Nghiên Cứu Về Hiệp Định RCEP Và Vai Trò Của Việt Nam Trong Thương Mại Quốc Tế

Luận văn thạc sĩ Việt Nam học phân tích ảnh hưởng của RCEP đến thương mại quốc tế của Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về cơ hội và thách thức.

• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Thành Nam
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Việt Nam học
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Hiệp Định RCEP Và Vai Trò Của Việt Nam Trong Thương Mại Quốc Tế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu
• 1.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.3. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.4. Lý thuyết vận dụng trong nghiên cứu
• 1.4.1. Hiệu ứng lan tỏa (spillover effect)
• 1.4.2. Liên kết kinh tế khu vực (regional economic integration)
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CỦA HIỆP ĐỊNH RCEP VÀ VAI TRÒ CỦA VIỆT NAM TRONG HIỆP ĐỊNH RCEP
• 2.1. Bốn đặc điểm của Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện khu vực
• 2.2. Quá trình đàm phán và vai trò của Việt Nam trong Hiệp định RCEP
• 3. CHƯƠNG 3: TÌNH HÌNH THƯƠNG MẠI HIỆN NAY CỦA VIỆT NAM VÀ CÁC NƯỚC THÀNH VIÊN TRONG HIỆP ĐỊNH RCEP
• 3.1. Tình hình thương mại hiện nay của Việt Nam và các nước thành viên
• 3.2. Quy mô thương mại song phương
• 3.3. Đặc điểm kết cấu thương mại
• 3.4. Ảnh hưởng của Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện khu vực tới nền kinh tế Việt Nam
• 3.4.1. Ảnh hưởng tích cực
• 3.4.2. Ảnh hưởng tiêu cực
• 3.5. Vận dụng quy tắc để phát triển nền kinh tế
• 3.6. Điều chỉnh cơ cấu công nghiệp
• 3.7. Phát huy tác dụng của khu vực thương mại tự do
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệp Định RCEP Và Thương Mại Quốc Tế

Hiệp định RCEP (Đối tác Kinh tế Toàn diện khu vực) là một trong những hiệp định thương mại tự do lớn nhất thế giới, bao gồm 15 quốc gia thành viên. Hiệp định này không chỉ tạo ra một thị trường rộng lớn mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế khu vực. Việt Nam, với vai trò là một thành viên quan trọng, đã có những bước tiến đáng kể trong việc hội nhập kinh tế quốc tế thông qua RCEP. Nghiên cứu này sẽ phân tích các đặc điểm nổi bật của hiệp định và vai trò của Việt Nam trong bối cảnh thương mại toàn cầu.

1.1. Đặc Điểm Nổi Bật Của Hiệp Định RCEP

Hiệp định RCEP có bốn đặc điểm chính: quy mô lớn, tính toàn diện, sự linh hoạt trong quy định và khả năng thúc đẩy hợp tác kinh tế giữa các quốc gia thành viên. Những đặc điểm này giúp RCEP trở thành một công cụ quan trọng trong việc thúc đẩy thương mại và đầu tư trong khu vực.

1.2. Vai Trò Của Việt Nam Trong Hiệp Định RCEP

Việt Nam đã đóng góp tích cực vào quá trình đàm phán và ký kết hiệp định RCEP. Vai trò này không chỉ thể hiện qua sự tham gia của Việt Nam trong các cuộc họp mà còn qua việc thúc đẩy các lợi ích kinh tế cho đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

II. Thách Thức Trong Thương Mại Quốc Tế Đối Với Việt Nam

Mặc dù RCEP mang lại nhiều cơ hội, nhưng Việt Nam cũng phải đối mặt với không ít thách thức trong thương mại quốc tế. Các vấn đề như cạnh tranh từ các nước thành viên khác, rào cản thương mại và chính sách bảo hộ đang gia tăng là những yếu tố cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. Cạnh Tranh Từ Các Nước Thành Viên RCEP

Việt Nam phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các nước như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện chất lượng sản phẩm để giữ vững thị trường.

2.2. Rào Cản Thương Mại Và Chính Sách Bảo Hộ

Chính sách bảo hộ thương mại đang gia tăng ở nhiều quốc gia, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng xuất khẩu của Việt Nam. Cần có các biện pháp để giảm thiểu tác động tiêu cực từ các rào cản này.

III. Phương Pháp Tối Ưu Hóa Lợi Ích Từ Hiệp Định RCEP

Để tối ưu hóa lợi ích từ RCEP, Việt Nam cần áp dụng các phương pháp hiệu quả trong việc phát triển thương mại và đầu tư. Việc cải cách chính sách và nâng cao năng lực sản xuất là những yếu tố quan trọng.

3.1. Cải Cách Chính Sách Thương Mại

Việt Nam cần cải cách chính sách thương mại để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc tiếp cận thị trường RCEP. Điều này bao gồm việc giảm thuế quan và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Sản Xuất

Đầu tư vào công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm là cần thiết để cạnh tranh hiệu quả trong thị trường RCEP. Các doanh nghiệp cần được hỗ trợ để cải thiện quy trình sản xuất và phát triển sản phẩm mới.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hiệp Định RCEP Tại Việt Nam

Việc thực thi RCEP đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho Việt Nam trong lĩnh vực thương mại và đầu tư. Các doanh nghiệp đã có cơ hội mở rộng thị trường và tăng trưởng xuất khẩu.

4.1. Tăng Trưởng Xuất Khẩu Sang Các Nước Thành Viên

Sau khi RCEP có hiệu lực, xuất khẩu của Việt Nam sang các nước thành viên đã tăng trưởng mạnh mẽ. Điều này cho thấy tiềm năng lớn từ việc tham gia vào hiệp định này.

4.2. Hợp Tác Đầu Tư Quốc Tế

RCEP cũng tạo ra cơ hội cho các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam. Việc thu hút đầu tư từ các nước thành viên sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế trong nước.

V. Kết Luận Về Vai Trò Của Việt Nam Trong RCEP

Việt Nam có cơ hội lớn để phát triển kinh tế thông qua RCEP, nhưng cũng cần phải đối mặt với nhiều thách thức. Việc nắm bắt cơ hội và vượt qua thách thức sẽ quyết định thành công của Việt Nam trong thương mại quốc tế.

5.1. Tương Lai Của Thương Mại Quốc Tế Việt Nam

Tương lai của thương mại quốc tế Việt Nam sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và cải cách chính sách. Việc duy trì sự ổn định và phát triển bền vững là mục tiêu quan trọng.

5.2. Định Hướng Phát Triển Kinh Tế

Việt Nam cần có định hướng phát triển kinh tế rõ ràng để tận dụng tối đa lợi ích từ RCEP. Các chiến lược dài hạn sẽ giúp Việt Nam hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) là hiệp định thương mại tự do lớn nhất thế giới, bao phủ 2,2 tỷ dân, chiếm khoảng 30% dân số toàn cầu và chiếm 30% GDP toàn cầu với tổng giá trị khoảng 26,2 nghìn tỷ USD. Hiệp định này chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2022, tạo ra một thị trường thương mại và đầu tư toàn diện, cởi mở, góp phần thúc đẩy phục hồi kinh tế khu vực sau đại dịch COVID-19. Việt Nam, với vai trò là thành viên ASEAN và chủ tịch ASEAN năm 2020, đã đóng vai trò tích cực trong quá trình đàm phán và ký kết hiệp định này.

Nghiên cứu tập trung phân tích bốn đặc điểm chính của Hiệp định RCEP, so sánh với các hiệp định thương mại tự do khác như CPTPP và TPP, đồng thời đánh giá tác động của RCEP đến thương mại, công nghiệp, dịch vụ và đầu tư của Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2012 đến nay. Mục tiêu nhằm làm rõ vai trò của Việt Nam trong hiệp định, nhận diện cơ hội và thách thức, từ đó đề xuất các giải pháp giúp Việt Nam tối đa hóa lợi ích kinh tế và giảm thiểu tác động bất lợi.

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung tài liệu về tác động của RCEP đối với Việt Nam, đồng thời có ý nghĩa thực tiễn trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, đặc biệt trong giai đoạn phục hồi kinh tế hậu đại dịch.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu sử dụng hai lý thuyết chính:

- **Hiệu ứng lan tỏa (Spillover Effect):** Mô tả tác động gián tiếp của các hoạt động kinh tế, đặc biệt là đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đến năng lực sản xuất và trình độ công nghệ của các doanh nghiệp trong nước. Hiệu ứng này giúp nâng cao khả năng tiếp thu công nghệ và phát triển nguồn nhân lực, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế.

- **Liên kết kinh tế khu vực (Regional Economic Integration):** Tập trung vào các khái niệm tạo dựng thương mại (trade creation) và chuyển hướng thương mại (trade deflection) trong liên minh thuế quan. Hiệp định RCEP được xem như một hình thức liên kết kinh tế khu vực, thúc đẩy dòng chảy hàng hóa, vốn và công nghệ giữa các nước thành viên, đồng thời tạo ra lợi ích kinh tế chung.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm: quy tắc xuất xứ, thuế quan, thương mại điện tử, đầu tư trực tiếp nước ngoài, doanh nghiệp vừa và nhỏ, và hiệu ứng mì spaghetti (spaghetti bowl effect) trong các hiệp định thương mại tự do chồng chéo.

### Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng:

- **Phân tích tài liệu:** Thu thập và phân tích các báo cáo, số liệu kinh tế, thương mại của Việt Nam và các nước thành viên RCEP từ năm 2012 đến nay. Tài liệu bao gồm các nghiên cứu học thuật, báo cáo chính phủ và các văn bản pháp luật liên quan đến RCEP.

- **Phân tích định tính:** Đánh giá nội dung, khung pháp lý và tác động của Hiệp định RCEP thông qua việc phân loại các chương mục, so sánh với các hiệp định thương mại khác như CPTPP và TPP.

- **Phân tích định lượng:** Sử dụng số liệu thương mại xuất nhập khẩu, đầu tư, tăng trưởng GDP để đánh giá tác động của RCEP đối với Việt Nam. Phương pháp so sánh các biến số thương mại trước và sau khi RCEP có hiệu lực được áp dụng.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm số liệu thương mại của Việt Nam và các nước thành viên RCEP trong giai đoạn 2012-2022. Phương pháp chọn mẫu dựa trên dữ liệu thống kê chính thức từ Tổng cục Hải quan và các tổ chức quốc tế. Phân tích dữ liệu được thực hiện theo timeline nghiên cứu từ 2012 đến 2023, tập trung vào các mốc quan trọng như ký kết hiệp định (2020) và có hiệu lực (2022).

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

1. **Tăng trưởng thương mại xuất nhập khẩu:** Từ năm 2018 đến 2022, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam tăng từ 480 tỷ USD lên 732,5 tỷ USD, tương đương mức tăng 52,6%. Kim ngạch xuất khẩu năm 2022 đạt 371,85 tỷ USD, tăng 10,6% so với năm trước, trong khi nhập khẩu đạt 360,65 tỷ USD, tăng 8,4%.

2. **Vai trò của các đối tác RCEP:** Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong khối RCEP, với tổng kim ngạch thương mại song phương năm 2022 đạt 175,57 tỷ USD, tăng 5,5% so với năm 2021. Hàn Quốc đứng thứ ba với kim ngạch thương mại đạt 86,4 tỷ USD, tăng 10,4%.

3. **Cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu:** 70,1% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam năm 2022 tập trung vào 8 nhóm hàng chủ lực, trong đó điện thoại và linh kiện chiếm giá trị lớn nhất với 59,22 tỷ USD. Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu nhóm giày dép đạt 34,8%, cao nhất trong các nhóm hàng.

4. **Tác động tích cực của RCEP:** Hiệp định giúp giảm thuế quan đến 90% trong vòng 20 năm, tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư, đồng thời giảm thiểu hiệu ứng mì spaghetti nhờ tích hợp các hiệp định thương mại song phương. RCEP cũng hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua các chương hợp tác kinh tế và kỹ thuật.

### Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng thương mại xuất nhập khẩu của Việt Nam trong giai đoạn 2018-2022 phản ánh tác động tích cực của RCEP trong việc mở rộng thị trường và thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực. Việc Trung Quốc và Hàn Quốc giữ vai trò đối tác thương mại lớn cho thấy sự gắn kết chặt chẽ trong khối RCEP, tạo điều kiện thuận lợi cho chuỗi cung ứng và sản xuất công nghiệp của Việt Nam.

So với các hiệp định như CPTPP, RCEP có tính toàn diện và linh hoạt hơn, phù hợp với trình độ phát triển kinh tế đa dạng của các nước thành viên. Việc áp dụng nguyên tắc cộng gộp trong quy tắc xuất xứ giúp tăng khả năng sử dụng thuế suất ưu đãi, giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, sự gia tăng cạnh tranh từ các nước thành viên cũng đặt ra thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong các ngành như dệt may và điện tử. Do đó, nâng cao chất lượng sản phẩm và đổi mới công nghệ là cần thiết để tận dụng tối đa lợi ích từ RCEP.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu theo năm, bảng so sánh tỷ trọng thương mại với các đối tác RCEP và biểu đồ cơ cấu hàng hóa xuất khẩu để minh họa rõ ràng các phát hiện.

## Đề xuất và khuyến nghị

1. **Tăng cường cải thiện môi trường đầu tư:** Chính phủ cần hoàn thiện khung pháp lý, giảm thủ tục hành chính để thu hút đầu tư nước ngoài, hướng tới tăng trưởng kim ngạch đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ít nhất 10% mỗi năm trong 5 năm tới.

2. **Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp:** Doanh nghiệp cần đẩy mạnh đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, đặc biệt trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và dệt may, nhằm tăng tỷ lệ xuất khẩu hàng hóa có giá trị gia tăng cao.

3. **Phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ:** Tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và tiếp cận thông tin thị trường cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhằm giúp họ tận dụng các ưu đãi từ RCEP và mở rộng thị trường xuất khẩu.

4. **Đẩy mạnh hợp tác kinh tế kỹ thuật:** Tăng cường hợp tác giữa các nước thành viên trong lĩnh vực chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển chuỗi cung ứng khu vực, nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các quốc gia.

5. **Quản lý rủi ro và cạnh tranh:** Xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thích ứng với cạnh tranh gia tăng, đồng thời phát triển các chương trình bảo vệ ngành công nghiệp trong nước trước các tác động tiêu cực từ thương mại tự do.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. **Các nhà hoạch định chính sách:** Giúp hiểu rõ tác động của RCEP đến kinh tế Việt Nam, từ đó xây dựng các chính sách phù hợp để tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro.

2. **Doanh nghiệp xuất nhập khẩu:** Cung cấp thông tin về các quy định, ưu đãi và thách thức trong thương mại quốc tế dưới khung RCEP, giúp doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược kinh doanh.

3. **Các nhà nghiên cứu và học giả:** Là tài liệu tham khảo về tác động kinh tế của các hiệp định thương mại tự do, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế khu vực và toàn cầu.

4. **Sinh viên và học viên cao học:** Hỗ trợ nghiên cứu chuyên sâu về kinh tế quốc tế, thương mại và chính sách phát triển kinh tế trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Hiệp định RCEP có điểm gì nổi bật so với các hiệp định thương mại khác?**  
RCEP là hiệp định thương mại tự do lớn nhất thế giới, bao phủ 30% dân số và GDP toàn cầu, với mức độ mở cửa cao và tính toàn diện, bao gồm cả thương mại điện tử và bảo hộ sở hữu trí tuệ.

2. **Tác động của RCEP đến thương mại Việt Nam như thế nào?**  
RCEP giúp tăng kim ngạch xuất nhập khẩu, giảm thuế quan đến 90%, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và thúc đẩy đầu tư nước ngoài, góp phần tăng trưởng kinh tế bền vững.

3. **Việt Nam đã đóng vai trò gì trong quá trình đàm phán RCEP?**  
Việt Nam là chủ tịch ASEAN năm 2020, đóng vai trò chủ đạo trong đàm phán, phối hợp các bên và thúc đẩy ký kết hiệp định, đồng thời tích cực tham gia các vòng đàm phán quan trọng.

4. **Doanh nghiệp Việt Nam cần làm gì để tận dụng lợi ích từ RCEP?**  
Doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng sản phẩm, đổi mới công nghệ, hiểu rõ quy tắc xuất xứ và tận dụng ưu đãi thuế quan để mở rộng thị trường xuất khẩu.

5. **RCEP có ảnh hưởng như thế nào đến các doanh nghiệp vừa và nhỏ?**  
RCEP cung cấp nền tảng thông tin và hỗ trợ kỹ thuật, giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong môi trường hội nhập.

## Kết luận

- Hiệp định RCEP tạo ra thị trường thương mại lớn với 2,2 tỷ dân và chiếm 30% GDP toàn cầu, góp phần thúc đẩy phục hồi kinh tế khu vực sau đại dịch.  
- Việt Nam đóng vai trò tích cực trong đàm phán và ký kết, tận dụng cơ hội để nâng cao vị thế kinh tế trong khu vực.  
- Tác động tích cực của RCEP thể hiện qua tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài.  
- Doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh và đổi mới công nghệ để tận dụng tối đa lợi ích từ hiệp định.  
- Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và cải thiện môi trường đầu tư là yếu tố then chốt để phát huy hiệu quả của RCEP trong giai đoạn tới.

Các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để xây dựng chiến lược phát triển phù hợp, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động của RCEP nhằm điều chỉnh chính sách kịp thời, thúc đẩy hội nhập kinh tế sâu rộng hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỎNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu RCEP là hiệp định thương mại tự do lớn nhất trên thế giới, RCEP có thị trường đầu tư và thương mại rộng lớn cùng tiềm năng to lớn, có lợi cho việc thúc đây thịnh vượng và ôn định kinh tế ở khu vực châu A - Thái Binh Dương. Ké từ khi RCEP được đưa ra, các nhà nghiên cứu cũng rất coi trọng hiệp định RCEP, đặc biệt là sau khi quá trình dam phan được đây mạnh vào năm 2017, các kết quả nghiên cứu từ nhiều góc độ đã xuất hiện, các thông tin và thảo luận liên quan cũng thu hút sự quan tâm của nhiều học giả cả trong và ngoài nước. Tình hình nghiên cứu trên thế giới (1) Vai trò của ASEAN trong việc xây dựng RCEP Trong nghiên cứu về Hiệp định RCEP, nhiều học giả cho rằng ASEAN đóng vai trò trung tâm trong việc xây dựng, dẫn dắt và thúc đây quá trình đàm phán Hiệp định RCEP.

Các học giả Aladdin D.RILLo, Anna Maria Rosario D. ROBEOL và Salvador M. BUBAN trong bài viết "Câu chuyện về RCEP: Lich sử, Đàm phán, Cau trúc và Định hướng Tương lai" đã chỉ ra rằng RCEP được thúc đây bởi ASEAN va trong quá trình phát triển của RCEP, ASEAN đóng vai trò trung tâm, là người đưa ra các ý tưởng và kết nối, dẫn dắt thỏa thuận giữa các bên. Các học giả đã phân tích hành vi ASEAN tích cực ký kết các cơ chế hợp tác như "ASEAN+3" (EAFTA, Hiệp định thương mai tự do Đông A), "ASEAN+3" (CEPEA, Đối tác kinh tế toàn diện Đông A) với Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Australia, New Zealand và Ấn Độ, đồng thời phân tích rằng ASEAN đã xây dựng nên tảng giao lưu cho các quốc gia, tạo cơ hội cho sự hình thành và phát triển các hiệp định RCEP RCEP.

Đồng thời, ASEAN cũng đã tô chức nhiều Hội nghị cấp cao như: Hội nghị cấp cao Đông Á, Hội 10 nghị cấp cao ASEAN+1, Hội nghị cấp cao ASEAN+3 và các hội nghị khác nhằm thúc day trao đôi và xây dựng Hiệp định RCEP. Yoshifumi Fukunage, một học giả người Indonesia trong bài viết "Sự lãnh đạo của ASEAN trong quan hệ đối tác kinh tế toàn diện khu vực" đã chỉ ra răng ASEAN ủng hộ hiệp định RCEP là vì lợi ích chính trị và kinh tế cũng như cân nhắc xây dựng một cơ chế thương mại tự do với chất lượng cao hơn. Và trong bối cảnh RCEP, bài viết chỉ ra rằng trong quá trình đàm phán ASEAN vừa là "bên thúc day tiến trình" và "bên thúc day đáng kế". ASEAN đã đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc day quá trình đàm phán hiệp định RCEP.

Các học giả Sanchita Basu Das va Reema B.Jagtiani trong bai viét "Quan hệ Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực: Mô hình mới hay rượu cũ trong bình mới?" đã trực tiếp chỉ ra rằng ASEAN là đầu tàu dẫn dắt trong quá trình đàm phán RCEP và ASEAN chủ trương răng hiệp định RCEP cần phát triển theo một hướng đi mới, có ý nghĩa và bền vững hơn. Bản chất của hiệp định RCEP là dựa trên các hiệp định thương mại Đông A giữa các nước trong khu vực dé xây dựng một hiệp định thương mại tự do toàn diện, hiện đại, chất lượng cao và cởi mở hơn. Hiệp định này sẽ tạo ra một môi trường thương mại thông thoáng và nhiều cơ hội phát triển hơn cho nền kinh tế. Điều này không chỉ có lợi cho việc thúc day sự phát triển kinh tế của khu vực Đông A mà còn góp phan trong việc thiết lập hội nhập kinh tế châu A — Thái Binh Duong.

Các học giả cũng đã trích dẫn một số ví dụ dé chứng minh quá trình đưa ra những quyết sách độc dao của ASEAN trong RCEP như "Dành sự đối xử đặc biệt và khác biệt cho các nước Thành viên của ASEAN (Ban Thư ky ASEAN)". Điều này cũng phản ánh mâu thuẫn về trình độ phát triển kinh tế khác nhau rằng ASEAN tích cực thúc đây xây dựng hiệp định RCEP và nỗ lực điều phối khoảng cách phát triển kinh tế giữa các quốc gia thành viên, đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng RCEP. 11 Cũng có nhiều học giả ở Trung Quốc cũng đồng ý với quan điểm ASEAN đã khang định được vai trò trung tâm của mình trong Hiệp định RCEP, cũng như công nhận rằng ASEAN đã đóng một vai trò quan trọng trong Hiệp định RCEP. Bi ShiHong, một học giả Trung Quốc đã dé cập trong bài báo "Sự lựa chọn chiến lược của ASEAN trong việc dẫn dắt hợp tác kinh tế ở Đông Á" răng ASEAN đã đưa ra hiệp định RCEP để đáp trả lại hiệp định TPP do Hoa Kỳ đưa ra nhằm dẫn dắt khu vực Đông A, đồng thời khang định vai trò lãnh đạo của ASEAN trong Hiệp định RCEP.

Học giả Trung Quốc Wang YuJing trong bài viết "Đề xuất của RCEP va vai trò trung tâm của ASEAN" đã nhân mạnh vai trò trung tâm của ASEAN trong việc xây dựng RCEP. Các học gia Zhuang Bing va Lin JiaXin trong bài viết "Tiến độ, thách thức và triển vọng của RCEP" cũng đã đưa ra ý kiến đồng ý với quan điểm trong quá trình đàm phán RCEP, ASEAN đã nắm giữ vai trò trung tâm quan trọng. Bên cạnh đó, bài viết cũng đã đề cập đến việc các nước thành viên RCEP cần bảo vệ và ủng hộ vị trí cốt lõi của ASEAN, tránh một số tranh chấp không đáng có, thúc đây hoàn thiện các quy tắc của hiệp định và day nhanh tiến trình đàm phán. Các học giả Trung Quốc Zhu CaiHua, Feng XingYan và Li Feng đã phân tích nguyên nhân tại sao trong giai đoạn đầu, tiến độ của cuộc đàm phán lại diễn ra chậm trong bài viết "Đàm phán RCEP: Tiến trình, trở ngại và đề xuất" và bài viết đã đưa ra kết luận, nguyên nhân dẫn đến sự chậm trễ đó là do sự gắn kết giữa các bên còn yếu kém và các van dé còn tồn tại trong chính các cuộc đàm phán.

Vì vậy, dé thúc đây sự phát triển của RCEP, cần giữ vững và phát huy vai trò trung tâm của ASEAN. ASEAN tích cực tạo dựng một nền tang hợp tác vững chắc, thúc đây sự phát triển của các hiệp định tự do thương mại khác, thông qua đó thúc đây tiến trình đàm phán của Hiệp định RCEP cũng như thỏa thuận giải quyết mẫu thuẫn giữa các bên. Học giả Trung Quốc Wang YajJing cũng đưa ra quan điểm ASEAN giữ vai trò 12 dẫn dắt quan trọng trong việc xây dựng RCEP trong bài viết "Nghiên cứu về quá trình xây dựng RCEP (Đối tác kinh tế toàn diện khu vực) của ASEAN". Bên cạnh đó, thông qua việc xây dựng hiệp định RCEP sẽ giúp ASEAN nâng cao vị thế kinh tế và chính trị của mình trong khu vực Đông Á.

Việc hợp nhất nhiều hiệp định thương mại tự do có lợi cho việc thúc đây nền kinh tế phát trién không ngừng, phù hợp với xu thé phát triển của thời dai, nâng cao vị thé quốc tế. (2) So sánh mối quan hệ giữa RCEP với các cơ chế hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương khác Các nghiên cứu về TPP, CPTPP và RCEP hiện nay chủ yếu tập trung vào bốn khía cạnh. Khía cạnh thứ nhất là phân tích, so sánh lịch sử hình thành và quá trình đàm phán của các hiệp định. Bên cạnh đó, các tác giả cũng so sánh về khung pháp lý và nội dung cụ thé của các chương trong ba hiệp định.

Khia cạnh thứ hai là sử dụng mô hình CGE (Mô hình cân băng tổng thể) và GTAP (Dự án Phân tích Thương mại toàn cầu) làm cơ sở đữ liệu chính để phân tích tác động của ba hiệp định trên quy mô GDP (Tổng sản phẩm quốc nội), công nghiệp và hàng hoá xuất nhập trong khu vực Châu á Thái Bình Dương, đồng thời dự đoán những lợi ích mà ba hiệp định này mang lại cho các nước thành viên như tăng GDP, cải thiện phúc lợi xã hội và cải thiện môi trường thương mại quốc tế. Khía cạnh thứ ba là phân tích, so sánh ba hiệp định từ các góc độ khác nhau như góc độ hội nhập kinh tế, góc độ hội nhập Đông Á và góc độ ASEAN. Khía cạnh thứ tư là phân tích ảnh hưởng của các quốc gia lớn và "trò chơi liên minh" đăng sau các hiệp định này đối với khu vực và tác động của các hiệp định này đối với việc xây dựng các cơ chế hợp tác kinh tế khu vực. - So sánh khung pháp lý và nội dung của các hiệp định.

Trong bài viết "Nghiên cứu về kiểm định mức độ thuận lợi hóa thương mai - phân tích và so sánh dựa trên RCEP va CPTPP" của Li Fusheng, tác gia 13 đã lấy các nước thành viên của hai hiệp định làm đối tượng nghiên cứu, và thông qua phương pháp tính toán mức độ thuận lợi hóa thương mại, tác giả kết luận nhìn chung mức độ thuận lợi hóa thương mại của Hiệp định CPTPP có mức độ quốc tế hóa tốt hơn Hiệp định RCEP. Li Fusheng cũng so sánh các quy tắc xuất xứ, thương mại điện tử và giải quyết tranh chấp của hai hiệp định trong bài viết "Phân tích so sánh các điều khoản của CPTPP và RCEP", và kết luận rằng các điều khoản của hiệp định CPTPP nhìn chung tự do và lỏng lẻo hơn. Quan Yi, trong bài viết "So sánh các khuôn khổ hiệp định CPTPP và RCEP và các quy tắc của chúng" đã kết luận khi so sánh các khuôn khổ và quy tắc của hai hiệp định thì nội dung của hiệp định CPTPP toàn diện và hấp dẫn hơn. Hiệp Định CPTPP là hiệp định do Nhật Bản chủ đạo, nó phản ánh việc theo đuôi lợi ích của các nước phát triển và là một hiệp định thương mại thế hệ mới.

Hiệp định RCEP do ASEAN làm chủ đạo. Bản thân hiệp định đã tính đến hệ thống thành viên và sự khác biệt về trình độ phát triển. Trọng tâm của hiệp định là các hiệp định thương mại khu vực truyền thống về thương mại hàng hóa và tạo thuận lợi cho đầu tư. Yu Peng, Liao Xianglin và Du Guochen, trong bài viết "Nghiên cứu so sánh và khuyến nghị chính sách của RCEP và CPTPP" đã so sánh các quốc gia thành viên của hai hiệp định và nội dung của hiệp định, đồng thời kết luận rằng hiệp định RCEP không cởi mở băng hiệp định CPTPP trong các lĩnh vực cụ thể, nhưng RCEP lại có tác động lớn hơn đến kinh tế toàn cầu và kinh tế châu Á.