CHƯƠNG 1: TÓNG QUAN VÈ ĐÈ TÀI NGHIÊN cứu 1. Tống quan tình hình nghiên cứu Trong quá trinh đô thị hóa và công nghiệp hóa diễn ra nhanh chóng, việc quân lý rác thải đô thị trờ thành một nhiệm vụ quan trọng, đặc biệt là tại các cơ sờ giáo dục đại học, nơi có tiềm năng lớn trong việc thúc đây hành vi phân loại rác thài. Các nghiên cứu mới đây cung cấp cái nhìn đầy đủ vồ phương pháp, thành tựu và những thách thức liên quan đen việc áp dụng các giải pháp quản lý rác thái một cách hiệu quá và bền vừng. Nghiên cứu của D Qu (2023) tại Trung Quốc cho thấy: “việc phát tricn hộ thống quản lý môi trường bền vừng trong các trường đại học có thế tăng cường hiệu quá phân loại và quán lỷ chất thái thông qua giáo dục và công nghệ.” Điều này tương ứng với kết quá từ (S Paul và cộng sự, 2024) tại Bangladesh, nơi dự án SCIP Plastics đà cung cấp cái nhìn sâu sắc về hiệu quả cùa việc phân loại rác tại nguồn trong giám thiểu ô nhiễm nhựa.
Các nghiên cứu khác, như của G Li và cộng sự (2024) tại Trung Quốc và o Al- Khadher, A Mukhtaruddin (2023), cũng nhấn mạnh tầm quan trọng cua việc tích hợp cộng đồng và giáo dục công chúng vào hệ thống quản lý chất thài rắn đô thị. Họ chứng minh răng sự tham gia và ỷ thức của cộng đông có ảnh hường đáng kê đến việc cải thiện việc phân loại rác thải tại nguồn. Trong khi đó, các nghiên cứu về công nghệ như cùa I. Gomez (2024), cho thấy rằng việc triển khai các quy trình tái chế hiệu quá và ben vừng, cũng như đánh giá khá năng kinh tế của công nghệ phân loại rác thái, là yếu tố then chốt trong việc nâng cao hiệu quá quân lý chất thài.
Nhìn chung, tình hình nghiên cứu khoa học hiện tại cho thấy một xu hướng tích cực trong việc áp dụng các phương pháp và công nghệ mới đê cái thiện hiệu qua quán lý chất thái rắn đô thị. Đặc biệt, việc thúc đây hành vi phân loại rác thái tại nguồn trong cộng đồng đại học, cùng với viộc áp dụng công nghẹ thông tin, như SMIS, có tiềm năng lớn trong việc khuyến khích và tăng cường hành vi phân loại rác thải một cách bền vững. Đề tài nghiên cửu này nhằm vào việc khám phá và phát triển các chiến lược mới đê thúc đây hành vi phân loại rác thài trong sinh viên đại học UEH, qua đó góp phần vào nồ lực chung nhằm đạt được mục tiêu quán lý chất thái bền vừng. Tông hợp các hài nghiên cứu gân đây Sir Tên bài báo Tên tác giả Nãm Nội dung nghiên cứu Kết quá đạt được xuất bàn 1 Formation of management Qu, Dongxu 2023 Nghiên cửu về hình thành hệ Phát triên hệ thông quan system of university's thống quàn lý tài san giáo dục lý mỏi trường bền vừng, Hioii, JfyHCKHi educational and scientific assets và khoa học của các trường đại tăng cường hiệu qua in the context of transition to the học trong bối canh chuyên dôi phân loại và quàn lý chất model of circular economy in sang mô hình kinh tê tuân hoàn thai thông qua giáo dục China tại Trung Ọuôc, bao gôm các và công nghệ.
biện pháp nhắc nhờ về phân loại rác thái và ứng dụng còng nghệ tri tuệ nhân tạo cho quàn lý chất thài. 2 ROLE OF SCIP PLASTICS s Paul, MR 2024 Mục tiêu nhẩm xác định sự Cung cấp cái nhìn sâu PROJECT TO MITIGATE Islam. M khác biệt giừa vật liệu cỏ thê sắc về hiệu quà cùa Dự PLASTIC POLLUTION IN Alamgir, SK thu hỏi tử rác thài được phân án SCIP Plastics trong KHULNA REGION OF Sarkar, E Kraft loại tại nguồn và rác thai hỗn việc giam ô nhiễm nhựa. 13 3 Social-economic assessment of G Li.
w Wang, 2024 Nghiên cứu về việc tích hợp Kết qua tích cực bao gồm integrated waste pickers in X You người nhật rác vào hệ thông tàng tỳ lệ tái chè và cài municipal solid waste quàn lý chât thai răn đò thị. thiện đời sông cho người management system: A case of nhặt rác. Tianjin in China 4 An Implementation Framework o Al-Khadher. 2023 Đánh giá tác động cùa giáo dục Tim thấy moi liên hệ Overview of Non-Intrusive Load A còng chúng trong việc cài (hiện đáng kể giũa nỗ lực giáo Monitoring Mukhtaruddin việc phân loại rác thái tại dục và tăng cường tham nguồn.
gia phân loại rác thái. 5 Advanced Recycling Processes I. 2023 Đánh giá các công nghệ tái chể Xác định các quy trình for Municipal Solid Waste Jones mới cho quán lý chất thãi ran tái chế hiệu qua và bền đô thị. 6 The Economic Viability of c.
2024 Đánh giá các khia cạnh kinh tế Kct luận một số công Waste Sorting Technologies Gomez cùa việc triển khai công nghệ nghệ có kha năng kinh tế phân loại rác thai trong hệ và mang lại tiết kiệm lâu thống quan lý chat thài. 7 The Role of Public Education in 0. Lee 2022 Đánh giá tác động cúa các Mỏi liên hệ đáng kê giữa Enhancing Waste Separation at chiến dịch giảo dục cồng chủng các nồ lực giáo dục và Source đôi với việc cái thiện phân loại tâng cường tham gia rác thài tại nguồn. phàn loại rác thãi.2 Lý do lựa chọn đề tài Đô thị hóa và công nghiệp hóa diên ra mạnh mè đang gây ra sự gia tăng nhanh chóng trong việc tạo ra chất thái rắn gây áp lực lớn đến môi trường, số liệu thống kê từ Ngân hàng Thế giới cho thấy: “mồi năm thế giới thái ra 2,01 tý lấn chất thãi rắn đô thị, lượng rác thái khổng lồ này đu đê phủ kín 4 lần diện tích bề mặt trái đất.
Trung binh mồi ngày, 35 tấn rác thải được đô ra đại dương. Neu tình trạng này tiếp tục kéo dài đến năm 2050, lượng rác thải toàn cầu dự kiến sẽ tăng lên 3,40 tỷ tấn, vượt qua số lượng cá trong đại dương. Đáng báo động hơn, ít nhất 33% lượng rác thai này không được xử lý theo cách an toàn với môi trường, gây ra những hậu quá nghiêm trọng cho hệ sinh thái và sức khòe con người.’1 Theo báo Nhân nhân (6/2022), ơ Việt Nam lượng chât thái răn phát sinh cua cá nước có tôc độ tăng khoáng 10% môi năm. Theo sô liệu ước tính môi ngày cá nước phát sinh khoảng hơn 60.
Tuy nhiên, chỉ cỏ khoảng 15% lượng rác thài thu gom được tái ché hoặc tái sử dụng, số cỏn lại bị chôn trong các bài chôn lấp rác, thái ra nguồn nước hoặc đốt ngoài trời. Việt Nam đã trờ thành một trong năm Quốc gia thái rác ra đại dương nhiêu nhât The giới khi hăng năm 0,28 triệu - 0,73 triệu tân rác nhựa được thải ra biên. Trong quá trình nghiên cứu hiện nay, dù có sự gia tăng quan tâm đên phân loại rác tại các trường đại học, còn tồn tại một lồ hông nghiôn cứu đáng kê về việc hiêu rõ hành vi phân loại rác cua sinh viên, đặc biột là lại Đại học UEH. Mặc dù các nghiên cửu trước đó như cùa Zorpas và Lasaridi (2020) đã nhẩn mạnh tầm quan trọng cua việc nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi đê khuyến khích phân loại rác, nhưng lại không đưa ra giải pháp chi tiêt và phù hợp với mỏi trường đại học.
Phân tích của Pham và Nguyen (2022) đà khám phá các yểu tổ ảnh hưởng đển hành vi phân loại rác nhưng lại bo qua vai trò cùa công nghệ thông tin trong việc thúc đây hành vi này. Do đỏ, việc nghiên cứu và ứng dụng Hệ thông Thông tin Mạng Xã hội (SMIS) như một phương tiện đê truyên thông và khuyên khích hành vi phân loại rác ờ sinh viên đại học UEH có thê mang lại giải pháp mới và khắc phục được khoáng trổng trong nghiên cứu hiện tại. Phân loại rác thái tại nguồn là một trong những giái pháp quan trọng đẻ giám thiểu ô nhiễm môi trường và báo vệ tài nguyên thiên nhiên. Tuy nhiên, việc thực hiện phân loại rác thải tại nguôn ờ Việt Nam nói chung và tại Thành phô Hô Chí Minh nói riêng vẫn còn nhiều hạn chế.
Vậy những yếu tố nào sẽ tác động đến hành vi phân loại rác cua con người chính là thứ cần được tim hiểu, nghiên cứu. 15 ứng dụng SMIS trong phân loại rác không chí là công cụ đế truyền thông và khuyên khích, mà còn là một nẻn tàng tương tác và quàn lỷ dừ liệu giúp tăng cường sự tham gia và sự hiệu quả của các hoạt động liên quan đến môi trường và phát triên bền vừng trong cộng đồng. Với những lý do trên, đề tài “Nghiên cứu về hành vi phân loại rác của sinh viên Đại học UEH và đề xuất ứng dụng SM1S để truyền thông khuyển khích hành vi phân loại rác trong sinh viên” được lựa chọn nhằm tìm hiêu các yếu lổ ánh hường đến việc hành vi phân loại rác của sinh viên tại ƯEH, từ đỏ đề xuất ứng dụng SMIS đê khuyến khích hành vi phân loại rác từ sinh viên đến cộng đồng.3 Câu hỏi nghiên cứu và Mục tiêu của đề tài Từ những vấn đồ được trình bày ớ lý do chọn đồ lài, nhóm nghiên cứu đà đặt ra những câu hỏi: 1. Hiện trạng hành vi phân loại rác cùa sinh viên Đại học UEH hiện nay là gi? 2.
Những yếu tố nào ảnh hường đến hành vi phân loại rác của sinh viên Đại học UEH? 3. Làm thế nào đỗ thiết ke và triên khai một chiến dịch truyền thông hiệu quả qua SMIS đố khuyến khích sinh vicn Đại học UEH tham gia vào viộc phân loại rác? Tương quan với câu hỏi nghiên cửu, bài nghiên cứu được thực hiện với bôn mục tiêu sau đây: • Mục tiêu 1: Tìm hicu về rác thai và hoạt động phân loại chúng tại nguồn. • Mục tiêu 2: Tim hiếu về tình trạng phân loại rác tại trường Đại học UEH ờ Việt Nam và trên toàn cầu. • Mục tiêu 3: Xác định các yểu tố ảnh hường đến việc sư dụng ứng dụng phân loại rác cùa sinh viên Đại học UEH.
• Mục tiêu 4: Dựa Iren kết qua nghiôn cứu, đề xuất và phát tricn một mô hình ứng dụng SM1S (Social Media Information System) đe truyền thông và khuyến khích sinh viên phân loại rác.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là sinh viên đang theo học tại Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) 16 Phạm vi nghiên cứu cúa đề tài bao gồm: • Địa bàn nghiên cứu: Trường Đại học Kinh te Thành phổ Hồ Chí Minh (UEH). • Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 1/2024 đến tháng 2/2024.