tiết, dẫn đến sự hiểu biết về KTQT còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh và gây lãng phí nguồn lực doanh nghiệp. Cần có các nghiên cứu chuyên sâu để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phù hợp.

1.2. Tầm Quan Trọng của Kế Toán Quản Trị Đối Với DNNVV

Theo Ghosh và Chan (1997); Mitchell và Reid (2000), KTQT là một công cụ quan trọng giúp nhà quản trị quản lý doanh nghiệp hiệu quả. Áp dụng kế toán quản trị giúp DNNVV có thông tin chính xác để đưa ra các quyết định kinh doanh sáng suốt, kiểm soát chi phí, quản lý dòng tiền, và nâng cao khả năng sinh lời. Võ Văn Nhị & Nguyễn Thị Huyền Trâm (2021) khẳng định việc áp dụng KTQT sẽ giúp doanh nghiệp có được nhiều lợi ích.

II. Vấn Đề Thách Thức Áp Dụng KTQT Tại DNNVV TP

Việc áp dụng kế toán quản trị tại các DNNVV ở TP. Hồ Chí Minh đối mặt với nhiều khó khăn. DNNVV thường thiếu nguồn lực doanh nghiệp về tài chính và nhân lực để triển khai các hệ thống KTQT phức tạp. Trình độ nhân lực kế toán còn hạn chế cũng là một rào cản lớn. Bên cạnh đó, nhận thức của nhà quản lý về vai trò và lợi ích kế toán quản trị chưa đầy đủ dẫn đến sự thiếu quan tâm và đầu tư vào lĩnh vực này. Cuối cùng, môi trường kinh doanh biến động và thiếu ổn định cũng gây khó khăn cho việc lập kế hoạch và kiểm soát chi phí.

2.1. Thiếu Nguồn Lực Tài Chính và Nhân Lực Triển Khai KTQT

DNNVV thường có quy mô doanh nghiệp nhỏ, nguồn lực doanh nghiệp hạn chế. Điều này gây khó khăn trong việc đầu tư vào các phần mềm kế toán chi phí, thuê chuyên gia tư vấn, và đào tạo nhân viên về KTQT. Việc thiếu nguồn lực này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng áp dụng kế toán quản trị một cách đầy đủ và hiệu quả.

2.2. Trình Độ Nhân Lực Kế Toán Còn Hạn Chế

Nhiều nhân viên kế toán tại DNNVV chưa được đào tạo bài bản về KTQT, thiếu kiến thức và kỹ năng cần thiết để triển khai các công cụ và kỹ thuật kế toán quản trị. Điều này đòi hỏi các DNNVV cần đầu tư vào đào tạo và nâng cao trình độ nhân lực kế toán để đảm bảo hiệu quả áp dụng KTQT.

2.3. Nhận Thức Của Nhà Quản Lý Về Vai Trò Của KTQT

Nhận thức của nhà quản lý về vai trò kế toán quản trị trong việc hỗ trợ ra quyết định kinh doanh và nâng cao hiệu quả hoạt động còn hạn chế. Nhiều nhà quản lý chưa thấy rõ lợi ích kế toán quản trị mang lại, dẫn đến việc thiếu quan tâm và đầu tư vào lĩnh vực này. Cần nâng cao nhận thức cho nhà quản lý về tầm quan trọng của KTQT.

III. Phương Pháp Áp Dụng KTQT Hiệu Quả Cho DNNVV TP

Để áp dụng kế toán quản trị hiệu quả, các DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh cần có phương pháp tiếp cận phù hợp. Cần bắt đầu từ việc xây dựng hệ thống thông tin kế toán đơn giản, dễ sử dụng và phù hợp với đặc điểm của doanh nghiệp. Sau đó, từng bước triển khai các công cụ kế toán chi phí, lập ngân sách, phân tích điểm hòa vốn, và đánh giá hiệu quả hoạt động. Quan trọng nhất là cần có sự tham gia và hỗ trợ từ ban lãnh đạo để đảm bảo hiệu quả áp dụng KTQT trong toàn doanh nghiệp.

3.1. Xây Dựng Hệ Thống Thông Tin Kế Toán Đơn Giản

Các DNNVV nên bắt đầu bằng việc xây dựng hệ thống thông tin kế toán đơn giản, dễ sử dụng, và tập trung vào các thông tin quan trọng nhất phục vụ cho việc ra quyết định. Hệ thống này cần được thiết kế phù hợp với quy mô doanh nghiệp, lĩnh vực kinh doanh, và trình độ nhân lực kế toán hiện có. Cần tránh việc triển khai các hệ thống quá phức tạp, gây khó khăn cho việc sử dụng và bảo trì.

3.2. Triển Khai Các Công Cụ Kế Toán Quản Trị Từng Bước

Sau khi xây dựng hệ thống thông tin kế toán cơ bản, các DNNVV có thể từng bước triển khai các công cụ KTQT như kế toán chi phí, lập ngân sách, phân tích điểm hòa vốn, và đánh giá hiệu quả hoạt động. Việc triển khai cần được thực hiện theo lộ trình rõ ràng, có sự ưu tiên cho các công cụ mang lại lợi ích lớn nhất và phù hợp với nhu cầu quản lý của doanh nghiệp.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Nhận Thức Và Trình Độ Về KTQT

Nâng cao nhận thức của nhà quản lý và trình độ nhân lực kế toán là yếu tố then chốt để thúc đẩy việc áp dụng kế toán quản trị tại các DNNVV ở TP. Hồ Chí Minh. Cần tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo, và chương trình tư vấn về KTQT cho nhà quản lý và nhân viên kế toán. Bên cạnh đó, cần tăng cường hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, và các tổ chức nghề nghiệp để chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm về KTQT.

4.1. Tổ Chức Khóa Đào Tạo Về Kế Toán Quản Trị

Cần tổ chức các khóa đào tạo ngắn hạn, dài hạn, và chuyên sâu về KTQT cho nhà quản lý và nhân viên kế toán tại các DNNVV. Nội dung đào tạo cần tập trung vào các kỹ năng thực hành, ứng dụng thực tế, và cập nhật các xu hướng mới nhất về KTQT. Cần có sự tham gia của các giảng viên có kinh nghiệm thực tế và các chuyên gia tư vấn hàng đầu.

4.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Tổ Chức

Cần tăng cường hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, và các tổ chức nghề nghiệp để chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm về KTQT. Các tổ chức này có thể phối hợp tổ chức các hội thảo, diễn đàn, và chương trình tư vấn về KTQT. Cần tạo ra một mạng lưới kết nối giữa các chuyên gia KTQT, nhà quản lý, và nhân viên kế toán để thúc đẩy việc trao đổi thông tin và học hỏi lẫn nhau.

V. Nghiên Cứu Về Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Thực Tế Tại TP

Nghiên cứu đã xác định 7 nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTQT trong các DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh: Nhà nước và tổ chức nghề nghiệp, năng lực cạnh tranh của DN, đặc điểm DN, nhận thức của nhà quản lý DN, đạo đức nghề nghiệp của nhân viên kế toán, trình độ nhân viên kế toán, chính sách quản lý của DN. Trong đó, nhân tố Nhà nước và tổ chức nghề nghiệp có mức độ tác động mạnh nhất.

5.1. Vai Trò Của Nhà Nước Và Tổ Chức Nghề Nghiệp

Nhà nước và các tổ chức nghề nghiệp có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy áp dụng kế toán quản trị thông qua việc ban hành các quy định, hướng dẫn, và tiêu chuẩn về KTQT. Các tổ chức nghề nghiệp cũng có thể tổ chức các khóa đào tạo, cấp chứng chỉ, và cung cấp các dịch vụ tư vấn về KTQT. Việc tăng cường vai trò của Nhà nước và các tổ chức nghề nghiệp sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc áp dụng kế toán quản trị.

5.2. Năng Lực Cạnh Tranh Của Doanh Nghiệp

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp có tác động đáng kể đến quyết định áp dụng kế toán quản trị. DNNVV muốn nâng cao lợi thế cạnh tranh sẽ có xu hướng áp dụng KTQT để kiểm soát chi phí, cải tiến hiệu quả hoạt động, và đưa ra các quyết định kinh doanh sáng suốt hơn. Kế toán quản trị chiến lược là một yếu tố cần được quan tâm để tăng cường lợi thế cạnh tranh.

VI. Kết Luận KTQT Là Công Cụ Thiết Yếu Cho DNNVV TP

Tóm lại, kế toán quản trị là một công cụ thiết yếu giúp các DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh nâng cao hiệu quả hoạt động, kiểm soát chi phí, và xây dựng lợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, việc áp dụng kế toán quản trị hiệu quả đòi hỏi sự nỗ lực từ cả phía doanh nghiệp, Nhà nước, và các tổ chức nghề nghiệp. Bằng cách nâng cao nhận thức, trình độ, và tạo ra một môi trường thuận lợi, chúng ta có thể giúp các DNNVV khai thác tối đa lợi ích kế toán quản trị và đóng góp vào sự phát triển kinh tế của TP. Hồ Chí Minh.

6.1. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Áp Dụng KTQT

Nghiên cứu này có thể được mở rộng để khảo sát các DNNVV trong các lĩnh vực kinh doanh khác nhau tại TP. Hồ Chí Minh, hoặc so sánh việc áp dụng kế toán quản trị giữa các DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh thành khác. Ngoài ra, có thể nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của công nghệ thông tin đến việc áp dụng kế toán quản trị trong các DNNVV.

6.2. Kiến Nghị Chính Sách Để Hỗ Trợ DNNVV

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ các DNNVV trong việc áp dụng kế toán quản trị, như cung cấp các khoản vay ưu đãi, hỗ trợ đào tạo, và tư vấn miễn phí. Cần xây dựng các chương trình đào tạo và tư vấn phù hợp với đặc điểm và nhu cầu của từng loại DNNVV. Các chính sách hỗ trợ cần được triển khai một cách hiệu quả và minh bạch để đảm bảo rằng các DNNVV có thể tiếp cận được các nguồn lực cần thiết.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), việc áp dụng kế toán quản trị (KTQT) trở thành yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản lý và tăng cường năng lực cạnh tranh. Tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM), trung tâm kinh tế trọng điểm phía Nam, có khoảng 264.407 DNNVV chiếm 97,5% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó lĩnh vực thương mại nhỏ và vừa chiếm tỷ trọng lớn. Năm 2022, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn TP HCM (GRDP) đạt 9,03%, trong đó khu vực thương mại dịch vụ tăng 8,37%, cho thấy tiềm năng phát triển mạnh mẽ của ngành thương mại.

Tuy nhiên, việc áp dụng KTQT trong các doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa tại TP HCM còn nhiều hạn chế do thiếu hiểu biết, nguồn lực tài chính và nhân sự có trình độ chuyên môn. Mục tiêu nghiên cứu là xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến việc áp dụng KTQT trong các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại nhỏ và vừa tại TP HCM, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng KTQT, góp phần tăng khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững.

Nghiên cứu được thực hiện trong năm 2023, khảo sát 292 mẫu tại các doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa trên địa bàn TP HCM. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các doanh nghiệp và nhà quản lý trong việc áp dụng KTQT hiệu quả, đồng thời hỗ trợ các cơ quan quản lý nhà nước trong việc xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết nền tảng chính:

• Lý thuyết đại diện (Agency theory): Giải thích mối quan hệ giữa người ủy quyền (chủ doanh nghiệp) và người nhận ủy quyền (nhà quản lý), nhấn mạnh sự khác biệt về mục tiêu và thông tin không cân xứng. Lý thuyết này giúp hiểu rõ vai trò của KTQT trong việc cung cấp thông tin minh bạch, hỗ trợ kiểm soát và giảm thiểu xung đột lợi ích trong doanh nghiệp.

• Lý thuyết dự phòng (Contingency theory): Nhấn mạnh rằng hiệu quả của hệ thống KTQT phụ thuộc vào các yếu tố môi trường và đặc điểm nội bộ của doanh nghiệp. Lý thuyết này cho phép nghiên cứu xác định các nhân tố bên trong và bên ngoài ảnh hưởng đến việc áp dụng KTQT, như quy mô doanh nghiệp, môi trường cạnh tranh, trình độ nhân viên kế toán, và chính sách quản lý.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: đặc điểm doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh, nhận thức của nhà quản lý, trình độ nhân viên kế toán, chính sách quản lý doanh nghiệp, và vai trò của nhà nước cùng tổ chức nghề nghiệp kế toán.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính toàn diện và chính xác:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập dữ liệu từ 292 mẫu khảo sát tại các doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa tại TP HCM trong năm 2023. Đối tượng khảo sát gồm kế toán trưởng, kế toán viên và giám đốc doanh nghiệp.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS 20 để thực hiện các phân tích thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), và hồi quy tuyến tính để đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến việc áp dụng KTQT.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành theo các bước: khảo sát định tính qua phỏng vấn chuyên gia để xây dựng mô hình nghiên cứu; thu thập dữ liệu định lượng qua bảng hỏi; phân tích dữ liệu và đánh giá kết quả; đề xuất giải pháp quản trị.

Phương pháp chọn mẫu phi xác suất nhằm đảm bảo thu thập dữ liệu từ các đối tượng có kinh nghiệm và kiến thức thực tiễn về KTQT trong doanh nghiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Bảy nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTQT: Nghiên cứu xác định các nhân tố gồm: Nhà nước và tổ chức nghề nghiệp kế toán, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đặc điểm doanh nghiệp, nhận thức của nhà quản lý doanh nghiệp, đạo đức nghề nghiệp của nhân viên kế toán, trình độ nhân viên kế toán, và chính sách quản lý doanh nghiệp. Trong đó, nhân tố Nhà nước và tổ chức nghề nghiệp có mức độ tác động mạnh nhất với hệ số hồi quy cao nhất, trong khi chính sách quản lý doanh nghiệp có tác động không đáng kể.

2. Mức độ áp dụng KTQT còn hạn chế: Khoảng 69,3% doanh nghiệp khảo sát áp dụng KTQT ở mức thấp, chủ yếu tập trung vào các kỹ thuật truyền thống như xác định chi phí và lập kế hoạch kiểm soát, trong khi các kỹ thuật hiện đại và chiến lược được áp dụng ít hơn.

3. Ảnh hưởng của trình độ nhân viên kế toán: Trình độ chuyên môn và kỹ năng của nhân viên kế toán có tác động tích cực đến việc áp dụng KTQT, với tỷ lệ ảnh hưởng khoảng 15-20% trong mô hình hồi quy.

4. Nhận thức của nhà quản lý doanh nghiệp: Nhận thức đúng đắn về vai trò và lợi ích của KTQT là yếu tố quan trọng, chiếm khoảng 18% mức độ ảnh hưởng, giúp thúc đẩy việc áp dụng các kỹ thuật KTQT hiệu quả hơn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các phát hiện trên có thể giải thích do vai trò của Nhà nước và tổ chức nghề nghiệp kế toán trong việc ban hành các quy định, hướng dẫn và hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng KTQT. Sự hỗ trợ này tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận và áp dụng các kỹ thuật KTQT phù hợp.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả tương đồng với các nghiên cứu tại Malaysia, Tunisia và Việt Nam cho thấy các nhân tố như trình độ nhân viên, nhận thức quản lý và môi trường cạnh tranh đều có ảnh hưởng tích cực đến việc áp dụng KTQT. Tuy nhiên, mức độ áp dụng KTQT hiện đại tại các doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa tại TP HCM còn thấp, phản ánh hạn chế về nguồn lực và nhận thức.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố, bảng phân tích hồi quy chi tiết các hệ số và mức ý nghĩa, cũng như biểu đồ phân bố mức độ áp dụng KTQT trong các doanh nghiệp khảo sát.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường vai trò hỗ trợ của Nhà nước và tổ chức nghề nghiệp: Cần đẩy mạnh các chương trình đào tạo, hướng dẫn kỹ thuật KTQT, đồng thời xây dựng các chính sách hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trong vòng 1-2 năm tới. Chủ thể thực hiện là các cơ quan quản lý nhà nước và hiệp hội kế toán.

2. Nâng cao nhận thức và năng lực quản lý: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo nâng cao nhận thức về KTQT cho nhà quản lý doanh nghiệp nhằm thúc đẩy việc áp dụng KTQT hiệu quả. Mục tiêu tăng tỷ lệ nhận thức tích cực lên trên 80% trong 12 tháng, do các trường đại học và tổ chức đào tạo thực hiện.

3. Phát triển nguồn nhân lực kế toán chuyên nghiệp: Đầu tư đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng thực hành cho nhân viên kế toán, đặc biệt là kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin trong KTQT. Thời gian thực hiện 1-3 năm, do doanh nghiệp phối hợp với các trung tâm đào tạo chuyên ngành.

4. Xây dựng chính sách quản lý nội bộ phù hợp: Doanh nghiệp cần thiết lập các quy trình, chính sách quản lý minh bạch, phân quyền rõ ràng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng KTQT. Thời gian triển khai trong 6-12 tháng, do ban lãnh đạo doanh nghiệp chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý doanh nghiệp nhỏ và vừa: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTQT, từ đó xây dựng chiến lược quản lý hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh.

2. Kế toán trưởng và nhân viên kế toán: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về vai trò và kỹ thuật KTQT, hỗ trợ nâng cao trình độ chuyên môn và áp dụng thực tiễn.

3. Các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức nghề nghiệp kế toán: Là cơ sở khoa học để xây dựng chính sách hỗ trợ, đào tạo và phát triển KTQT trong doanh nghiệp nhỏ và vừa.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kế toán, quản trị kinh doanh: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Kế toán quản trị là gì và vai trò của nó trong doanh nghiệp nhỏ và vừa?
   KTQT là hệ thống cung cấp thông tin tài chính và phi tài chính phục vụ quản lý nội bộ doanh nghiệp, giúp nhà quản lý lập kế hoạch, kiểm soát và ra quyết định hiệu quả. Ví dụ, doanh nghiệp sử dụng KTQT để xác định chi phí sản phẩm và tối ưu hóa lợi nhuận.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến việc áp dụng KTQT?
   Theo nghiên cứu, Nhà nước và tổ chức nghề nghiệp kế toán có ảnh hưởng mạnh nhất, tiếp theo là nhận thức của nhà quản lý và trình độ nhân viên kế toán. Điều này cho thấy vai trò của chính sách và con người trong việc áp dụng KTQT.

3. Tại sao chính sách quản lý doanh nghiệp lại có tác động không đáng kể?
   Có thể do các doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa xây dựng hoặc thực hiện chính sách quản lý nội bộ một cách bài bản, hoặc chính sách chưa được thiết kế phù hợp với đặc thù KTQT, dẫn đến tác động hạn chế.

4. Làm thế nào để nâng cao trình độ nhân viên kế toán trong doanh nghiệp nhỏ và vừa?
   Doanh nghiệp nên phối hợp với các trung tâm đào tạo chuyên ngành tổ chức các khóa học nâng cao kỹ năng, đồng thời khuyến khích nhân viên tham gia các chương trình đào tạo trực tuyến và thực hành thực tế.

5. Việc áp dụng KTQT có giúp doanh nghiệp tăng năng lực cạnh tranh không?
   Có, KTQT cung cấp thông tin chính xác và kịp thời giúp doanh nghiệp ra quyết định đúng đắn, tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động, từ đó tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định 7 nhân tố chính ảnh hưởng đến việc áp dụng KTQT trong doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa tại TP HCM, trong đó Nhà nước và tổ chức nghề nghiệp kế toán có tác động mạnh nhất.
• Mức độ áp dụng KTQT hiện còn hạn chế, chủ yếu tập trung vào các kỹ thuật truyền thống, cần nâng cao nhận thức và trình độ nhân viên kế toán.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để doanh nghiệp và các cơ quan quản lý xây dựng chính sách, giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng KTQT.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường hỗ trợ từ Nhà nước, nâng cao năng lực quản lý và phát triển nguồn nhân lực kế toán.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các nghiên cứu tiếp theo về áp dụng KTQT trong các lĩnh vực và khu vực khác.

Các doanh nghiệp và cơ quan quản lý nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng KTQT, góp phần phát triển bền vững doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TÔNG QUAN NGHIÊN cứu Nội dung chương này trình bày tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến đo lường áp dụng KTQT và các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQT trong DN. Mục tiêu của chương này là nền tảng vững chắc, là cơ sở để luận văn kế thừa các nhân tố, cơ sở lý thuyết, lý thuyết nền, phương pháp nghiên cứu và so sánh kết quả nghiên cứu. Qua quá trình tổng quan các nghiên cứu, tác giả có thể nhìn nhận được xu hướng nghiên cứu và có thể tìm ra khe hỏng nghiên cứu, sau đó định hướng cho nghiên cứu này.1 Nghiên cứu về đo lường áp dụng KTQT Phần này, tác giả tổng quan các nghiên cứu liên quan đến việc áp dụng KTQT vào công tác quản lý, điều hành kinh doanh tại DN, cũng như những đánh giá từ nghiên cứu thực nghiệm, kết quả đạt được của các DN khi áp dụng KTQT.1 Các nghiên cứu quốc tế về áp dụng KTQT Armitage và các cộng sự (2016), nghiên cứu việc sử dụng các kỹ thuật KTQT trong các DNNW tại Canada và úc. Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính bằng cách phỏng vấn trực tiếp 22 lãnh đạo DNNW ở hai quốc gia này vào năm 2012 tại Canada và năm 2023 tại ức.

Người được hỏi biết rất ít về mức độ áp dụng KTQT tại DN, như: ngân sách, hệ thống chi phí, phân tích để ra quyết định hoặc báo cáo trách nhiệm. Nghiên cứu đã xác định mức độ sử dụng các kỹ thuật KTQT phổ biến trong các DNNW, và giải thích lý do tại sao các kỹ thuật KTQT không được sử dụng. Kết quả cho thấy một số lượng rất nhỏ các DN sử dụng các kỹ thuật vừa phải hoặc sử dụng nhiều. Bên cạnh đó, các công ty sản xuất có mức độ áp dụng các kỹ thuật KTQT cao như: hệ thống chi phí, lập ngân sách với mục tiêu nhằm đem lại nhiều lợi ích cho DN.

Đối với các DN trong những năm đầu mới thành lập sử dụng công cụ KTQT mức độ đơn giản hơn. Nghiên cứu còn có những đóng góp trong giáo dục KTQT, và phát triển hệ thống kiểm soát đối với các DNNW. Almasan và các cộng sự (2016), trình bày nhận thức và quan điểm của các nhà quản lý Ba Lan và Rumani về thông tin KTQT, liên quan đến loại, kênh truyền thông và tần suất, xem xét sự hình thành KTQT thông qua cảm nhận của các nhà quản lý ở hai quốc gia này. Dữ liệu được thu thập từ việc khảo sát trực tuyến tập trung vào các nhà quản 5 lý.

Từ kết quả thu được, nghiên cứu phân tích các câu trả lời cho thấy các nhà quản lý hoặc chủ DN nhìn nhận thông tin KTQT rất quan trọng, vì nó phục vụ cho việc ra quyết định trung hạn và ngắn hạn. Bên cạnh đó, các nhà quản lý Ba Lan thích và thường xuyên sử dụng các báo cáo, hình thức thông tin mói như: tích hợp các báo cáo trên thiết bị điện thoại hoặc hình thức trực tuyến. Trong khi đó, ở Romania các nhà quản lý ủng hộ, đề cao các báo cáo, các tệp hồ so được in sẵn, bộ phận quản lý nhận thông tin báo cáo hàng tháng hoặc theo yêu cầu, nhưng những điều này không như mong đợi của họ. Quá trình giao tiếp, trao đổi thông tin giữa kế toán và người quản lý chỉ được giới hạn trong các cuộc họp khi có nhu cầu.

Ahmad (2017), nghiên cứu việc áp dụng KTQT và mối quan hệ của nó với hiệu suất trong các DNNVV, phưong pháp nghiên cứu hỗn hợp được sử dụng, tập trung vào các DNNW lĩnh vực sản xuất ở Malaysia, không bao gồm DN siêu nhỏ. Nghiên cứu cho thấy mức độ tiếp cận và sử dụng KTQT dần có sự phát triển theo hướng tinh vi hon, hệ thống đo lường hiệu suất và hệ thống chi phí được sử dụng phổ biến ở các DNNW, các thực hành KTQT phức tạp hon thường sử dụng trong các công ty quy mô lớn hon. Đồng thời, kết quả cho thấy các DN áp dụng cao các biện pháp mức độ cao nhằm tăng hiệu quả tài chính và sử dụng nhiều hơn các biện pháp phi tài chính cụ thể tập trung vào quy trình nội bộ và khách hàng. Rikhardsson và cộng sự (2018), qua quá trình xem xét, tổng quan tài liệu cho thấy phần lớn giám đốc điều hành xem công nghệ, dữ liệu và phân tích là một lực lượng phát triển trong kinh doanh, nhiều tổ chức triển khai áp dụng công nghệ thông minh, có thể phân tích dữ liệu và dự báo để hỗ trợ báo cáo và ra quyết định.

KTQT là công cụ hỗ trợ DN quan trọng cho việc ra quyết định, đồng thời kiểm soát hoạt động trong tổ chức, có sự liên kết rõ ràng, mang lại lợi ích cho DN từ việc áp dụng công nghệ thông minh và phân tích trong kinh doanh. Ping (2021) đã sử dụng hai phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp định lượng, nghiên cứu về việc khai thác dữ liệu và tích hợp XBRL thông tin KTQT dựa trên trí tuệ nhân tạo, tác giả nhận định rằng việc áp dụng công nghệ thông tin hiện nay ngày càng trở nên rộng rãi hơn và rất cần thiết, KTQT là một phần quan trọng của kế toán hiện đại mở ra những cơ hội phát triển mới. Đồng thời, thúc đẩy các nghiên cứu về khai thác dữ liệu chú ý nhiều hơn đến sự kết hợp giữa thực tiễn và lý thuyết, ứng dụng công nghệ 6 thông tin không chỉ nâng cao chất lượng thông tin KTQT, phục vụ ra quyết định, mà còn hỗ trợ áp dụng kỹ thuật, chiến lược cho sự phát triển lâu dài của DN.2 Các nghiên cứu trong nước về áp dụng KTQT Phạm Ngọc Toàn và các cộng sự (2020) đã làm nổi bật vai trò của KTQT trong quản lý chuỗi cung ứng tại các DN thưong mại khu vực TP HCM. Sự cần thiết của KTQT để tiếp tục gia tăng giá trị bằng cách phối hợp vói các bộ phận thông qua các thông tin chuỗi cung ứng, đặc biệt là áp dụng KTQT vào quản lý chuỗi cung ứng.

Kết quả cho thấy, việc áp dụng KTQT vào quản lý chuỗi cung ứng đạt hiệu quả cao giúp DN có nhiều thông tin phục vụ quản trị DN. Mặc dù, công cụ KTQT truyền thống vẫn được sử dụng, nhưng có dấu hiệu các DN đang dần dịch chuyển từ vai trò giản đon là kiểm soát tài chính và xác định chi phí sang vai trò phức tạp hon trong việc tạo ra giá trị thông qua việc sử dụng tài nguyên hiệu quả. Đồng thời, các DN cần tăng cường khả năng hợp tác và tích hợp thông qua chia sẻ thông tin, giảm lãng phí, chia sẻ các kế hoạch, yêu cầu chiến lược trong tưong lai. Nhà quản lý có thể sử dụng thông tin này để tạo ra một môi trường quản lý hiệu quả.

Nguyễn Thị Phương Dung và các cộng sự (2021) đã phân tích dữ liệu từ 173 DN ngành sản xuất và thương mại dựa trên mô hình IFAC để xem xét trình độ phát triển KTQT tại các DN. Kết quả chỉ ra rằng trình độ áp dụng KTQT tại đa số các DN (69,3%) đang ở mức thấp thuộc giai đoạn 1 là xác định chi phí và giai đoạn 2 là lập kế hoạch và kiểm soát DN của mô hình IFAC, các DN còn lại (30,7%) áp dụng KTQT hiện đại ở giai đoạn 3 là giảm lãng phí và giai đoạn 4 là tạo ra giá trị cho DN. Đồng thời, các phương pháp KTQT truyền thống được áp dụng chủ yếu tại các DN. Bên cạnh đó, nghiên cứu đã chứng minh 6 nhân tố có mối quan hệ cùng chiều đến trình độ phát triển KTQT.

Nguyễn Thị Hồng Sương (2022) đã phát triển nghiên cứu các chỉ tiêu trọng yếu trong báo cáo KTQT đối với DN bán lẻ và đặc biệt là sản xuất, cho thấy báo cáo KTQT có tầm quan trọng và mức độ ảnh hưởng lớn đối với sự phát triển của DN, cập nhật hiệu quả các thông tin phi tài chính và thông tin tài chính phản ánh thực trạng tài chính của DN, phục vụ quá trình kiểm soát, đánh giá quá trình hoạt động DN, qua đó nhà quản lý có thể phân tích các chỉ tiêu trọng yếu và chuyển đổi thông tin hữu ích phục vụ hoạt động DN. 7 Nguyễn Thị Kim Ngọc và Trương Bá Thanh (2023) đã xem xét mức độ vận dụng KTQT trong các DN ngành dệt may. Phương pháp nghiên cứu hỗn hợp được thực hiện. Trong đó, dữ liệu được phân tích từ 216 mẫu sử dụng kỹ thuật thống kê và phân tích cụm.

Kết quả cho thấy các DN dệt may áp dụng kỹ thuật KTQT đạt tỷ lệ 64,73%. Các công cụ KTQT theo nhóm, gồm: nhóm dự toán có mức độ áp dụng trung bình cao nhất đạt mức 94,45%, và các nhóm tiếp theo là nhóm hỗ trợ ra quyết định, nhóm tính giá, nhóm đánh giá thành quả, và sau cùng là nhóm KTQT chiến lược có tỷ lệ áp dụng giảm dần là 67,94%, 66,34%, 51,31%, 51,25%. Bên cạnh đó, các DN dệt may thường xuyên sử dụng các công cụ KTQT truyền thống. Và theo mô hình phát triển IFAC, các DN dệt may đang áp dụng KTQT ở giai đoạn 2 và 3 (2 là cung cấp thông tin để lập kế hoạch và kiểm soát quản lý, 3 là giảm lãng phí tài nguyên DN).2 Nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTQT 1.1 Các nghiên cứu nước ngoài Ahmad (2012) khám phá việc áp dụng các thực hành KTQT trong các DNNVV ở Malaysia.

Bảng câu hỏi được gửi qua bưu điện đến 1.000 DNNW sản xuất, sau đó thu về 160 mẫu sử dụng được. Ket quả cho thấy, phần lớn những người tham gia trả lời câu hỏi đã sử dụng các kỹ thuật KTQT và cho thấy KTQT có vai trò rất quan trọng trong việc điều hành, quản lý tại DNNW Malaysia. Nghiên cứu phát hiện ra rằng các nhân tố: áp dụng công nghệ, quy mô của DN, cường độ cạnh tranh, sự tham gia từ người quản lý có tác động tích cực đến việc áp dụng KTQT. Halbouni và các cộng sự (2014) nghiên cứu về sự đổi mới KTQT ở Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), xác định các nhân tố ảnh hưởng đến sự đổi mới KTQT trong bối cảnh quốc gia đang phát triển từ 138 DN tại UAE.

Nghiên cứu chỉ ra rằng toàn cầu hóa, công nghệ thông tin (CNTT) và quy mô công ty ảnh hưởng đáng kể đến đổi mới KTQT. Đồng thời, các kỹ thuật KTQT theo hình thức truyền thống được thực hành nhiều hơn là các kỹ thuật KTQT mang tính chất hiện đại.