Nghiên cứu tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng trên địa bàn thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ VNUA phân tích tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng tại thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh, đề xuất giải pháp khắc phục.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Thọ
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Nghiên cứu tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình, sơ đồ, đồ thị
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.9.1. Mục tiêu chung
• 1.9.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.10. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.10.1. Ðối tượng nghiên cứu
• 1.10.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.11. Những đóng góp của luận văn thạc sĩ
• 1.12. Cơ sở lý luận và thực tiễn
• 1.12.1. Cơ sở lý luận về việc ra quyết định bỏ ruộng của hộ nông dân
• 1.12.2. Một số khái niệm
• 1.12.3. Cơ sở ra quyết định bỏ ruộng của hộ nông dân
• 1.12.4. Những tác động tiêu cực từ việc nông dân bỏ ruộng
• 1.13. Nội dung nghiên cứu tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng
• 1.13.1. Cơ sở thực tiễn về tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng
• 1.13.2. Tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng ở một số nước trên thế giới
• 1.13.3. Tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng tại một số địa phương ở Việt Nam
• 1.13.4. Một số bài học kinh nghiệm cho nghiên cứu tình trạng nông dân bỏ ruộng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh
• 1.14. Phương pháp nghiên cứu
• 1.14.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 1.14.2. Vị trí địa lý
• 1.14.3. Điều kiện tự nhiên
• 1.14.4. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.14.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.14.5.1. Phương pháp tiếp cận và khung phân tích
• 1.14.5.2. Phương pháp thu thập thông tin, số liệu
• 1.14.5.3. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 1.14.6. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.15. Kết quả và thảo luận
• 1.15.1. Thực trạng nông dân bỏ ruộng trên địa bàn thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh
• 1.15.2. Phạm vi bỏ ruộng hoang trên địa bàn Thành phố
• 1.15.3. Mức độ bỏ ruộng trong các hộ nông dân
• 1.15.4. Nguyên nhân hộ nông dân bỏ ruộng hoang
• 1.15.5. Những tác hại khi hộ nông dân bỏ ruộng hoang
• 1.15.6. Phân tích các giải pháp đã được Thành Phố Bắc Ninh sử dụng để xử lý hiện tượng nông dân bỏ ruộng trên địa bàn
• 1.15.7. Đề xuất một số giải pháp xử lý tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng trên địa bàn thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh
• 1.15.8. Quan điểm và định hướng sử dụng ruộng đất trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh giai đoạn tới
• 1.15.9. Một số giải pháp xử lý tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng trên địa bàn thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh
• 1.16. Kết luận và kiến nghị
• 1.16.1. Đối với Nhà nước
• 1.16.2. Đối với Tỉnh, Thành phố
• 1.16.3. Đối với UBND các xã, phường
• 1.17. Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về tình trạng nông dân bỏ ruộng tại Bắc Ninh

Tình trạng nông dân bỏ ruộng tại Bắc Ninh đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế và xã hội của địa phương. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngọc Anh, tình trạng này bắt đầu gia tăng từ năm 2013 và đã trở nên phổ biến từ năm 2015. Diện tích đất nông nghiệp bị bỏ hoang chủ yếu là đất trồng lúa, với tỷ lệ tăng từ 2% lên gần 13% trong hai năm. Nguyên nhân chủ yếu bao gồm sự phát triển của các khu công nghiệp, ô nhiễm môi trường và hiệu quả kinh tế thấp từ sản xuất nông nghiệp.

1.1. Tình hình nông nghiệp tại Bắc Ninh hiện nay

Bắc Ninh là một trong những tỉnh có nền nông nghiệp phát triển, nhưng hiện nay đang đối mặt với tình trạng nông dân bỏ ruộng. Nhiều hộ gia đình không còn mặn mà với việc canh tác do thu nhập thấp và áp lực từ các hoạt động công nghiệp. Theo số liệu, diện tích đất nông nghiệp bị bỏ hoang đã tăng lên đáng kể trong những năm qua.

1.2. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng bỏ ruộng

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng nông dân bỏ ruộng tại Bắc Ninh. Một trong những nguyên nhân chính là sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp, thu hút lao động trẻ và làm giảm lực lượng lao động trong nông nghiệp. Bên cạnh đó, ô nhiễm môi trường và hạ tầng sản xuất không đáp ứng nhu cầu cũng là những yếu tố quan trọng.

II. Vấn đề và thách thức từ tình trạng nông dân bỏ ruộng

Tình trạng nông dân bỏ ruộng không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp mà còn gây ra nhiều hệ lụy về kinh tế, xã hội và môi trường. Việc bỏ hoang đất nông nghiệp dẫn đến giảm năng suất, mất đi nguồn thu nhập của nhiều hộ gia đình và làm gia tăng tình trạng thất nghiệp trong khu vực nông thôn.

2.1. Hệ quả kinh tế từ việc bỏ ruộng

Khi nông dân bỏ ruộng, nguồn thu nhập từ sản xuất nông nghiệp giảm sút, dẫn đến tình trạng nghèo đói gia tăng trong cộng đồng. Nhiều hộ gia đình không còn khả năng tự cung tự cấp, phải phụ thuộc vào các nguồn thu nhập khác không ổn định.

2.2. Tác động xã hội và môi trường

Việc bỏ ruộng cũng gây ra những tác động tiêu cực đến xã hội, như gia tăng tỷ lệ thất nghiệp và giảm chất lượng cuộc sống. Môi trường cũng bị ảnh hưởng khi đất đai bị bỏ hoang, dẫn đến ô nhiễm và suy thoái hệ sinh thái.

III. Phương pháp giải quyết tình trạng nông dân bỏ ruộng

Để khắc phục tình trạng nông dân bỏ ruộng, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính quyền và cộng đồng. Các giải pháp này bao gồm cải thiện hạ tầng nông nghiệp, nâng cao hiệu quả sản xuất và tạo ra các chính sách hỗ trợ cho nông dân.

3.1. Cải thiện hạ tầng nông nghiệp

Cần đầu tư vào hạ tầng giao thông và thủy lợi để tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp. Việc nâng cấp hệ thống tưới tiêu sẽ giúp nông dân giảm thiểu rủi ro trong sản xuất.

3.2. Tạo ra các chính sách hỗ trợ nông dân

Chính quyền cần xây dựng các chính sách hỗ trợ nông dân như cung cấp tín dụng, đào tạo kỹ thuật canh tác mới và khuyến khích hợp tác xã nông nghiệp. Điều này sẽ giúp nông dân nâng cao năng suất và thu nhập.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngọc Anh đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp hợp lý có thể giúp giảm thiểu tình trạng nông dân bỏ ruộng. Các mô hình sản xuất nông nghiệp hiệu quả đã được triển khai tại một số địa phương, mang lại kết quả tích cực.

4.1. Mô hình sản xuất nông nghiệp hiệu quả

Một số mô hình sản xuất nông nghiệp đã được áp dụng thành công tại Bắc Ninh, giúp tăng năng suất và thu nhập cho nông dân. Các mô hình này bao gồm trồng cây ăn quả, nuôi trồng thủy sản và sản xuất nông sản sạch.

4.2. Kết quả từ các chính sách hỗ trợ

Các chính sách hỗ trợ từ chính quyền đã giúp nhiều hộ nông dân cải thiện tình hình sản xuất. Số lượng hộ nông dân tiếp tục canh tác đã tăng lên, góp phần giảm thiểu tình trạng bỏ ruộng.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho nông nghiệp Bắc Ninh

Tình trạng nông dân bỏ ruộng tại Bắc Ninh cần được giải quyết một cách triệt để để đảm bảo phát triển bền vững cho nông nghiệp. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và cộng đồng để xây dựng một nền nông nghiệp hiệu quả và bền vững.

5.1. Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững

Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững cần tập trung vào việc nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp, bảo vệ môi trường và cải thiện đời sống nông dân. Cần khuyến khích nông dân áp dụng công nghệ mới và phát triển các sản phẩm nông sản sạch.

5.2. Vai trò của chính quyền trong việc hỗ trợ nông dân

Chính quyền cần đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng các chính sách hỗ trợ nông dân, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và phát triển nông nghiệp. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và giảm thiểu tình trạng bỏ ruộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ NGỌC ANH NGHIÊN CỨU TÌNH TRẠNG HỘ NÔNG DÂN BỎ RUỘNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ BẮC NINH, TỈNH BẮC NINH Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Hữu Thọ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa được để bảo vệ lấy bất kì học vị nào. Tôi xin cam đoan các thông tin, số liệu sử dụng trong luận văn được trích dẫn, chỉ rõ nguồn. Hà Nội, ngày….

Tác giả luận văn Nguyễn Thị Ngọc Anh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS. Nguyễn Hữu Thọ, Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương là người hướng dẫn khoa học đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy, cô trong Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kinh tế Nông nghiệp và Chính sách, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Lãnh đạo UBND Thành phố Bắc Ninh, các phòng: Kinh tế, Phòng Tài nguyên và Môi trường của Thành phố Bắc Ninh đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày…. Tác giả luận văn Nguyễn Thị Ngọc Anh ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.v Danh mục bảng. vi Danh mục hình, sơ đồ, đồ thị. viii Trích yếu luận văn.

ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung.

Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Ðối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Những đóng góp của luận văn thạc sĩ. Cơ sở lý luận và thực tiễn. Cơ sở lý luận về việc ra quyết định bỏ ruộng của hộ nông dân. Một số khái niệm.

Cơ sở ra quyết định bỏ ruộng của hộ nông dân. Những tác động tiêu cực từ việc nông dân bỏ ruộng. Nội dung nghiên cứu tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng. Cơ sở thực tiễn về tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng.

Tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng ở một số nước trên thế giới. Tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng tại một số địa phương ở Việt Nam. Một số bài học kinh nghiệm cho nghiên cứu tình trạng nông dân bỏ ruộng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh. Phương pháp nghiêncứu.

Đặc điểm địa bàn nghiên cứu .24 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vi ̣trı́ điạ lý. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp tiếp cận và khung phân tích. Phương pháp thu thập thông tin, số liệu. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu.

Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả và thảo luận. Thực trạng nông dân bỏ ruộng trên địa bàn thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. Phạm vi bỏ ruộng hoang trên địa bàn Thành phố.

Mức độ bỏ ruộng trong các hộ nông dân. Nguyên nhân hộ nông dân bỏ ruộng hoang. Những tác hại khi hộ nông dân bỏ ruộng hoang. Phân tích các giải pháp đã được Thành Phố Bắc Ninh sử dụng để xử lý hiện tượng nông dân bỏ ruộng trên địa bàn.

Đề xuất một số giải pháp xử lý tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng trên địa bàn thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. Quan điểm và định hướng sử dụng ruộng đất trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh giai đoạn tới. Một số giải pháp xử lý tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng trên địa bàn thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. Kết luận và kiến nghị.

Đối với Nhà nước. Đối với Tỉnh, Thành phố. Đối với UBND các xã, phường .83 Tài liệu tham khảo .88 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BQ Bình quân BVMT Bảo vệ môi trường BVTV Bảo vệ thực vật CCN Cụm công nghiệp CP Chi phí DT Diện tích ĐVT Đơn vị tính HTX Hợp tác xã KCN Khu công nghiệp LĐ Lao động NN Nông nghiệp NTM Nông thôn mới PTNT Phát triển nông thôn SXNN Sản xuất nông nghiệp TN&MT Tài nguyên và môi trường TP Thành phố UBND Ủy ban nhân dân XLNT Xử lý nước thải v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp thành phố Bắc Ninh.

Dân số và lao động thành phố Bắc Ninh giai đoạn 2013-2017. Số lượng mỗi đối tượng điều tra thu thập thông tin về tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh. Diện tích đất ruộng bị bỏ hoang trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh phân theo loại cây trồng .2 Diện tích đất ruộng bị bỏ hoang trên địa bàn TP Bắc Ninh phân theo địa bàn. Số hộ nông dân bỏ ruộng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh giai đoạn 2015-2017.

Diện tích đất ruộng được giao/hộ. Thời gian bỏ ruộng hoang ở các nhóm hộ. Ảnh hưởng của hệ thống tưới tiêu tới diện tích bỏ hoang của hộ. Hiệu quả kinh tế trồng lúa ở Thành phố Bắc Ninh.

Sinh kế của hộ nông dân. Thu nhập lao động giữa làm lúa và các sinh kế khác. Số lượng LĐ trực tiếp làm nông nghiệp trong tổng số nhân khẩu của 90 hộ dân .11 Các chi phí cố định bình quân dù bỏ ruộng hoang hộ nông dân vẫn phải bỏ ra .12 Hiệu quả kinh tế Cánh đồng không có ruộng bỏ hoang và Cánh đồng có ruộng bỏ hoang. Các hình thức tuyên truyền vận động người dân tiếp tục làm ruộng tại xã, phường.

Đánh giá của các nhóm hộ về tuyên truyền vận động hộ nông dân tiếp tục làm ruộng. Kết quả đạt được trong công tác dồn điền đổi thửa của toàn Thành phố Bắc Ninh. Kết quả đạt được trong công tác chuyển đổi đất lúa sang làm trang trại tại TP Bắc Ninh .62 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kết quả đạt được trong công tác thay đổi giống lúa cũ sang một số giống lúa mới khác tại Thành phố Bắc ninh.

Kết quả đạt được trong công tác chuyển đổi Giống lúa sang một số giống cây trồng khác tại Thành phố Bắc ninh. Một số các văn bản chính sách được ban hành nhằm phát triển đất trồng lúa, hạn chế tình trạng bỏ ruộng hoang. Phân tıć h SWOT lựa chọn hướng giải quyết hiện tượng nông dân bỏ ruộng trên địa bàn Thành phố Bắ c Ninh .70 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ Hình 3. Bản đồ hành chính thành phố Bắc Ninh.

Hàng chục m2 đất “ bờ xôi ruộng mật” bị bỏ hoang hóa cỏ mọc um tùm tại TP Bắc Ninh. Cánh đồng Ma (khu Thượng- Xã Khắc Niệm) bị bỏ hoang vì nước thải tràn lan, ngập úng. Sông Ngũ Huyện Khê nguồn nước bị ô nhiễm trầm trọng làm ảnh hưởng đến nước sản xuất nông nghiệp. Ô nhiễm ở làng giấy Phong Khê đã tới mức báo động.

Khung phân tích tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng. Diện tích ruộng bị bỏ hoang trung bình một hộ (sào). Tỷ lệ hộ dân bị ảnh hưởng bởi hệ thống giao thông thủy lợi đến việc bỏ ruộng theo nhóm hộ .3 Tỷ lệ hộ dân bị ảnh hưởng do ô nhiễm môi trường đất, nước đến việc bỏ ruộng theo nhóm .4 Tỷ lệ hộ dân cho rằng bỏ ruộng hoang là do thiếu lao động (%) .52 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Anh Tên luận văn:Nghiên cứu tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp khắc phục tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng hoang, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn tới. Phương pháp nghiên cứu Số liệu và thông tin phục vụ nghiên cứu được lấy từ nguồn thứ cấp và sơ cấp.

Nguồn thông tin thứ cấp được lấy từ các báo cáo chuyên ngành và niên giám thống kê của một số phòng, ban thuộc UBND Thành phố Bắc Ninh và các công trình nghiên cứu đã công bố. Nguồn thông tin sơ cấp được lấy thông qua điều tra chọn mẫu. Nghiên cứu đã điều tra 90 hộ gia đình nông dân bỏ ruộng đại diện tại 3 phường (Phong Khê, Đại Phúc và Vũ Ninh) của Thành phố và 9 cán bộ ngành nông nghiệp cấp xã và cấp thành phố. Thời gian điều tra là năm 2018.

Toàn bộ số liệu được xử lý trên phần mền Excel. Một số kết quả nghiên cứu và kết luận Luận văn đã hệ thống hóa được cơ sở lý luận về việc ra quyết định bỏ ruộng của hộ nông dân; đã tổng kết được tình trạng nông dân bỏ ruộng và cách giải quyết tình trạng nông dân bỏ ruộng ở một số nước (Thái Lan, Trung Quốc và Philippines) và một số tỉnh trong nước (Hải Dương, Hải Phòng, Nam Định, Thanh Hóa và Nghệ An) để rút ra bài học cho nghiên cứu tình trạng nông dân bỏ trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh. Kết quả đánh giá thực trạng cho thấy, tình trạng hộ nông dân bỏ ruộng hoang trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh bắt đầu từ năm 2013 (tại xã Phong Khê) và bắt đầu trở nên phổ biến từ năm 2015.