CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ CÁC TỘI PHẠM VỀ CỜ BẠC 1. Khái niệm, đặc điểm pháp lý của các tội phạm về cờ bạc 1. Khái niệm của các tội phạm về cờ bạc Trước khi tìm hiểu quan điểm pháp lý về đánh bạc và tổ chức đánh bạc. Chúng ta cần xem xét đánh bạc và tổ chức đánh bạc, gá bạc ở khía cạnh xã hội, trong đời sống xã hội Việt Nam, ảnh hưởng và những hệ lụy của nó gây ra, dẫn đến việc Nhà nước phải hình sự hóa các hành vi đánh bạc, tổ chức đánh bạc, gá bạc và quy định thành tội phạm, có chế tài, khung hình phạt để ngăn ngừa, hạn chế, loại trừ đánh bạc khỏi đời sống góp phần đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của xã hội Việt Nam.
TNXH được định nghĩa là hiện tượng xã hội có tính phổ biến, lan truyền, biểu hiện bằng những hành vi lệch chuẩn mực xã hội, vi phạm đạo đức và gây hậu quả nghiêm trọng trong đời sống cộng đồng, như: mại dâm, nghiện ma tuý, cờ bạc, mê tín dị đoan. TNXH là cơ sở xã hội của tình trạng phạm tội, là một trong những nguồn gốc phát sinh tội phạm. Phòng, chống TNXH là nhiệm vụ của toàn xã hội, phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, bằng những biện pháp đồng bộ, tích cực và triệt để. Xã hội ngày càng phát triển thì các TNXH cũng gia tăng, một trong các TNXH đó là đánh bạc, tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc.
Như vậy, cờ bạc trước hết là một hiện tượng xã hội có tính phổ biến, sau đó nó bị lệch “chuẩn”, vi phạm đạo đức và gây ra những hệ quả xấu trong đời sống dẫn đến phát sinh tội phạm và bản thân nó cũng trở thành một loại tội phạm cần phải phòng, chống. Hiện nay, các hình thức đánh bạc rất đa dạng, phức tạp điều này gây ra nhiều khó khăn trong công tác điều tra và xử lý. Do đó, pháp luật hiện hành đã quy định rất cụ thể về chế tài xử lý đối với các hành vi này. Khoản 1 Điều 8 BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định rõ khái niệm tội phạm: đó là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong BLHS, do người có năng lực TNHS hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm 9 Luan van chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật XHCN mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự [24, tr.
Hiện nay, các tội phạm về cờ bạc được quy định trong Mục các tội phạm khác xâm phạm trật tự công cộng thuộc Chương XXI các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng của BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), cụ thể Điều 321 và Điều 322 BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) bao gồm ba tội danh chính: Tội đánh bạc; Tội tổ chức đánh bạc và Tội gá bạc. - Tội đánh bạc là hành vi đánh bạc do hai hay nhiều người có năng lực TNHS cố ý thực hiện dưới bất kỳ hình thức nào với mục đích được thua bằng tiền hay hiện vật với nhau mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép nhưng thực hiện không đúng với quy định trong giấy phép được cấp, tổng giá trị tiền mặt và hiện vật được thua trong cuộc đánh bạc được chế định tại điều 321 BLHS. - Tội tổ chức đánh bạc là hành vi tập hợp, rủ rê, lôi kéo nhiều người tham gia vào việc đánh bạc trái phép với quy mô lớn hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi quy định tại Điều 321 và Điều 322 của BLHS hoặc đã bị kết án về một trong các tội này, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm. - Tội gá bạc là hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm trật trự xã hội, đó là hành vi cho sử dụng địa điểm làm nơi thực hiện việc đánh bạc để trục lợi, tạo điều kiện cho hành vi đánh bạc, là hành vi không chỉ ảnh hưởng xấu tới gia đình và cá nhân người chơi mà còn có thể là nguyên nhân của các TNXH và tội phạm khác.
Hành vi gá bạc có nơi còn gọi là chứa gá bạc hoặc chứa bạc. Dấu hiệu bắt buộc để xác định có hành vi gá bạc hay không là có thu tiền hồ hay không. Đặc điểm pháp lý của các tội phạm về cờ bạc Theo quy định của BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) tội phạm đánh bạc và tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc là hành vi nguy hiểm cho xã hội, trực tiếp xâm phạm đến trật tự công cộng, khác với pháp luật của một số nước tư bản quy định cho phép hoạt động đánh bạc, pháp luật nước ta nghiêm cấm mọi hoạt động đánh bạc dưới bất 10 Luan van kỳ hình thức nào và coi đây là hành vi xậm phạm đến trật tự an toàn xã hội. Hành vi đó do con người cụ thể, đủ năng lực TNHS thực hiện bằng cách dùng tiền hoặc các lợi ích vật chất khác giải quyết được thua trong các trò chơi dưới bất cứ hình thức nào, như xóc đĩa, tổ tôm, số đề, cá cược bóng đá… không theo quy định của nhà nước.
Hành vi đó bị truy cứu TNHS khi tổng số tiền và hiện vật dùng để đánh bạc đạt giá trị nhất định hoặc khi số người tham gia đánh bạc đông đến mức độ nhất định hoặc trong trường hợp khác theo sự chế định của PLHS. Hình thức lỗi trong tội đánh bạc và tổ chức đánh bạc là cố ý. Đó là thái độ chủ quan của người đánh bạc, tổ chức đánh bạc đối với hành vi của mình. Họ ý thức được hành vi do họ gây ra là nguy hiểm cho xã hội nhưng họ vẫn cứ thực hiện với mục đích tư lợi, nhằm mong muốn được ăn thua tiền bạc, tài sản với người khác.
Và như thế, theo quy định của BLHS, người phạm tội đánh bạc và tổ chức đánh bạc phải bị xử lý bằng hình thức cưỡng chế nghiêm khắc. Đặc điểm pháp lý tội đánh bạc - Về khách thể tội phạm: hành vi đánh bạc xâm phạm đến trật tự công cộng. BLHS hiện hành quy định về tội đánh bạc nhằm góp phần đấu tranh ngăn chặn tội đánh bạc nói riêng, bảo vệ sức khỏe, tính mạng, tài sản của Nhân dân, củng cố an ninh, giữ gìn trật tự công cộng nói chung. - Mặt khách quan: Về hành vi: đánh bạc là hành vi cá cược được thua trái phép bằng tiền hay hiện vật.
Hành vi đánh bạc thể hiện dưới các hình thức được thua bằng tiền hoặc hiện vật, sát phạt đa dạng như: số đề, cá cược, cá độ bóng đá, tổ tôm, tam cúc, tá lả, ba cây, xóc đĩa, đỏ đen, chẵn lẻ,. Trong thời kỳ cách mạng công nghiệp hiện nay, tội phạm đánh bạc cũng xuất hiện nhiều hình thức mới như: cá độ bóng đá trên mạng với nhà cái ở nước ngoài, đánh bạc qua máy vi tính, trò chơi điện tử, chơi xèng, và một số trò chơi tinh vi khác. cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ và công nghệ thông tin hiện đại. Như vậy, tội đánh bạc theo quy định pháp luật hiện hành đã rõ ràng hơn: vì nếu như BLHS năm 1999 quy định là “đánh bạc dưới bất kỳ hình thức nào” thì BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định “đánh bạc trái phép dưới bất kỳ 11 Luan van hình thức nào” như vậy hành vi đánh bạc không phải là tội nếu như chỉ nhằm mục đích giải trí hoặc đánh bạc tại các cơ sở được nhà nước cho phép kinh doanh có thưởng như: xổ số kiến thiết, đố vui có thưởng, các trò chơi trúng thưởng trên truyền hình… thì không bị coi là đánh bạc trái phép và không bị định tội.
Về giá trị vật chất của tội phạm đánh bạc: Theo quy định của BLHS năm 2015 thì dấu hiệu cơ bản để xử lý người tham gia đánh bạc là việc được thua phải bằng “được thua bằng tiền hay hiện vật trị giá từ 5.000 đồng đến dưới 50. Dấu hiệu khác: ngoài dấu hiệu cơ bản nêu trên thì trường hợp hiện vật có giá trị dưới 5.000 đồng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc hành vi quy định tại Điều 322 của Bộ luật này hoặc bị kết án về tội này hoặc tội quy định tại Điều 322 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì mới bị truy cứu TNHS. Về tiền hoặc hiện vật: tiền và hiện vật ở đây được xác định là tiền Việt Nam đồng, hoặc ngoại tệ; Hiện vật có thể là tài sản có giá trị như: ô tô, xe máy nhà cửa, vàng bạc, hàng hoá gia súc, vật dụng khác. Tiền và hiện vật xác định đưa vào đánh bạc gồm: Tiền hoặc hiện vật được thu giữ trong người các con bạc mà có căn cứ xác định đã được hoặc sẽ được các con bạc dùng đánh bạc; Tiền hoặc hiện vật dùng đánh bạc được thu giữ trực tiếp tại mỗi chiếu bạc; Tiền hoặc hiện vật thu giữ ở những nơi khác mà cơ quan THTT có đủ các căn cứ xác định đã được hoặc sẽ được dùng đánh bạc.
- Về chủ thể: chủ thể của tội đánh bạc phải là người đạt độ tuổi theo luật định (đủ 16 tuổi trở lên), có năng lực TNHS. - Về mặt chủ quan: Về mặt lỗi thì tội đánh bạc được thực hiện với lỗi cố ý; thông qua việc sát phạt nhau để tước đoạt tiền bạc, tài sản của nhau đây chính là động cơ phạm tội đánh bạc. - Hình phạt: + Khung một: bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. + Khung hai: bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm, áp dụng đối với trường hợp: có 12 Luan van tính chất chuyên nghiệp; tiền hoặc hiện vật dùng đánh bạc trị giá 50.000 đồng trở lên; sử dụng mạng internet, mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội; tái phạm nguy hiểm.
+ Hình phạt bổ sung: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.