Chương 1: Việc học ở làng Hội Phụ trước đổi mới Chương 2: Việc học ở làng Hội Phụ trong những năm đổi mới đến nay Chương 3: Việc học với quá trình phát triển của làng Hội Phụ trong những năm đổi mới 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com NỘI DUNG Chƣơng 1: VIỆC HỌC Ở LÀNG HỘI PHỤ TRƢỚC ĐỔI MỚI 1.Khái quát vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên làng Hội Phụ hiện nay 1. Vị trí địa lý Trên bản đồ hành chính huyện Đông Anh, Đông Hội là một xã lớn, nằm ở cực nam của huyện. “xã Đông Hội có tọa độ ở trung tâm xã là 21,04 độ vĩ Bắc, 105, 52 độ kinh đông” [2, tr. Làng Hội Phụ nằm ở vị trí trung tâm của xã Đông Hội “có diện tích 80,5 ha, dân số 1257 người (2010), bao gồm 5 xóm là Xóm Đình, Xóm Cả, Xóm Giếng, Xóm Nghè, Xóm Cổng, Làng Hội Phụ giáp với thôn Trung Thôn ở phía Bắc, phía Nam giáp thôn Đông Trù, phía Tây giáp thôn Lại Đà, phía Đông giáp thôn Lê Xá của xã Mai Lâm” [Tư liệu điền dã].
So sánh với 5 thôn còn lại như Lại Đà, Đông Trù, Đông Ngàn, Tiên Hội và Trung Thôn, thì Hội Phụ có diện tích và dân dân số nhỏ hơn. Tuy nhiên, với vị trí nằm ở trung tâm của xã Đông Hội có nhiều cơ sở hạ tầng của xã đóng trên địa bàn thôn như trụ sở UBND xã, trường Mầm non, trường Tiểu học, THCS, trạm Y tế. Hội Phụ nằm trên trục đường chính dẫn vào UBND xã Đông Hội và nối với xã Mai Lâm, Hội Phụ nằm gần vị trí quy hoạch đường 5 kéo dài, gần công trình Cầu Nhật Tân đang xây dựng nối hai bờ sông Hồng, là cầu nối giữa trung tâm thủ đô với khu đô thị đang được quy hoạch ở xã Mai Lâm. Đây là vị trí thuận lợi trong quá trình phát triển của xã Đông Hội nói chung và làng Hội Phụ nói riêng.
Mặt khác Hội Phụ nằm ở vị trí trung tâm của xã Đông Hội cách trung tâm thủ đô Hà Nội gần 30Km, hơn nữa thủ đô Hà Nội là nơi tập trung rất nhiều trường đại học, giữ vai trò là trung tâm lớn về chính trị, kinh tế, văn hóa giáo dục của đất nước nên việc học hành, thi cử, đi lại của học sinh làng Hội Phụ có những thuận lợi nhất định. Điều kiện tự nhiên 1. Địa hình Địa hình chung của xã Đông Hội “nhìn chung có cấu tạo nghiêng dần từ Bắc xuống Nam. Chia làm hai phần khác nhau, phần phía bắc chiếm khoảng một phần ba diện tích toàn xã gồm hai thôn Tiên Hội và Trung Thôn, do thuộc thềm bậc một của sông Hồng (Theo cách phân chia của các nhà địa chất, thềm bậc 1 là thềm thấp nhất giáp ranh với đồng bằng) nên có địa thế cao, phần còn lại bao gồm bốn thôn Hội Phụ, Lại Đà, Đông Trù và Đông Ngàn, do vốn thuộc một đoạn sót của sông cũ nay đã đổi dòng nên có địa thế trũng” [2, tr.
15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Địa hình của làng Hội Phụ nằm ở vùng trung tâm của xã Đông Hội, làng có địa hình khá bằng phẳng, nằm trong vùng địa thế tương đối trũng, ở giữa là khu xóm làng dân cư sinh sống, địa hình cao, khô ráo hơn, bao quanh là đồng ruộng, trũng thấp, quanh năm ngập nước, nhất là vào mùa mưa. Khí hậu Làng Hội Phụ, xã Đông Hội, huyện Đông Anh có cùng chung chế độ khí hậu của thành phố Hà Nội, đó là khí hậu nhiệt đới, ẩm, gió mùa. “Từ tháng 5 đến tháng 10 là mùa hạ, khí hậu ẩm ướt, mưa nhiều. Từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau là mùa đông, thời kỳ đầu khô - lạnh, nhưng cuối mùa lại mưa phùn, ẩm ướt.
Giữa hai mùa là thời kỳ chuyển tiếp tạo cho khí hậu Đông Anh có bốn mùa phong phú: xuân, hạ, thu, đông [3]. Nền nhiệt độ của làng Hội Phụ nằm trong nền nhiệt độ trung bình hàng năm của huyện Đông Anh “là 250C, hai tháng nóng nhất là tháng 6 và tháng 7, nhiệt độ trung bình tháng cao nhất thường xảy ra vào tháng 7 là 37,50C. Hai tháng lạnh nhất là tháng 1 và 2, nhiệt độ trung bình của tháng 1 là 130C. Độ ẩm trung bình của Đông Anh là 84%, độ ẩm này cũng rất ít thay đổi theo các tháng trong năm, thường dao động trong khoảng 80 - 87% [ 3 ].
Số ngày mưa trong năm của làng Hội Phụ nằm trong chế độ mưa chung của xã Đông Hội và huyện Đông Anh “khoảng 144 ngày với lượng mưa trung bình hàng năm 1600 - 1800 mm. Trong mùa mưa (tháng 5 đến tháng 10) tập trung tới 85% lượng mưa toàn năm. Mưa lớn nhất vào tháng 8, với lượng mưa trung bình 300 -350 mm. Những tháng đầu đông ít mưa, nhưng nửa cuối mùa đông lại có mưa phùn, ẩm ướt.
Vào mùa đông, huyện còn phải chịu các đợt gió mùa đông bắc ” [ 3]. Nhìn chung, thời tiết Đông Anh nói chung và Hội Phụ nói riêng thuận lợi cho hoạt động sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là các loại cây trồng: lương thực, hoa, rau màu, cây ăn quả. Nhưng các đợt dông, bão của mùa hè và gió mùa đông bắc của mùa đông cũng gây những trở ngại nhất định cho hoạt động sản xuất và đời sống nhân dân. Tài nguyên thiên nhiên Tổng diện tích đất tự nhiên ở Hội Phụ là “80,5 ha, bình quân đất nông nghiệp cho mỗi lao động là 442m2/, (0.0442 ha/lao động nông nghiệp)” [Tư liệu 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Đây là mức diện tích đất canh tác thấp hơn nhiều so với bình quân chung của đồng bằng sông Hồng. Đất làng xóm, bao gồm đất ở, đất vườn và các công trình dịch vụ trong các xóm ở làng Hội Phụ mức bình quân đất sinh hoạt trong khoảng “364 m2/hộ” [ Tư liệu điền dã]. Đất đai: Loại đất chiếm diện tích nhiều nhất ở Hội Phụ là đất phù sa cổ, đây là loại đất được sông ngòi bồi tụ vào những thế kỷ trước đây, khi con người còn chưa biết đắp đê, loại đất này thích hợp cho việc trồng lúa. Với những điều kiện phát triển kinh tế mới, trong những năm qua xu hướng sử dụng đất của xã Đông Hội và làng Hội Phụ là giảm tỷ trọng đất nông nghiệp, tăng quỹ đất cho giao thông.
Hiện nay theo quy hoạch làng Hội Phụ sẽ phải dành 60.000m2 cho Bộ Công An xây dựng trung tâm kiểm soát sóng ra đa. Do đó, đặt ra yêu cầu cần nghiên cứu kỹ tình trạng đất đai để có quy hoạch sử dụng hợp lý cho việc phát triển nông nghiệp của làng Hội Phụ trong thời gian tới. Thủy văn, nguồn nước: Mưa là nguồn cung cấp nước chủ yếu cho hoạt động sản xuất và đời sống trên địa bàn Đông Anh nói chung, xã Đông Hội và làng Hội Phụ nói riêng. “Lượng mưa trung bình hàng năm là 1.
Lượng mưa phân bố không đều trong năm. Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, tập trung tới 85% tổng lượng mưa trong năm [3]. Vào mùa này thường gây hiện tượng ngập úng diện tích canh tác của làng Hội Phụ. Mưa phùn cũng là nét đặc trưng ở vùng này, mặc dù không có ý nghĩa về mặt cung cấp nước nhưng lại làm tăng độ ẩm của đất và không khí.
Mưa phùn thường xuất hiện vào mùa xuân, nhất là tháng 2 và 3. Đối với nông nghiệp, mưa phùn thích hợp cho sự phát triển của cây nhưng cũng là điều kiện cho sâu bọ, nấm mốc phát triển. Mạng lƣới sông, hồ, đầm trong làng: làng Hội Phụ không có sông lớn chảy qua, duy nhất con sông chẩy qua làng Hội Phụ là sông đào Hà Bắc “sông được khởi đào năm 1961, hoàn thành vào năm 1963 và được nạo vét mở rộng vào năm 1982, bắt nguồn từ sông Đuống ở cống Long Tửu nhằm tưới và tiêu nước cho đồng ruộng năm xã của huyện Đông Anh, trong đó có Đông Hội và 3 huyện của tỉnh Bắc Ninh” [2, tr. Sông đào Hà Bắc chảy qua làng Hội Phụ là danh giới tự nhiên chia làng thành hai phần: phần đất cư trú của xóm làng và cánh đồng của làng được bao bọc 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ven phần sông đào Hà Bắc chẩy qua.
Ngoài sông đào Hà Bắc chảy qua làng, Hội Phụ còn có đầm và ao hồ nhỏ với diện tích khoảng 10 mẫu tương đương 36000m2 có vai trò quan trọng trong việc phát triển nghề nuôi cá. Hội Phụ là một làng nằm ở vị trí trung tâm của xã Đông Hội, huyện Đông Anh, ngoại thành Hà Nội, cho nên làng chịu những ảnh hưởng, tác động chung của điều kiện tự nhiên của khu vực đồng bằng châu thổ sông Hồng và Hà Nội. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên mang đến những thuận lợi nhất định cho sự phát triển của làng. Tuy nhiên, những hạn chế về diện tích đất sản xuất canh tác của một làng quê ven đô đang trong quá trình chuyển đổi múc đích sử dụng đất nông nghiệp là những vấn đề lớn đặt ra trong quá trình phát triển của làng Hội Phụ hôm nay.
Cảnh quan và không gian Làng Hội Phụ nằm ở vị trí trung tâm của xã Đông Hội, trên con đường chính dẫn vào trụ sở UBND xã, hai bên đường là cánh đồng lúa xanh bát ngát, một bên là cánh đồng lúa của làng Lại Đà và một bên là cánh đồng lúa của làng Hội Phụ. Thấp thoáng qua cánh đồng làng trên một khu đất cao bằng phẳng là làng Hội Phụ “Làng Hội Phụ được quy hoạch theo lối chữ Điền. Nhà cửa đường xá phong quang trù mật” [2, tr. Con sông đào Hà Bắc chẩy qua làng, đã hình thành một gianh giới tự nhiên phân chia làng với cánh đồng làng.
Tiếp giáp với con đường chính dẫn vào trụ sở xã Đông Hội là hai cổng dẫn vào làng, phía tây là cụm di tích đình – đền Hội Phụ cách trụ sở UBND xã Đông Hội 100m nằm trên khu đất cao hơn, trước cửa đình - đền là khu khuôn viên rộng bao gồm ao làng, cây đa và giếng nước, một lối kiến trúc quen thuộc của các làng quê vùng Kinh Bắc. Không gian cư trú truyền thống của làng Cự Trình trước đây nay là Hội Phụ được gói gọn trong 5 xóm đến nay vẫn giữ được nguyên vẹn, tuy nhiên cùng với thời gian, dân số tăng lên, các dãy nhà cửa mọc lên san sát nhau, nhà cao tầng ngày càng nhiều hơn và hướng ra mặt đường.