Nghiên cứu xây dựng trường chuẩn liều neutron sử dụng nguồn 252Cf

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xây dựng trường chuẩn liều neutron sử dụng nguồn 252Cf 06, góp phần nâng cao hiệu quả nghiên cứu hạt nhân.

• Tác giả: Lê Ngọc Thiệm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tuấn Khải
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Vật lý Nguyên tử
• Đề tài: Nghiên cứu xây dựng trường chuẩn liều neutron sử dụng nguồn 252Cf
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ Khoa học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Các thuật ngữ, khái niệm cơ bản trong lĩnh vực chuẩn liều bức xạ ion hóa
• 1.2. Các đại lượng đặc trưng cho một trường bức xạ neutron trong việc chuẩn liều neutron
• 1.3. Tương tác của neutron với vật chất
• 2. CHƯƠNG 2: NGUYÊN LÝ CHUẨN THIẾT BỊ ĐO LIỀU NEUTRON
• 2.1. Đại lượng chuẩn và hệ số chuyển đổi trong đo liều neutron
• 2.2. Nguồn bức xạ neutron chuẩn dùng trong chuẩn liều. Yêu cầu chung đối với một cơ sở chuẩn liều neutron
• 2.3. Thiết bị chuẩn cần thiết
• 2.4. Nguyên lý chuẩn thiết bị đo liều neutron bằng nguồn phát xạ neutron
• 3. CHƯƠNG 3: CƠ SỞ VẬT CHẤT, CÔNG CỤ, THIẾT BỊ
• 3.1. Phòng chuẩn neutron
• 3.2. Nguồn phóng xạ
• 3.3. Thiết bị đo liều neutron
• 3.4. Tấm che chắn hình nón
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: MÔ PHỎNG VÀ THỰC NGHIỆM
• 4.1. Thiết kế tấm che chắn
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT QUẢ VÀ SO SÁNH
• 5.1. Kết quả mô phỏng
• 5.2. Kết quả thực nghiệm
• 5.3. So sánh mô phỏng và thực nghiệm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu trường chuẩn liều neutron từ nguồn 252Cf

Nghiên cứu trường chuẩn liều neutron từ nguồn 252Cf là một lĩnh vực quan trọng trong vật lý hạt nhân. Nguồn 252Cf được sử dụng rộng rãi trong các ứng dụng đo lường bức xạ neutron. Việc xây dựng trường chuẩn liều neutron giúp đảm bảo độ chính xác trong các phép đo và ứng dụng thực tiễn. Nghiên cứu này không chỉ cung cấp thông tin về các phương pháp đo lường mà còn giúp nâng cao khả năng ứng dụng của nguồn 252Cf trong các lĩnh vực khác nhau.

1.1. Khái niệm về liều neutron và nguồn 252Cf

Liều neutron là một đại lượng quan trọng trong việc đánh giá mức độ bức xạ mà con người hoặc môi trường phải tiếp xúc. Nguồn 252Cf là một trong những nguồn phát neutron mạnh, được sử dụng trong nhiều ứng dụng nghiên cứu và công nghiệp. Việc hiểu rõ về nguồn này giúp nâng cao hiệu quả trong việc đo lường và ứng dụng.

1.2. Tầm quan trọng của việc chuẩn liều neutron

Chuẩn liều neutron là một quy trình cần thiết để đảm bảo rằng các thiết bị đo lường hoạt động chính xác. Việc chuẩn này giúp xác định các thông số cần thiết cho việc đo lường bức xạ neutron, từ đó đảm bảo an toàn cho người sử dụng và môi trường.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu trường chuẩn liều neutron

Mặc dù nghiên cứu trường chuẩn liều neutron từ nguồn 252Cf mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gặp phải không ít thách thức. Một trong những vấn đề chính là việc xác định các thông số chuẩn cần thiết cho việc đo lường. Ngoài ra, việc đảm bảo an toàn trong quá trình sử dụng nguồn 252Cf cũng là một thách thức lớn.

2.1. Các vấn đề trong việc xác định thông số chuẩn

Việc xác định các thông số chuẩn cho trường bức xạ neutron là một quá trình phức tạp. Các yếu tố như độ chính xác của thiết bị đo, điều kiện môi trường và tính chất của nguồn bức xạ đều ảnh hưởng đến kết quả đo lường. Do đó, cần có các phương pháp nghiên cứu và thử nghiệm chính xác để đảm bảo độ tin cậy của các thông số này.

2.2. Thách thức trong việc đảm bảo an toàn bức xạ

An toàn bức xạ là một yếu tố quan trọng trong nghiên cứu và ứng dụng nguồn 252Cf. Việc sử dụng nguồn này đòi hỏi các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt để tránh tác động xấu đến sức khỏe con người và môi trường. Cần có các quy định và hướng dẫn rõ ràng để đảm bảo an toàn trong quá trình sử dụng.

III. Phương pháp nghiên cứu trường chuẩn liều neutron hiệu quả

Để xây dựng trường chuẩn liều neutron từ nguồn 252Cf, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học hiện đại. Các phương pháp này bao gồm mô phỏng, thực nghiệm và phân tích dữ liệu. Việc kết hợp các phương pháp này giúp nâng cao độ chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

3.1. Mô phỏng trường bức xạ neutron

Mô phỏng là một công cụ quan trọng trong nghiên cứu trường chuẩn liều neutron. Các phần mềm mô phỏng giúp tái tạo các điều kiện thực tế và dự đoán các kết quả đo lường. Việc sử dụng mô phỏng giúp tiết kiệm thời gian và chi phí trong quá trình nghiên cứu.

3.2. Thực nghiệm đo lường và phân tích dữ liệu

Thực nghiệm đo lường là bước quan trọng để xác định các thông số chuẩn. Các thiết bị đo lường hiện đại được sử dụng để thu thập dữ liệu chính xác. Sau đó, dữ liệu này sẽ được phân tích để rút ra các kết luận và điều chỉnh các thông số cần thiết cho việc chuẩn liều neutron.

IV. Ứng dụng thực tiễn của trường chuẩn liều neutron từ nguồn 252Cf

Trường chuẩn liều neutron từ nguồn 252Cf có nhiều ứng dụng thực tiễn trong các lĩnh vực như y tế, công nghiệp và nghiên cứu khoa học. Việc chuẩn liều neutron giúp đảm bảo an toàn cho người sử dụng và nâng cao hiệu quả trong các ứng dụng bức xạ.

4.1. Ứng dụng trong y tế

Trong y tế, việc sử dụng nguồn 252Cf giúp nâng cao hiệu quả trong các phương pháp điều trị bức xạ. Chuẩn liều neutron đảm bảo rằng bệnh nhân nhận được liều lượng chính xác, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu tác dụng phụ.

4.2. Ứng dụng trong công nghiệp

Trong công nghiệp, nguồn 252Cf được sử dụng để kiểm tra chất lượng vật liệu và phát hiện các khuyết tật. Việc chuẩn liều neutron giúp đảm bảo rằng các thiết bị đo lường hoạt động chính xác, từ đó nâng cao chất lượng sản phẩm.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu trường chuẩn liều neutron

Nghiên cứu trường chuẩn liều neutron từ nguồn 252Cf là một lĩnh vực quan trọng và cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Việc phát triển các phương pháp nghiên cứu và ứng dụng mới sẽ giúp nâng cao hiệu quả và độ chính xác trong các phép đo bức xạ. Tương lai của nghiên cứu này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều giá trị cho các lĩnh vực khác nhau.

5.1. Tương lai của nghiên cứu trường chuẩn liều neutron

Tương lai của nghiên cứu trường chuẩn liều neutron sẽ tập trung vào việc phát triển các công nghệ mới và cải tiến các phương pháp đo lường. Việc áp dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu sẽ giúp nâng cao độ chính xác và hiệu quả trong các phép đo.

5.2. Định hướng phát triển trong lĩnh vực bức xạ

Định hướng phát triển trong lĩnh vực bức xạ sẽ tập trung vào việc nâng cao khả năng ứng dụng của nguồn 252Cf và các nguồn bức xạ khác. Việc nghiên cứu và phát triển các thiết bị đo lường hiện đại sẽ giúp đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội và đảm bảo an toàn bức xạ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo quy định tại Điều 24 Luật Năng lượng Nguyên tử Việt Nam và khuyến cáo từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), các thiết bị quan trắc bức xạ bắt buộc phải được kiểm định và hiệu chuẩn định kỳ sau mỗi 12 đến 14 tháng sử dụng nhằm đảm bảo độ tin cậy của kết quả đo. Tại Việt Nam, Phòng Chuẩn cấp hai về đo liều bức xạ ion hóa (SSDL-VN) trực thuộc Viện Khoa học và Kỹ thuật Hạt nhân (VKHKTHN) thuộc Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam là đơn vị duy nhất tham gia mạng lưới đo liều chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và IAEA. Tuy nhiên, trước năm 2014, cơ sở này mới chỉ đáp ứng năng lực hiệu chuẩn cho trường bức xạ photon (tia X và tia gamma), chưa thể thực hiện hiệu chuẩn các thiết bị đo liều neutron như máy đo suất liều cầm tay.

Nghiên cứu này được thực hiện trong năm 2014 tại Hà Nội với mục tiêu cốt lõi là thiết lập cơ sở khoa học và xây dựng cấu hình trường chuẩn liều neutron sử dụng nguồn đồng vị phóng xạ Californium-252 (252Cf) cho phòng chuẩn SSDL-VN. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào việc mô phỏng và thực nghiệm đánh giá trường bức xạ tự do, xác định chính xác các đại lượng liều tương đương môi trường và thông lượng neutron tại các khoảng cách đo đạc từ 75 cm đến 150 cm. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện qua việc nâng cao năng lực đo lường bức xạ quốc gia, giảm thiểu sai số đo liều của thiết bị xuống dưới 5%, đồng thời tạo tiền đề kỹ thuật vững chắc để chuẩn hóa các thiết bị giám sát an toàn bức xạ neutron phục vụ nghiên cứu, y tế và công nghiệp hạt nhân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết chuẩn liều bức xạ ion hóa quốc tế dựa trên các hướng dẫn kỹ thuật của Ủy ban Đo lường và Đơn vị Bức xạ Quốc tế (ICRU) và Cơ quan An toàn Bức xạ Quốc tế (ICRP). Hệ thống lý thuyết tập trung vào các đại lượng hoạt động an toàn bức xạ, bao gồm thông lượng neutron $\Phi$, tương đương liều môi trường $H^*(10)$ tại độ sâu 10 mm trong quả cầu ICRU, và hệ số chuyển đổi thông lượng sang tương đương liều $h_\Phi$.

Về mặt vật lý tương tác, nghiên cứu ứng dụng lý thuyết tán xạ và hấp thụ neutron ở cấp độ vi mô và vĩ mô. Khi neutron phân hạch từ nguồn 252Cf có năng lượng trung bình 2.1 MeV đi qua vật chất, quá trình tán xạ đàn hồi làm giảm động năng neutron xuống vùng nhiệt hóa 0.025 eV, được mô tả thông qua tiết diện tương tác vĩ mô $\Sigma$ và công suất làm chậm $\xi\Sigma_s$. Trong không gian phòng chuẩn đóng kín, trường bức xạ thực tế bao gồm hai thành phần: neutron trực tiếp từ nguồn và neutron tán xạ từ tường, sàn, trần bê tông. Do đó, lý thuyết trường bức xạ tự do được áp dụng để tách biệt thành phần tán xạ nhằm xác định đúng đáp ứng nguyên bản của đầu đo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp mô phỏng Monte Carlo trên máy tính và phương pháp đo đạc thực nghiệm tại phòng chuẩn liều neutron chuyên dụng có kết cấu tường bê tông dày 100 cm. Nguồn dữ liệu thực nghiệm được thu thập từ nguồn chuẩn 252Cf với suất phát neutron danh định đạt mức $5\times 10^9$ neutron/giây, kết hợp thiết bị đo suất liều neutron cầm tay Aloka - TPS 451C.

Phương pháp lấy mẫu thực nghiệm được triển khai tại 3 vị trí khoảng cách chuẩn hình học: 75 cm, 125 cm và 150 cm tính từ tâm nguồn phát. Lý do lựa chọn 3 khoảng cách này nhằm khảo sát sự biến thiên của trường thông lượng theo định luật nghịch đảo bình phương khoảng cách, đồng thời đánh giá tỷ lệ đóng góp của thành phần tán xạ không gian. Nghiên cứu áp dụng kỹ thuật tấm che chắn hình nón cụt (shadow cone technique) với cấu trúc gồm 0.5 cm chì (Pb) để chặn bức xạ gamma đi kèm và 30 cm Polyethylene pha hợp chất Boron (PEB mật độ 1.0 g/cm³) để hấp thụ triệt để chùm neutron trực tiếp. Việc kết hợp song song giữa mô phỏng số và thực nghiệm đo đạc đảm bảo sai số thống kê trong các phép tính toán được kiểm soát chặt chẽ dưới mức 3%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu đã xác định được cấu hình tối ưu của tấm che chắn hình nón cụt gồm lớp chì dày 0.5 cm kết hợp 30 cm vật liệu PEB. Cấu hình này có khả năng suy giảm và ngăn chặn trên 99% thành phần neutron trực tiếp từ nguồn 252Cf truyền thẳng tới vùng nhạy của đầu đo, tạo điều kiện thuận lợi để đo riêng biệt thành phần neutron tán xạ môi trường.

Thứ hai, dữ liệu phân tích phổ thông lượng neutron cho thấy sự thay đổi rõ rệt của tỷ lệ tán xạ theo khoảng cách. Tại vị trí 75 cm, thông lượng neutron trực tiếp chiếm tỷ trọng chủ đạo, trong khi thành phần neutron tán xạ từ phòng chuẩn chỉ chiếm khoảng 18% tổng thông lượng. Tuy nhiên, khi tăng khoảng cách đo lên 150 cm, tỷ lệ đóng góp của neutron tán xạ từ tường và không khí tăng lên mức xấp xỉ 35% tổng số đọc của thiết bị.

Thứ ba, sự so sánh đối chiếu giữa kết quả mô phỏng Monte Carlo và dữ liệu đo đạc thực nghiệm bằng máy Aloka - TPS 451C cho thấy độ tương thích rất cao. Sai số tương đối giữa mô phỏng và thực nghiệm tại cả 3 khoảng cách khảo sát (75 cm, 125 cm và 150 cm) đều dao động trong khoảng từ 3.2% đến 6.8%, nằm hoàn toàn trong giới hạn sai số cho phép của tiêu chuẩn quốc tế ISO 8529 đối với hiệu chuẩn trường liều neutron.

Thảo luận kết quả

Hiện tượng gia tăng tỷ lệ tán xạ khi tăng khoảng cách từ nguồn tới điểm đo được giải thích do sự suy giảm của thông lượng trực tiếp theo hàm nghịch đảo bình phương khoảng cách, trong khi thông lượng tán xạ từ kết cấu tường bê tông phân bố tương đối đồng đều trong toàn bộ thể tích phòng. Kết quả này phản ánh đúng bản chất vật lý của quá trình phản xạ neutron nhiệt và trung gian trong không gian kín.

Các phân bố dữ liệu trong nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ phân bố phổ năng lượng neutron từ vùng nhiệt 0.025 eV đến 10 MeV và bảng số liệu so sánh tương đương liều trực tiếp $H^*(10)$ thu được giữa hai phương pháp. Khi so sánh với các nghiên cứu tương đương tại các phòng chuẩn chuẩn quốc tế thuộc mạng lời SSDL, phương pháp tấm che chắn hình nón kết hợp hiệu chỉnh hình học và độ suy giảm không khí chứng minh được tính ưu việt vượt trội trong việc loại trừ sai số nền. Điều này khẳng định cơ sở vật chất và cấu hình kỹ thuật tại VKHKTHN hoàn toàn đủ năng lực thiết lập trường chuẩn liều neutron đạt chuẩn quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Viện Khoa học và Kỹ thuật Hạt nhân cần tiến hành hoàn thiện quy chuẩn vận hành và ban hành quy trình hiệu chuẩn chuẩn quốc gia cho thiết bị đo liều neutron cầm tay theo tiêu chuẩn ISO/IEC 17025 trong vòng 6 đến 12 tháng tới, nhằm duy trì độ không đảm bảo đo mở rộng ở mức dưới 5%.

Thứ hai, Ban quản lý phòng chuẩn SSDL-VN cần đầu tư nâng cấp hệ thống định vị nguồn và đầu đo tự động hóa với hệ thống giá đỡ tán xạ thấp đặt cách sàn tối thiểu 2 m trong vòng 18 tháng, giúp giảm thiểu 90% liều bức xạ nghề nghiệp cho nhân viên vận hành trong quá trình thao tác dịch chuyển nguồn.

Thứ ba, Trung tâm An toàn Bức xạ cần mở rộng dải nghiên cứu sang các nguồn chuẩn neutron có chất làm chậm như nguồn 252Cf đặt trong quả cầu nước hoặc polyethylene đường kính 30 cm trong vòng 24 tháng, nhằm mô phỏng phổ neutron năng lượng thấp thường gặp tại các cơ sở lò phản ứng hạt nhân và máy gia tốc y tế.

Thứ tư, Cục An toàn Bức xạ và Hạt nhân cần phối hợp cùng các viện nghiên cứu chuyên ngành xây dựng mạng lưới kiểm định định kỳ bắt buộc 12 tháng một lần đối với 100% thiết bị đo liều neutron đang hoạt động tại các viện nghiên cứu, trường đại học và bệnh viện trên cả nước bắt đầu từ năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các cán bộ an toàn bức xạ và chuyên viên đo liều tại các viện nghiên cứu hạt nhân, cơ sở lò phản ứng và trung tâm chiếu xạ công nghiệp sẽ tìm thấy tài liệu hướng dẫn chi tiết về phương pháp đo lường, quy trình hiệu chuẩn và cách xử lý số liệu trường neutron phức tạp.

Thứ hai, các kỹ sư vật lý y khoa làm việc tại các bệnh viện có sử dụng máy gia tốc xạ trị tuyến tính năng lượng cao trên 10 MV có thể ứng dụng các mô hình che chắn và tách phổ neutron quang phân rã phát sinh trong phòng xạ trị.

Thứ ba, các nhà quản lý và thanh tra an toàn bức xạ thuộc cơ quan quản lý nhà nước có thêm căn cứ khoa học vững chắc để thẩm định hồ sơ cấp phép, tiêu chuẩn hóa phòng đo chuẩn và xây dựng khung pháp lý về an toàn bức xạ neutron.

Thứ tư, giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Vật lý hạt nhân, Kỹ thuật hạt nhân và Vật lý y khoa có thể sử dụng luận văn làm tài liệu học tập mẫu mực về phương pháp tính toán Monte Carlo kết hợp thực nghiệm đo liều.

Câu hỏi thường gặp

Nguồn Californium-252 có ưu điểm gì trong việc xây dựng trường chuẩn liều neutron?

Nguồn 252Cf là nguồn đồng vị phóng xạ tự phân hạch, có chu kỳ bán rã khoảng 2.645 năm và phát ra phổ neutron phân hạch liên tục với năng lượng trung bình 2.1 MeV. Phổ này tương đồng với phổ neutron trong lò phản ứng hạt nhân, rất thuận lợi cho việc chuẩn hóa các thiết bị đo liều thực tế.

Tấm che chắn hình nón (shadow cone) đóng vai trò gì trong phép hiệu chuẩn?

Tấm che chắn hình nón được đặt giữa nguồn và đầu đo nhằm hấp thụ hoàn toàn chùm neutron trực tiếp từ nguồn tới thiết bị. Nhờ đó, máy đo chỉ ghi nhận các neutron tán xạ từ tường, trần và sàn phòng, giúp người thực nghiệm trừ đi thành phần tán xạ để thu được giá trị liều trực tiếp chính xác.

Tại sao cần kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm nghiêm ngặt trong phòng chuẩn neutron?

Nhiệt độ phòng chuẩn cần duy trì ở mức 20 ± 4 °C và độ ẩm từ 20% đến 65% nhằm đảm bảo tính ổn định cơ điện tử của các thiết bị đo liều nhạy, đồng thời hạn chế sự thay đổi mật độ không khí làm biến động hệ số suy giảm thông lượng neutron truyền qua khoảng cách đo.

Tán xạ neutron từ tường bê tông ảnh hưởng như thế nào đến kết quả đo?

Bê tông chứa nhiều hydro và các nguyên tố trung bình, có tác dụng làm chậm và phản xạ neutron trở lại không gian phòng. Tại các khoảng cách đo lớn trên 100 cm, lượng neutron tán xạ có thể đóng góp từ 25% đến 35% vào tổng số đọc, nếu không hiệu chỉnh sẽ gây sai số vượt mức cho phép.

Có cần đánh giá đáp ứng của máy đo neutron đối với bức xạ gamma không?

Rất cần thiết vì hầu hết các đầu đo neutron đều có độ nhạy nhất định với bức xạ photon gamma đi kèm từ nguồn 252Cf. Cần sử dụng các đầu đo bổ trợ không nhạy với neutron như ống đếm Geiger-Müller bù trừ năng lượng để tách biệt chính xác phần đóng góp của liều gamma.

Kết luận

• Luận văn đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu nghiên cứu và thiết lập cơ sở khoa học cho trường chuẩn liều neutron sử dụng nguồn 252Cf tại Phòng Chuẩn cấp hai SSDL-VN thuộc Viện Khoa học và Kỹ thuật Hạt nhân.
• Thiết kế thành công cấu hình tấm che chắn hình nón cụt tối ưu kết hợp 0.5 cm Pb và 30 cm PEB, triệt tiêu hiệu quả trên 99% neutron trực tiếp để tách biệt thành phần tán xạ môi trường.
• Xác lập bộ dữ liệu thực nghiệm và mô phỏng Monte Carlo tin cậy tại các cự ly 75 cm, 125 cm và 150 cm với độ sai lệch được kiểm soát chặt chẽ dưới 7%.
• Đóng góp bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện năng lực chuẩn liều toàn diện cho quốc gia, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu pháp lý theo Luật Năng lượng Nguyên tử Việt Nam.
• Kế hoạch tiếp theo cần tập trung vào việc đưa quy trình vào ứng dụng thực tế và mở rộng dải chuẩn cho các trường neutron nhiệt, các đơn vị liên quan hãy chủ động liên hệ Phòng Chuẩn SSDL-VN để triển khai kế hoạch hiệu chuẩn định kỳ thiết bị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Các thuật ngữ, khái niệm cơ bản trong lĩnh vực chuẩn liều bức xạ ion hóa Thiết bị chuẩn + là các thiết bị chuẩn cấp hai, được chuẩn với các thiết bị chuẩn cấp một thông qua các phòng thí nghiệm chuẩn quốc gia hoặc các phòng thí nghiệm được công nhận trên thế giới đang giữ chuẩn với các đại lượng chuẩn thích hợp. Ngoài ra, nếu phòng thí nghiệm chuẩn cấp hai cũng là phòng thí nghiệm chuẩn quốc gia thì thiết bị của họ có thể được chuẩn thông qua phòng chuẩn cấp I trên thế giới (ví dụ phòng thí nghiệm chuẩn cấp I BIPM – the Bureau International des Poids et Mesures ở Paris). + khi thiết bị chuẩn không phải là chuẩn cấp hai thì chúng phải được chuẩn thông qua chuẩn cấp hai hoặc chuẩn cấp ba mà đã được chuẩn dựa trên chuẩn cấp hai.

Nguồn chuẩn + là các nguồn chuẩn cấp hai, được chuẩn với chuẩn cấp một thông qua các phòng thí nghiệm chuẩn quốc gia hoặc các phòng thí nghiệm được công nhận trên thế giới đang giữ chuẩn với các đại lượng chuẩn thích hợp. Ngoài ra, nếu nguồn chuẩn cấp hai cũng là nguồn chuẩn quốc gia thì chúng có thể được chuẩn thông qua BIPM. + khi nguồn chuẩn không phải là chuẩn cấp hai thì chúng phải được chuẩn thông qua chuẩn cấp hai hoặc chuẩn cấp ba mà đã được chuẩn dựa trên chuẩn cấp hai. Chuẩn cấp một + là chuẩn cao nhất cho các đại lượng đo lường trong các lĩnh vực riêng.

Chuẩn cấp một được lưu giữ tại phòng thí nghiệm chuẩn quốc gia mà tại đó thực hiện các nghiên cứu về mục đích của đo lường, tham gia các so sánh quốc tế (được tổ chức bởi các phòng chuẩn như BIPM) với các phòng thí nghiệm chuẩn cấp một khác. Chuẩn cấp hai + là chuẩn mà giá trị của nó được xác định bằng cách so sánh trực tiếp với chuẩn cấp một và được đi kèm với một chứng chỉ chuẩn xác định quá trình chuyển 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chuẩn cấp hai được lưu giữ tại hệ thống phòng thí nghiệm SSDL của IAEA. Các phòng thí nghiệm chuẩn cấp hai được chứng nhận bởi quyết định chính thức của quốc gia và được coi như là cơ sở cho việc xác định giá trị cho tất cả các chuẩn khác về các đại lượng liên quan trong quốc gia đó.

Chuẩn cấp ba + là chuẩn mà giá trị của chúng được xác định bởi việc so sánh với chuẩn cấp hai Chuẩn quốc gia + là chuẩn được công nhận bởi quyết định chính thức của quốc gia, được coi như là cơ sở cho việc xác định giá trị của tất cả các chuẩn khác về các đại lượng liên quan trong quốc gia đó. Nói chung có thể coi chuẩn quốc gia trong một đất nước cũng chính là chuẩn cấp một trong đất nước đó. Trường bức xạ chuẩn + là trường bức xạ mà các đại lượng liên quan đến trường đó đã được xác định bằng hệ thiết bị chuẩn tương ứng. Trường bức xạ tự do + là trường bức xạ mà các đại lượng liên quan đến trường đó được xác định với các đặc tính trong một không gian tự do (nghĩa là trong không gian không có tán xạ, không có phông phóng xạ hay các hiệu ứng ảnh hưởng khác).

Thiết bị đo + là thiết bị nhằm thực hiện phép đo độc lập hoặc trong mối liên hệ với các thiết bị khác, ví dụ: thiết bị đo suất liều cầm tay, máy đo liều cầm tay, nhiệt kế, áp kế, … Hệ số chuẩn + hệ số chuẩn CF là tỷ số giữa giá trị thực của đại lượng cần đo H trên giá trị hiển thị M của thiết bị đo.