Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong xây dựng chính quyền cơ sở tại quận Kiến An, Hải Phòng

Khám phá vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong xây dựng chính quyền cấp cơ sở tại quận Kiến An, Hải Phòng qua nghiên cứu khoa học cấp trường.

• Tác giả: Th.s Phạm Thị Lan Anh
• Trường học: Trường Đại học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Khoa Lý luận Chính trị
• Đề tài: Phát Huy Vai Trò Của Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam Trong Tham Gia Xây Dựng Chính Quyền Cấp Cơ Sở Ở Quận Kiến An, Thành Phố Hải Phòng Hiện Nay
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu vấn đề
• 0.2. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.3. Mục tiêu của đề tài
• 0.4. Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu đề tài
• 0.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Nội dung nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC TRONG THAM GIA XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN CẤP CƠ SỞ
• 1.1. Vị trí của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị
• 1.2. Vai trò của Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam trong công tác xây dựng chính quyền cấp cơ sở
• 1.3. Tham gia xây dựng bộ máy Nhà nước
• 1.4. Giám sát hoạt động cơ quan Nhà nước, đại biểu dân cử, cán bộ, công chức Nhà nước; thực hiện hoạt động phản biện xã hội
• 1.5. Vận động các tầng lớp nhân dân tham gia các phong trào quần chúng, cùng Nhà nước thực hiện các chương trình kinh tế - xã hội, phát huy hiệu quả quản lý nhà nước
• 1.6. Phương thức tham gia xây dựng chính quyền của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
• 1.7. Góp phần xây dựng và thực hiện đúng các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, các chương trình kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại
• 1.8. Kịp thời phát hiện những sai sót, khuyết điểm, yếu kém và kiến nghị sửa đổi, bổ sung các chính sách cho phù hợp
• 2. CHƯƠNG 2: MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM TRONG THAM GIA XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN CẤP CƠ SỞ Ở QUẬN KIẾN AN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG HIỆN NAY
• 2.1. Hệ thống chính trị cấp cơ sở ở quận Kiến An, thành phố Hải Phòng
• 2.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội và hệ thống chính trị cơ sở ở quận Kiến An, thành phố Hải Phòng
• 2.3. Khái quát về khối đại đoàn kết toàn dân quận Kiến An, thành phố Hải Phòng
• 2.4. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong tham gia xây dựng chính quyền cấp cơ sở ở quận Kiến An, thành phố Hải Phòng
• 2.5. Tham gia xây dựng bộ máy Nhà nước
• 2.6. Trong công tác giám sát, phản biện xã hội
• 2.7. Vận động các tầng lớp nhân dân tham gia các phong trào quần chúng, cùng Nhà nước thực hiện các chương trình kinh tế - xã hội, phát huy hiệu quả quản lý nhà nước
• 2.8. Đánh giá vai trò của Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam trong tham gia xây dựng chính quyền cấp cơ sở tại quận Kiến An, thành phố Hải Phòng
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC QUẬN KIẾN AN TRONG HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN CƠ SỞ HIỆN NAY
• 3.1. Nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, đảng viên về tầm quan trọng, trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp tham gia xây dựng chính quyền cấp cơ sở
• 3.2. Tăng cường trách nhiệm của tổ chức đảng, cơ quan, đoàn thể chính trị, đảng viên, cán bộ, viên chức trong việc tham gia xây dựng Đảng và Nhà nước của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp
• 3.3. Đẩy mạnh hoạt động giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp
• 3.4. Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đáp ứng với yêu cầu của tình hình mới

Tóm tắt

I. Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong xây dựng chính quyền cơ sở

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và củng cố chính quyền cơ sở tại quận Kiến An, Hải Phòng. Tổ chức này không chỉ là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân mà còn tham gia tích cực vào các hoạt động như giám sát, phản biện xã hội, vận động quần chúng tham gia các phong trào quần chúng. Mặt trận Tổ quốc còn góp phần quan trọng trong việc xây dựng bộ máy Nhà nước, đảm bảo tính dân chủ và công bằng trong quản lý địa phương. Thông qua các hoạt động cụ thể, Mặt trận Tổ quốc đã phát huy được sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

1.1. Tham gia xây dựng bộ máy Nhà nước

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia tích cực vào việc xây dựng bộ máy Nhà nước thông qua các hoạt động như tổ chức bầu cử, giới thiệu ứng cử viên đủ tiêu chuẩn, và tham gia vào quá trình hiệp thương. Tại quận Kiến An, Mặt trận Tổ quốc đã đóng góp quan trọng trong việc xây dựng chính quyền cấp cơ sở, đảm bảo tính minh bạch và dân chủ trong quản lý địa phương. Các hoạt động này không chỉ củng cố niềm tin của nhân dân vào chính quyền mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

1.2. Giám sát và phản biện xã hội

Một trong những vai trò quan trọng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là giám sát và phản biện xã hội. Tại quận Kiến An, Mặt trận Tổ quốc đã thực hiện hiệu quả chức năng này thông qua việc giám sát hoạt động của các cơ quan Nhà nước, đại biểu dân cử, và cán bộ công chức. Điều này giúp phát hiện và khắc phục kịp thời những sai sót, yếu kém trong quản lý địa phương, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và đảm bảo quyền lợi hợp pháp của nhân dân.

II. Thực trạng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc tại quận Kiến An

Tại quận Kiến An, Hải Phòng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã có nhiều đóng góp tích cực trong việc xây dựng chính quyền cơ sở. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như thiếu nguồn lực, trình độ cán bộ chưa đồng đều, và sự phối hợp giữa các cấp chưa thực sự hiệu quả. Những hạn chế này đã ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả hoạt động của Mặt trận Tổ quốc trong việc tham gia xây dựng chính quyền cấp cơ sở. Để khắc phục những hạn chế này, cần có sự quan tâm và chỉ đạo sát sao từ phía Đảng và Nhà nước, cũng như sự ủng hộ tích cực từ phía nhân dân.

2.1. Đặc điểm kinh tế xã hội và hệ thống chính trị

Quận Kiến An là một địa bàn có đặc điểm kinh tế - xã hội đa dạng, với sự phát triển mạnh mẽ của các ngành công nghiệp và dịch vụ. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt ra nhiều thách thức trong việc quản lý địa phương. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại quận Kiến An đã có nhiều nỗ lực trong việc tham gia xây dựng chính quyền cấp cơ sở, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn cần được khắc phục để đảm bảo sự phát triển bền vững của địa phương.

2.2. Khối đại đoàn kết toàn dân

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại quận Kiến An đã phát huy hiệu quả vai trò của mình trong việc tập hợp và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân. Thông qua các hoạt động vận động quần chúng, Mặt trận Tổ quốc đã tạo được sự đồng thuận cao trong nhân dân, góp phần quan trọng vào việc thực hiện các chương trình kinh tế - xã hội tại địa phương. Tuy nhiên, vẫn cần có sự đổi mới trong phương thức hoạt động để phát huy tối đa hiệu quả của tổ chức này.

III. Giải pháp phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc

Để phát huy hiệu quả vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc xây dựng chính quyền cơ sở tại quận Kiến An, Hải Phòng, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp như nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên về vai trò của Mặt trận Tổ quốc, tăng cường trách nhiệm của các tổ chức đảng và cơ quan chính quyền, đẩy mạnh hoạt động giám sát và phản biện xã hội, và chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ. Những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, đảm bảo sự phát triển bền vững của địa phương.

3.1. Nâng cao nhận thức và trách nhiệm

Một trong những giải pháp quan trọng là nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên về vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc xây dựng chính quyền cơ sở. Điều này đòi hỏi sự quan tâm và chỉ đạo sát sao từ phía Đảng và Nhà nước, cũng như sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành trong việc thực hiện các nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc.

3.2. Đào tạo và bồi dưỡng cán bộ

Để phát huy hiệu quả vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cần chú trọng đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, đảm bảo họ có đủ trình độ và năng lực để thực hiện các nhiệm vụ của tổ chức. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc mà còn góp phần quan trọng vào việc xây dựng chính quyền cấp cơ sở vững mạnh tại quận Kiến An, Hải Phòng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC TRONG THAM GIA XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN CẤP CƠ SỞ 1. Vị trí của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị Ngày 18/11/1930, Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã ra Chỉ thị thành lập Hội Phản đế đồng minh – hình thức tổ chức đầu tiên của Mặt trận Dân tộc thống nhất để tập hợp mọi lực lượng yêu nước làm cách mạng giải phóng dân tộc. Trong suốt chặng đường hơn 90 năm qua, lịch sử cách mạng Việt Nam luôn có sự đóng góp to lớn của tổ chức Mặt trận. Trải qua các thời kỳ cách mạng, với những hình thức tổ chức và tên gọi khác nhau, Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam không ngừng lớn mạnh, trưởng thành, đã có những đóng góp to lớn vào thắng lợi vĩ đại của dân tộc Việt Nam.

Trong suốt quá trình lãnh đạo nhân dân ta tiến hành cách mạng, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thường xuyên quan tâm chăm lo xây dựng Mặt trận Dân tộc thống nhất, củng cố và mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy vai trò của Mặt trận trong sự nghiệp cách mạng. Để thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng về công tác Mặt trận trong thời kỳ phát triển mới của đất nước, năm 1999 Quốc hội đã ban hành Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, và tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIII, ngày 9/6/2015, đã thông qua Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2016, trong đó quy định vị trí, vai trò, quyền, trách nhiệm, tổ chức, hoạt động, mối quan hệ giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với Nhà nước, nhân dân và các tổ chức. Đây là những vấn đề rất cơ bản cần nắm vững và quán triệt cả trong nhận thức và hoạt động thực tiễn của đội ngũ cán bộ Mặt trận. Điều 1 Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam năm 2015 quy định: “Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội; giám sát, phản biện xã hội; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, hoạt động đối ngoại của nhân dân góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc” [9, tr.

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) được đại hội XI thông qua, bổ sung khái niệm Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp 7 tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Liên minh chính trị là sự liên kết các lực lượng với nhau thành một khối thống nhất để thực hiện mục tiêu chính trị chung là giành, giữ chính quyền và sử dụng chính quyền để bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ thành quả cách mạng; xây dựng cuốc sống ấm no; hạnh phúc cho nhân dân. Mục tiêu chung đó ở mỗi giai đoạn cũng khác nhau, phù hợp với nhiệm vụ cách mạng và lợi ích cơ bản của các lực lượng tham gia liên minh. Trong giai đoạn hiện nay, mục tiêu của Mặt trận Tổ Quốc là phát huy mạnh mẽ mọi nguồn lực, mọi tiềm năng sáng tạo củ nhân dân để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; lấy mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Đảng Cộng sản Việt Nam - Đảng của giai cấp công nhân và của dân tộc Việt Nam thực hiện sự liên minh với giai cấp nông dân và các tầng lớp xã hội khác nhau bằng việc thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất. Đây là nét đặc sắc sáng tạo của cách mạng Việt Nam. Đảng Cộng sản Việt Nam là hạt nhân của kối liên minh đó và nền tảng của khối liên minh là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức. Tổ chức liên minh chính trị bao gồm: - Tổ chức chính trị là Đảng Cộng sản Việt Nam.

- Các tổ chức chính trị - xã hội: Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam. - Các tổ chức xã hội: Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, Hội Người cao tuổi Việt Nam, Hội Người mù Việt Nam, Hội Khuyến học Việt Nam, Hội Y học cổ truyền Việt Nam. - Quân đội nhân dân Việt Nam - tiền thân là Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân - là thành viên của Mặt trận Việt Minh, nay kế tục truyền thống đó, là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. - Các cá nhân tiêu biểu là người có uy tín cao, có quan hệ và ảnh hưởng tốt đối với một giai cấp, một tầng lớp xã hội, một dân tộc, một tôn giáo, một cộng đồng người Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Thông qua những cá nhân tiêu biểu này, Mặt trận Tổ quốc có thể tập hợp, mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, cùng nhau thực hiện 8 chương trình phối hợp thống nhất hành động chung vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Như vậy, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam không có hội viên, chỉ có các thành viên tổ chức và các thành viên cá nhân. Mặt trận Tổ quốc được tổ chức theo nguyên tắc liên hiệp tự nguyện của các thành viên. Các thành viên tham gia Mặt trận đều có địa vị bình đẳng và độc lập với nhau.

Là tổ chức liên minh chính trị, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được tổ chức theo cấp hành chính: Trung ương; tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi chung là cấp tỉnh), huyện, quận, thị xã thành phố trực thuộc tỉnh (gọi chung là cấp huyện); xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã). Ở mỗi cấp hành chính có Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Dưới cấp xã có Ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) được Đại hội XI của Đảng thông qua cũng ghi rõ: “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo và người Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một bộ phận của hệ thống chính trị là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là thành viên vừa là người lãnh đạo Mặt trận. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một phần của hệ thống chính trị. Điều này xuất phát từ thực tiễn và yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng, xuất phát từ thể chế chính trị: nước ta là nước dân chủ, mọi quyền lực thuộc về nhân dân.

Đây còn là vấn đề lịch sử, vấn đề truyền thống từ khi có Đảng là có Mặt trận. Sau khi giành được chính quyền, Đảng, chính quyền, mặt trận là những bộ phận hợp thành hệ thống chính trị. Tuy vai trò, vị trí, chức năng và phương thức hoạt động có khác nhau nhưng đều là công cụ để thực hiện và phát huy quyền làm chủ của nhân dân và cùng có chung một mục đích là phấn đấu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất, dân chủ, giàu mạnh, có vị trí xứng đáng trên trường quốc tế. “Mặt trận Tổ quốc là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân” - điều đó xác định rõ hơn vị trí của Mặt trận Tổ quốc trong hệ thống chính trị.

Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là thành viên, vừa là người lãnh đạo Mặt trận. 9 Nhìn từ lịch sử, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có trước chính quyền. Khi chưa có chính quyền dưới sự lãnh đạo của Đảng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã đảm nhiệm một số chức năng của chính quyền ở vùng căn cứ địa cách mạng, vùng mới giải phóng như Mặt trận Việt Minh trước đây. Khi cách mạng thành công, chính quyền ra đời, chính quyền được xây dựng và củng cố trên cơ sở nền tảng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Nhìn lại quá trình hình thành và phát triển của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã khẳng định rõ bản chất cơ bản, xuyên suốt trong toàn bộ hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một tổ chức luôn trung thành với lợi ích của nhân dân, ra sức xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; tập hợp tất cả các lực lượng trong xã hội thành một khối thống nhất, nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của cả dân tộc để thực hiện thắng lợi những mục tiêu và nhiệm vụ của cách mạng đề ra trong từng giai đoạn lịch sử. Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam góp phần quan trọng trong việc xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền ngày càng trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu quả, hiệu lực và củng cố khối liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã làm tốt vai trò là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, là cầu nối vững chắc giữa nhân dân với Đảng, Nhà nước; đã, đang và sẽ thực hiện tốt vai trò đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân như Nghị quyết Đại hội X của Đảng đã nêu ra, đồng thời là nơi phối hợp và thống nhất hành động giữa các tổ chức thành viên. Vai trò của Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam trong công tác xây dựng chính quyền cấp cơ sở 1.

Tham gia xây dựng bộ máy Nhà nước 1. Tham gia tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp Điều 3 Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quy định về nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tự nguyện, hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động. Nguyên tắc hiệp thương dân chủ là nguyên tắc chủ đạo trong tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và được cụ thể hoá trong quá trình thực hiện nhiệm vụ lựa chọn, giới thiệu người ứng cử vào các cơ quan quyền lực Nhà nước.