TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC VOÕ TRÖÔØNG TOAÛN KHOA KHOA HÞC C¡ B¾N KHÓA LU¾N TÞT NGHIÞP CHUYÊN NGÀNH VN HÞC Tþ CHÞ ÞNG V¾T TRONG CA DAO NAM BÞ VÕ VN H¯U H¿u Giang, tháng 06 nm 2013 TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC VOÕ TRÖÔØNG TOAÛN KHOA KHOA HÞC C¡ B¾N KHÓA LU¾N TÞT NGHIÞP CHUYÊN NGÀNH VN HÞC Tþ CHÞ ÞNG V¾T TRONG CA DAO NAM BÞ Gi¿ng viên h±ßng d¿n: Sinh vên thÿc hißn: NGUYÞN THÞ THU THþY VÕ VN H¯U H¿u Giang, tháng 06 nm 2013 LÞI C¾M T¾ ßi vßi tôi vißc tìm hißu và b¿t tay vào nghiên cÿu ß tài “Tÿ chß ßng v¿t trong ca dao Nam Bß” là mßt ißu úng vßi nguyßn vßng. Tôi r¿t c¿m ¡n cô Nguyßn Thß Thu Thÿy ã gÿi mß và nhißt tình h±ßng d¿n, giúp ÿ tôi tìm hißu và hoàn thành ß tài này trong sußt thßi gian qua. ¿u tiên tôi mußn gßi ¿n cô lßi c¿m ¡n cùng vßi sÿ bi¿t ¡n chân thành nh¿t. Ti¿p theo, tôi cing xin gßi lßi c¿m ¡n ¿n th¿y cô ã trÿc ti¿p gi¿ng d¿y, ã trang bß cho tôi nhÿng ki¿n thÿc cn b¿n nh¿t trong quá trình theo hßc ß tr±ßng ¿i hßc.
Khoa Khoa hßc c¡ b¿n ã luôn c¿m thông và t¿o ißu kißn thu¿n lÿi ß tôi và các b¿n sinh viên khác yên tâm t¿p trung nghiên cÿu ß tài. C¿m ¡n các anh chß khóa tr±ßc ã ß l¿i các lu¿n vn, chuyên ß ß tôi có dßp tham kh¿o. Cußi cùng, tôi xin gßi lßi c¿m ¡n chân thành nh¿t ¿n cô Vi Thúy Kißu, b¿n bè thân thi¿t và nhÿng ng±ßi thân, nhÿng ng±ßi ã luôn bên c¿nh, ßng viên và giúp ÿ tôi hoàn thành ß tài này mßt cách tßt nh¿t. Sinh viên thÿc hißn (Ký và ghi rõ hß tên) VÕ VN H¯U i LÞI CAM OAN Tôi xin cam oan r¿ng ß tài này là do chính tôi thÿc hißn, các sß lißu thu th¿p và k¿t qu¿ phân tích trong ß tài là trung thÿc, ß tài không trùng vßi b¿t cÿ ß tài nghiên cÿu khoa hßc nào.
Sinh viên thÿc hißn (Ký và ghi rõ hß tên) VÕ VN H¯U ii MþC LþC MÞ ¾U. Lí do chßn ß tài. Mÿc ích nghiên cÿu. Ph¿m vi nghiên cÿu.
Ph±¡ng pháp nghiên cÿu.6 CH¯¡NG 1: NHþNG V¾N Þ CHUNG VÞ Tþ NGþ TI¾NG VIÞT. Quan nißn vß tÿ ngÿ ti¿ng Vißt. Tÿ ti¿ng Vißt trùng vßi âm ti¿t (hay ti¿ng). Tÿ ti¿ng Vißt không hoàn toàn trùng vßi âm ti¿t.
Các kißu c¿u t¿o tÿ ti¿ng Vißt. Tÿ ghép ¿ng l¿p……………………………………………………8 1. Tÿ ghép chính phÿ…………………………………………………. Ngh)a cÿa tÿ………………………………………………………………….
V¿n ß quan nißm vß ngh)a cÿa tÿ………………………………………. Các thành ph¿n ngh)a cÿa tÿ……………………………………………. Ngh)a bißu thái……………………………………………………. Ngh)a bißu nißm………………………………………………….
Sÿ chuyßn ngh)a cÿa tÿ…………………………………………………. Ph±¡ng thÿc chuyßn ngh)a cÿa tÿ…………………………………. Ph±¡ng thÿc chuyßn hóa tÿ trong ho¿t ßng………………………. Sÿ hißn thÿc hóa các bình dißn cÿa tÿ trong ho¿t ßng……………………….
Sÿ chuyßn hóa chÿc nng cÿa tÿ…………………………………………. Sÿ hißn thÿc hóa ý ngh)a cÿa tÿ…………………………………………. Thành ph¿n ý ngh)a bißu thái thay ßi……………………………. Thành ph¿n ngh)a bißu v¿t chuyßn thành ngh)a chi¿u v¿t………….17 iii CH¯¡NG 2: KHÁI QUÁT VÞ CA DAO VÀ CA DAO NAM BÞ.
Khái nißm ca dao và ca dao Nam Bß. ¿c ißm cÿa ca dao Nam Bß…………………………………………………19 2. ¿c ißm nßi dung cÿa ca dao Nam Bß. Nhÿng c¿m ngh) vß quê h±¡ng ¿t n±ßc……………………………20 2.
Quan hß yêu ±¡ng và suy t± cÿa nam nÿ thanh niên lao ßng. Ti¿ng ca tình ngh)a cÿa ng±ßi lao ßng trong gia ình. ¿c ißm hình thÿc nghß thu¿t trong ca dao Nam Bß……………………23 2. Ca dao trÿ tình…………………………………………………………….
Ca dao lao ßng…………………………………………………………. Ca dao nghi lß - phong tÿc .30 CH¯¡NG 3: Tþ CHÞ ÞNG V¾T TRONG CA DAO NAM BÞ. Khái nißm bißu tr±ng và c¡ sß hình thành ngh)a cÿa bißu tr±ng……………. Khái nißm bißu tr±ng.
C¡ sß hình thành ngh)a bißu tr±ng. C¡ sß hình thành ngh)a bißu tr±ng ng¿u nhiên. C¡ sß hình thành ngh)a bißu tr±ng phß bi¿n………………………. Tÿ chß ßng v¿t trong ca dao Nam Bß……………………………………….
Tÿ chß ßng v¿t bi¿t bay…………………………………………………. Thßng kê…………………………………………………………. Giá trß ngÿ ngh)a cÿa tÿ chß ßng v¿t bi¿t bay…………………….2 Tÿ chß ßng v¿t d±ßi n±ßc………………………………………………. Thßng kê…………………………………………………………….
Giá trß ngÿ ngh)a cÿa tÿ chß ßng v¿t d±ßi n±ßc…………………….3 Tÿ chß ßng v¿t trên c¿n………………………………………………….1 Thßng kê…………………………………………………………. Giá trß ngÿ ngh)a cÿa tÿ chß ßng v¿t trên c¿n………………………53 3.59 TÀI LIÞU THAM KH¾O .61 PHþ LþC iv Tÿ chß ßng v¿t trong ca dao Nam Bß A – PH¾N MÞ ¾U 1. Lí do chßn ß tài Ngày nay ¿n Nam Bß, chúng ta ngh) ¿n mßt vùng ¿t màu mÿ có phong c¿nh thiên nhiên xinh ¿p hÿu tình, có tài nguyên giàu có, trù phú. Chúng ta cing không thß quên ±ÿc con ng±ßi Nam Bß vßi tính tình cßi mß, n¿ng ngh)a nhißu tình… nhÿng ph¿m ch¿t mà hình nh± ¿t n±ßc ã dành riêng cho m¿nh ¿t ph±¡ng Nam này.
Thiên nhiên Nam Bß mang nhißu s¿c thái ßc áo r¿t dß phân bißt vßi các mißn khác cÿa ¿t n±ßc. ây là xÿ sß cÿa ßng lúa, v±ßn cây và sông ngòi, N¿ng sáng chißu m±a, khí h¿u ißu hòa, ¿t ai phì nhiêu nuôi cho cß cây âm bông k¿t trái. Vßi hß thßng sông ngòi dày ¿c, phù sa màu mÿ thu¿n lÿi cho phát trißn nông nghißp trßng lúa n±ßc. Khí h¿u ß ây ¿m áp, m±a thu¿n gió hòa t¿o ißu kißn cho cây cßi sinh sôi, n¿y nß.
Vùng ¿t Nam Bß ±ÿc xem là vùng ¿t trù phú vßi sÿ ±u ãi cÿa thiên nhiên, sông ngòi ch¿ng chßt là n¡i sinh sßng cÿa nhißu lo¿i cá tôm, ây là ngußn thÿc ph¿m dßi dào, vô t¿n mà tÿ nhiên ban t¿ng cho con ng±ßi. Quá trình hình thành và phát trißn dân c±, do ißu kißn thiên nhiên ßa lí và ph±¡ng thÿc s¿n xu¿t, do truyßn thßng tín ng±ÿng lâu ßi… Trên ¿t n±ßc ta ã hình thành nhÿng vùng vn hóa khác nhau. ó là d¿ng vn hóa mang ¿m s¿c thái tâm lí cßng ßng, thß hißn sinh ho¿t, trong ngôn ngÿ, trong thái ß ßi vßi các di s¿n, các giá trß tinh th¿n, trong sÿ c¿m thÿ và th±ßng thÿc nghß thu¿t trong phong thái ÿng xÿ, quan hß giÿa con ng±ßi vßi con ng±ßi, giÿa con ng±ßi vßi nhÿng gì ràng bußc xung quanh nó… Do ¿c thù vß m¿t tÿ nhiên, ßa lí mà Nam Bß có nhÿng ßng v¿t a d¿ng, trong ó có nhÿng ßng v¿t gißng vßi các vùng mißn khác và nhÿng ßng v¿t ¿c thù chß có quê h±¡ng Nam Bß: cá vß, cá trê, cá chßt, s¿u, bìm bßp, chim cu,… Cá trê n¿u vßi canh b¿u Chßng chan vÿ húp g¿t ¿u khen ngon. Ho¿c: GVHD: Nguyßn Thß Thu Thÿy 1 SVTH: Võ Vn H±u Tÿ chß ßng v¿t trong ca dao Nam Bß Cà Mau khß khßt trên b±ng D±ßi sông s¿u lßi trên rÿng cßp um.
T¿t c¿ ±ÿc ph¿n ánh trong ca dao Nam Bß. Nghiên cÿu ca dao Nam Bß ta không chß hißu ±ÿc thiên nhiên Nam Bß, con ng±ßi Nam Bß mà còn hißu ±ÿc tâm tình, nhÿng bißu tr±ng cÿa ng±ßi Nam Bß vß th¿ gißi qua ca dao. Lßch sÿ v¿n ß V¿n ß vß tÿ ngÿ và ca dao, có r¿t nhißu công trình nghiên cÿu, chuyên lu¿n và chuyên ß xem xét ¿n. Nh±ng cing bßi có nhißu tác gi¿ cùng nghiên cÿu nên hình thành nhißu quan ißm khác nhau, không thßng nh¿t vß v¿n ß này.
Tÿ tr±ßc tßi nay, ã xu¿t hißn khá nhißu công trình nghiên cÿu vß tÿ ngÿ ti¿ng Vißt. D±ßi ây ng±ßi vi¿t xin ißm qua mßt sß công trình vß ngôn ngÿ làm nßn cho quá trình nghiên cÿu: Trong Giáo trình tÿ vÿng ti¿ng Vißt, nhà xu¿t b¿n ¿i hßc S± ph¿m, 2006, ß Hÿu Châu ã khái quát vß tÿ vÿng hßc ti¿ng Vißt. Ông cho r¿ng “Tÿ vÿng cÿa ti¿ng Vißt là hß thßng các tÿ và ngÿ cß ßnh. Tÿ là ¡n vß tÿ vÿng chÿ y¿u cÿa tÿ vÿng”.
Theo ß Hÿu Châu, ngh)a cÿa các tÿ bao gßm: ngh)a bißu v¿t, ngh)a bißu nißm, ngh)a ngÿ pháp, ngh)a bißu thái và ngh)a liên hßi. ßng thßi ông còn trình bày mßt cách hß thßng vß hißn t±ÿng nhißu ngh)a và sÿ chuyßn ngh)a cÿa tÿ. Trong Giáo trình ti¿ng Vißt, nhà xu¿t b¿n giáo dÿc, 1987, Bùi T¿t T±¡m ã nghiên cÿu vß hißn t±ÿng nhißu ngh) và hißn t±ÿng chuyßn ngh)a cÿa tÿ ti¿ng Vißt. Trong ph¿n nghiên cÿu vß hißn t±ÿng nhißu ngh)a thì tác gi¿ ã ±a ra khái nißm, nguyên nhân và phân lo¿i trong tÿ nhißu ngh)a.
Còn hißn t±ÿng chuyßn ngh)a thì tác gi¿ nh¿n m¿nh vß ph±¡ng thÿc và c¡ ch¿ chuyßn ngh)a, ßng thßi tác gi¿ cing phân bißt chuyßn ngh)a tÿ vÿng và chuyßn ngh)a tu tÿ. Trong Tÿ và nh¿n dißn tÿ ti¿ng Vißt, nhà xu¿t b¿n giáo dÿc, 1996, Nguyßn Thißn Giáp ã xác ßnh tÿ là ¡n vß c¡ b¿n cÿa ti¿ng Vißt. Ngoài ra, trong tÿ vÿng hßc ti¿ng Vißt, nhà xu¿t b¿n giáo dÿc, 2003, Nguyßn Thiên Giáp ã coi mßi ti¿ng nh± là mßt tÿ và tác gi¿ ã chÿng minh mßt cách th¿u áo và tß mß. Nhÿng ¡n vß do ti¿ng GVHD: Nguyßn Thß Thu Thÿy 2 SVTH: Võ Vn H±u Tÿ chß ßng v¿t trong ca dao Nam Bß k¿t hÿp vßi ti¿ng ±ÿc tác gi¿ gßi chung là ngÿ, bao gßm ngÿ ßnh danh, thành ngÿ, ngÿ láy âm và quán ngÿ.
Trong Các bình dißn cÿa tÿ và tÿ ti¿ng Vißt, nhà xu¿t b¿n ¿i hßc Qußc gia Hà Nßi, 1997, ß Hÿu Châu ã nghiên cÿu tÿ d±ßi các bình dißn: Chÿc nng, ngÿ ngh)a, c¿u t¿o, ngÿ pháp. Trong ó, ông khá làm rõ v¿n ß c¿u t¿o cÿa các tÿ d±ßi các ph±¡ng thÿc: Ph±¡ng thÿc tÿ hóa hình vß, ph±¡ng thÿc phÿc hóa hình vß, ph±¡ng thÿc t±¡ng liên hóa. Có nhißu công trình nghiên cÿu vß ca dao, trong ó có ca dao Nam Bß. Liên quan ¿n ß tài Tÿ chß ßng v¿t trong ca dao Nam Bß có thß kß ¿n các công trình nghiên cÿu sau ây: Trong cußn Bißu tr±ng trong ca dao Nam Bß cÿa Tr¿n Vn Nam, nhà xu¿t b¿n ¿i hßc Qußc gia Hà Nßi, 2010.
Nhÿng bißu tr±ng trong ca dao chÿa ¿c ißm cÿa ngôn ngÿ t±ÿng tr±ng phß bi¿n ßng thßi chúng ph¿i là nhÿng hình ¿nh truyßn thßng. Mßt sß bißu tr±ng khác chÿa ¿c ißm cÿa ngôn ngÿ ng¿u nhiên. Trong quyßn Vn hßc dân gian Vißt nam cÿa ßnh Gia Khánh, Chu Xuân Diên và Võ Quang Nh¡n, có ß c¿p ¿n v¿n ß ca dao nhing h¿n ch¿ lßn nh¿t cÿa quyßn này là công trình chß nói chung chung vß ca dao Vißt Nam mà ch±a nói rõ ¿n ca dao Nam Bß. Công trình có quy mô có thß nói ¿n là quyßn Ca dao dân ca Nam Bß do nhóm tác gi¿ B¿o ßnh Giang, Nguyßn T¿n phát, Tr¿n T¿n V)nh, Bùi M¿nh Nhß, nhà xu¿t b¿n Thành phß Hß Chí Minh, 1984.
Công trình này ti¿p tÿc ào sâu thêm vißc ph¿n ánh lßch sÿ ca dao Nam Bß, ti¿n hành làm rõ nhÿng khía c¿nh vß lßch sÿ trong nhÿng bài ca dao Nam Bß.