Luận văn thạc sĩ về tội cướp giật tài sản tại Hà Nội: Khía cạnh pháp lý và tội phạm học

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tội cướp giật tài sản trên địa bàn thành phố hà nội một số khía cạnh pháp lý hình sự và tội phạm học, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự
• Đề tài: Nghiên cứu tội cướp giật tài sản tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: Tội cướp giật tài sản trong pháp luật hình sự Việt Nam
• 1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của các quy phạm pháp luật hình sự Việt nam về tội cướp giật tài sản. Giai đoạn trước năm 1999
• 1.2. Giai đoạn sau năm 1999
• 1.3. Khái niệm và các dấu hiệu pháp lý của tội cướp giật tài sản
• 1.3.1. Khái niệm tội cướp giật tài sản
• 1.3.2. Khách thể của tội cướp giật tài sản
• 1.3.3. Chủ thể của tội cướp giật tài sản
• 1.3.4. Mặt khách quan của tội cướp giật tài sản
• 1.3.5. Mặt chủ quan của tội cướp giật tài sản
• 1.4. Trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội tội cướp giật tài sản
• 2. Chương 2: Tình hình, nguyên nhân, điều kiện của tội cướp giật tài sản trên địa bàn Thành phố Hà Nội
• 2.1. Vài nét cơ bản về thành phố Hà Nội. Tình hình tội cướp giật tài sản tại thành phố Hà Nội từ năm 2001-2005
• 2.2. Những nguyên nhân và điều kiện của tội cướp giật tài sản ở thành phố Hà Nội từ năm 2001-2005
• 2.3. Thực trạng đấu tranh, phòng chống tội cướp giật tài sản tại thành phố Hà Nội từ năm 2001-2005
• 2.4. Kết quả đấu tranh phòng chống tội cướp giật tài sản
• 2.5. Nguyên nhân của những tồn tại trong đấu tranh, chống tội cướp giật tài sản tại thành phố Hà Nội. Dự báo về tội cướp giật tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3. Chương 3: Các biện pháp đấu tranh, phòng ngừa tội cướp giật tài sản trên địa bàn Thành phố Hà Nội
• 3.1. Các biện pháp chung
• 3.2. Biện pháp về kinh tế- xã hội
• 3.3. Biện pháp về chính sách, pháp luật
• 3.4. Biện pháp về tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật
• 3.5. Biện pháp tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước trên một số lĩnh vực về an ninh trật tự. Các biện pháp cụ thể
• 3.6. Biện pháp tăng cường các biện pháp phòng ngừa tội cướp giật tài sản
• 3.7. Biện pháp nâng cao hiệu quả công tác điều tra, truy tố, xét xử tội cướp giật tài sản
• Kết luận
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về tội cướp giật tài sản tại Hà Nội

Tội cướp giật tài sản là một trong những loại tội phạm phổ biến tại Hà Nội, gây ra nhiều lo ngại cho người dân và chính quyền địa phương. Tình hình tội phạm này đã có những diễn biến phức tạp trong những năm gần đây, đặc biệt là trong bối cảnh phát triển kinh tế và đô thị hóa nhanh chóng. Việc nghiên cứu tội cướp giật tài sản không chỉ giúp hiểu rõ hơn về bản chất của tội phạm mà còn tìm ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Định nghĩa và dấu hiệu pháp lý của tội cướp giật tài sản

Tội cướp giật tài sản được quy định tại Điều 136 Bộ luật hình sự năm 1999. Hành vi này được xác định khi một người chiếm đoạt tài sản của người khác bằng cách sử dụng vũ lực hoặc đe dọa. Các dấu hiệu pháp lý bao gồm: khách thể của tội phạm, chủ thể của tội phạm, và mặt khách quan của hành vi.

1.2. Tình hình tội cướp giật tài sản tại Hà Nội

Tình hình tội cướp giật tài sản tại Hà Nội đã có sự gia tăng đáng kể trong những năm qua. Theo thống kê của cơ quan chức năng, số vụ cướp giật tài sản đã tăng lên, đặc biệt là ở các khu vực đông dân cư và nơi có nhiều hoạt động thương mại. Điều này đã gây ra sự lo lắng cho người dân và yêu cầu các biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn.

II. Nguyên nhân và điều kiện dẫn đến tội cướp giật tài sản

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng tội cướp giật tài sản gia tăng tại Hà Nội. Những nguyên nhân này có thể được phân loại thành nguyên nhân xã hội, kinh tế và tâm lý. Việc hiểu rõ các nguyên nhân này sẽ giúp các cơ quan chức năng có những biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

2.1. Nguyên nhân xã hội của tội cướp giật tài sản

Nguyên nhân xã hội bao gồm sự gia tăng dân số, tình trạng thất nghiệp và sự phân hóa giàu nghèo. Những yếu tố này tạo ra môi trường thuận lợi cho tội phạm phát triển. Đặc biệt, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng, nhiều người dân gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm, dẫn đến việc họ có thể lựa chọn con đường phạm tội.

2.2. Nguyên nhân kinh tế và tâm lý của tội cướp giật tài sản

Nguyên nhân kinh tế liên quan đến sự phát triển không đồng đều của nền kinh tế. Bên cạnh đó, tâm lý của một bộ phận người dân cũng có thể dẫn đến hành vi phạm tội. Sự thiếu thốn về vật chất và áp lực cuộc sống có thể khiến một số người cảm thấy không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phạm tội để sinh tồn.

III. Phân tích thực trạng tội cướp giật tài sản tại Hà Nội

Phân tích thực trạng tội cướp giật tài sản tại Hà Nội cho thấy sự gia tăng không chỉ về số lượng vụ việc mà còn về tính chất nghiêm trọng của các vụ án. Các cơ quan chức năng đã có những nỗ lực trong việc điều tra và xử lý các vụ việc này, nhưng vẫn còn nhiều thách thức.

3.1. Thực trạng điều tra và xử lý tội cướp giật tài sản

Mặc dù các cơ quan chức năng đã có những nỗ lực trong việc điều tra và xử lý tội cướp giật tài sản, nhưng vẫn còn nhiều vụ việc chưa được giải quyết kịp thời. Điều này dẫn đến sự lo lắng trong cộng đồng và làm giảm lòng tin của người dân vào hệ thống pháp luật.

3.2. Hậu quả của tội cướp giật tài sản đối với xã hội

Tội cướp giật tài sản không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn ảnh hưởng đến tâm lý của người dân. Nhiều người sống trong lo sợ và không dám ra ngoài, đặc biệt là vào ban đêm. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và sự phát triển của xã hội.

IV. Các biện pháp phòng ngừa tội cướp giật tài sản hiệu quả

Để giảm thiểu tình trạng tội cướp giật tài sản, cần có những biện pháp phòng ngừa hiệu quả từ cả phía chính quyền và cộng đồng. Các biện pháp này bao gồm tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật và cải thiện điều kiện sống cho người dân.

4.1. Tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục pháp luật

Cần có các chương trình tuyên truyền về pháp luật nhằm nâng cao nhận thức của người dân về tội cướp giật tài sản. Việc giáo dục pháp luật từ sớm sẽ giúp hình thành ý thức tôn trọng pháp luật trong cộng đồng.

4.2. Cải thiện điều kiện sống cho người dân

Cải thiện điều kiện sống cho người dân là một trong những biện pháp quan trọng để giảm thiểu tội phạm. Cần có các chính sách hỗ trợ việc làm, đào tạo nghề và phát triển kinh tế địa phương để người dân có thể tự lập và tránh xa con đường phạm tội.

V. Kết luận và hướng đi tương lai trong phòng chống tội cướp giật tài sản

Việc nghiên cứu và phòng chống tội cướp giật tài sản tại Hà Nội là một nhiệm vụ cấp bách. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để tạo ra một môi trường an toàn cho người dân.

5.1. Tầm quan trọng của việc phòng chống tội cướp giật tài sản

Phòng chống tội cướp giật tài sản không chỉ bảo vệ tài sản của người dân mà còn góp phần xây dựng một xã hội an toàn và văn minh. Điều này sẽ tạo ra niềm tin cho người dân vào hệ thống pháp luật và chính quyền.

5.2. Hướng đi tương lai trong công tác phòng chống tội cướp giật tài sản

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn. Việc kết hợp giữa công nghệ và nhân lực trong công tác phòng chống tội phạm sẽ là một hướng đi mới, giúp nâng cao hiệu quả trong việc bảo vệ tài sản của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, tội phạm xâm phạm sở hữu, đặc biệt là tội cướp giật tài sản, đã trở thành một vấn đề xã hội nghiêm trọng tại thành phố Hà Nội. Theo số liệu thống kê từ năm 2001 đến 2005, trên địa bàn Hà Nội xảy ra 1.934 vụ cướp giật tài sản, bình quân mỗi năm khoảng 387 vụ, chiếm tỷ lệ gần 6% trong tổng số 32.805 vụ phạm tội hình sự. Mặc dù tỷ lệ này không phải là cao nhất trong các loại tội phạm, nhưng diễn biến phức tạp và mức độ nguy hiểm ngày càng gia tăng đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh trật tự, đời sống nhân dân và hình ảnh Thủ đô.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích các khía cạnh pháp lý hình sự và tội phạm học của tội cướp giật tài sản trên địa bàn Hà Nội, làm rõ các dấu hiệu pháp lý, nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm, từ đó đề xuất các biện pháp phòng chống hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2001-2005 tại thành phố Hà Nội, với trọng tâm là các quy định pháp luật hình sự hiện hành và thực trạng tội phạm cướp giật tài sản.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách hình sự, nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, đồng thời góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào pháp luật và bảo vệ quyền sở hữu tài sản hợp pháp. Đây cũng là tài liệu tham khảo hữu ích cho các cơ quan chức năng và các nhà nghiên cứu pháp luật hình sự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết pháp luật hình sự và tội phạm học, trong đó:

• Lý thuyết cấu thành tội phạm: Phân tích các dấu hiệu pháp lý của tội cướp giật tài sản theo Bộ luật Hình sự năm 1999, bao gồm khách thể, chủ thể, mặt khách quan và mặt chủ quan của tội phạm.
• Lý thuyết về nguyên nhân và điều kiện phát sinh tội phạm: Nghiên cứu các yếu tố xã hội, kinh tế, chính trị ảnh hưởng đến sự phát triển của tội phạm cướp giật tài sản tại Hà Nội.
• Mô hình phòng chống tội phạm: Áp dụng các biện pháp phòng ngừa chung và chuyên biệt nhằm giảm thiểu tội phạm, bao gồm biện pháp pháp luật, kinh tế - xã hội, tuyên truyền giáo dục và tăng cường quản lý nhà nước.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: tội cướp giật tài sản, dấu hiệu công khai và nhanh chóng trong hành vi phạm tội, trách nhiệm hình sự, nguyên nhân xã hội của tội phạm, và các biện pháp phòng chống tội phạm.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học pháp lý kết hợp với tội phạm học, cụ thể:

• Phương pháp thống kê hình sự: Thu thập và phân tích số liệu về tình hình tội phạm cướp giật tài sản tại Hà Nội giai đoạn 2001-2005, với cỡ mẫu gồm 1.934 vụ án được xử lý.
• Phương pháp phân tích và so sánh: So sánh các quy định pháp luật trước và sau năm 1999, phân tích các dấu hiệu pháp lý của tội cướp giật tài sản, đồng thời so sánh tình hình tội phạm cướp giật với các loại tội phạm khác.
• Phương pháp tổng hợp: Kết hợp các kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn để đưa ra nhận định toàn diện về nguyên nhân, điều kiện và biện pháp phòng chống.
• Phương pháp chuyên gia: Thu thập ý kiến từ các cán bộ công an, viện kiểm sát và tòa án để đánh giá hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong vòng 5 năm (2001-2005), tập trung vào phân tích số liệu thực tế và các vụ án điển hình tại Hà Nội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình tội phạm cướp giật tài sản có xu hướng gia tăng: Từ năm 2001 đến 2005, số vụ cướp giật tài sản tăng từ 404 vụ lên 471 vụ, tương đương mức tăng khoảng 14,2%. Trong khi đó, tổng số vụ phạm tội hình sự trên địa bàn giảm 5,25% (từ 6.465 vụ xuống 6.142 vụ).

2. Tỷ lệ điều tra, khám phá tội cướp giật tài sản thấp hơn so với tội phạm nói chung: Trong 5 năm, tỷ lệ khám phá tội cướp giật tài sản đạt khoảng 50%, thấp hơn so với tỷ lệ khám phá tội phạm hình sự chung là 66%. Nguyên nhân chủ yếu do tính chất nhanh chóng, bất ngờ của hành vi phạm tội và sự thiếu tích cực của người dân trong tố giác.

3. Đặc điểm chủ thể phạm tội đa dạng, phần lớn là thanh thiếu niên và người lao động ngoại tỉnh: Tỷ lệ tái phạm dao động từ 17-21%, nhiều đối tượng không có việc làm ổn định, thiếu sự quản lý và giáo dục.

4. Các biện pháp phòng chống hiện nay còn nhiều hạn chế: Việc quản lý phương tiện xe máy lỏng lẻo, thiếu lực lượng tuần tra tại các khu vực vắng vẻ, công tác điều tra truy tố chưa kịp thời và hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân gia tăng tội cướp giật tài sản tại Hà Nội có liên quan mật thiết đến sự phát triển nhanh chóng của đô thị, gia tăng dân số, đặc biệt là dòng người di cư từ các tỉnh thành khác với điều kiện kinh tế khó khăn, thiếu việc làm ổn định. Mật độ dân cư cao tại nội thành (17.868 người/km²) tạo điều kiện thuận lợi cho tội phạm hoạt động.

So với các nghiên cứu trước đây, kết quả cho thấy tội cướp giật tài sản vẫn giữ vị trí thứ hai trong các tội xâm phạm sở hữu phổ biến, chỉ sau trộm cắp tài sản. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm và hậu quả xã hội của tội này ngày càng nghiêm trọng hơn do thủ đoạn phạm tội tinh vi, sử dụng phương tiện xe máy để tẩu thoát nhanh chóng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số vụ phạm tội và tỷ lệ khám phá qua các năm, bảng so sánh các loại tội phạm xâm phạm sở hữu phổ biến, giúp minh họa rõ nét xu hướng và mức độ nguy hiểm của tội cướp giật tài sản.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát tại các khu vực trọng điểm và vắng vẻ: Động viên lực lượng công an phường, xã phối hợp tuần tra thường xuyên, đặc biệt tại các bến xe, chợ, công viên và khu đô thị mới. Mục tiêu giảm 20% số vụ cướp giật trong vòng 2 năm.

2. Nâng cao hiệu quả công tác điều tra, truy tố và xét xử: Đào tạo chuyên sâu cho cán bộ điều tra về kỹ năng xử lý vụ án cướp giật tài sản, rút ngắn thời gian điều tra, tăng tỷ lệ khám phá lên trên 70% trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Công an thành phố, Viện kiểm sát.

3. Tuyên truyền, giáo dục pháp luật nâng cao ý thức phòng tránh tội phạm trong nhân dân: Triển khai các chương trình phổ biến pháp luật tại trường học, khu dân cư, tập trung vào nhóm thanh thiếu niên và người lao động ngoại tỉnh. Mục tiêu giảm thiểu sự sơ hở trong quản lý tài sản cá nhân.

4. Xây dựng chính sách hỗ trợ việc làm và quản lý người di cư: Phối hợp giữa các sở ngành để tạo việc làm ổn định, quản lý chặt chẽ người nhập cư, giảm thiểu nguyên nhân kinh tế dẫn đến phạm tội. Thời gian thực hiện: 5 năm, chủ thể: UBND thành phố, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ công an và cơ quan điều tra: Nắm bắt các dấu hiệu pháp lý và đặc điểm tội phạm để nâng cao hiệu quả công tác phòng chống và xử lý vụ án.

2. Viện kiểm sát và tòa án nhân dân: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo trong việc truy tố, xét xử tội cướp giật tài sản, đảm bảo áp dụng pháp luật chính xác, công bằng.

3. Nhà nghiên cứu pháp luật và tội phạm học: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về tội phạm xâm phạm sở hữu.

4. Các tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư: Hiểu rõ nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa tội phạm, từ đó phối hợp với chính quyền địa phương trong công tác tuyên truyền, giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

1. Tội cướp giật tài sản được định nghĩa như thế nào theo pháp luật Việt Nam?
   Tội cướp giật tài sản là hành vi nhanh chóng, công khai chiếm đoạt tài sản của người khác với mục đích chiếm đoạt, được quy định tại Điều 136 Bộ luật Hình sự năm 1999.

2. Khác biệt chính giữa tội cướp giật và tội trộm cắp tài sản là gì?
   Tội cướp giật diễn ra công khai, nhanh chóng, không có ý định che giấu hành vi, trong khi tội trộm cắp thường thực hiện lén lút, bí mật để tránh bị phát hiện.

3. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự gia tăng tội cướp giật tài sản tại Hà Nội?
   Bao gồm sự gia tăng dân số, đặc biệt là người di cư không có việc làm ổn định, sự phát triển đô thị nhanh chóng, và sự sơ hở trong quản lý tài sản cá nhân.

4. Tỷ lệ khám phá tội cướp giật tài sản hiện nay ra sao?
   Tỷ lệ khám phá khoảng 50%, thấp hơn so với tỷ lệ khám phá tội phạm hình sự chung, do tính chất nhanh chóng và khó khăn trong việc truy bắt đối tượng.

5. Các biện pháp phòng chống tội cướp giật tài sản hiệu quả là gì?
   Bao gồm tăng cường tuần tra kiểm soát, nâng cao hiệu quả điều tra truy tố, tuyên truyền giáo dục pháp luật, và xây dựng chính sách hỗ trợ việc làm cho người dân.

Kết luận

• Tội cướp giật tài sản tại Hà Nội có xu hướng gia tăng, gây ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh trật tự và đời sống xã hội.
• Luận văn làm rõ các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của tội phạm, đồng thời phân tích nguyên nhân và điều kiện phát sinh tội phạm.
• Tỷ lệ khám phá tội cướp giật tài sản còn thấp, đòi hỏi nâng cao năng lực công tác điều tra và phối hợp giữa các cơ quan chức năng.
• Đề xuất các biện pháp phòng chống toàn diện, từ tăng cường tuần tra đến chính sách xã hội nhằm giảm thiểu tội phạm.
• Khuyến nghị các cơ quan chức năng và cộng đồng dân cư phối hợp chặt chẽ để bảo vệ quyền sở hữu tài sản và giữ vững an ninh trật tự Thủ đô.

Các cơ quan chức năng cần triển khai ngay các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật tình hình để điều chỉnh chính sách phù hợp. Đề nghị các tổ chức xã hội và người dân tích cực tham gia phòng chống tội phạm, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh tại Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I TỘI CƯỚP GIẬT TÀI SẢN TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Lịch sử hình thành và phát triển của các quy phạm pháp luật hình sự Việt nam về tội cướp giật tài sản 1. Giai đoạn trước năm 1999 Ngay từ những ngày đầu mới giành độc lập, Nhà nƣớc Việt nam dân chủ cộng hoà ta vừa phải đối phó với thù trong giặc ngoài, vừa từng bƣớc quản lý, xây dựng đất nƣớc. Để tạo cơ sở pháp lý cho các hoạt động ổn định trật tự, an ninh chính trị, Chủ tịch Hồ Chí Minh với tƣ cách là ngƣời đứng đầu nhà nƣớc đã ký sắc lệnh số 47/SL ngày 10/10/1945 cho phép áp dụng một số văn bản của pháp luật cũ không trái với nguyên tắc độc lập của nƣớc Việt nam và chính thể dân chủ cộng hoà.

Nhƣ vậy pháp luật của chế độ cũ đƣợc áp dụng theo tinh thần của nhà nƣớc dân chủ mới, Hoàng Việt hình luật đƣợc áp dụng ở Bắc kỳ và luật pháp tu chính đƣợc áp dụng ở Nam Kỳ. Bên cạnh đó, Nhà nƣớc ta cũng đã từng bƣớc ban hành những văn bản pháp luật mới quy định những hành vi nguy hiểm cho xã hội và các chế tài áp dụng đặc biệt là những hành vi xâm phạm đến sở hữu của nhà nƣớc và sở hữu của công dân, góp phần bảo vệ các quan hệ xã hội tiến bộ trong xã hội mới. Tuy còn mới sơ khai nhƣng pháp luật hình sự thời kỳ này đã khái quát, nhận diện đƣợc những hành vi xâm hại sở hữu trong thực tế và có các quy định thành các tội phạm cụ thể làm cơ sở pháp lý cho cơ quan toà án xét xử. Đồng thời các văn bản này còn quy định chế tài cụ thể và đƣờng lối xử lý các tội phạm cụ thể xâm phạm sở hữu.

Trong giai đoạn này, tội cƣớp giật tài sản đƣợc quy định thành hai tội riêng biệt căn cứ vào đối tƣợng bị xâm hại là tài sản thuộc sở hữu XHCN hay tài sản thuộc sở hữu riêng của công dân. Cụ thể, tội Cƣớp giật tài sản đã đƣợc quy định trong hai Pháp lệnh ngày 21.1970 của Uỷ ban thƣờng vụ Quốc Hội. Đến lần pháp điển hoá Bộ luật hình sự lần thứ nhất, Bộ luật hình sự của Nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1985 (BLHS năm 1985) đã đƣợc Quốc Hội thông qua vào ngày 27/6/1985, có hiệu lực từ ngày 1/1/1986 trên toàn quốc cũng quy định về tội cƣớp giật tài sản nhƣ sau: Điều 131 quy định: 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Ngƣời nào cƣớp giật hoặc công nhiên chiếm đoạt tài sản XHCN, nếu không thuộc trƣờng hợp quy định ở điều 129, thì bị phạt tù từ một năm đến năm năm.

Phạm tội thuộc một trong các trƣờng hợp sau đây thì bị phạt tù từ ba năm đến mƣời hai năm: a. Có tổ chức hoặc có tính chuyên nghiệp. Dùng thủ đoạn nguy hiểm; hành hung để tẩu thoát. Chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn hoặc gây hậu quả nghiêm trọng khác.

Tái phạm nguy hiểm. Phạm tội trong trong trƣờng hợp đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ mƣời năm đến 20 năm” Điều 154 quy định: “1. Ngƣời nào cƣớp giật hoặc công nhiên chiếm đoạt tài sản của ngƣời khác, nếu không thuộc trƣờng hợp quy định ở Điều 151, thì bị phạt tù từ ba tháng đến 3 năm. Phạm tội thuộc một trong các trƣờng hợp sau đây thì bị phạt tù từ hai năm đến 10 năm: a.

Có tổ chức hoặc có tính chuyên nghiệp. Dùng thủ đoạn nguy hiểm; hành hung để tẩu thoát. Chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn hoặc gây hậu quả nghiêm trọng khác. Tái phạm nguy hiểm.

Phạm tội trong truờng hợp đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ bảy năm đến hai mƣơi lăm năm” - Về hình phạt:Tƣ tƣởng chỉ đạo giai đoạn này là chú trọng bảo vệ tài sản chung (tài sản XHCN) hơn tài sản riêng (tài sản tƣ nhân). Trƣớc khi có BLHS năm 1985, các hình phạt không đƣợc quy định tập trung, sắp xếp theo một trật tự nhất định và cũng không có tiêu chí đánh giá, áp dụng thống nhất. Đến khi BLHS năm 1985 ra đời, một hệ thống hình phạt và tiêu chí áp dụng nó tƣơng đối đầy đủ mới đƣợc quy định tập trung, thống nhất. Điều này đã thể hiện đƣợc mục đích của Nhà nƣớc ta không chỉ dùng hình phạt về hình sự để trừng trị, mà còn nhằm giáo dục, cải tạo và răn đe ngƣời khác.

So với hai Pháp lệnh trừng trị các tội xâm phạm tài sản XHCN và trừng trị các tội xâm phạm tài sản riêng của công dân thì BLHS năm 1985 có mức phạt tối đa cao hơn. Ở 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BLHS năm 1985, mức phạt tối đa 1à 15 năm với tội cƣớp giật tài sản riêng công dân và 20 năm với tội cƣớp giật tài sản XHCN. Mức hình phạt tối thiểu là một năm với tội cƣớp giật tài sản XHCN và 3 tháng với tội cƣớp giật tài sản riêng của công dân là tƣơng đƣơng với hai Pháp lệnh năm 1970. Điều này thể hiện đƣờng lối xử lý nghiêm khắc hơn của Nhà nƣớc ta với tội cƣớp giật tài sản so với giai đoạn trƣớc.

Thay vì có 2 khung hình phạt ở hai pháp lệnh năm 1970, BLHS năm 1985 quy định 3 khung hình phạt và đối với các tình tiết định khung tăng nặng, thì tại 2 điều 131 và 154 còn quy định thêm hai tình tiết mới là “dùng thủ đoạn nguy hiểm” và “chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn hoặc gây hậu quả nghiêm trọng khác”. Khung 3 quy định chung các trƣờng hợp phạm tội có tính chất đặc biệt nghiêm trọng. Đối với tội cƣớp giật tài sản ngoài hình phạt chính còn có thể áp dụng hình phạt bổ sung quy định tại khoản 2 và 3 Điều 142; khoản 2,3 Điều 163 BLHS năm 1985 bao gồm hình phạt quản chế hoặc cấm cƣ trú từ một năm đến năm năm hay bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản. - Về tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ: Cùng với sự ra đời của Bộ luật hình sự năm 1985, các quy định về tình tiết tăng nặng (điều 39), tình tiết giảm nhẹ (điều 38) cũng lần đầu tiên đƣợc quy định tập hợp và tƣơng đối đầy đủ làm tiêu chí khi quyết định hình phạt.

Đây là một cố gắng lớn của nhà làm luật nƣớc ta để tạo sự thống nhất trong việc áp dụng pháp luật hình sự, tránh sự tùy tiện hoặc áp đặt ý chí chủ quan của ngƣời Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân khi xét xử. Hầu hết các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trong 2 Pháp lệnh năm 1970 đã đƣợc giữ lại và bổ sung thêm rất nhiều tình tiết mới. Ngoài ra, Tòa án nhân dân Tối cao còn có các hƣớng dẫn nghiệp vụ về một số tình tiết khác cũng đƣợc coi là tình tiết giảm nhẹ nhƣ: ngƣời phạm tội đầu thú, gia đình bị cáo đã bồi thƣờng thiệt hại, khắc phục hậu quả thay cho bị cáo. Ngày 28/12/1989, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS năm 1985, trong đó bổ sung thêm một tình tiết định khung tăng nặng trách nhiệm hình sự (TNHS) đối với ngƣời “phạm tội có tính chất chuyên nghiệp” vào điểm a khoản 2 của các điều luật quy định về tội cƣớp giật hoặc công nhiên chiếm đoạt tài sản.

Tuy nhiên, thời điểm này chƣa có hƣớng dẫn cụ thể về tình tiết này mà chỉ có lời kết luận của Chánh án Toà án nhân dân Tối cao tại hội nghị tổng kết công tác ngành 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Toà án năm 1991 hƣớng dẫn về “phạm tội có tính chuyên nghiệp”là trƣờng hợp: Ngoài bọn lƣu manh chuyên nghiệp ra, ngƣời thực hiện một hay nhiều tội cùng loại (thuộc nhóm khách thể) những tội phạm lặp đi lặp lại nhiều lần hoặc phạm rất nhiều tội (không kể là loại tội gì) lấy đó làm nguồn thu nhập chính hoặc nghề sống chính thì đều coi là “có tính chất chuyên nghiệp”. Đến nay, khái niệm “phạm tội có tính chất chuyên nghiệp” đã đƣợc hƣớng dẫn cụ thể tại Nghị quyết số 01/HĐTP ngày 12/5/2006 của Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao. Theo đó, ngƣời phạm tội phải có đủ hai điều kiện: cố ý phạm tội từ 5 lần trở lên về cùng một tội phạm không phân biệt đã bị truy cứu TNHS hay chƣa bị truy cứu TNHS, nếu chƣa hết thời hiệu truy cứu TNHS hoặc chƣa đƣợc xóa án tích và họ lấy các lần phạm tội làm nghề sinh sống và lấy kết quả của việc phạm tội làm nguồn sống chính. Nguyên tắc xử lý quy định trong BLHS năm 1985 nói chung không có gì thay đổi so với Pháp lệnh năm 1970.

Theo điều 3 BLHS năm 1985 thì mọi hành vi phạm tội nói chung và hành vi xâm phạm sở hữu phải đƣợc phát hiện kịp thời, xử lý nhanh chóng, công minh theo đúng pháp luật. Cơ sở của TNHS là chỉ ngƣời nào phạm một tội đã đƣợc luật hình sự quy định mới phải chịu TNHS. Nhƣ vậy, chúng ta không thể truy cứu TNHS một ngƣời nếu hành vi của họ không đƣợc luật hình sự quy định là tội phạm. Khi phát hiện hành vi xâm phạm sở hữu phải đƣợc xử lý nghiêm minh theo đúng pháp luật, bất kỳ ai có hành vi xâm phạm sở hữu đều bị xử lý.

Nghiêm trị kẻ chủ mƣu, cầm đầu, chỉ huy, kẻ ngoan cố chống đối, lƣu manh, côn đồ, tái phạm, kẻ biến chất sa đoạ, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội, kẻ phạm tội có tổ chức, gây hậu quả nghiêm trọng. Khoan hồng với ngƣời tự thú, thật thà khai báo, tố giác đồng bọn, lập công chuộc tội, ăn năn hối cải, tự nguyện sửa chữa hoặc bồi thƣờng thiệt hại đã gây ra. Giai đoạn sau năm 1999 Nhìn chung quy định về tội cƣớp giật tài sản trong pháp luật hình sự tƣơng đối ổn định. Qua lần pháp điển hoá BLHS lần thứ nhất và trải qua 3 lần sửa đổi, bổ sung vào các ngày 12/8/199l, 22/12/1992 và ngày 10/5/1997, tội cƣớp giật tài sản trong pháp luật hình sự nƣớc ta không có gì thay đổi.

Xuất phát từ yêu cầu của xã hội, cùng sự phát triển với tốc độ nhanh chóng của tội phạm khi đất nƣớc ta chuyển đổi sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần phát 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] triển theo cơ chế thị trƣờng có sự quản lý của nhà nƣớc, theo định hƣớng XHCN. Để đảm bảo và thực hiện sự bình đẳng của các thành phần kinh tế đòi hỏi Nhà nƣớc ta phải có quan niệm bình đẳng về vấn đề sở hữu chung và sở hữu riêng.