Giới thiệu dự án

Nghiên cứu văn học dân gian kết hợp ngữ nghĩa học từ vựng là hướng tiếp cận liên ngành then chốt nhằm giải mã bức tranh tâm lý, văn hóa và xã hội của các cộng đồng cư dân bản địa. Vùng đất Nam Bộ với lịch sử khai phá đặc thù, mạng lưới sông ngòi chằng chịt và hệ sinh thái đa dạng đã kiến tạo nên một kho tàng ca dao phong phú, mang đậm dấu ấn phương ngữ và tư duy thẩm mỹ sông nước. Tuy nhiên, theo các khảo cứu từ Viện Ngôn ngữ học và Khoa học Xã hội, hơn 65% các công trình nghiên cứu văn học dân gian truyền thống chủ yếu dừng lại ở việc cảm thụ văn học đơn thuần, thiếu phương pháp định lượng và khung lý thuyết cấu trúc - ngữ nghĩa chặt chẽ để phân tích các lớp nghĩa biểu trưng của hệ thống từ vựng chỉ động vật.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự thiếu hụt một hệ thống phân loại ngữ nghĩa hoàn chỉnh đối với lớp từ chỉ động vật trong ca dao Nam Bộ, dẫn đến việc diễn giải biểu tượng văn hóa mang tính cảm tính, thiếu chuẩn xác về mặt ngữ nghĩa học cấu trúc. Dự án nghiên cứu "Từ chỉ động vật trong ca dao Nam Bộ" (Chuyên ngành Văn học / Ngôn ngữ học ứng dụng) được xây dựng nhằm giải quyết các điểm nghẽn học thuật này.

Mục tiêu cụ thể của dự án:

  1. Xác lập cơ sở lý thuyết ngôn ngữ học vững chắc về cấu tạo từ, thành phần nghĩa (nghĩa biểu vật, nghĩa biểu niệm, nghĩa biểu thái, nghĩa chiếu vật) và cơ chế chuyển nghĩa (ẩn dụ, hoán dụ tu từ).
  2. Thống kê, bóc tách và phân loại định lượng toàn bộ lớp từ ngữ chỉ động vật xuất hiện trong văn bản ca dao Nam Bộ thành 3 nhóm môi trường sinh thái: động vật biết bay, động vật dưới nước và động vật trên cạn.
  3. Giải mã cấu trúc biểu niệm và giá trị ngữ nghĩa biểu trưng (biểu trưng ngẫu nhiên và biểu trưng phổ biến) của từng đơn vị từ vựng trong ngữ cảnh văn hóa - lịch sử Nam Bộ.

Phương pháp tiếp cận kết hợp giữa phương pháp thống kê - phân loại ngôn ngữ học định lượng và phân tích diễn ngôn ngữ nghĩa học văn hóa. Kết quả kỳ vọng đạt được là xây dựng hoàn chỉnh bộ cơ sở dữ liệu ngữ liệu khảo sát với 187 văn bản ca dao chứa từ chỉ động vật biết bay, định lượng hóa tỷ lệ xuất hiện của 15 phân lớp định danh, và mô hình hóa đường dây chuyển nghĩa từ nghĩa thực thể sang nghĩa biểu tượng tinh thần. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào nguồn ngữ liệu chuẩn tắc trích từ công trình Ca dao dân ca Nam Bộ (Bảo Định Giang, Nguyễn Tấn Phát, Trần Tấn Vĩnh, Bùi Mạnh Nhị, NXB TP. Hồ Chí Minh, 1984), giới hạn ở bình diện ngữ nghĩa và giá trị biểu trưng nghệ thuật.

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Trước dự án này, các công trình tiếp cận ca dao và từ vựng tiếng Việt tồn tại những ưu và nhược điểm rõ rệt:

Công trình / Tác giả Ưu điểm Nhược điểm / Hạn chế
Giáo trình từ vựng học tiếng Việt (Đỗ Hữu Châu, 2006) Hệ thống hóa toàn diện thành phần nghĩa, cấu trúc biểu niệm và cơ chế chuyển nghĩa từ vựng. Mang tính lý thuyết thuần túy, chưa ứng dụng sâu vào ngữ liệu văn học dân gian địa phương.
Văn học dân gian Việt Nam (Đinh Gia Khánh, Chu Xuân Diên, Võ Quang Nhơn) Khái quát sâu sắc lịch sử và đặc trưng nghệ thuật của ca dao dân ca toàn quốc. Dừng lại ở quy mô khái quát chung, chưa bóc tách tính đặc thù của phương ngữ và biểu tượng Nam Bộ.
Ca dao dân ca Nam Bộ (Bảo Định Giang et al., 1984) Tập hợp hệ thống ngữ liệu phong phú, phản ánh lịch sử và đời sống sinh hoạt phương Nam. Tập trung vào phương diện sưu tầm, chú giải lịch sử; chưa phân tích sâu cấu trúc ngôn ngữ học.
Biểu trưng trong ca dao Nam Bộ (Trần Văn Nam, 2010) Phân loại rành mạch biểu trưng phổ biến và biểu trưng ngẫu nhiên theo mô hình biểu tượng học. Khảo sát tổng quát nhiều trường từ vựng, chưa đi sâu thống kê định lượng riêng biệt nhóm từ chỉ động vật.

Yêu cầu phân tích ngữ nghĩa được chuẩn hóa theo mô hình MoSCoW:

  • Must-have: Khung bóc tách 4 thành phần nghĩa (Biểu vật $\rightarrow$ Biểu niệm $\rightarrow$ Biểu thái $\rightarrow$ Chiếu vật); ma trận thống kê tần số và tỷ lệ phần trăm nhóm động vật biết bay; phân định cơ chế ẩn dụ/hoán dụ tu từ.
  • Should-have: Mô hình hóa quan hệ trục tuyến tính (Syntagmatic axis) của danh từ động vật với vị từ hành động/trạng thái.
  • Could-have: Xây dựng ontology/schema ánh xạ giữa thuộc tính sinh học của sinh vật và thuộc tính biểu trưng tâm lý con người.
  • Won't-have: Mở rộng khảo sát sang các biến thể ca dao thời kỳ kháng chiến chống Mỹ chưa được kiểm chứng văn bản học.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc xử lý ngữ liệu ngôn ngữ học được thiết kế theo quy trình 4 giai đoạn chuẩn hóa:

[Corpus Ca Dao Nam Bộ (1984)]
             │
             ▼
[Lexical Extraction & Tokenization Engine] ──► (Phân tách từ đơn, ghép chính phụ, ghép đẳng lập, từ láy)
             │
             ▼
[Semantic Decomposition & Mapping] ─────────► (Tách nét nghĩa: Nghĩa biểu vật -> Nghĩa biểu niệm)
             │
             ▼
[Contextual Realization & Symbolism Engine] ──► (Ánh xạ Ngữ cảnh: Nghĩa biểu thái & Chiếu vật)
             │
             ▼
[Structured Zoological Knowledge Base] ──────► (Phân loại: Biết bay (187) / Dưới nước / Trên cạn)

Hệ thống phân loại ngữ nghĩa học áp dụng các thông số tiêu chuẩn:

  • Technology Stack lý thuyết: Ngữ pháp học cấu trúc tiếng Việt (Nguyễn Thiện Giáp, 1996; Đỗ Hữu Châu, 1997), Ký hiệu học biểu trưng (Erich Fromm, The Forgotten Language).
  • Cơ chế lưu trữ ngữ liệu (Corpus Schema): Thiết kế cấu trúc dữ liệu JSON để quản lý định lượng các đơn vị thành ngữ/ca dao:
{
  "folk_song_id": "CDNB_BAY_001",
  "text": "Chim bay về cội, cá lội về rừng / Muốn nên cơ nghiệp thì đừng bỏ em",
  "target_lexemes": [
    {
      "word": "chim",
      "syntactic_role": "Subject",
      "collocation": "chim + bay về cội",
      "hypernym_level": "Bao hàm (General)",
      "semantic_category": "Động vật biết bay",
      "symbolic_meaning": "Quy luật xã hội, sự gắn kết cội nguồn và trách nhiệm đạo lý",
      "mechanism": "Ẩn dụ tu từ (Rhetorical Metaphor)"
    }
  ]
}

Methodology

Nghiên cứu áp dụng quy trình thực nghiệm ngôn ngữ học bao gồm 4 phương pháp cốt lõi:

  1. Phương pháp thống kê: Quét toàn bộ kho ngữ liệu ca dao Nam Bộ, trích xuất tất cả các câu chứa tiêu điểm từ vựng động vật, ghi nhận tần số xuất hiện ($f$) và xác suất phân bố ($P = \frac{f}{N} \times 100%$).
  2. Phương pháp phân loại: Gom nhóm các đơn vị định danh thành các trường nghĩa môi trường (bay, nước, cạn) và trường cấu tạo từ (từ đơn, từ ghép chính phụ, từ ghép đẳng lập, từ láy).
  3. Phương pháp phân tích thành tố nghĩa: Bẻ khóa cấu trúc biểu niệm thành các vi nét nghĩa (semes) nhằm chỉ ra mối liên hệ tương đồng hoặc tiếp cận giữa sinh thể tự nhiên và nhân cách con người.
  4. Phương pháp tổng hợp văn hóa học: Tái thiết lập mối quan hệ giữa nghĩa lâm thời trong văn cảnh với các biểu thức văn hóa đặc thù Nam Bộ (tâm lý bộc trực, hoàn cảnh khai hoang, biến cố thiên tai bão lụt Năm Thìn 1904).

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình bóc tách và phân tích ngữ liệu được tiến hành qua các thuật toán phân loại ngôn ngữ học cụ thể:

# Thuật toán phân loại và ánh xạ giá trị ngữ nghĩa từ vựng động vật
class AnimalLexemeAnalyzer:
    def __init__(self, corpus_entry):
        self.entry = corpus_entry
        self.hypernyms = ["chim", "cá", "thú"]
        
    def classify_abstraction_level(self, word):
        """Phân định cấp độ bao hàm vs được bao hàm"""
        if word in self.hypernyms:
            return "Cấp độ bao hàm (Hypernym - Khái quát)"
        return "Cấp độ được bao hàm (Hyponym - Cụ thể)"

    def decode_symbolic_transformation(self, lexeme, syntactic_context):
        """Xác định cơ chế hiện thực hóa ngữ nghĩa trong diễn xướng"""
        # Phân tích nghĩa biểu vật -> nghĩa chiếu vật & biểu thái
        if lexeme == "chim" and "lồng" in syntactic_context:
            return {
                "denotation": "Loài có cánh bị giam giữ",
                "connotation_attitude": "Ngột ngạt, mất tự do",
                "referent": "Thân phận người phụ nữ chịu rào buộc phong kiến",
                "shift_type": "Ẩn dụ tu từ ngữ cảnh"
            }
        elif lexeme == "nhạn" and "cặp" in syntactic_context:
            return {
                "denotation": "Chim nhạn bay theo đôi",
                "connotation_attitude": "Thủy chung, mẫu mực",
                "referent": "Khát vọng lứa đôi bền vững trong hôn nhân",
                "shift_type": "Biểu trưng phổ biến ngoài văn bản"
            }
        return {"shift_type": "Nghĩa định danh trực tiếp"}

Cấu trúc hình thái học của hệ thống từ ngữ chỉ động vật được chuẩn hóa:

  • Từ đơn: Chim, cò, nhạn, én, quạ, sáo, diều, rồng, bướm, quyên, ong.
  • Từ ghép chính phụ: Chim quyên, chim hồng, chim chích chòe, chim sâu.
  • Từ ghép đẳng lập / tổ hợp thành ngữ: Chim muông, chim chạ, cá tôm, sâu kiến.
  • Từ láy mô phỏng âm thanh / hình thái: Đom đóm, chuồn chuồn, sầm sịch, rỉ rác.

Testing và validation

Khảo sát được thực hiện trên mẫu dữ liệu gồm 187 bài ca dao chứa định danh động vật biết bay, đạt độ bao phủ kiểm định 100% không trùng lặp:

[Tổng mẫu khảo sát: 187 văn bản ca dao động vật biết bay]
├── Nhóm Chim (Cấp độ bao hàm): 62 bài (33.15%)
├── Nhóm Côn trùng & Bò sát bay:
│   ├── Bướm: 19 bài (10.16%)
│   ├── Ong: 6 bài (3.21%)
│   ├── Chuồn chuồn: 6 bài (3.21%)
│   └── Đom đóm: 3 bài (1.60%)
├── Nhóm Chim cụ thể (Cấp độ được bao hàm):
│   ├── Nhạn: 14 bài (7.49%)
│   ├── Quạ: 11 bài (5.88%)
│   ├── Cò: 10 bài (5.35%)
│   ├── Quyên: 10 bài (5.35%)
│   ├── Én: 4 bài (2.14%)
│   ├── Hạc: 4 bài (2.14%)
│   ├── Sáo: 4 bài (2.14%)
│   └── Diều: 3 bài (1.60%)
└── Nhóm Linh vật biểu trưng:
    ├── Phụng (Phượng hoàng): 19 bài (10.16%)
    └── Rồng (Thìn): 12 bài (6.42%)

Kết quả đạt được

Hệ thống đã định lượng chi tiết toàn bộ tần số và tỷ lệ của 15 đơn vị từ chỉ động vật biết bay:

STT Tên động vật Tần số xuất hiện (TSXH) Tỷ lệ phần trăm (%) Phân loại cấp độ định danh
1 Chim 62 / 187 33,1% Cấp độ bao hàm (Hypernym)
2 Bướm 19 / 187 10,2% Cấp độ được bao hàm (Hyponym)
3 Phụng (Phượng hoàng) 19 / 187 10,2% Linh vật biểu trưng (Mythological)
4 Nhạn 14 / 187 7,5% Cấp độ được bao hàm (Hyponym)
5 Rồng (Thìn) 12 / 187 6,4% Linh vật biểu trưng (Mythological)
6 Quạ 11 / 187 5,9% Cấp độ được bao hàm (Hyponym)
7 Cò 10 / 187 5,4% Cấp độ được bao hàm (Hyponym)
8 Quyên 10 / 187 5,4% Cấp độ được bao hàm (Hyponym)
9 Chuồn chuồn 6 / 187 3,2% Cấp độ được bao hàm (Hyponym)
10 Ong 6 / 187 3,2% Cấp độ được bao hàm (Hyponym)
11 Én 4 / 187 2,1% Cấp độ được bao hàm (Hyponym)
12 Hạc 4 / 187 2,1% Cấp độ được bao hàm (Hyponym)
13 Sáo 4 / 187 2,1% Cấp độ được bao hàm (Hyponym)
14 Diều 3 / 187 1,6% Cấp độ được bao hàm (Hyponym)
15 Đom đóm 3 / 187 1,6% Cấp độ được bao hàm (Hyponym)
Tổng 15 loài 187 / 187 100,0% —

Kết quả ngữ nghĩa học chứng minh các quy luật chuyển nghĩa sâu sắc:

  1. Từ "Chim" (33,1%): Ưu tiên sử dụng ở cấp độ khái quát bao hàm, kết hợp đa dạng trên trục tuyến tính với vị từ hành động (bay, rơi) và vị từ trạng thái (kêu, lạc bầy). "Chim" biểu trưng cho người đàn ông vùng vẫy chí khí ("Cánh chim hồng cao bay"), người khôn ngoan cao quý ("Chim khôn đừng nỡ kiếng tàn" đối lập với "chim chạ" hèn mọn), hoặc đại diện cho sự tự do đối lập với hoàn cảnh trói buộc ("Qua như con chim nọ đang bay / Em như cá nọ mắc rày lưới giăng"; "Cá chậu chim lồng").
  2. Từ "Nhạn" (7,5%): Đóng vai trò sứ giả truyền tin tình cảm ("Cậy con chim nhạn giúp em cho mình"). Khi đi thành tổ hợp "cặp nhạn", đơn vị này chuyển hóa thành biểu trưng chuẩn mực cho đạo lý sắt son và lòng chung thủy vợ chồng ("Kìa hãy xem cặp nhạn mà làm gương").
  3. Từ "Quyên" (5,4%): Biểu trưng điển hình cho hình ảnh cô gái nông thôn tiết hạnh, gắn với cấu trúc đưa đẩy (phần hứng) trong quan hệ vợ chồng ("Chim quyên ăn trái nhãn lồng / Lia thia quen chậu, vợ chồng quen hơi").
  4. Linh vật "Rồng" (6,4%): Phản ánh dấu ấn lịch sử qua thảm họa thiên tai bão lụt Giáp Thìn 1904 ("Năm Thìn trời bão thình lình / Kẻ trôi người nổi, hai đứa mình còn đây"), đồng thời xuất hiện trong cặp phạm trù âm dương tương sinh "rồng - mây" ("Như cá gặp nước như rồng gặp mây").

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại 4 đóng góp đột phá về mặt lý luận và thực tiễn:

  1. Xác lập quy luật phân cấp định danh: Chứng minh tác giả dân gian Nam Bộ có xu hướng ưu tiên dùng danh từ bậc cao (Hypernym - "Chim" chiếm 33,1%) cao gấp 3-6 lần so với các danh từ bậc thấp cụ thể (Hyponym - Cò 5,4%, Quyên 5,4%, Én 2,1%). Điều này chứng minh tư duy khái quát hóa biểu tượng trước khi đi vào chi tiết hóa ngữ cảnh.
  2. Phát hiện hiện tượng dịch chuyển văn hóa dân gian: Chỉ ra sự "nhầm lẫn đáng yêu" của người bình dân khi đồng nhất cụm từ Hán-Việt "ô thước" với "quạ đen" trong câu "Quạ đen kêu bằng ô thước / Thấy em có chồng vô phước anh thương", biến điển tích cầu Ô Thước thành lời giãi bày tình yêu mộc mạc, bình dị.
  3. Mô hình hóa quá trình chuyển hóa chức năng và nghĩa học: Làm rõ cơ chế chuyển hóa từ nghĩa biểu vật (loài động vật cụ thể) sang nghĩa biểu thái (thái độ trân trọng, khinh thị) và nghĩa chiếu vật (quy chiếu trực tiếp vào đối tượng nam/nữ trong ngữ cảnh diễn xướng).
  4. Định vị bản sắc sinh thái - địa lý phương Nam: Khẳng định sự áp đảo của các hình ảnh động vật sông nước, đầm lầy (chim bìm bịp, cá sấu, cọp, đom đóm rạch Bến Gie, cò Đồng Tháp Mười) như một chỉ dấu nhận diện không gian văn hóa Nam Bộ so với ca dao Bắc Bộ và Trung Bộ.

Ứng dụng thực tế và triển khai

Cơ sở dữ liệu và khung lý thuyết của đề tài có khả năng ứng dụng trực tiếp trong nhiều lĩnh vực:

                  [Khung Ngữ Nghĩa Học Động Vật]
                                 │
     ┌───────────────────────────┼──────────────────────────┐
     ▼                           ▼                          ▼
[Hệ thống NLP & AI]     [Giáo dục & Bản đồ số]     [Công nghiệp Văn hóa]
- Gán nhãn ngữ nghĩa     - Tích hợp SGK Văn học    - Thiết kế Game lịch sử
- Phân tích sắc thái      - Số hóa địa danh văn hóa - Sáng tác phim/hoạt hình
- Chatbot phương ngữ      - Bảo tàng tương tác      - Du lịch sinh thái ĐBSCL
  • Xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) & Digital Humanities: Cung cấp tập dữ liệu đã gán nhãn thực thể ngữ nghĩa (Named Entity Recognition & Semantic Role Labeling) cho các mô hình AI nghiên cứu văn học cổ và phương ngữ tiếng Việt.
  • Giáo dục & Giảng dạy: Ứng dụng trực tiếp vào cấu trúc bài giảng phân môn Tiếng Việt và Văn học dân gian cấp THPT, Đại học, giúp học sinh nắm vững các khái niệm phức tạp như nghĩa biểu niệm, nghĩa chiếu vật, ẩn dụ tu từ qua ngữ liệu trực quan.
  • Bảo tồn văn hóa số: Làm giàu hệ thống metadata cho các kho lưu trữ di sản văn hóa phi vật thể của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Hạn chế và hướng phát triển

  • Hạn chế dữ liệu: Ngữ liệu khảo sát mới chỉ tập trung vào tài liệu xuất bản năm 1984 (Ca dao dân ca Nam Bộ), chưa tích hợp các dị bản mới sưu tầm trong giai đoạn 1990–2020.
  • Phạm vi phân tích: Công trình mới thống kê chi tiết nhóm động vật biết bay (187 bài), các phân lớp động vật dưới nước (cá sấu, cá trê, tôm, cua) và trên cạn (cọp, rùa, chuột, trâu) mới dừng ở mức mô tả định tính.
  • Hướng phát triển tương lai:
    1. Mở rộng trích xuất toàn văn với thuật toán Corpus Linguistics tự động, mở rộng sang nhóm động vật thủy sinh và trên cạn.
    2. Ứng dụng mô hình mạng đồ thị tri thức (Knowledge Graph) để liên kết hình ảnh động vật với các tọa độ địa danh lịch sử Nam Bộ (Rạch Gầm, Xoài Mút, Đồng Tháp Mười, Bến Tre).

Đối tượng hưởng lợi

  • Sinh viên & Học viên chuyên ngành Ngữ văn / Ngôn ngữ học: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu định lượng kết hợp cấu trúc ngữ nghĩa chuẩn xác, làm tài liệu tham khảo mẫu mực cho khóa luận tốt nghiệp.
  • Kỹ sư Xử lý Ngôn ngữ Tự nhiên (NLP Engineers): Nắm bắt cấu trúc phân rã thành phần nghĩa tiếng Việt và tập ngữ liệu phương ngữ đặc thù để huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs).
  • Nhà nghiên cứu Văn hóa & Dân tộc học: Khai thác dữ liệu lịch sử - xã hội Nam Bộ thời kỳ mở đất thông qua lăng kính biểu tượng động vật.
  • Giáo viên & Giảng viên: Bộ công cụ phân tích từ vựng - tu từ học trực quan phục vụ bài giảng chuyên đề văn học dân gian.

Câu hỏi thường gặp

  1. Khung phân loại nghĩa của Đỗ Hữu Châu được áp dụng cụ thể như thế nào trong đề tài? Đề tài áp dụng cấu trúc 4 thành phần nghĩa: Nghĩa biểu vật (chỉ sinh thể tự nhiên ngoài thực tế), Nghĩa biểu niệm (tập hợp các nét nghĩa thuộc tính cấu thành khái niệm), Nghĩa biểu thái (sắc thái đánh giá, cảm xúc yêu thương/châm biếm) và Nghĩa chiếu vật (khi từ vựng được đặt vào một phát ngôn ca dao cụ thể để chỉ người nam, người nữ hoặc hoàn cảnh xã hội xác định).

  2. Tại sao tần số xuất hiện của từ "Chim" lại cao vượt trội (33,1%) so với các loài chim cụ thể? Đây là đặc trưng của tư duy ngôn ngữ dân gian: sử dụng từ ngữ ở cấp độ bao hàm (Hypernym) để tạo ra trường liên tưởng rộng lớn, đa nghĩa trước khi khu biệt hóa thành các trạng thái cụ thể (chim bay, chim lồng, chim khôn, chim chạ).

  3. Biểu trưng "Nhạn" và "Quyên" khác nhau như thế nào trong ca dao Nam Bộ? "Nhạn" chủ yếu đóng vai trò trung gian truyền tin tức hoặc tượng trưng cho tình nghĩa vợ chồng son sắt, thủy chung ("cặp nhạn"); trong khi "Quyên" hầu hết quy chiếu về người con gái nết na, đoan trang trong quan hệ tình yêu lứa đôi và đời sống hôn nhân gia đình.

  4. Dấu ấn lịch sử - địa lý Nam Bộ được thể hiện qua những loài vật nào rõ nét nhất? Hình ảnh sấu, cọp phản ánh sự hiểm trở thời khai hoang ("Dưới sông sấu lội, trên rừng cọp um"); cò gắn liền với cánh đồng bao la Đồng Tháp Mười; đom đóm gắn với chiến tích Rạch Gầm - Xoài Mút; và rồng gắn với ký ức về trận bão lịch sử Năm Thìn 1904.

  5. Có thể chuyển giao mô hình phân tích này sang các thể loại văn học khác không? Hoàn toàn khả thi. Toàn bộ quy trình tách lọc hình thái, phân rã nét nghĩa biểu niệm và giải mã biểu trưng tu từ có thể áp dụng trực tiếp cho tục ngữ, truyện ngụ ngôn, câu đố hoặc thơ ca hiện đại.

Kết luận

Công trình nghiên cứu "Từ chỉ động vật trong ca dao Nam Bộ" đã giải quyết xuất sắc bài toán liên ngành giữa Ngôn ngữ học cấu trúc và Văn hóa học dân gian. Bằng việc định lượng hóa 187 ngữ liệu ca dao động vật biết bay, xác lập tỷ lệ thống kê 15 loài và phân tích sâu cơ chế chuyển hóa nghĩa từ bậc biểu vật sang biểu thái/chiếu vật, đề tài đã chứng minh năng lực biểu đạt tinh tế, phong phú của tiếng Việt phương Nam. Đây không chỉ là tài liệu học thuật giá trị cao cho sinh viên và nhà nghiên cứu mà còn là nguồn ngữ liệu nền tảng cho việc số hóa di sản và phát triển các hệ thống xử lý ngôn ngữ tự nhiên tiếng Việt hiện đại.