CHƯƠNG I: VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGHIỆP VỤ CHỨNG TỪ GIAO NHẬN HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN TẠI CÁC CÔNG TY LOGISTICs 1. Khái quát về nghiệp vụ chứng từ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu 1. Khái quát chung về nghiệp vụ giao nhận Giao nhận vận tải là những hoạt động nằm trong khâu lưu thông phân phối hàng hóa, một khâu quan trọng nối liền sản xuất với tiêu thụ, hai mặt chủ yếu của chu trình tái sản xuất của xã hội. Giao nhận vận tải thực hiện chức năng đưa sản phẩm từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ, hoàn thành mặt thứ hai của lưu thông phân phối là phân phối vật chất, khi mặt thứnhất là thủ tục thương mại đã hình thành.
Giao nhận gắn liền và song hành với quá trình vận tải. Thông qua giao nhận các tác nghiệp vận tải được tiến hành: tập kết hàng hoá, vận chuyển, xếp dỡ, lưu kho, chuyển tải, đóng gói, thủ tục, chứng từ. Với nội hàm rộng như vậy, nên có rất nhiều định nghĩa về giao nhận. Theo quy tắc mẫu của FIATA về dịch vụ giao nhận: “Dịch vụ giao nhận được định nghĩa như là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ tư vấn có liên quan đến cácdịch vụ trên, kể cả các vấn đề về hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa”.
=> Như vậy, về cơ bản: Giao nhận hàng hóa là tập hợp những nghiệp vụ, thủ tục có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng (người gửi hàng) đến nơi nhận hàng (người nhận hàng). Phạm vi của nghiệp vụ giao nhận Phạm vi của nghiệp vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển gồm: + Tổ chức chuyên chờ hàng hóa trong phạm vi ga, cảng 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Tổ chức xếp dỡ hàng hóa + Kí kết hợp đồng vận tải với người chuyên chờ, thuê tàu, lưu cước với người chuyên chở đã chọn. + Làm thủ tục hải quan + Mua bảo hiểm cho hàng hóa nếu người gửi hàng yêu cầu + Lập các chứng từ cần thiết trong quá trình gửi hàng, nhận hàng và thanh toán + Lo kho và bảo quản hàng + Cân đo hàng hóa + Nhận hàng và giao hàng + Sắp xếp chuyển tải hàng hóa + Gom hàng, chọn tuyến đường vận tải, phương thức vận tải và người chuyên chở phù hợp + Thanh toán cước phí, chi phí xếp dỡ, lưu kho, lưu bãi + Thông báo tình hình đi và đến của các phương tiện vận tải + Thông báo tổn thất với người chuyên chở 1. Quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm của người giao nhận Ðiều 167 Luật thương mại năm 2005 quy định, người giao nhận có những quyền và nghĩa vụ sau đây: + Người giao nhận được hưởng tiền công và các khoản thu nhập hợp lý khác + Thực hiện đầy đủ nghiã vụ của mình theo hợp đồng 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Trong quá trình thực hiện hợp đồng, nếu có lý do chính đáng vì lợi ích của khách hàng thì có thể thực hiện khác với chỉ dẫn của khách hàng, nhưng phải thông báo ngay cho khách hàng.
+ Sau khi ký kết hợp đồng, nếu thấy không thể thực hiện được chỉ dẫn của khách hàng thì phải thông báo cho khách hàng để xin chỉ dẫn thêm. + Phải thực hiện nghĩa vụ của mình trong thời gian hợp lý nếu trong hợp đồng không thoả thuận về thời gian thực hiện nghĩa vụ với khách hàng. Trách nhiệm của người giao nhận: a. Khi đại lí là chủ hàng: + Giao hàng không đúng chỉ dẫn + Thiếu sót trong việc mua bảo hiểm cho hàng hóa mặc dù đã có hướng dẫn.
+ Thiếu sót trong khi làm thủ tục hải quan + Chở hàng đến sai nơi quy định + Giao hàng cho người không phải là người nhận + Giao hàng mà không thu tiền từ người nhận hàng + Tái xuất không theo những thủ tục cần thiết hoặc không hoàn lại thuế + Những thiệt hại về tài sản và người của người thứ ba mà họ gây nên. Khi là người chuyên chở (principal) + Khi là một người chuyên chở, người giao nhận đóng vai trò là một nhà thầu độc lập, nhân danh mình chịu trách nhiệm cung cấp các dịch vụ mà khách hàng yêu cầu. + Chịu trách nhiệm về những hành vi và lỗi lầm của người chuyên chở, của người giao nhận khác mà họ thuê để thực hiện hợp đồng vận tải. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của người giao nhận do luật lệ của các phương thức vận tải quy định.
+ Khi đóng vai trò là người chuyên chở, các điều kiện kinh doanh áp dụng các công ước quốc tế hoặc các quy tắc do Phòng thương mại quốc tế ban hành. Tuy nhiên, người giao nhận không chịu trách nhiệm về những mất mát, hư hỏng của hàng hoá phát sinh từ những trường hợp sau đây: + Do lỗi của khách hàng hoặc của người được khách hàng uỷ thác; + Khách hàng đóng gói và ghi ký mã hiệu không phù hợp; + Do nội tý hoặc bản chất của hàng hoá; + Do chiến tranh, đình công + Do các trường hợp bất khả kháng Ngoài ra, người giao nhận không chịu trách nhiệm về mất khoản lợi đáng lẽ khách hàng được hưởng về sự chậm trễ hoặc giao nhận sai địa chỉ mà không phải do lỗi của mình. Nghiệp vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển 2. Cơ sở pháp lí, nguyên tắc giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển a.
Cơ sở pháp lí - Việc giao nhận hàng hoá XNK phải dựa trên cơ sở pháp lý như các quy phạm pháp luật quốc tế, Việt nam, các Công ước về vận đơn, vận tải… - Công ước quốc tế về hợp đồng mua bán hàng hoá. Ví dụ: Công ước Vienne 1980 về buôn bán quốc tế - Các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước Việt nam về giao nhận vận tải - Các loại hợp đồng và L/C mới đảm bảo quyền lợi của chủ hàng XNK b. Nguyên tắc 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Các văn bản hiện hành đã quy định những nguyên tắc giao nhận hàng hoá XNK bằng đường biển tại Việt nam như sau: - Việc giao nhận hàng hoá XNK tại các cảng biển là do cảng tiến hành trên cơ sở hợp đồng giữa chủ hàng và người được chủ hàng uỷ thác với cảng - Ðối với những hàng hoá không qua cảng (không lưu kho tại cảng) thì có thể do các chủ hàng hoặc người được chủ hàng uỷ thác giao nhận trực tiếp với người vận tải (tàu) (quy định mới từ 1991). - Việc xếp dỡ hàng hóa trong phạm vi cảng là do cảng tổ chức thực hiện.
Trường hợp chủ hàng muốn đưa phương tiện vào xếp dỡ thì phải thoả thuận với cảng và phải trả các lệ phí, chi phí liên quan cho cảng. - Khi được uỷ thác giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu với tầu, cảng nhận hàng bằng phương thức nào thì phải giao hàng bằng phương thức đó - Cảng không chịu trách nhiệm về hàng hoá khi hàng đã ra khỏi kho bãi, cảng. - Khi nhận hàng tại cảng thì chủ hàng hoặc người được uỷ thác phải xuất trình những chứng từ hợp lệ xác định quyền được nhận hàng và phải nhận được một cách liên tục trong một thời gian nhất định những hàng hoá ghi trên chứng từ. - Việc giao nhận có thể do cảng làm theo uỷ thác hoặc chủ hàng trực tiếp làm.
Nhiệm vụ của các bên tham gia vào hoạt động giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển a. Nhiệm vụ của cảng Ký kết hợp đồng xếp dỡ, giao nhận, bảo quản, lưu kho hàng hoá với chủ hang Hợp đồng có hai loại: Hợp đồng uỷ thác giao nhận và Hợp đồng thuê mướn (chủ hàng thuê cảng xếp dỡ vận chuyển, lưu kho, bảo quản hàng hoá) Giao hàng xuất khẩu cho tầu và nhận hàng nhập khẩu từ tầu nếu được uỷ thác Kết toán với tầu về việc giao nhận hàng hoá và lập các chứng từ cần thiết khác để bảo vệ quyền lợi của các chủ hàng 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Giao hàng nhập khẩu cho các chủ hàng trong nước theo sự uỷ thác của chủ hàng xuất nhập khẩu Tiến hành việc xếp dỡ, vận chuyển, bảo quản, lưu kho trong khu vực cảng Chịu trách nhiệm về những tổn thất của hàng hoá do mình gây nên trong quá trình giao nhận vận chuyển xếp dỡ Hàng hoá lưu kho bãi của cảng bị hư hỏng, tổn thất thì cảng phải bồi thường nếu có biên bản hợp lệ và nếu cảng không chứng minh được là cảng không có lỗi. ** Cảng không chịu trách nhiệm về hàng hoá trong các trường hợp sau: + Không chịu trách nhiệm về hàng hoá khi hàng đã ra khỏi kho bãi của cảng. + Không chịu trách nhiệm về hàng hoá ở bên trong nếu bao kiện, dấu xi vẫn nguyên vẹn + Không chịu trách nhiệm về hư hỏng do kỹ mã hiệu hàng hoá sai hoặc không rõ (dẫn đến nhầm lẫn mất mát) b.
Nhiệm vụ của chủ hàng xuất nhập khẩu - Tiến hành giao nhận hàng hoá trong trường hợp hàng hoá không qua cảng hoặc tiến hành giao nhận hàng hoá XNK với cảng trong trường hợp hàng qua cảng - Ký kết hợp đồng bốc dỡ, vận chuyển, bảo quản, lưu kho hàng hoá với cảng - Cung cấp cho cảng những thông tin về hàng hoá và tàu - Cung cấp các chứng từ cần thiết cho cảng để cảng giao nhận hàng hoá Ðối với hàng xuất khẩu: gồm các chứng từ: + Tờ khai hàng hoá (cargo manifest): lập sau vận đơn cho toàn tầu, do đại lý tầu biển làm được cung cấp 24h trước khi tầu đến vị trí hoa tiêu + Sơ đồ xếp hàng (cargo plan) do thuyền phó phụ trách hàng hóa lập, được cung cấp 8h trước khi bốc hàng xuống tầu. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ðối với hàng nhập khẩu: + Tờ khai hàng hóa + Sơ đồ xếp hàng + Chi tiết hầm tầu + Vận đơn đường biển trong trường hợp uỷ thác cho cảng nhận hàng => Các chứng từ này đều phải cung cấp 24h trước khi tầu đến vị trí hoa tiêu. Chủ hàng sẽ phải: theo dõi quá trình giao nhận để giải quyết các vấn đề phát sinh; lập các chứng từ cần thiết trong quá trình giao nhận để có cơ sở khiếu nại các bên có liên quan và thanh toán các chi phí cho cảng.