Luận văn thạc sĩ the learning in hoi phu village dong hoi dong anh hanoi in the renovation period from 1986 to present

Luận văn thạc sĩ phân tích the learning in hoi phu village dong hoi dong anh hanoi in the renovation period from 1986 to, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Đỗ Xuân Đức
• Người hướng dẫn: PGS.TSKH Nguyễn Hải Kế
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Việt Nam học
• Đề tài: Việc Học Tại Làng Hội Phụ Trong Thời Kỳ Đổi Mới
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
• DANH MỤC BẢNG MINH HỌA TRONG LUẬN VĂN
• BẢN ĐỒ, SƠ ĐỒ MINH HỌA
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: VIỆC HỌC Ở LÀNG HỘI PHỤ TRƯỚC ĐỔI MỚI
• 1.1. Khái quát vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên làng Hội Phụ hiện nay
• 1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.2. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.3. Tài nguyên thiên nhiên
• 1.1.4. Cảnh quan và không gian
• 1.2. Vài nét khái quát lịch sử, kinh tế xã hội và văn hóa
• 1.2.1. Gia đình dòng họ
• 1.2.2. Cơ cấu tổ chức xóm làng
• 1.2.3. Tín ngưỡng, lễ hội, phong tục tập quán
• 1.3. Việc học ở làng Hội Phụ trước đổi mới
• 1.4. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: VIỆC HỌC Ở LÀNG HỘI PHỤ TRONG NHỮNG NĂM ĐỔI MỚI ĐẾN NAY
• 2.1. Hệ thống trường lớp, quy mô học sinh các cấp học
• 2.1.1. Cấp học Mẫu giáo
• 2.1.2. Cấp học Tiểu học
• 2.1.3. Cấp học Trung học cơ sở
• 2.1.4. Cấp học Trung học phổ thông
• 2.2. Việc học của người học
• 2.2.1. Mục tiêu của việc học
• 2.2.1.1. Tâm lý đi học để thay đổi
• 2.2.1.2. Dự định lựa chọn nghề nghiệp
• 2.2.1.3. Việc lập kế hoạch trong học tập
• 2.2.1.4. Mục đích đi học thêm
• 2.2.2. Thái độ, phương pháp và ý thức học tập
• 2.2.2.1. Thái độ học trên lớp
• 2.2.2.2. Thời gian cho việc tự học
• 2.2.2.3. Phương pháp học tập
• 2.2.2.4. Ý thức tôn kính thầy cô giáo
• 2.3. Gia đình với việc học của con cái
• 2.3.1. Đặc điểm cấu trúc hộ gia đình được nghiên cứu
• 2.3.2. Sự tham gia của cha mẹ với việc học của con cái
• 2.3.3. Cha mẹ với định hướng nghề nghiệp cho con cái
• 2.4. Chính quyền đoàn thể, dòng họ với công tác khuyến khích hỗ trợ việc học
• 2.4.1. Công tác khuyến học của chính quyền đoàn thể
• 2.4.2. Dòng họ với công tác khuyến khích hỗ trợ, cổ vũ việc học
• 2.5. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3: VIỆC HỌC VỚI QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA LÀNG HỘI PHỤ TRONG NHỮNG NĂM ĐỔI MỚI
• 3.1. Ảnh hưởng của việc học với làng Hội Phụ
• 3.1.1. Làm thay đổi nhận thức của người dân
• 3.1.2. Ảnh hưởng đến việc đổi đời và thay đổi địa vị cá nhân người đi học
• 3.1.3. Ảnh hưởng đến gia đình người đi học
• 3.1.4. Những ảnh hưởng của việc học đến xã hội, văn hóa, giáo dục
• 3.2. Một số gợi ý và kinh nghiệm từ việc học ở Hội Phụ
• 3.2.1. Một số gợi ý phát triển việc học
• 3.2.2. Bài học kinh nghiệm từ việc học
• 3.3. Tiểu kết
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới Thiệu Nghiên Cứu Việc Học Ở Làng Hội Phụ Đổi Mới 55 ký tự

Bài viết này tập trung vào nghiên cứu làng Hội Phụ, một làng quê thuộc xã Đông Hội, huyện Đông Anh, Hà Nội, trong bối cảnh thời kỳ đổi mới ở Việt Nam. Lịch sử giáo dục của làng là một phần quan trọng của văn hóa địa phương, đặc biệt là với truyền thống hiếu học lâu đời. Việc học tại làng xã này không chỉ là con đường mưu sinh mà còn là niềm tự hào, là sự tiếp nối truyền thống của bao thế hệ. Sự thay đổi kinh tế, chính trị và xã hội trong thời kỳ đổi mới đã ảnh hưởng sâu sắc đến giáo dục ở nông thôn, đòi hỏi một cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn. Từ tài liệu gốc, thấy rõ sự tâm huyết của tác giả trong việc nghiên cứu, khảo sát thực tế, thu thập tư liệu để đưa ra những đánh giá khách quan nhất.

1.1. Tổng Quan Lịch Sử Giáo Dục Làng Hội Phụ 45 ký tự

Trước thời kỳ đổi mới, giáo dục ở làng Hội Phụ mang đậm dấu ấn của nền giáo dục truyền thống. Nho học đóng vai trò chủ đạo, với mục tiêu chính là đào tạo quan lại và trí thức cho xã hội. Sự hiếu học đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân nơi đây. Các dòng họ khuyến khích con cháu học hành, coi đó là cách để làm rạng danh gia tộc. Tuy nhiên, do điều kiện kinh tế khó khăn và ảnh hưởng của chiến tranh, việc học hành cũng gặp nhiều trở ngại.

1.2. Đặc Điểm Kinh Tế Xã Hội Tác Động Việc Học 48 ký tự

Trước đổi mới, kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp nên ảnh hưởng lớn đến việc học. Hầu hết người dân đều là nông dân, cuộc sống vất vả, nên việc đầu tư cho con cái học hành còn nhiều hạn chế. Tuy vậy, các giá trị văn hóa truyền thống vẫn được đề cao, và tinh thần hiếu học vẫn được duy trì, tạo nền tảng cho sự phát triển giáo dục sau này.

II. Thách Thức Ảnh Hưởng Đổi Mới Đến Giáo Dục Nông Thôn 59 ký tự

Quá trình đổi mới kinh tế và xã hội đã tạo ra nhiều thách thức cho giáo dục làng quê Việt Nam, đặc biệt tại các địa phương như làng Hội Phụ. Sự thay đổi về cơ cấu kinh tế, từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, đã tạo ra những yêu cầu mới về kỹ năng và kiến thức cho người lao động. Điều này đòi hỏi hệ thống giáo dục phải có những điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu mới của xã hội. Thách thức còn đến từ sự chênh lệch về chất lượng giáo dục giữa thành thị và nông thôn. Trong tài liệu gốc, sự đối chiếu, so sánh được đề cập đến nhằm làm nổi bật những chuyển biến trong giai đoạn thời kỳ đổi mới.

2.1. Sự Thay Đổi Về Mục Tiêu Và Động Lực Học Tập 47 ký tự

Trước đây, động lực học tập chủ yếu là để đỗ đạt, làm quan, thì nay đã có sự thay đổi. Học sinh và phụ huynh quan tâm hơn đến việc học để có kiến thức, kỹ năng, tìm kiếm việc làm tốt hơn, cải thiện cuộc sống. Tuy nhiên, áp lực về điểm số và thi cử vẫn còn lớn, tạo ra những căng thẳng cho học sinh.

2.2. Chất Lượng Giáo Dục Ở Làng Xã Vẫn Còn Hạn Chế 50 ký tự

So với thành thị, chất lượng giáo dục ở làng xã vẫn còn nhiều hạn chế. Cơ sở vật chất còn thiếu thốn, đội ngũ giáo viên còn hạn chế về trình độ và kinh nghiệm. Bên cạnh đó, sự quan tâm của gia đình và xã hội đối với giáo dục cũng chưa đồng đều.

III. Phương Pháp Khuyến Học Từ Gia Đình Dòng Họ Hội Phụ 60 ký tự

Một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy việc học tại làng Hội Phụ trong thời kỳ đổi mới chính là sự khuyến khích từ gia đình và dòng họ. Truyền thống hiếu học Hội Phụ được kế thừa và phát huy mạnh mẽ. Các gia đình luôn tạo điều kiện tốt nhất cho con em học hành, coi đó là sự đầu tư cho tương lai. Dòng họ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc khuyến khích, hỗ trợ học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Tinh thần tương thân tương ái, giúp đỡ lẫn nhau trong học tập được đề cao.

3.1. Vai Trò Của Gia Đình Trong Định Hướng Nghề Nghiệp 50 ký tự

Gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng nghề nghiệp cho con em. Cha mẹ không chỉ hỗ trợ về vật chất mà còn chia sẻ kinh nghiệm, tư vấn cho con cái lựa chọn ngành nghề phù hợp với năng lực và sở thích. Sự định hướng đúng đắn từ gia đình sẽ giúp học sinh có động lực học tập hơn.

3.2. Dòng Họ Duy Trì Quỹ Khuyến Học Tôn Vinh Thành Tích 50 ký tự

Nhiều dòng họ ở Hội Phụ duy trì quỹ khuyến học, trao thưởng cho học sinh đạt thành tích cao. Điều này không chỉ động viên tinh thần học tập mà còn góp phần xã hội hóa giáo dục ở nông thôn. Việc tôn vinh những người thành đạt cũng tạo động lực cho các thế hệ sau noi theo.

IV. Giải Pháp Chính Sách Giáo Dục Và Phát Triển Nông Thôn 59 ký tự

Để nâng cao chất lượng giáo dục ở làng xã như Hội Phụ, cần có những chính sách giáo dục phù hợp. Nhà nước cần tăng cường đầu tư cho cơ sở vật chất, nâng cao trình độ đội ngũ giáo viên, tạo điều kiện cho học sinh nông thôn tiếp cận với các nguồn lực giáo dục chất lượng cao. Bên cạnh đó, cần có những chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội nông thôn, tạo việc làm cho người lao động, giảm áp lực về kinh tế cho các gia đình.

4.1. Đầu Tư Cơ Sở Vật Chất Và Nâng Cao Chất Lượng Dạy 51 ký tự

Cần ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất cho các trường học ở nông thôn, trang bị đầy đủ thiết bị dạy học hiện đại. Đồng thời, cần có chính sách thu hút và giữ chân giáo viên giỏi về công tác tại các vùng quê. Cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên.

4.2. Phát Triển Giáo Dục Nghề Nghiệp Phù Hợp Nông Thôn 50 ký tự

Cần phát triển giáo dục nghề nghiệp phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của nông thôn. Các chương trình đào tạo cần gắn liền với nhu cầu của thị trường lao động địa phương, giúp người lao động có việc làm ổn định, nâng cao thu nhập. Điều này góp phần giảm tình trạng thất nghiệp và di cư từ nông thôn ra thành thị.

V. Ứng Dụng Thành Tựu Và Hạn Chế Giáo Dục Làng Hội Phụ 59 ký tự

Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc học tại làng Hội Phụ trong thời kỳ đổi mới đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Tỷ lệ học sinh đỗ đại học ngày càng tăng, nhiều người thành đạt đóng góp cho xã hội. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như sự chênh lệch về chất lượng giáo dục, tình trạng học lệch, áp lực thi cử. Việc đánh giá khách quan thành tựu và hạn chế của giáo dục nông thôn có ý nghĩa quan trọng trong việc đề xuất các giải pháp phù hợp.

5.1. Tỷ Lệ Đỗ Đại Học Tăng Góp Phần Phát Triển Làng 50 ký tự

Tỷ lệ học sinh đỗ đại học ngày càng tăng, chứng tỏ sự quan tâm của gia đình và xã hội đối với giáo dục. Những người có trình độ học vấn cao sau khi ra trường đã quay trở về đóng góp cho quê hương, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của làng.

5.2. Áp Lực Thi Cử Học Lệch Vẫn Còn Là Thách Thức 48 ký tự

Áp lực thi cử vẫn còn là một vấn đề lớn, khiến nhiều học sinh căng thẳng, mệt mỏi. Tình trạng học lệch cũng phổ biến, khi học sinh chỉ tập trung vào các môn thi đại học, bỏ qua các môn khác. Điều này ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của học sinh.

VI. Kết Luận Tương Lai Giáo Dục Làng Hội Phụ Đổi Mới 60 ký tự

Giáo dục ở Hội Phụ, và giáo dục làng quê Việt Nam nói chung, đang đứng trước những cơ hội và thách thức mới. Để phát huy truyền thống hiếu học, nâng cao chất lượng giáo dục, cần có sự chung tay của gia đình, nhà trường, xã hội và nhà nước. Tương lai của giáo dục ở làng xã phụ thuộc vào những nỗ lực đổi mới, sáng tạo và đầu tư cho giáo dục.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Giáo Dục 49 ký tự

Cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy và học, giúp học sinh tiếp cận với nguồn tri thức phong phú, đa dạng. Các trường học cần được trang bị máy tính, internet, các phần mềm hỗ trợ giảng dạy.

6.2. Xây Dựng Môi Trường Giáo Dục Lành Mạnh Thân Thiện 48 ký tự

Cần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, thân thiện, tạo điều kiện cho học sinh phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ và tinh thần. Cần chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng mềm cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giáo dục và sự nghiệp khoa cử luôn đóng vai trò là động lực cốt lõi định hình diện mạo kinh tế, văn hóa và vị thế xã hội của các làng quê Việt Nam qua từng thời kỳ lịch sử. Làng Hội Phụ thuộc xã Đông Hội, huyện Đông Anh, Hà Nội – tiền thân là làng khoa bảng Cự Trình nức tiếng xứ Kinh Bắc với 6 vị đại khoa thời phong kiến – sở hữu diện tích tự nhiên 80,5 ha và quy mô dân số 1.257 nhân khẩu vào năm 2010. Trong bối cảnh công cuộc Đổi mới diễn ra từ năm 1986, áp lực đô thị hóa ven đô cùng sự thu hẹp quỹ đất canh tác nông nghiệp xuống mức bình quân chỉ 442 m2/lao động đã đặt cộng đồng địa phương trước yêu cầu cấp thiết về việc chuyển dịch cơ cấu sinh kế thông qua con đường tri thức.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là phân tích sự chuyển biến toàn diện của việc học tại làng Hội Phụ trong giai đoạn từ năm 1986 đến năm 2011, tập trung làm rõ giai đoạn phát triển bứt phá từ năm 1994 đến năm 2011. Mục tiêu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa mạng lưới trường lớp từ mầm non đến trung học phổ thông; khảo sát động cơ, thái độ và phương pháp học tập của người học; đánh giá sự đồng hành của gia đình, dòng họ và hệ thống chính trị địa phương; từ đó đúc kết tác động của giáo dục đối với quá trình biến đổi kinh tế, nâng cao dân trí và chuyển dịch cơ cấu xã hội làng xã.

Nghiên cứu mang ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc khi cung cấp bức tranh thực nghiệm sống động về sự tiếp nối truyền thống hiếu học trong thời kỳ hội nhập. Minh chứng điển hình là trong giai đoạn 1994 - 2011, làng đã có 218 con em trúng tuyển vào các trường đại học, cao đẳng, khẳng định vai trò quyết định của vốn văn hóa cộng đồng trong phát triển nguồn nhân lực nông thôn ngoại thành Hà Nội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết Xã hội học giáo dục kết hợp với lý thuyết Vốn văn hóa và Vốn xã hội của nhà xã hội học Pierre Bourdieu để lý giải cơ chế chuyển giao, tích lũy tri thức giữa các thế hệ. Đồng thời, nghiên cứu tiếp cận dưới góc độ Nhân học văn hóa và Khu vực học nhằm phân tích cấu trúc làng xã truyền thống vùng châu thổ sông Hồng trong mối tương quan với các thiết chế đương đại. Mô hình nghiên cứu tập trung vào trục tương tác bốn chiều: Người học – Gia đình – Dòng họ – Cộng đồng xã hội.

Khung phân tích được xây dựng xoay quanh năm khái niệm cốt lõi:

• Làng khoa bảng: Không gian văn hóa lưu giữ truyền thống đỗ đạt đại khoa và hệ giá trị tôn vinh tri thức.
• Truyền thống hiếu học: Động lực nội sinh thúc đẩy cá nhân và gia đình đầu tư bền bỉ cho giáo dục.
• Vốn văn hóa gia đình: Hệ thống tri thức, nếp sống, phương pháp giáo dưỡng và sự định hướng nghề nghiệp của cha mẹ.
• Thiết chế dòng họ: Mạng lưới tương trợ huyết thống đóng vai trò khuyến khích, khen thưởng và duy trì kỷ cương học tập.
• Chuyển dịch sinh kế ven đô: Quá trình thay đổi việc làm từ nông nghiệp truyền thống sang khu vực dịch vụ, công nghiệp và quản lý nhà nước thông qua trình độ học vấn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được kết hợp chặt chẽ giữa tư liệu thứ cấp và dữ liệu điền dã sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp bao gồm địa chí, thần phả, hương ước làng Cự Trình, báo cáo chính trị của Đảng bộ xã Đông Hội qua các nhiệm kỳ và hồ sơ thống kê giáo dục của các trường Mầm non, Tiểu học, THCS Đông Hội và THPT Cổ Loa trong suốt giai đoạn 1994 - 2011.

Về dữ liệu sơ cấp, nghiên cứu tiến hành khảo sát xã hội học định lượng với cỡ mẫu 150 hộ gia đình tại 5 xóm của thôn Hội Phụ và 100 người học (bao gồm 50 học sinh THCS, 35 học sinh THPT và 15 sinh viên đại học) theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên. Phương pháp định tính được triển khai qua 20 cuộc phỏng vấn sâu các nhân chứng lịch sử, cán bộ lãnh đạo xã, trưởng thôn, bí thư chi bộ, trưởng các dòng họ lớn và giáo viên các cấp. Phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phân tích đối sánh lịch sử được lựa chọn nhằm bảo đảm tính chính xác của số liệu thực chứng, đồng thời phản ánh chân thực chiều sâu tâm lý xã hội của cư dân trong suốt tiến trình điền dã thực địa từ tháng 5 đến tháng 11 năm 2011.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, mục tiêu học tập của người học tại Hội Phụ gắn liền với khát vọng đổi đời và thoát nghèo bền vững. Kết quả điều tra xã hội học chỉ ra rằng có 77,1% học sinh THPT, 68% học sinh THCS và 60% sinh viên lựa chọn mục tiêu học để thoát nghèo, nâng cao địa vị xã hội; vượt trội hoàn toàn so với mục tiêu học vì lợi ích cá nhân thuần túy (14,2% ở THPT) hay danh dự gia đình (8,5% ở THPT).

Thứ hai, chất lượng học tập và tỷ lệ đỗ đạt của học sinh địa phương ghi nhận sự phát triển vượt bậc ở mọi cấp học. Năm học 2010 - 2011, tỷ lệ học sinh khá giỏi tại cấp Tiểu học đạt 69,2% (63/91 em), cấp THCS đạt 76,5% (49/64 em) và cấp THPT đạt 91,4% (32/35 em). Tỷ lệ phổ cập giáo dục THCS lứa tuổi 15 - 18 đạt 98,3%, với 100% học sinh tốt nghiệp THCS hàng năm. Đáng chú ý, 100% học sinh lớp 12 được khảo sát đều xác định dự định thi vào đại học, cao đẳng thay vì đi làm ngay.

Thứ ba, sự nghiệp giáo dục nhận được sự đồng thuận và đầu tư toàn diện từ gia đình, dòng họ và hệ thống chính trị. Giai đoạn 1994 - 2011, toàn thôn có 218 học sinh thi đỗ đại học và cao đẳng, nhiều dòng họ lớn như họ Chử (151 hộ, 604 nhân khẩu), họ Phạm và họ Ngô duy trì hiệu quả quỹ khuyến học, tổ chức vinh danh định kỳ vào dịp Quốc khánh 2/9 hàng năm, huy động 100% các hộ gia đình tham gia bảo trợ việc học.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  MÔ HÌNH CHUYỂN HÓA VỐN XÃ HỘI TẠI HỘI PHỤ              |
|                                                                         |
|  [Truyền Thống Khoa Bảng]          [Áp Lực Đất Canh Tác 442m2/người]    |
|             \                                    /                      |
|              \                                  /                       |
|               v                                v                        |
|       +--------------------------------------------------+              |
|       |  ĐỘNG LỰC HỌC TẬP: HỌC ĐỂ THOÁT NGHÈO & ĐỔI ĐỜI |              |
|       |  - 77,1% Học sinh THPT xác định học để đổi đời   |              |
|       |  - 100% Học sinh lớp 12 đăng ký thi Đại học, CĐ  |              |
|       +--------------------------------------------------+              |
|                                |                                        |
|         +----------------------+----------------------+                 |
|         |                                             |                 |
|         v                                             v                 |
|  [Hậu Thuẫn Gia Đình & Dòng Họ]            [Thiết Chế Khuyến Học Xã]    |
|  - Họ Chử (151 hộ), họ Phạm, Ngô           - Tuyên dương thường niên    |
|  - 100% Hộ dân ủng hộ quỹ học              - Phổ cập THCS đạt 98,3%     |
|         |                                             |                 |
|         +----------------------+----------------------+                 |
|                                |                                        |
|                                v                                        |
|       +--------------------------------------------------+              |
|       |     KẾT QUẢ: 218 HỌC SINH ĐỖ ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG   |              |
|       |       (Giai đoạn 1994 - 2011, tỷ lệ khá giỏi >76%)|              |
|       +--------------------------------------------------+              |
+-------------------------------------------------------------------------+

Thảo luận kết quả

Thành công của việc học tại Hội Phụ bắt nguồn từ sự tương tác biện chứng giữa truyền thống văn hóa lịch sử và áp lực kinh tế thời kỳ mới. Việc diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp cùng quyết định dành 60.000 m2 đất canh tác cho các dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật đã triệt tiêu tư duy dựa dẫm vào nông nghiệp thuần túy. Mặc dù nghề làm chổi tre phụ trợ thu hút 120/364 hộ với thu nhập bình quân từ 2,7 đến 3 triệu đồng/tháng/lao động, người dân vẫn nhận thức sâu sắc rằng nghề thủ công chỉ là giải pháp tạm thời, chỉ có con đường đại học mới mang lại sự chuyển dịch địa vị xã hội vững chắc.

So sánh với các nghiên cứu về làng nghề truyền thống vùng đồng bằng sông Hồng – nơi tỷ lệ học sinh bỏ học sớm để tham gia lao động sản xuất thường chiếm tỷ lệ cao – làng Hội Phụ nổi bật với xu hướng ưu tiên tuyệt đối cho giáo dục chính quy. Dữ liệu thực nghiệm của luận văn có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột thể hiện đà tăng trưởng số lượng sinh viên đỗ đại học (từ 11 người năm 1994 lên 18 người năm 1999 và duy trì ổn định đến 2011), kết hợp bảng đối sánh cơ cấu học vấn giữa các dòng họ để làm sáng tỏ mối liên hệ mật thiết giữa nền tảng gia đình và kết quả học tập của cá nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện và mở rộng quy mô quỹ khuyến học cơ sở: Ban liên lạc các dòng họ cùng Hội Khuyến học thôn Hội Phụ cần nâng chỉ tiêu vận động quỹ khuyến học đạt mức 150 đến 200 triệu đồng mỗi năm, triển khai hỗ trợ học bổng định kỳ cho 100% học sinh nghèo vượt khó và cấp kinh phí khen thưởng đột xuất cho các cá nhân đạt giải trong kỳ thi học sinh giỏi cấp huyện, thành phố trong giai đoạn 2012 - 2015.

Thứ hai, chuẩn hóa cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng giảng dạy: Ban Giám hiệu Trường Tiểu học và THCS Đông Hội cần phối hợp với chính quyền địa phương đẩy nhanh tiến độ đầu tư phòng học bộ môn, thiết bị thực hành đa phương tiện, phấn đấu đưa Trường Tiểu học đạt chuẩn Quốc gia vào năm 2013 và nâng tỷ lệ giáo viên THCS đạt trình độ trên chuẩn từ mức 70% lên trên 85% vào năm 2015.

Thứ ba, tăng cường công tác tư vấn hướng nghiệp và phân luồng học sinh: Chi đoàn Thanh niên phối hợp với Ban Giám hiệu Trường THPT Cổ Loa tổ chức định kỳ 2 chương trình tư vấn tuyển sinh chuyên sâu mỗi năm cho học sinh khối 11 và 12, hỗ trợ 100% học sinh nắm bắt xu hướng thị trường lao động, hạn chế tình trạng chọn trường theo cảm tính hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào quyết định của phụ huynh (hiện chiếm khoảng 11,1% đến 12,5%).

Thứ tư, đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục gắn với đào tạo nghề công nghệ cao: UBND xã Đông Hội và huyện Đông Anh cần xây dựng đề án liên kết với các trường đại học, cao đẳng kỹ thuật tại Hà Nội nhằm mở các lớp đào tạo kỹ năng nghề phi nông nghiệp cho tối thiểu 70% lao động trẻ tại các khu vực chuyển đổi mục đích sử dụng đất đến năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhà nghiên cứu chuyên ngành Việt Nam học, Xã hội học và Nhân học: Nguồn tư liệu điền dã phong phú với 150 bảng hỏi hộ gia đình và 218 hồ sơ sinh viên đỗ đạt là case study điển hình để phân tích sự chuyển hóa cấu trúc làng xã truyền thống sang xã hội học tập trong thời kỳ công nghiệp hóa.

Cán bộ quản lý giáo dục và lãnh đạo chính quyền cấp cơ sở: Luận văn cung cấp mô hình thực tiễn về cách thức đạt tỷ lệ phổ cập THCS 98,3% và kinh nghiệm phát huy nguồn lực cộng đồng trong việc huy động 100% trẻ em đúng độ tuổi đến trường tại các xã ven đô đang trong quá trình đô thị hóa.

Hội Khuyến học và Ban Liên lạc các dòng họ trên cả nước: Cung cấp phương pháp tổ chức mạng lưới khuyến học dòng họ hiệu quả từ kinh nghiệm của họ Chử (151 hộ), họ Phạm và họ Ngô, giúp chuyển giao bài học quản lý quỹ và duy trì phong trào tự học trong cộng đồng dân cư.

Giáo viên, phụ huynh và học sinh tại các vùng nông thôn chuyển đổi: Tài liệu tham khảo hữu ích giúp nhận diện các rào cản tâm lý học tập, tối ưu hóa thời gian tự học tại nhà và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong định hướng nghề nghiệp tương lai.

Câu hỏi thường gặp

Làng Hội Phụ có truyền thống khoa cử nổi bật như thế nào trong lịch sử? Trong nền giáo dục Nho học phong kiến, làng Hội Phụ (tên chữ là Cự Trình) đứng thứ 12 trong danh sách các làng khoa bảng Thăng Long – Hà Nội với 6 vị đại khoa, tiêu biểu có cụ Nguyễn Đình Liêu đỗ Hoàng giáp năm 1463 và dòng họ Chử đạt kỷ lục 4 đời liên tiếp đỗ tiến sĩ.

Vì sao người dân Hội Phụ đặc biệt coi trọng con đường học vấn thời kỳ Đổi mới? Do diện tích đất canh tác nông nghiệp rất thấp, bình quân chỉ 442 m2/lao động và thường xuyên ngập úng, 77,1% học sinh THPT cùng đại đa số phụ huynh xác định học đại học là con đường duy nhất để thoát nghèo bền vững, chuyển đổi nghề nghiệp và nâng cao vị thế xã hội.

Các dòng họ tại địa phương đóng vai trò gì đối với sự nghiệp giáo dục? Các dòng họ như họ Chử, họ Phạm, họ Ngô duy trì nền nếp gia phong nghiêm ngặt, thành lập ban khuyến học riêng, xây dựng nhà thờ họ hàng trăm năm tuổi làm không gian khuyến học và tổ chức phát thưởng thường niên cho 100% học sinh khá giỏi, tạo động lực cạnh tranh lành mạnh.

Tỷ lệ đỗ đại học, cao đẳng của con em làng Hội Phụ giai đoạn 1994 - 2011 đạt kết quả ra sao? Trong giai đoạn 17 năm khảo sát, toàn làng có 218 học sinh thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng danh tiếng tại Hà Nội. Tỷ lệ đỗ đạt hàng năm luôn duy trì từ 60% trở lên, cá biệt có những năm ghi nhận 100% học sinh tốt nghiệp lớp 12 trúng tuyển đại học, cao đẳng.

Phương pháp nghiên cứu của luận văn bảo đảm tính khoa học như thế nào? Luận văn kết hợp phương pháp liên ngành giữa Xã hội học và Nhân học văn hóa, thu thập dữ liệu định lượng từ 150 hộ gia đình, 100 phiếu khảo sát người học kết hợp hơn 20 cuộc phỏng vấn sâu nhân chứng lịch sử và xử lý số liệu giáo dục 4 cấp học suốt 17 năm.

Kết luận

• Luận văn tái hiện bức tranh toàn diện về sự phát triển giáo dục tại làng Hội Phụ giai đoạn 1986 - 2011, khẳng định sự tiếp nối xuất sắc từ truyền thống 6 vị tiến sĩ Nho học đến thành tựu 218 sinh viên đại học, cao đẳng thời kỳ Đổi mới.
• Khẳng định mối liên kết chặt chẽ giữa áp lực kinh tế (đất canh tác chỉ 442 m2/lao động) với động lực học tập thoát nghèo của 77,1% học sinh THPT.
• Đánh giá cao vai trò hạt nhân của các dòng họ lớn (tiêu biểu như họ Chử với 151 hộ) và các tổ chức đoàn thể trong việc duy trì tỷ lệ phổ cập THCS 98,3% và 100% học sinh lớp 12 hướng tới giáo dục bậc cao.
• Đóng góp nguồn tư liệu điền dã thực chứng chuẩn xác cho chuyên ngành Việt Nam học về mô hình làng khoa bảng chuyển mình trong không gian đô thị hóa ngoại thành Hà Nội.
• Đề xuất lộ trình đến năm 2015 - 2020: Đẩy mạnh xã hội hóa quỹ khuyến học lên mức 200 triệu đồng/năm, chuẩn hóa 100% trường học đạt chuẩn quốc gia và tăng cường định hướng nghề nghiệp thích ứng với cuộc Cách mạng công nghiệp.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý giáo dục quan tâm đến mô hình phát triển giáo dục làng xã ven đô vui lòng tra cứu toàn văn luận văn tại Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển (Đại học Quốc gia Hà Nội) để ứng dụng các giải pháp thực tiễn vào công tác khuyến học địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Việc học ở làng Hội Phụ trước đổi mới Chương 2: Việc học ở làng Hội Phụ trong những năm đổi mới đến nay Chương 3: Việc học với quá trình phát triển của làng Hội Phụ trong những năm đổi mới 14 (LUAN.present TIEU LUAN MOI download : [e-mail] NỘI DUNG Chƣơng 1: VIỆC HỌC Ở LÀNG HỘI PHỤ TRƢỚC ĐỔI MỚI 1.Khái quát vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên làng Hội Phụ hiện nay 1. Vị trí địa lý Trên bản đồ hành chính huyện Đông Anh, Đông Hội là một xã lớn, nằm ở cực nam của huyện. “xã Đông Hội có tọa độ ở trung tâm xã là 21,04 độ vĩ Bắc, 105, 52 độ kinh đông” [2, tr. Làng Hội Phụ nằm ở vị trí trung tâm của xã Đông Hội “có diện tích 80,5 ha, dân số 1257 người (2010), bao gồm 5 xóm là Xóm Đình, Xóm Cả, Xóm Giếng, Xóm Nghè, Xóm Cổng, Làng Hội Phụ giáp với thôn Trung Thôn ở phía Bắc, phía Nam giáp thôn Đông Trù, phía Tây giáp thôn Lại Đà, phía Đông giáp thôn Lê Xá của xã Mai Lâm” [Tư liệu điền dã].

So sánh với 5 thôn còn lại như Lại Đà, Đông Trù, Đông Ngàn, Tiên Hội và Trung Thôn, thì Hội Phụ có diện tích và dân dân số nhỏ hơn. Tuy nhiên, với vị trí nằm ở trung tâm của xã Đông Hội có nhiều cơ sở hạ tầng của xã đóng trên địa bàn thôn như trụ sở UBND xã, trường Mầm non, trường Tiểu học, THCS, trạm Y tế. Hội Phụ nằm trên trục đường chính dẫn vào UBND xã Đông Hội và nối với xã Mai Lâm, Hội Phụ nằm gần vị trí quy hoạch đường 5 kéo dài, gần công trình Cầu Nhật Tân đang xây dựng nối hai bờ sông Hồng, là cầu nối giữa trung tâm thủ đô với khu đô thị đang được quy hoạch ở xã Mai Lâm. Đây là vị trí thuận lợi trong quá trình phát triển của xã Đông Hội nói chung và làng Hội Phụ nói riêng.

Mặt khác Hội Phụ nằm ở vị trí trung tâm của xã Đông Hội cách trung tâm thủ đô Hà Nội gần 30Km, hơn nữa thủ đô Hà Nội là nơi tập trung rất nhiều trường đại học, giữ vai trò là trung tâm lớn về chính trị, kinh tế, văn hóa giáo dục của đất nước nên việc học hành, thi cử, đi lại của học sinh làng Hội Phụ có những thuận lợi nhất định. Điều kiện tự nhiên 1. Địa hình Địa hình chung của xã Đông Hội “nhìn chung có cấu tạo nghiêng dần từ Bắc xuống Nam. Chia làm hai phần khác nhau, phần phía bắc chiếm khoảng một phần ba diện tích toàn xã gồm hai thôn Tiên Hội và Trung Thôn, do thuộc thềm bậc một của sông Hồng (Theo cách phân chia của các nhà địa chất, thềm bậc 1 là thềm thấp nhất giáp ranh với đồng bằng) nên có địa thế cao, phần còn lại bao gồm bốn thôn Hội Phụ, Lại Đà, Đông Trù và Đông Ngàn, do vốn thuộc một đoạn sót của sông cũ nay đã đổi dòng nên có địa thế trũng” [2, tr.present TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Địa hình của làng Hội Phụ nằm ở vùng trung tâm của xã Đông Hội, làng có địa hình khá bằng phẳng, nằm trong vùng địa thế tương đối trũng, ở giữa là khu xóm làng dân cư sinh sống, địa hình cao, khô ráo hơn, bao quanh là đồng ruộng, trũng thấp, quanh năm ngập nước, nhất là vào mùa mưa.

Khí hậu Làng Hội Phụ, xã Đông Hội, huyện Đông Anh có cùng chung chế độ khí hậu của thành phố Hà Nội, đó là khí hậu nhiệt đới, ẩm, gió mùa. “Từ tháng 5 đến tháng 10 là mùa hạ, khí hậu ẩm ướt, mưa nhiều. Từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau là mùa đông, thời kỳ đầu khô - lạnh, nhưng cuối mùa lại mưa phùn, ẩm ướt. Giữa hai mùa là thời kỳ chuyển tiếp tạo cho khí hậu Đông Anh có bốn mùa phong phú: xuân, hạ, thu, đông [3].

Nền nhiệt độ của làng Hội Phụ nằm trong nền nhiệt độ trung bình hàng năm của huyện Đông Anh “là 250C, hai tháng nóng nhất là tháng 6 và tháng 7, nhiệt độ trung bình tháng cao nhất thường xảy ra vào tháng 7 là 37,50C. Hai tháng lạnh nhất là tháng 1 và 2, nhiệt độ trung bình của tháng 1 là 130C. Độ ẩm trung bình của Đông Anh là 84%, độ ẩm này cũng rất ít thay đổi theo các tháng trong năm, thường dao động trong khoảng 80 - 87% [ 3 ]. Số ngày mưa trong năm của làng Hội Phụ nằm trong chế độ mưa chung của xã Đông Hội và huyện Đông Anh “khoảng 144 ngày với lượng mưa trung bình hàng năm 1600 - 1800 mm.

Trong mùa mưa (tháng 5 đến tháng 10) tập trung tới 85% lượng mưa toàn năm. Mưa lớn nhất vào tháng 8, với lượng mưa trung bình 300 -350 mm. Những tháng đầu đông ít mưa, nhưng nửa cuối mùa đông lại có mưa phùn, ẩm ướt. Vào mùa đông, huyện còn phải chịu các đợt gió mùa đông bắc ” [ 3].

Nhìn chung, thời tiết Đông Anh nói chung và Hội Phụ nói riêng thuận lợi cho hoạt động sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là các loại cây trồng: lương thực, hoa, rau màu, cây ăn quả. Nhưng các đợt dông, bão của mùa hè và gió mùa đông bắc của mùa đông cũng gây những trở ngại nhất định cho hoạt động sản xuất và đời sống nhân dân. Tài nguyên thiên nhiên Tổng diện tích đất tự nhiên ở Hội Phụ là “80,5 ha, bình quân đất nông nghiệp cho mỗi lao động là 442m2/, (0.0442 ha/lao động nông nghiệp)” [Tư liệu 16 (LUAN.present TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Đây là mức diện tích đất canh tác thấp hơn nhiều so với bình quân chung của đồng bằng sông Hồng.

Đất làng xóm, bao gồm đất ở, đất vườn và các công trình dịch vụ trong các xóm ở làng Hội Phụ mức bình quân đất sinh hoạt trong khoảng “364 m2/hộ” [ Tư liệu điền dã]. Đất đai: Loại đất chiếm diện tích nhiều nhất ở Hội Phụ là đất phù sa cổ, đây là loại đất được sông ngòi bồi tụ vào những thế kỷ trước đây, khi con người còn chưa biết đắp đê, loại đất này thích hợp cho việc trồng lúa. Với những điều kiện phát triển kinh tế mới, trong những năm qua xu hướng sử dụng đất của xã Đông Hội và làng Hội Phụ là giảm tỷ trọng đất nông nghiệp, tăng quỹ đất cho giao thông. Hiện nay theo quy hoạch làng Hội Phụ sẽ phải dành 60.000m2 cho Bộ Công An xây dựng trung tâm kiểm soát sóng ra đa.

Do đó, đặt ra yêu cầu cần nghiên cứu kỹ tình trạng đất đai để có quy hoạch sử dụng hợp lý cho việc phát triển nông nghiệp của làng Hội Phụ trong thời gian tới. Thủy văn, nguồn nước: Mưa là nguồn cung cấp nước chủ yếu cho hoạt động sản xuất và đời sống trên địa bàn Đông Anh nói chung, xã Đông Hội và làng Hội Phụ nói riêng. “Lượng mưa trung bình hàng năm là 1. Lượng mưa phân bố không đều trong năm.

Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, tập trung tới 85% tổng lượng mưa trong năm [3]. Vào mùa này thường gây hiện tượng ngập úng diện tích canh tác của làng Hội Phụ. Mưa phùn cũng là nét đặc trưng ở vùng này, mặc dù không có ý nghĩa về mặt cung cấp nước nhưng lại làm tăng độ ẩm của đất và không khí. Mưa phùn thường xuất hiện vào mùa xuân, nhất là tháng 2 và 3.

Đối với nông nghiệp, mưa phùn thích hợp cho sự phát triển của cây nhưng cũng là điều kiện cho sâu bọ, nấm mốc phát triển. Mạng lƣới sông, hồ, đầm trong làng: làng Hội Phụ không có sông lớn chảy qua, duy nhất con sông chẩy qua làng Hội Phụ là sông đào Hà Bắc “sông được khởi đào năm 1961, hoàn thành vào năm 1963 và được nạo vét mở rộng vào năm 1982, bắt nguồn từ sông Đuống ở cống Long Tửu nhằm tưới và tiêu nước cho đồng ruộng năm xã của huyện Đông Anh, trong đó có Đông Hội và 3 huyện của tỉnh Bắc Ninh” [2, tr. Sông đào Hà Bắc chảy qua làng Hội Phụ là danh giới tự nhiên chia làng thành hai phần: phần đất cư trú của xóm làng và cánh đồng của làng được bao bọc 17 (LUAN.present TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ven phần sông đào Hà Bắc chẩy qua. Ngoài sông đào Hà Bắc chảy qua làng, Hội Phụ còn có đầm và ao hồ nhỏ với diện tích khoảng 10 mẫu tương đương 36000m2 có vai trò quan trọng trong việc phát triển nghề nuôi cá.

Hội Phụ là một làng nằm ở vị trí trung tâm của xã Đông Hội, huyện Đông Anh, ngoại thành Hà Nội, cho nên làng chịu những ảnh hưởng, tác động chung của điều kiện tự nhiên của khu vực đồng bằng châu thổ sông Hồng và Hà Nội. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên mang đến những thuận lợi nhất định cho sự phát triển của làng. Tuy nhiên, những hạn chế về diện tích đất sản xuất canh tác của một làng quê ven đô đang trong quá trình chuyển đổi múc đích sử dụng đất nông nghiệp là những vấn đề lớn đặt ra trong quá trình phát triển của làng Hội Phụ hôm nay. Cảnh quan và không gian Làng Hội Phụ nằm ở vị trí trung tâm của xã Đông Hội, trên con đường chính dẫn vào trụ sở UBND xã, hai bên đường là cánh đồng lúa xanh bát ngát, một bên là cánh đồng lúa của làng Lại Đà và một bên là cánh đồng lúa của làng Hội Phụ.

Thấp thoáng qua cánh đồng làng trên một khu đất cao bằng phẳng là làng Hội Phụ “Làng Hội Phụ được quy hoạch theo lối chữ Điền. Nhà cửa đường xá phong quang trù mật” [2, tr. Con sông đào Hà Bắc chẩy qua làng, đã hình thành một gianh giới tự nhiên phân chia làng với cánh đồng làng. Tiếp giáp với con đường chính dẫn vào trụ sở xã Đông Hội là hai cổng dẫn vào làng, phía tây là cụm di tích đình – đền Hội Phụ cách trụ sở UBND xã Đông Hội 100m nằm trên khu đất cao hơn, trước cửa đình - đền là khu khuôn viên rộng bao gồm ao làng, cây đa và giếng nước, một lối kiến trúc quen thuộc của các làng quê vùng Kinh Bắc.

Không gian cư trú truyền thống của làng Cự Trình trước đây nay là Hội Phụ được gói gọn trong 5 xóm đến nay vẫn giữ được nguyên vẹn, tuy nhiên cùng với thời gian, dân số tăng lên, các dãy nhà cửa mọc lên san sát nhau, nhà cao tầng ngày càng nhiều hơn và hướng ra mặt đường.