Nghiên Cứu Về Biểu Tượng Trong Ca Dao Nam Bộ

Luận văn tốt nghiệp văn học nghiên cứu tốt nghiệp văn học từ chỉ động vật trong ca dao nam bộ, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất biện pháp cải tiến thực tế.

• Tác giả: Võ Văn Hữu
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thị Thu Thủy
• Trường học: Trường Đại Học Võ Trường Toản
• Chuyên ngành: Văn Học
• Đề tài: Tỳ Chất Động Vật Trong Ca Dao Nam Bộ
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hậu Giang

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM TẠ
• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• Lí do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỪ NGỮ TIẾNG VIỆT
• 1.1. Quan niệm về từ ngữ tiếng Việt
• 1.2. Từ ghép đồng lập
• 1.3. Từ ghép chính phụ
• 1.4. Từ láy
• 2. CHƯƠNG 2: KHÁI QUÁT VỀ CA DAO VÀ CA DAO NAM BỘ
• 2.1. Khái niệm ca dao và ca dao Nam Bộ
• 2.2. Đặc điểm của ca dao Nam Bộ
• 2.3. Đặc điểm nội dung của ca dao Nam Bộ
• 2.4. Đặc điểm hình thức nghệ thuật trong ca dao Nam Bộ
• 3. CHƯƠNG 3: TỲ CHỈ ĐỘNG VẬT TRONG CA DAO NAM BỘ
• 3.1. Khái niệm biểu tượng và cơ sở hình thành nghĩa của biểu tượng
• 3.2. Từ chỉ động vật trong ca dao Nam Bộ
• 3.2.1. Từ chỉ động vật biết bay
• 3.2.2. Thống kê
• 3.2.3. Giá trị ngữ nghĩa của từ chỉ động vật biết bay
• 3.2.4. Từ chỉ động vật dưới nước
• 3.2.5. Thống kê
• 3.2.6. Giá trị ngữ nghĩa của từ chỉ động vật dưới nước
• 3.2.7. Từ chỉ động vật trên cạn
• 3.2.8. Thống kê
• 3.2.9. Giá trị ngữ nghĩa của từ chỉ động vật trên cạn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Biểu Tượng Trong Ca Dao Nam Bộ

Nghiên cứu về biểu tượng ca dao Nam Bộ không chỉ giúp hiểu rõ hơn về văn hóa và tâm tư của người dân nơi đây mà còn phản ánh những giá trị văn hóa đặc sắc. Ca dao Nam Bộ là một phần không thể thiếu trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam, mang đậm bản sắc văn hóa và lịch sử của vùng đất này. Việc phân tích các biểu tượng văn hóa trong ca dao sẽ giúp làm sáng tỏ những ý nghĩa sâu xa mà người dân muốn truyền tải qua từng câu chữ.

1.1. Ý Nghĩa Của Biểu Tượng Trong Ca Dao

Các biểu tượng ca dao thường mang nhiều ý nghĩa sâu sắc, phản ánh tâm tư, tình cảm và lối sống của người dân. Chúng không chỉ đơn thuần là hình ảnh mà còn là những thông điệp văn hóa, thể hiện quan niệm sống và giá trị tinh thần của cộng đồng.

1.2. Đặc Điểm Của Ca Dao Nam Bộ

Ca dao Nam Bộ có những đặc điểm riêng biệt, thể hiện qua ngôn ngữ và hình thức nghệ thuật. Những câu ca dao thường ngắn gọn, súc tích nhưng lại chứa đựng nhiều hình ảnh và cảm xúc, phản ánh đời sống sinh hoạt và tâm tư của người dân nơi đây.

II. Vấn Đề Trong Nghiên Cứu Biểu Tượng Ca Dao Nam Bộ

Mặc dù có nhiều công trình nghiên cứu về biểu tượng ca dao, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần được làm rõ. Một trong những thách thức lớn nhất là việc xác định và phân loại các biểu tượng văn hóa trong ca dao. Điều này đòi hỏi sự kết hợp giữa các phương pháp nghiên cứu khác nhau để có cái nhìn toàn diện hơn.

2.1. Thách Thức Trong Việc Phân Tích Biểu Tượng

Việc phân tích các biểu tượng văn hóa trong ca dao Nam Bộ gặp nhiều khó khăn do sự đa dạng và phong phú của ngôn ngữ. Các nhà nghiên cứu cần phải có kiến thức sâu rộng về văn hóa và lịch sử để có thể hiểu đúng ý nghĩa của từng biểu tượng.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Thu Thập Tài Liệu

Việc thu thập tài liệu về ca dao Nam Bộ cũng gặp nhiều khó khăn, do nhiều câu ca dao đã bị lãng quên hoặc không được ghi chép lại. Điều này làm hạn chế khả năng nghiên cứu và phân tích một cách đầy đủ và chính xác.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Biểu Tượng Trong Ca Dao

Để nghiên cứu các biểu tượng ca dao, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này không chỉ giúp phân tích nội dung mà còn giúp hiểu rõ hơn về ngữ cảnh văn hóa mà các biểu tượng đó xuất hiện.

3.1. Phương Pháp Phân Tích Nội Dung

Phân tích nội dung là phương pháp cơ bản trong nghiên cứu biểu tượng ca dao. Phương pháp này giúp xác định các hình ảnh, từ ngữ và cấu trúc câu trong ca dao, từ đó rút ra những ý nghĩa sâu xa mà tác giả muốn truyền tải.

3.2. Phương Pháp So Sánh

Phương pháp so sánh giúp đối chiếu các biểu tượng văn hóa trong ca dao Nam Bộ với các vùng miền khác. Qua đó, có thể nhận diện được những điểm tương đồng và khác biệt, từ đó làm rõ hơn bản sắc văn hóa của từng vùng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Biểu Tượng Ca Dao

Nghiên cứu về biểu tượng ca dao không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Những hiểu biết từ nghiên cứu này có thể được áp dụng trong giáo dục, bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch.

4.1. Giáo Dục Văn Hóa

Việc đưa các biểu tượng ca dao vào chương trình giảng dạy sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về văn hóa dân gian, từ đó phát triển tình yêu quê hương và ý thức bảo tồn văn hóa.

4.2. Bảo Tồn Di Sản Văn Hóa

Nghiên cứu các biểu tượng văn hóa trong ca dao cũng góp phần vào công tác bảo tồn di sản văn hóa. Những câu ca dao được gìn giữ sẽ là tài sản quý giá cho thế hệ mai sau.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Biểu Tượng Trong Ca Dao Nam Bộ

Nghiên cứu về biểu tượng ca dao Nam Bộ là một lĩnh vực phong phú và đầy tiềm năng. Những kết quả từ nghiên cứu không chỉ giúp làm sáng tỏ giá trị văn hóa mà còn góp phần vào việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân gian.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu

Trong tương lai, cần có nhiều nghiên cứu sâu hơn về biểu tượng ca dao để làm rõ hơn những giá trị văn hóa và lịch sử của vùng đất Nam Bộ. Điều này sẽ giúp nâng cao nhận thức về văn hóa dân gian trong cộng đồng.

5.2. Khuyến Khích Nghiên Cứu Độc Lập

Khuyến khích các nhà nghiên cứu trẻ tham gia vào lĩnh vực này sẽ giúp làm phong phú thêm kho tàng tri thức về ca dao Nam Bộ và các biểu tượng văn hóa của nó.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Văn học với đề tài "Từ chỉ động vật trong ca dao Nam Bộ" do sinh viên Võ Văn Hữu thực hiện dưới sự hướng dẫn của giảng viên Nguyễn Thị Thu Thủy tại Khoa Khoa học Cơ bản, Trường Đại học Võ Trường Toản (tháng 06 năm 2013).

Lý do chọn đề tài xuất phát từ đặc trưng tự nhiên và văn hóa của vùng đất Nam Bộ. Đây là vùng đất trù phú với hệ thống sông ngòi dày đặc, phù sa màu mỡ, khí hậu điều hòa thuận lợi cho nông nghiệp lúa nước và là sinh cảnh của nhiều loài tôm, cá, chim muông phong phú. Hệ sinh vật Nam Bộ vừa mang tính phổ quát của tự nhiên Việt Nam, vừa có những loài động vật mang dấu ấn đặc thù phương Nam như cá vồ, cá trê, cá chốt, cá sấu, bìm bịp, chim cu... Đời sống động vật đi vào ca dao không chỉ phản ánh điều kiện tự nhiên, sản xuất mà còn chuyên chở tâm tư, tình cảm và cách biểu trưng thế giới của cư dân bản địa. Việc khảo sát các từ ngữ chỉ động vật giúp làm sáng tỏ mối liên hệ giữa ngôn ngữ dân gian và tư duy văn hóa của người dân Nam Bộ.

Về lịch sử nghiên cứu, tác giả điểm qua hai nhóm công trình làm cơ sở:

• Nhóm công trình từ vựng học tiếng Việt: Các nghiên cứu của Đỗ Hữu Châu (Giáo trình từ vựng học tiếng Việt, 2006; Các bình diện của từ và từ tiếng Việt, 1997), Bùi Tất Tươm (Giáo trình tiếng Việt, 1987), Nguyễn Thiện Giáp (Từ và nhận diện từ tiếng Việt, 1996; Từ vựng học tiếng Việt, 2003).
• Nhóm công trình ca dao và biểu trưng: Cuốn Biểu trưng trong ca dao Nam Bộ của Trần Văn Nam (2010), Văn học dân gian Việt Nam của Đinh Gia Khánh, Chu Xuân Diên, Võ Quang Nhơn; Tục ngữ ca dao dân ca Việt Nam của Vũ Ngọc Phan; và đặc biệt là công trình Ca dao dân ca Nam Bộ của nhóm tác giả Bảo Định Giang, Nguyễn Tấn Phát, Trần Tấn Vĩnh, Bùi Mạnh Nhị (1984). Tác giả nhận định các nghiên cứu trước đây hoặc bàn chung về ca dao toàn quốc, hoặc dừng lại ở khía cạnh lịch sử thời kỳ chống Pháp, chưa có công trình khảo sát chuyên biệt, toàn diện về hệ thống từ ngữ chỉ động vật trong ca dao Nam Bộ.

Mục tiêu và yêu cầu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

1. Thống kê toàn bộ các từ chỉ động vật xuất hiện trong ngữ liệu ca dao Nam Bộ được khảo sát.
2. Phân tích và làm rõ giá trị ngữ nghĩa, nghĩa biểu trưng của các nhóm từ chỉ động vật qua từng câu ca dao cụ thể.
3. Củng cố kiến thức liên ngành giữa ngôn ngữ học và văn học dân gian, tìm hiểu sâu sắc nét văn hóa của quê hương Nam Bộ và rèn luyện phương pháp nghiên cứu khoa học.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Ngữ nghĩa và giá trị biểu trưng của các từ ngữ chỉ động vật.
• Phạm vi tư liệu: Khảo sát trên văn bản tập sách Ca dao dân ca Nam Bộ do nhóm tác giả Bảo Định Giang, Nguyễn Tấn Phát, Trần Tấn Vĩnh, Bùi Mạnh Nhị biên soạn (NXB Thành phố Hồ Chí Minh, 1984).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận đối tượng dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết từ vựng học tiếng Việt, thi pháp học văn học dân gian và lý thuyết biểu trưng:

• Lý thuyết ngôn ngữ học về từ tiếng Việt: Tác giả tổng hợp hai khuynh hướng định nghĩa từ trong tiếng Việt:
  • Khuynh hướng từ trùng với âm tiết (tiếng): đại diện bởi M. B. Emeneau, Cao Xuân Hạo, Nguyễn Thiện Giáp.
  • Khuynh hướng từ không hoàn toàn trùng với âm tiết: đại diện bởi Nguyễn Văn Tu, Nguyễn Kim Thản, Hồ Lê, Đái Xuân Ninh, Lưu Vân Lăng, Đỗ Hữu Châu.
• Cấu tạo từ: Phân chia hệ thống từ ngữ tiếng Việt thành từ đơn, từ ghép (ghép đẳng lập, ghép chính phụ) và từ láy (láy đôi, láy ba, láy tư).
• Cấu trúc ngữ nghĩa của từ: Khảo sát ba thành phần nghĩa cơ bản gồm nghĩa biểu vật (phản ánh sự vật khách quan), nghĩa biểu thái (thái độ, đánh giá, cảm xúc) và nghĩa biểu niệm (tập hợp các nét nghĩa, khái niệm). Đi kèm là các phương thức chuyển nghĩa (ẩn dụ, hoán dụ trong hệ thống từ vựng và ẩn dụ tu từ, hoán dụ tu từ trong hoạt động giao tiếp).
• Lý thuyết biểu trưng nghệ thuật: Dựa trên phân loại của Erich Fromm trong cuốn Ngôn ngữ bị lãng quên (Lê Tỉnh dịch) và sự vận dụng của Trần Văn Nam, chia biểu trưng thành ba loại: biểu trưng tập quán, biểu trưng ngẫu nhiên và biểu trưng phổ biến. Biểu trưng phổ biến tiếp tục được chia thành biểu trưng hình thành ngoài văn bản (điển tích, thành ngữ) và biểu trưng hình thành trên văn bản ca dao.

Phương pháp nghiên cứu thực tế gồm bốn phương pháp:

1. Phương pháp thống kê: Thu thập, đếm tần số xuất hiện của các từ chỉ động vật và lập danh mục câu ca dao làm ngữ liệu.
2. Phương pháp phân loại: Nhóm các từ chỉ động vật theo môi trường sinh thái và đặc tính sinh học (biết bay, dưới nước, trên cạn).
3. Phương pháp phân tích: Giải mã các nét nghĩa, cấu trúc nghĩa biểu vật, nghĩa biểu niệm và giá trị tu từ, biểu trưng của từ chỉ động vật trong ngữ cảnh ca dao.
4. Phương pháp tổng hợp: Khái quát hóa bức tranh ngữ nghĩa, tâm thức thẩm mỹ và tư duy nghệ thuật của người bình dân Nam Bộ.

Nguồn dữ liệu: Toàn bộ ngữ liệu khảo sát được trích xuất trực tiếp từ tác phẩm Ca dao dân ca Nam Bộ (Bảo Định Giang cùng các cộng sự, 1984).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề chung về từ ngữ tiếng Việt

Chương 1 đóng vai trò xây dựng nền tảng lý thuyết ngôn ngữ học cho khóa luận. Tác giả trình bày chi tiết hai luồng quan niệm chính về đơn vị từ trong tiếng Việt: quan niệm đồng nhất từ với âm tiết (tiếng) và quan niệm phân biệt từ với hình vị/âm tiết. Từ đó, tác giả chỉ ra các tiêu chí xác định từ gồm tính có nghĩa, tính cố định sẵn có và khả năng hoạt động tự do trong lời nói.

Về cấu tạo, chương này hệ thống hóa các dạng thức:

• Từ đơn: Chiếm khoảng 25% tổng số từ tiếng Việt theo thống kê của A. de Rhôdes, đóng vai trò biểu thị các khái niệm cơ bản và làm cơ sở tạo từ mới.
• Từ ghép: Gồm từ ghép đẳng lập (các thành tố có quan hệ bình đẳng về ngữ pháp, có thể đồng nghĩa, gần nghĩa hoặc trái nghĩa) và từ ghép chính phụ (có thành tố chính chỉ loại lớn và thành tố phụ có chức năng cụ thể hóa).
• Từ láy: Phân chia theo hình thức ngữ âm thành láy đôi (láy bộ phận gồm láy âm, láy vần; láy hoàn toàn), láy ba (chủ yếu theo cơ chế láy hoàn toàn kèm phối thanh bằng trắc như sạch sành sanh, khít khìn khịt) và láy tư (kết hợp đổi vần, biến thanh, tách xen như hì hục hì hà hì hục, thơ thẩn lơ thơ lẩn thẩn).

Về mặt ngữ nghĩa, tác giả làm rõ cấu trúc tam diện: nghĩa biểu vật, nghĩa biểu niệm và nghĩa biểu thái; phân tích hai cơ chế chuyển nghĩa căn bản là ẩn dụ (dựa trên liên tưởng tương đồng) và hoán dụ (dựa trên liên tưởng tiếp cận). Đồng thời, chương 1 nhấn mạnh sự hiện thực hóa của từ ngữ trong hoạt động giao tiếp, cụ thể là sự chuyển hóa chức năng (từ miêu tả sang chức năng xưng hô) và sự chuyển hóa từ nghĩa biểu vật trừu tượng thành nghĩa chiếu vật cụ thể gắn với ngữ cảnh diễn ngôn.

Chương 2: Khái quát về ca dao và ca dao Nam Bộ

Chương 2 định vị thể loại và phân tích những nét đặc thù về nội dung, nghệ thuật của ca dao Nam Bộ trong mối tương quan với ca dao truyền thống cả nước:

• Khái niệm: Dẫn giải định nghĩa của Chu Xuân Diên (ca dao là lời thơ dân ca tước bỏ tiếng đệm lót hoặc câu thơ có thể bẻ thành làn điệu), Nguyễn Xuân Kính (sáng tác văn học lưu truyền bền vững về phong cách) và Vũ Ngọc Phan. Tác giả kết luận ca dao Nam Bộ là bộ phận ca dao sưu tầm ở miền Nam, gồm cả những câu hát lưu dân mang theo từ cội nguồn và những câu hát mới sáng tác tại vùng đất mới.
• Đặc điểm nội dung:
  • Cảm nghĩ về quê hương đất nước: Khắc họa bước chân khai hoang ban đầu giữa vùng đất hoang vu nhiều trắc trở (Cà Mau khỉ khọt trên bưng / Dưới sông sấu lội, trên rừng cọp um), sau đó là niềm tự hào về vùng đất trù phú, phì nhiêu (Đồng Tháp Mười cò bay thẳng cánh / Nước Tháp Mười lấp lánh cá tôm).
  • Quan hệ yêu đương và suy tư của nam nữ thanh niên: Tình cảm bộc lộ trực tiếp, bộc trực, không vòng vo né tránh (Tui xa mình không chết cũng đau / Thuốc bắc trăm không mạnh, nhìn mặt nhau mạnh liền), đề cao sự gắn bó thủy chung và phẩm chất lao động cần cù hơn là sang giàu.
  • Tiếng ca tình nghĩa gia đình: Ghi lại nỗi nhọc nhằn, số phận thiệt thòi của người phụ nữ nông dân và những biến động xã hội (như cảnh thanh niên bị bắt lính sang Pháp qua hình ảnh tàu súp lê).
• Đặc điểm hình thức nghệ thuật: Ca dao Nam Bộ sử dụng nhuần nhuyễn thể thơ lục bát, song thất lục bát, thơ bốn chữ; tận dụng hiệu quả từ láy, vần điệu và ngữ điệu tự nhiên của phương ngữ Nam Bộ.
• Phân loại ca dao theo phương thức sinh hoạt:
  • Ca dao trữ tình: Chiếm đại bộ phận, tập trung biểu hiện thế giới nội tâm, tình yêu lứa đôi và tình nghĩa cộng đồng.
  • Ca dao lao động: Nhịp điệu gắn với thao tác đồng áng, phản ánh tình cảm gắn bó tha thiết giữa người nông dân với con trâu và công cụ sản xuất (Trâu ơi ta bảo trâu này...).
  • Ca dao nghi lễ - phong tục: Gồm ca dao nghi lễ cộng đồng (hát xin mưa, hát sắc bùa ngày Tết, hát dậm, hát xoan) và ca dao nghi lễ gia đình (hò bả trạo thờ cá Ông, hát đám cưới...).

Chương 3: Từ chỉ động vật trong ca dao Nam Bộ

Chương 3 là phần trọng tâm giải quyết mục tiêu khảo sát của đề tài:

• Cơ sở lý thuyết biểu trưng: Tiếp thu quan điểm của Erich Fromm và Trần Văn Nam, phân định biểu trưng ngẫu nhiên (gắn với địa danh, hiện tượng du nhập thời kỳ hiện đại như đèn Sài Gòn, đèn Mỹ Tho, chùa Thiên Mụ) và biểu trưng phổ biến (từ điển tích, thành ngữ như nhà dột cột xiêu, được cá quên nơm, nhạn nam én bắc hoặc từ các hình ảnh tự nhiên, đồ vật lặp lại nhiều lần).
• Khảo sát hệ thống từ chỉ động vật biết bay: Tác giả tiến hành thống kê trên 187 bài ca dao chứa từ chỉ động vật biết bay.

STT	Tên động vật	Tần số xuất hiện (TSXH)	Tỉ lệ (%)
1	Chim	62/187	33,1%
2	Bướm	19/187	10,2%
3	Phụng (phượng) hoàng	19/187	10,2%
4	Nhạn	14/187	7,5%
5	Rồng (thìn)	12/187	6,4%
6	Quạ	11/187	5,9%
7	Cò	10/187	5,4%
8	Quyên	10/187	5,4%
9	Chuồn chuồn	6/187	3,2%
10	Ong	6/187	3,2%
11	Én	4/187	2,1%
12	Hạc	4/187	2,1%
13	Sáo	4/187	2,1%
14	Diều	3/187	1,6%
15	Đom đóm	3/187	1,6%
Tổng	15 loài	187	100%

• Phân tích giá trị ngữ nghĩa của các từ chỉ động vật biết bay:
  • Từ "chim": Tần số tuyệt đối cao nhất (33,1%), phản ánh xu hướng ưu tiên dùng từ thuộc cấp độ bao hàm hơn là từ ngữ cụ thể. "Chim" biểu trưng cho con người vùng vẫy giữa cuộc đời rộng lớn (cánh chim hồng cao bay), người đàn ông có chí khí; biểu trưng cho người cao quý, khôn ngoan (chim khôn đối lập với chim chích tầm thường); biểu trưng cho đôi lứa yêu nhau (chim bay về cội), hoặc sự đối lập giữa tự do và ràng buộc (chim nọ đang bay đối lập với cá nọ mắc rày lưới giăng, cá chậu chim lồng).
  • Từ "nhạn": Xuất hiện 14 lần (7,5%), là hình ảnh chim di cư đặc thù phương Nam. "Nhạn" là sứ giả đưa tin tình yêu (Cậy con chim nhạn giúp em cho mình); đôi nhạn biểu trưng cho ước vọng chung thủy sắt son trong hôn lễ; nhạn bay cao chỉ đối tượng người con gái khó chinh phục; nhạn kêu sương/lạc bầy biểu trưng cho chàng trai cô đơn, lỡ làng.
  • Từ "én": Xuất hiện 4 lần (2,1%), thường kết hợp trong hình ảnh nhạn nam én bắc để biểu đạt sự chia cách đôi nơi của lứa đôi.
  • Từ "quyên" (chim quyên): Xuất hiện 10 lần (5,4%), hầu hết biểu trưng cho người con gái nết na, xứng đáng (Chim quyên không đậu, chích chòe lại leo), hoặc dùng trong phần hứng để khẳng định sự hòa hợp lâu bền trong hôn nhân (Lia thia quen chậu, vợ chồng quen hơi).
  • Từ "cò" và "quạ": "Cò" (10 lần) gợi nhắc không gian đồng ruộng trù phú (Đồng Tháp Mười cò bay thẳng cánh) hoặc người nông dân chân lấm tay bùn. "Quạ" (11 lần) thường xuất hiện trong thế đối lập phẩm chất trắng - đen với cò (Con quạ ăn dưa bắt con cò phơi nắng / Nghĩ chuyện đời con cò trắng con quạ đen). Tác giả cũng chỉ ra nét nhầm lẫn dân gian khi ca dao đồng nhất quạ đen với chim ô thước (Quạ đen kêu bằng ô thước).
  • Từ "rồng" (thìn): Xuất hiện 12 lần (6,4%), gắn với linh vật thần thoại và năm Thìn. Hình ảnh rồng phản ánh biến cố thiên tai lịch sử như trận bão năm Giáp Thìn 1904 (Năm Thìn trời bão thình lình / Kẻ trôi người nổi, hai đứa mình còn đây); đồng thời rồng kết hợp với mây tạo thành cặp biểu trưng âm dương tương hợp, gắn kết vợ chồng bền chặt (Đôi ta như thể cá hóa rồng lên mây, Như cá gặp nước như rồng gặp mây).

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được những kết quả cụ thể thông qua số liệu định lượng và phân tích định tính:

• Thống kê xác định 15 danh từ/tổ hợp từ chỉ động vật biết bay qua 187 lượt xuất hiện trong ca dao Nam Bộ, trong đó từ chỉ loại có tính khái quát cao ("chim") chiếm tỷ trọng lớn nhất với 33,1%, tiếp đến là "bướm" (10,2%) và "phụng hoàng" (10,2%).
• Chỉ ra quy luật lựa chọn ngôn ngữ dân gian: tác giả dân gian Nam Bộ có xu hướng sử dụng các từ ngữ thuộc cấp độ bao hàm rộng rãi và đa dạng hơn hẳn các từ thuộc cấp độ cụ thể (từ "chim" xuất hiện 62 lần, trong khi các loài cụ thể như "cò", "quyên" chỉ xuất hiện 10 lần).
• Giải mã thành công tính đa nghĩa của các biểu trưng động vật: hình ảnh loài vật trong ca dao Nam Bộ không dừng lại ở nghĩa biểu vật thuần túy mà được chuyển hóa thành các lớp nghĩa biểu thái và nghĩa chiếu vật, phản ánh thế ứng xử xã hội, quan niệm đạo đức, tình yêu đôi lứa và bức tranh thiên nhiên buổi đầu khai hoang.

Về mặt đóng góp:

• So với các công trình nghiên cứu ca dao đi trước của Đinh Gia Khánh, Chu Xuân Diên hay Bảo Định Giang (vốn chỉ dừng lại ở khảo sát lịch sử hoặc phân tích nội dung xã hội), khóa luận của Võ Văn Hữu là công trình chuyên khảo trực tiếp đi sâu vào góc độ ngữ nghĩa học của lớp từ ngữ chỉ động vật trong ca dao Nam Bộ.
• Đóng góp nguồn tư liệu thống kê có căn cứ văn bản rõ ràng, minh chứng cho phương thức tư duy biểu trưng nghệ thuật của cư dân Nam Bộ gắn liền với môi trường sông nước và rừng tràm phương Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của khóa luận:

• Phạm vi tư liệu khảo sát bị giới hạn trong một văn bản xuất bản duy nhất là cuốn Ca dao dân ca Nam Bộ (Bảo Định Giang, Nguyễn Tấn Phát, Trần Tấn Vĩnh, Bùi Mạnh Nhị, 1984), chưa bao quát toàn bộ các tập hợp ca dao dân ca Nam Bộ được sưu tầm, xuất bản ở các giai đoạn khác.
• Theo phân tích của tác giả về lịch sử vấn đề, nguồn ngữ liệu năm 1984 chủ yếu phản ánh ca dao thời kỳ hình thành và kháng chiến chống Pháp, thiếu vắng các sáng tác trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước.
• Dữ liệu trình bày chi tiết trong văn bản khóa luận mới tập trung sâu vào nhóm động vật biết bay (187 bài), trong khi các nhóm động vật dưới nước và động vật trên cạn mới chỉ dừng ở mức định hình cấu trúc mục lục, chưa được thể hiện trọn vẹn ở phần nội dung văn bản khảo sát.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng khảo sát toàn diện đối với hai nhóm động vật còn lại gồm động vật dưới nước (các loài cá, tôm, sấu, lươn...) và động vật trên cạn (cọp, trâu, bò, heo, chó, mèo, chuột...) để hoàn thiện bức tranh sinh thái động vật trong ca dao Nam Bộ.
• Bổ sung nguồn ngữ liệu ca dao Nam Bộ qua các thời kỳ lịch sử sau năm 1954 và các công trình sưu tầm văn học dân gian địa phương xuất bản gần đây.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Ngữ văn, Văn học dân gian, Ngôn ngữ học và Văn hóa học khi tiếp cận phương pháp nghiên cứu từ vựng - ngữ nghĩa kết hợp thi pháp học dân gian.
• Những người nghiên cứu đề tài về biểu trưng nghệ thuật, thi pháp ca dao Nam Bộ hoặc phương ngữ Nam Bộ có thể tham khảo bảng thống kê tần số 15 loài động vật biết bay và hệ thống ngữ liệu ca dao trích dẫn.
• Phần đáng tham khảo nhất trong văn bản là mục phân tích giá trị ngữ nghĩa của các cặp từ đối lập và biểu trưng (như chim khôn - chim chích; nhạn - én; cò - quạ; rồng - mây) gắn liền với bối cảnh xã hội và thiên nhiên Nam Bộ.

Câu hỏi thường gặp

1. Từ chỉ động vật nào xuất hiện với tần số cao nhất trong nhóm động vật biết bay của ca dao Nam Bộ?
Từ "chim" có tần số xuất hiện cao nhất với 62 lần trên tổng số 187 bài khảo sát, chiếm tỉ lệ 33,1%. Con số này vượt trội hoàn toàn so với các loài chim cụ thể như bướm (10,2%), phụng hoàng (10,2%), nhạn (7,5%), quạ (5,9%) hay cò (5,4%).

2. Tác giả khóa luận sử dụng nguồn văn bản nào làm ngữ liệu khảo sát chính?
Tác giả sử dụng tư liệu khảo sát duy nhất từ cuốn sách Ca dao dân ca Nam Bộ do nhóm tác giả Bảo Định Giang, Nguyễn Tấn Phát, Trần Tấn Vĩnh, Bùi Mạnh Nhị biên soạn, Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh ấn hành năm 1984.

3. Hình ảnh "chim quyên" trong ca dao Nam Bộ mang ý nghĩa biểu trưng gì?
Trong 10 lần xuất hiện (5,4%), chim quyên đa phần biểu trưng cho người con gái xứng đáng, nết na (như trong tương quan đối lập Chim quyên không đậu, chích chòe lại leo), hoặc dùng làm hình ảnh hứng gợi nhắc sự thấu hiểu, gắn bó thủy chung trong tình cảm vợ chồng (Chim quyên ăn trái nhãn lồng / Lia thia quen chậu, vợ chồng quen hơi).

4. Trận thiên tai lịch sử nào được phản ánh trực tiếp qua từ chỉ động vật "rồng" (Thìn)?
Hình ảnh con rồng gắn với năm Giáp Thìn 1904, thời điểm diễn ra trận bão lụt lớn nhất trong lịch sử Nam Bộ làm người chết của trôi, được dân gian ghi lại qua câu ca dao: Năm Thìn trời bão thình lình / Kẻ trôi người nổi, hai đứa mình còn đây.

5. Vì sao tác giả cho rằng có sự nhầm lẫn "đáng yêu" của tác giả dân gian khi dùng từ "ô thước"?
Trong câu ca dao Quạ đen kêu bằng ô thước / Thấy em có chồng vô phước anh thương, người bình dân Nam Bộ đã dịch chữ "ô" (màu đen) thành "ô thước", dù thực tế quạ và ô thước là hai loài chim khác nhau và nội dung câu ca dao hoàn toàn không liên quan đến tích truyện cầu Ô Thước.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Võ Văn Hữu đã ứng dụng hiệu quả lý thuyết từ vựng học tiếng Việt và lý thuyết biểu trưng để khảo sát hệ thống từ chỉ động vật trong ca dao Nam Bộ. Qua nguồn tư liệu trích từ tập Ca dao dân ca Nam Bộ (1984), công trình cung cấp bảng thống kê chi tiết về 15 loài động vật biết bay với 187 lượt xuất hiện, chỉ ra xu hướng ưu tiên dùng từ ngữ ở cấp độ bao hàm ("chim" chiếm 33,1%). Các phân tích ngữ nghĩa đã làm sáng tỏ mối liên hệ mật thiết giữa thế giới động vật dân gian với đời sống tình cảm, thế ứng xử và hoàn cảnh lịch sử - tự nhiên đặc thù của người dân phương Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC VOÕ TRÖÔØNG TOAÛN KHOA KHOA HÞC C¡ B¾N KHÓA LU¾N TÞT NGHIÞP CHUYÊN NGÀNH VN HÞC Tþ CHÞ ÞNG V¾T TRONG CA DAO NAM BÞ VÕ VN H¯U H¿u Giang, tháng 06 nm 2013 TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC VOÕ TRÖÔØNG TOAÛN KHOA KHOA HÞC C¡ B¾N KHÓA LU¾N TÞT NGHIÞP CHUYÊN NGÀNH VN HÞC Tþ CHÞ ÞNG V¾T TRONG CA DAO NAM BÞ Gi¿ng viên h±ßng d¿n: Sinh vên thÿc hißn: NGUYÞN THÞ THU THþY VÕ VN H¯U H¿u Giang, tháng 06 nm 2013 LÞI C¾M T¾ ßi vßi tôi vißc tìm hißu và b¿t tay vào nghiên cÿu ß tài “Tÿ chß ßng v¿t trong ca dao Nam Bß” là mßt ißu úng vßi nguyßn vßng. Tôi r¿t c¿m ¡n cô Nguyßn Thß Thu Thÿy ã gÿi mß và nhißt tình h±ßng d¿n, giúp ÿ tôi tìm hißu và hoàn thành ß tài này trong sußt thßi gian qua. ¿u tiên tôi mußn gßi ¿n cô lßi c¿m ¡n cùng vßi sÿ bi¿t ¡n chân thành nh¿t. Ti¿p theo, tôi cing xin gßi lßi c¿m ¡n ¿n th¿y cô ã trÿc ti¿p gi¿ng d¿y, ã trang bß cho tôi nhÿng ki¿n thÿc cn b¿n nh¿t trong quá trình theo hßc ß tr±ßng ¿i hßc.

Khoa Khoa hßc c¡ b¿n ã luôn c¿m thông và t¿o ißu kißn thu¿n lÿi ß tôi và các b¿n sinh viên khác yên tâm t¿p trung nghiên cÿu ß tài. C¿m ¡n các anh chß khóa tr±ßc ã ß l¿i các lu¿n vn, chuyên ß ß tôi có dßp tham kh¿o. Cußi cùng, tôi xin gßi lßi c¿m ¡n chân thành nh¿t ¿n cô Vi Thúy Kißu, b¿n bè thân thi¿t và nhÿng ng±ßi thân, nhÿng ng±ßi ã luôn bên c¿nh, ßng viên và giúp ÿ tôi hoàn thành ß tài này mßt cách tßt nh¿t. Sinh viên thÿc hißn (Ký và ghi rõ hß tên) VÕ VN H¯U i LÞI CAM OAN Tôi xin cam oan r¿ng ß tài này là do chính tôi thÿc hißn, các sß lißu thu th¿p và k¿t qu¿ phân tích trong ß tài là trung thÿc, ß tài không trùng vßi b¿t cÿ ß tài nghiên cÿu khoa hßc nào.

Sinh viên thÿc hißn (Ký và ghi rõ hß tên) VÕ VN H¯U ii MþC LþC MÞ ¾U. Lí do chßn ß tài. Mÿc ích nghiên cÿu. Ph¿m vi nghiên cÿu.

Ph±¡ng pháp nghiên cÿu.6 CH¯¡NG 1: NHþNG V¾N Þ CHUNG VÞ Tþ NGþ TI¾NG VIÞT. Quan nißn vß tÿ ngÿ ti¿ng Vißt. Tÿ ti¿ng Vißt trùng vßi âm ti¿t (hay ti¿ng). Tÿ ti¿ng Vißt không hoàn toàn trùng vßi âm ti¿t.

Các kißu c¿u t¿o tÿ ti¿ng Vißt. Tÿ ghép ¿ng l¿p……………………………………………………8 1. Tÿ ghép chính phÿ…………………………………………………. Ngh)a cÿa tÿ………………………………………………………………….

V¿n ß quan nißm vß ngh)a cÿa tÿ………………………………………. Các thành ph¿n ngh)a cÿa tÿ……………………………………………. Ngh)a bißu thái……………………………………………………. Ngh)a bißu nißm………………………………………………….

Sÿ chuyßn ngh)a cÿa tÿ…………………………………………………. Ph±¡ng thÿc chuyßn ngh)a cÿa tÿ…………………………………. Ph±¡ng thÿc chuyßn hóa tÿ trong ho¿t ßng………………………. Sÿ hißn thÿc hóa các bình dißn cÿa tÿ trong ho¿t ßng……………………….

Sÿ chuyßn hóa chÿc nng cÿa tÿ…………………………………………. Sÿ hißn thÿc hóa ý ngh)a cÿa tÿ…………………………………………. Thành ph¿n ý ngh)a bißu thái thay ßi……………………………. Thành ph¿n ngh)a bißu v¿t chuyßn thành ngh)a chi¿u v¿t………….17 iii CH¯¡NG 2: KHÁI QUÁT VÞ CA DAO VÀ CA DAO NAM BÞ.

Khái nißm ca dao và ca dao Nam Bß. ¿c ißm cÿa ca dao Nam Bß…………………………………………………19 2. ¿c ißm nßi dung cÿa ca dao Nam Bß. Nhÿng c¿m ngh) vß quê h±¡ng ¿t n±ßc……………………………20 2.

Quan hß yêu ±¡ng và suy t± cÿa nam nÿ thanh niên lao ßng. Ti¿ng ca tình ngh)a cÿa ng±ßi lao ßng trong gia ình. ¿c ißm hình thÿc nghß thu¿t trong ca dao Nam Bß……………………23 2. Ca dao trÿ tình…………………………………………………………….

Ca dao lao ßng…………………………………………………………. Ca dao nghi lß - phong tÿc .30 CH¯¡NG 3: Tþ CHÞ ÞNG V¾T TRONG CA DAO NAM BÞ. Khái nißm bißu tr±ng và c¡ sß hình thành ngh)a cÿa bißu tr±ng……………. Khái nißm bißu tr±ng.

C¡ sß hình thành ngh)a bißu tr±ng. C¡ sß hình thành ngh)a bißu tr±ng ng¿u nhiên. C¡ sß hình thành ngh)a bißu tr±ng phß bi¿n………………………. Tÿ chß ßng v¿t trong ca dao Nam Bß……………………………………….

Tÿ chß ßng v¿t bi¿t bay…………………………………………………. Thßng kê…………………………………………………………. Giá trß ngÿ ngh)a cÿa tÿ chß ßng v¿t bi¿t bay…………………….2 Tÿ chß ßng v¿t d±ßi n±ßc………………………………………………. Thßng kê…………………………………………………………….

Giá trß ngÿ ngh)a cÿa tÿ chß ßng v¿t d±ßi n±ßc…………………….3 Tÿ chß ßng v¿t trên c¿n………………………………………………….1 Thßng kê…………………………………………………………. Giá trß ngÿ ngh)a cÿa tÿ chß ßng v¿t trên c¿n………………………53 3.59 TÀI LIÞU THAM KH¾O .61 PHþ LþC iv Tÿ chß ßng v¿t trong ca dao Nam Bß A – PH¾N MÞ ¾U 1. Lí do chßn ß tài Ngày nay ¿n Nam Bß, chúng ta ngh) ¿n mßt vùng ¿t màu mÿ có phong c¿nh thiên nhiên xinh ¿p hÿu tình, có tài nguyên giàu có, trù phú. Chúng ta cing không thß quên ±ÿc con ng±ßi Nam Bß vßi tính tình cßi mß, n¿ng ngh)a nhißu tình… nhÿng ph¿m ch¿t mà hình nh± ¿t n±ßc ã dành riêng cho m¿nh ¿t ph±¡ng Nam này.

Thiên nhiên Nam Bß mang nhißu s¿c thái ßc áo r¿t dß phân bißt vßi các mißn khác cÿa ¿t n±ßc. ây là xÿ sß cÿa ßng lúa, v±ßn cây và sông ngòi, N¿ng sáng chißu m±a, khí h¿u ißu hòa, ¿t ai phì nhiêu nuôi cho cß cây âm bông k¿t trái. Vßi hß thßng sông ngòi dày ¿c, phù sa màu mÿ thu¿n lÿi cho phát trißn nông nghißp trßng lúa n±ßc. Khí h¿u ß ây ¿m áp, m±a thu¿n gió hòa t¿o ißu kißn cho cây cßi sinh sôi, n¿y nß.

Vùng ¿t Nam Bß ±ÿc xem là vùng ¿t trù phú vßi sÿ ±u ãi cÿa thiên nhiên, sông ngòi ch¿ng chßt là n¡i sinh sßng cÿa nhißu lo¿i cá tôm, ây là ngußn thÿc ph¿m dßi dào, vô t¿n mà tÿ nhiên ban t¿ng cho con ng±ßi. Quá trình hình thành và phát trißn dân c±, do ißu kißn thiên nhiên ßa lí và ph±¡ng thÿc s¿n xu¿t, do truyßn thßng tín ng±ÿng lâu ßi… Trên ¿t n±ßc ta ã hình thành nhÿng vùng vn hóa khác nhau. ó là d¿ng vn hóa mang ¿m s¿c thái tâm lí cßng ßng, thß hißn sinh ho¿t, trong ngôn ngÿ, trong thái ß ßi vßi các di s¿n, các giá trß tinh th¿n, trong sÿ c¿m thÿ và th±ßng thÿc nghß thu¿t trong phong thái ÿng xÿ, quan hß giÿa con ng±ßi vßi con ng±ßi, giÿa con ng±ßi vßi nhÿng gì ràng bußc xung quanh nó… Do ¿c thù vß m¿t tÿ nhiên, ßa lí mà Nam Bß có nhÿng ßng v¿t a d¿ng, trong ó có nhÿng ßng v¿t gißng vßi các vùng mißn khác và nhÿng ßng v¿t ¿c thù chß có quê h±¡ng Nam Bß: cá vß, cá trê, cá chßt, s¿u, bìm bßp, chim cu,… Cá trê n¿u vßi canh b¿u Chßng chan vÿ húp g¿t ¿u khen ngon. Ho¿c: GVHD: Nguyßn Thß Thu Thÿy 1 SVTH: Võ Vn H±u Tÿ chß ßng v¿t trong ca dao Nam Bß Cà Mau khß khßt trên b±ng D±ßi sông s¿u lßi trên rÿng cßp um.

T¿t c¿ ±ÿc ph¿n ánh trong ca dao Nam Bß. Nghiên cÿu ca dao Nam Bß ta không chß hißu ±ÿc thiên nhiên Nam Bß, con ng±ßi Nam Bß mà còn hißu ±ÿc tâm tình, nhÿng bißu tr±ng cÿa ng±ßi Nam Bß vß th¿ gißi qua ca dao. Lßch sÿ v¿n ß V¿n ß vß tÿ ngÿ và ca dao, có r¿t nhißu công trình nghiên cÿu, chuyên lu¿n và chuyên ß xem xét ¿n. Nh±ng cing bßi có nhißu tác gi¿ cùng nghiên cÿu nên hình thành nhißu quan ißm khác nhau, không thßng nh¿t vß v¿n ß này.

Tÿ tr±ßc tßi nay, ã xu¿t hißn khá nhißu công trình nghiên cÿu vß tÿ ngÿ ti¿ng Vißt. D±ßi ây ng±ßi vi¿t xin ißm qua mßt sß công trình vß ngôn ngÿ làm nßn cho quá trình nghiên cÿu: Trong Giáo trình tÿ vÿng ti¿ng Vißt, nhà xu¿t b¿n ¿i hßc S± ph¿m, 2006, ß Hÿu Châu ã khái quát vß tÿ vÿng hßc ti¿ng Vißt. Ông cho r¿ng “Tÿ vÿng cÿa ti¿ng Vißt là hß thßng các tÿ và ngÿ cß ßnh. Tÿ là ¡n vß tÿ vÿng chÿ y¿u cÿa tÿ vÿng”.

Theo ß Hÿu Châu, ngh)a cÿa các tÿ bao gßm: ngh)a bißu v¿t, ngh)a bißu nißm, ngh)a ngÿ pháp, ngh)a bißu thái và ngh)a liên hßi. ßng thßi ông còn trình bày mßt cách hß thßng vß hißn t±ÿng nhißu ngh)a và sÿ chuyßn ngh)a cÿa tÿ. Trong Giáo trình ti¿ng Vißt, nhà xu¿t b¿n giáo dÿc, 1987, Bùi T¿t T±¡m ã nghiên cÿu vß hißn t±ÿng nhißu ngh) và hißn t±ÿng chuyßn ngh)a cÿa tÿ ti¿ng Vißt. Trong ph¿n nghiên cÿu vß hißn t±ÿng nhißu ngh)a thì tác gi¿ ã ±a ra khái nißm, nguyên nhân và phân lo¿i trong tÿ nhißu ngh)a.

Còn hißn t±ÿng chuyßn ngh)a thì tác gi¿ nh¿n m¿nh vß ph±¡ng thÿc và c¡ ch¿ chuyßn ngh)a, ßng thßi tác gi¿ cing phân bißt chuyßn ngh)a tÿ vÿng và chuyßn ngh)a tu tÿ. Trong Tÿ và nh¿n dißn tÿ ti¿ng Vißt, nhà xu¿t b¿n giáo dÿc, 1996, Nguyßn Thißn Giáp ã xác ßnh tÿ là ¡n vß c¡ b¿n cÿa ti¿ng Vißt. Ngoài ra, trong tÿ vÿng hßc ti¿ng Vißt, nhà xu¿t b¿n giáo dÿc, 2003, Nguyßn Thiên Giáp ã coi mßi ti¿ng nh± là mßt tÿ và tác gi¿ ã chÿng minh mßt cách th¿u áo và tß mß. Nhÿng ¡n vß do ti¿ng GVHD: Nguyßn Thß Thu Thÿy 2 SVTH: Võ Vn H±u Tÿ chß ßng v¿t trong ca dao Nam Bß k¿t hÿp vßi ti¿ng ±ÿc tác gi¿ gßi chung là ngÿ, bao gßm ngÿ ßnh danh, thành ngÿ, ngÿ láy âm và quán ngÿ.

Trong Các bình dißn cÿa tÿ và tÿ ti¿ng Vißt, nhà xu¿t b¿n ¿i hßc Qußc gia Hà Nßi, 1997, ß Hÿu Châu ã nghiên cÿu tÿ d±ßi các bình dißn: Chÿc nng, ngÿ ngh)a, c¿u t¿o, ngÿ pháp. Trong ó, ông khá làm rõ v¿n ß c¿u t¿o cÿa các tÿ d±ßi các ph±¡ng thÿc: Ph±¡ng thÿc tÿ hóa hình vß, ph±¡ng thÿc phÿc hóa hình vß, ph±¡ng thÿc t±¡ng liên hóa. Có nhißu công trình nghiên cÿu vß ca dao, trong ó có ca dao Nam Bß. Liên quan ¿n ß tài Tÿ chß ßng v¿t trong ca dao Nam Bß có thß kß ¿n các công trình nghiên cÿu sau ây: Trong cußn Bißu tr±ng trong ca dao Nam Bß cÿa Tr¿n Vn Nam, nhà xu¿t b¿n ¿i hßc Qußc gia Hà Nßi, 2010.

Nhÿng bißu tr±ng trong ca dao chÿa ¿c ißm cÿa ngôn ngÿ t±ÿng tr±ng phß bi¿n ßng thßi chúng ph¿i là nhÿng hình ¿nh truyßn thßng. Mßt sß bißu tr±ng khác chÿa ¿c ißm cÿa ngôn ngÿ ng¿u nhiên. Trong quyßn Vn hßc dân gian Vißt nam cÿa ßnh Gia Khánh, Chu Xuân Diên và Võ Quang Nh¡n, có ß c¿p ¿n v¿n ß ca dao nhing h¿n ch¿ lßn nh¿t cÿa quyßn này là công trình chß nói chung chung vß ca dao Vißt Nam mà ch±a nói rõ ¿n ca dao Nam Bß. Công trình có quy mô có thß nói ¿n là quyßn Ca dao dân ca Nam Bß do nhóm tác gi¿ B¿o ßnh Giang, Nguyßn T¿n phát, Tr¿n T¿n V)nh, Bùi M¿nh Nhß, nhà xu¿t b¿n Thành phß Hß Chí Minh, 1984.

Công trình này ti¿p tÿc ào sâu thêm vißc ph¿n ánh lßch sÿ ca dao Nam Bß, ti¿n hành làm rõ nhÿng khía c¿nh vß lßch sÿ trong nhÿng bài ca dao Nam Bß.