MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài: Nhận thức đƣợc Tâm lý học Mác xít xem là một trong ba mặt cơ bản của đời sống tâm lý con ngƣời, có mối liên hệ chặt chẽ với thái độ và hành vi. Trong đó, nhận thức vừa là cơ sở, vừa là điều kiện, tiền đề, phƣơng tiện hình thành thái độ và hành vi. Vì vậy, nhận thức luôn là đối tƣợng của nhiều công trình nghiên cứu Tâm lý học, Giáo dục học.
Đối với sinh viên trƣờng Cao đẳng Tuyên Quang, là những giáo viên trong tƣơng lai, trực tiếp đảm nhận công việc đào tạo thế hệ trẻ, đào tạo một lớp ngƣời phục vụ cho sự nghiệp Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá của đất nƣớc. Để làm đƣợc điều đó, cần một đội ngũ giáo viên có đủ các năng lực và phẩm chất nhân cách để đáp ứng đƣợc yêu cầu của xã hội, thực sự hiểu đƣợc vị trí, vai trò, của nghề; có nhận thức đúng đắn về nghề dạy học. Nếu nhƣ trong thời gian ngồi trên ghế nhà trƣờng mà sinh viên không có nhận thức đúng đắn, đầy đủ về nghề thì sẽ tạo ra những giáo viên hoặc không có đủ năng lực nghề hoặc không có tình yêu, tâm huyết với nghề, thiếu niềm tin trong nghề dạy học. Trƣờng Cao đẳng Tuyên Quang đƣợc thành lập chính thức từ năm 1999.
Lịch sử phát triển của nhà trƣờng luôn đảm bảo vai trò là “cỗ máy cái” trong việc đào tạo đội ngũ giáo viên cho tỉnh Tuyên Quang và các tỉnh lân cận. Đặc biệt trong những năm gần đây, lƣợng đăng ký dự tuyển vào trƣờng tăng rõ rệt và các em đến từ nhiều tỉnh, thành phố khác nhau trên toàn quốc, nhƣng khi vào học tại trƣờng, các em đã nhận thức đúng đắn về nghề của mình hay chƣa và liệu các em có nguyện vọng gắn bó với sự nghiệp giáo dục hay không?. Do đó, việc tiến hành tìm hiểu thực trạng nhận thức về nghề dạy học của sinh viên trƣờng Cao đẳng Tuyên Quang từ đó có biện pháp giúp sinh viên có nhận thức đúng đắn, sâu sắc về nghề là rất quan trọng và cần thiết. Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Nhận thức về nghề dạy học của sinh viên trƣờng Cao đẳng Tuyên Quang” làm luận văn tốt nghiệp này.
3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Mục đích nghiên cứu. Phân tích thực trạng nhận thức về nghề dạy học của sinh viên trƣờng Cao đẳng Tuyên Quang, chỉ ra một số yếu tố chủ quan và khách quan ảnh hƣởng đến nhận thức đó và đƣa ra một số kiến nghị để nâng cao nhận thức về nghề dạy học của sinh viên. Đối tƣợng nghiên cứu.
Biểu hiện và mức độ nhận thức về nghề dạy học của sinh viên trƣờng Cao đẳng Tuyên Quang. Nhiệm vụ nghiên cứu. Tổng hợp các công trình nghiên cứu có liên quan đến nhận thức, nhận thức về nghề dạy học; 4. Xây dựng các khái niệm cơ bản của đề tài; 4.
Khảo sát biểu hiện và mức độ nhận thức về nghề dạy học của sinh viên trƣờng Cao đẳng Tuyên Quang và phân tích một số yếu tố tác động đến nhận thức; 4. Đề xuất một số kiến nghị để nâng cao nhận thức về nghề dạy học nghiệp của sinh viên. Khách thể, phạm vi nghiên cứu. 303 sinh viên trƣờng Cao đẳng Tuyên Quang.
Giả thuyết nghiên cứu. Đa số sinh viên trƣờng Cao đẳng Tuyên Quang đã có nhận thức chính xác, đầy đủ về các mặt biểu hiện của nghề dạy học (giá trị nghề, đặc điểm nhân cách đáp ứng yêu cầu của nghề, đặc điểm đặc trƣng của nghề). Trong đó, các đặc điểm nhân cách đối với ngƣời giáo viên đƣợc sinh viên nhận thức đầy đủ, chính xác nhất. Tuy nhiên, một số mặt còn chƣa đƣợc sinh viên nhận thức một cách rõ ràng.
Mức độ nhận thức về nghề dạy học của sinh viên phụ thuộc vào nhiều yếu tố chủ quan và khách quan, trong đó các yếu tố chủ quan 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com là sự nỗ lực rèn luyện của bản thân sinh viên, yếu tố khách quan cơ bản là việc cung cấp thông tin nghề nghiệp của nhà trƣờng Cao đẳng Tuyên Quang. Phƣơng pháp nghiên cứu: 7. Phƣơng pháp nghiên cứu văn bản tài liệu 7. Phƣơng pháp điều tra bằng bảng hỏi 7.
Phƣơng pháp phỏng vấn sâu 7. Phƣơng pháp quan sát 7. Phƣơng pháp thống kê toán ọc 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN NHẬN THỨC VỀ NGHỀ DẠY HỌC CỦA SINH VIÊN 1.
Tổng quan một số công trình nghiên cứu liên quan đến nhận thức về nghề nghiệp của sinh viên Vấn đề nhận thức và nhận thức về nghề dạy học nghiệp của học sinh, SV là một vấn đề phức tạp và rất phong phú. Trong những năm gần đây, vấn đề nhận thức đã đƣợc nhiều nhà nghiên cứu quan tâm. Với mỗi công trình nghiên cứu về nhận thức về nghề dạy học nghiệp đƣợc xem xét ở mỗi góc độ khác nhau. Có công trình trực tiếp nghiên cứu về nhận thức về nghề dạy học, có những công trình nghiên cứu gián tiếp hoặc có liên quan đến một khía cạnh nào đó của vấn đề nhận thức về nghề dạy học.1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài: Trong tác phẩm Tâm lý học lứa tuổi và Tâm lý học sƣ phạm của mình, tác giả A.V Pêtrôpxki cho rằng sự lựa chọn nghề nghiệp của học sinh có liên quan đến sự hiểu biết về nghề nghiệp.
Những kết quả nghiên cứu của ông đã chỉ ra rằng chính tính chất sáng tạo của nghề, ý nghĩa xã hội của nghề là một trong những yếu tố đã hấp dẫn học sinh lựa chọn nghề đó. [24] Theo quan điểm của tác giả V. Cruchetxki trong tác phẩm “Những cơ sở của tâm lý học sƣ phạm - tập 2” thì sự kết hợp giữa nguyện vọng, khả năng của cá nhân và ý nghĩa xã hội của nghề nghiệp trong sự lựa chọn nghề đó là những yếu tố giúp cho quá trình chọn nghề đạt hiệu quả. [2] Cùng quan điểm với tác giả V.V Trêbuseva đã nhận xét: “Học sinh chọn nghề nhƣng chƣa hiểu đầy đủ ý nghĩa của việc lựa chọn đó, khi không có đầy đủ các kiến thức về ngành nghề đã chọn và ngoài sự hiểu biết đó dù là tối thiểu về nghề đã chọn, còn cần phải đối chiếu với những đặc điểm cá nhân mình với những yêu cầu mà nghề đó đề ra và đó là điều học sinh thƣờng không tính đến” [25, tr.31] 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nhìn chung, trên thế giới đã có một số công trình nghiên cứu đến giá trị và định hƣớng giá trị nghề nghiệp của thanh niên nhằm chuẩn bị sẵn sàng bƣớc vào cuộc sống.
Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam Ở Việt Nam, việc nghiên cứu về nhận thức về nghề dạy học của thanh niên, học sinh và SV không còn là một vấn đề mới mẻ, có những đề tài nghiên cứu về chủ đề có liên quan đến nhận thức về nghề dạy học nhƣ: xu hƣớng nghề của thanh niên có liên quan đến nhận thức về nghề dạy học, việc chọn nghề cũng ít nhiều liên quan đến nhận thức về nghề dạy học của thanh niên, học sinh những đề tài nghiên cứu về nhận thức về nghề dạy học nghiệp của SV, đặc biệt nhận thức về nghề dạy học của SV còn hạn chế. Năm 1965 – 1966, tác giả Nguyễn Ánh Tuyết nghiên cứu sự lựa chọn nghề nghiệp của học sinh lớp 10 đã chỉ ra mối quan hệ giữa nhận thức về vị trí của các nghề trong xã hội và nguyện vọng chọn nghề của học sinh: nhận thức về vị trí xã hội của nghề có ảnh hƣởng lớn đến nguyện vọng chọn nghề của các em. Cuối những năm 60, đầu những năm 70 của thế kỷ XX, các tác giả Phạm Tất Dong, Lê Đức Phúc… đã nghiên cứu về nguyện vọng nghề của học sinh, kết quả cho thấy nhận thức về nghề là yếu tố quan trọng trong các nhân tố tác động đến sự hình thành xu hƣớng nghề của học sinh. Các công trình nghiên cứu của các tác giả: Nguyễn Thị Xuân Hòa, Nguyễn Thị Bích Hồng, Phạm Thị Dung vào những năm 1986 - 1987 đã đề cập đến lý do chọn nghề của học sinh lớp 12, trong đó sự hiểu biết về nghề là lý do chủ yếu.
- Bên cạnh đó, có một số đề tài, công trình nghiên cứu về giá trị và giá trị nghề nghiệp của học sinh, thanh niên, tiêu biểu là: - Theo tài liệu công bố năm 1995, tác giả Thái Duy Tuyên đã nghiên cứu công trình cấp nhà nƣớc về: “Tìm hiểu định hướng giá trị của thanh niên Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường”. Trong đó ông chỉ ra rằng tâm 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trạng xã hội của thanh niên về nghề nghiệp vừa là sự phản ánh vị thế xã hội của tầng lớp này, vừa là sự phản ánh yêu cầu của xã hội đối với hoạt động nghề nghiệp của thanh niên. Cơ chế thị trƣờng cho thanh niên tự do lựa chọn nghề nghiệp và việc làm lớn hơn so với trƣớc đây. Sự tự do chọn nghề kéo theo sự tự do tìm việc.
Do đó, thanh niên không ngừng hoàn thiện năng lực chuyên môn. Thanh niên có xu hƣớng chọn nghề theo công việc, họ quan tâm đến việc làm nhiều hơn là quan tâm đến lựa chọn nghề mình hứng thú. Xu hƣớng của thanh niên là biết nhiều nghề, giỏi một nghề, có ý chí vƣơn lên tăng thu nhập cho bản thân.[27] Trong công trình nghiên cứu “Thực trạng định hướng giá trị nghề nghiệp của học sinh các trường trung cấp dạy nghề trong giai đoạn hiện nay” đƣợc công bố năm 1995 của tác giả Đặng Trƣờng Xuân cũng chỉ ra rằng việc chọn nghề của học sinh hiện nay mang tính thực dụng nhƣ: cơ hội việc làm, thu nhập tiềm năng, môi trƣờng làm việc…, ít học sinh chú ý tới nội dung, ý nghĩa và giá trị xã hội của nghề nghiệp cũng nhƣ sự phù hợp của nghề nghiệp với xu hƣớng, nguyện vọng của bản thân. [30] Tác giả Đỗ Long (1999) với đề tài “Định hướng giá trị và sự phát triển của thế hệ trẻ” đã đánh giá những mặt tích cực và hạn chế khi so sánh định hƣớng giá trị mới của thế hệ trẻ Việt Nam với hệ giá trị truyền thống trƣớc đây.
Tác giả nhấn mạnh, tính thiết thực trong định hƣớng giá trị của thế hệ trẻ ngày nay không chỉ giới hạn ở những đảm bảo về vật chất mà cả những tiến bộ về tinh thần, học vấn và tay nghề.