Nghiên Cứu Tình Hình Thu, Chi Tài Chính Tại Bệnh Viện Đa Khoa Tỉnh Đắk Nông Giai Đoạn 2018-2020

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn thu chi tài chính và một số yếu tố ảnh hưởng tại bệnh viện đa khoa tỉnh đắk nông giai đoạn, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Trần Thanh Bình
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quỳnh Anh
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Tổ Chức Quản Lý Y Tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Tình Hình Thu, Chi Tài Chính Tại Bệnh Viện Đa Khoa Tỉnh Đắk Nông Giai Đoạn 2018-2020
• Loại tài liệu: Luận Văn Chuyên Khoa II
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Hoạt động thu, chi
• 1.2.1. Hoạt động thu
• 1.2.2. Hoạt động chi
• 1.3. Đánh giá kết quả thu - chi tài chính
• 1.4. Các chính sách liên quan đến thu, chi tài chính tại bệnh viện
• 4. CHƯƠNG 4: THU, CHI TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH ĐẮK NÔNG GIAI ĐOẠN 2018-2020
• 4.1. Một số yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động thu, chi tài chính tại BVĐK tỉnh Đắk Nông giai đoạn 2018-2020
• 4.2. Hạn chế nghiên cứu và biện pháp khắc phục
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Thu Chi Tài Chính Bệnh Viện 2018 2020

Nghiên cứu về thu chi tài chính bệnh viện đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả hoạt động và khả năng tự chủ của các cơ sở y tế công lập. Đặc biệt, trong bối cảnh đổi mới cơ chế tài chính y tế, việc phân tích thực trạng thu chi và các yếu tố ảnh hưởng là vô cùng cần thiết. Bài viết này tập trung vào việc đánh giá tình hình thu chi tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đắk Nông trong giai đoạn 2018-2020, một giai đoạn có nhiều biến động trong ngành y tế. Nghiên cứu này không chỉ giúp bệnh viện Đắk Nông nhìn nhận rõ hơn về những điểm mạnh, điểm yếu trong công tác quản lý tài chính mà còn cung cấp thông tin tham khảo hữu ích cho các bệnh viện khác có điều kiện tương đồng. Nghiên cứu của Trần Thanh Bình (2021) nhấn mạnh sự cần thiết của việc đánh giá toàn diện hoạt động tài chính bệnh viện để đưa ra các giải pháp phù hợp, nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người dân.

1.1. Tầm quan trọng của phân tích tài chính bệnh viện

Phân tích tài chính bệnh viện là một hoạt động then chốt, giúp các nhà quản lý nắm bắt được bức tranh toàn cảnh về tình hình tài chính của đơn vị. Từ đó, có thể đưa ra các quyết định điều chỉnh chính sách, kế hoạch thu chi phù hợp, đảm bảo nguồn lực tài chính cho hoạt động chuyên môn. Đồng thời, việc phân tích cũng giúp phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn, rủi ro tài chính để có biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu thiệt hại. Nó còn giúp bệnh viện so sánh hiệu quả hoạt động với các bệnh viện khác, học hỏi kinh nghiệm và áp dụng các phương pháp quản lý tiên tiến. Việc này góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý tài chính.

1.2. Giới thiệu Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đắk Nông

Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đắk Nông là bệnh viện hạng II trực thuộc Sở Y tế tỉnh Đắk Nông, đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh cho người dân trên địa bàn tỉnh. Bệnh viện có quy mô 380 giường bệnh và 24 khoa phòng với 390 cán bộ công chức, viên chức. Trong những năm gần đây, Bệnh viện đã có nhiều nỗ lực trong việc nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân. Tuy nhiên, bệnh viện cũng đang đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh tự chủ tài chính, đòi hỏi phải có các giải pháp quản lý tài chính hiệu quả. Bệnh viện tiếp nhận khám bệnh cho khoảng từ 137.000 lượt, điều trị nội trú từ 17.000 người, công suất sử dụng giường bệnh từ 78% - 93,1% (5). Điều này cho thấy khối lượng công việc lớn mà bệnh viện đang đảm nhận.

II. Thách Thức Quản Lý Thu Chi Bệnh Viện Đắk Nông 2018 2020

Trong giai đoạn 2018-2020, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đắk Nông đối mặt với nhiều thách thức trong công tác quản lý thu chi tài chính. Việc cân đối giữa nguồn thu từ ngân sách nhà nước và nguồn thu sự nghiệp, đặc biệt là từ bảo hiểm y tế, là một bài toán khó. Bên cạnh đó, bệnh viện cũng phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực, cơ sở vật chất chưa đáp ứng được yêu cầu khám chữa bệnh ngày càng cao. Ngoài ra, các quy định, quy chế tài chính còn nhiều bất cập, thiếu đồng bộ cũng gây khó khăn cho công tác quản lý. Việc quản lý hiệu quả các nguồn lực tài chính là yếu tố then chốt để bệnh viện có thể tồn tại và phát triển bền vững. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích các thách thức này, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp.

2.1. Cân đối nguồn thu từ ngân sách và nguồn sự nghiệp

Việc cân đối giữa nguồn thu từ ngân sách nhà nước và nguồn thu sự nghiệp là một trong những thách thức lớn nhất đối với các bệnh viện công lập hiện nay. Trong bối cảnh ngân sách nhà nước ngày càng hạn hẹp, các bệnh viện phải tự chủ tài chính nhiều hơn, tìm kiếm các nguồn thu khác để bù đắp. Tuy nhiên, việc tăng thu sự nghiệp cũng cần phải đảm bảo tính hợp lý, tránh gây gánh nặng cho người bệnh. Việc xây dựng các chính sách thu phí phù hợp, đa dạng hóa các dịch vụ y tế, thu hút bệnh nhân là những giải pháp cần được bệnh viện quan tâm. Đồng thời, bệnh viện cũng cần phải tăng cường quản lý chi tiêu, tiết kiệm chi phí để nâng cao hiệu quả hoạt động.

2.2. Khó khăn về nhân lực và cơ sở vật chất

Tình trạng thiếu hụt nhân lực, đặc biệt là đội ngũ bác sĩ có trình độ chuyên môn cao, là một vấn đề nan giải của nhiều bệnh viện tuyến tỉnh. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng khám chữa bệnh và khả năng thu hút bệnh nhân. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế còn thiếu thốn, lạc hậu cũng là một trở ngại lớn. Để giải quyết vấn đề này, bệnh viện cần có các chính sách thu hút, giữ chân nhân tài, đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế. Việc hợp tác với các bệnh viện tuyến trên, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ y bác sĩ cũng là một giải pháp quan trọng.

III. Phân Tích Thực Trạng Thu Tài Chính Bệnh Viện Đắk Nông 2018 2020

Nghiên cứu này tập trung phân tích chi tiết thực trạng thu tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đắk Nông trong giai đoạn 2018-2020. Phân tích bao gồm cơ cấu nguồn thu, sự biến động của các nguồn thu qua các năm, các yếu tố ảnh hưởng đến nguồn thu. Từ đó, đánh giá hiệu quả khai thác các nguồn thu của bệnh viện và đề xuất các giải pháp tăng thu bền vững. Việc nắm vững thực trạng thu tài chính là cơ sở quan trọng để bệnh viện có thể xây dựng kế hoạch tài chính phù hợp, đảm bảo nguồn lực cho hoạt động.

3.1. Cơ cấu các nguồn thu chính của bệnh viện

Nguồn thu của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đắk Nông chủ yếu đến từ ngân sách nhà nước cấp và nguồn thu sự nghiệp. Nguồn thu sự nghiệp bao gồm thu viện phí, thu từ các dịch vụ y tế, thu từ bảo hiểm y tế,... Phân tích cơ cấu nguồn thu cho thấy sự phụ thuộc của bệnh viện vào ngân sách nhà nước vẫn còn lớn. Tỷ lệ nguồn thu sự nghiệp trong tổng nguồn thu còn thấp, chưa tương xứng với tiềm năng. Việc đa dạng hóa các nguồn thu, tăng cường khai thác các nguồn thu sự nghiệp là một nhiệm vụ quan trọng của bệnh viện. Nguồn thu viện phí đạt từ 8,35% - 10,65% so tỷ lệ tổng thu sự nghiệp, chủ yếu thu từ BHYT.

3.2. Biến động nguồn thu qua các năm 2018 2020

Phân tích sự biến động nguồn thu qua các năm cho thấy xu hướng giảm của tổng nguồn thu. Trong khi nguồn thu từ ngân sách nhà nước giảm dần, nguồn thu sự nghiệp lại có xu hướng tăng lên. Tuy nhiên, sự tăng trưởng của nguồn thu sự nghiệp chưa đủ bù đắp cho sự sụt giảm của nguồn thu ngân sách. Các yếu tố ảnh hưởng đến biến động nguồn thu bao gồm chính sách của nhà nước, sự thay đổi về số lượng bệnh nhân, chất lượng dịch vụ y tế, hiệu quả quản lý thu,... Tổng thu trong giai đoạn 2018 – 2020 có xu hướng giảm, trong khi nguồn thu từ NSNN giảm dần thì nguồn thu sự nghiệp tăng dần qua các năm.

IV. Đánh Giá Chi Phí Tài Chính Tại Bệnh Viện Đắk Nông 2018 2020

Bên cạnh việc phân tích nguồn thu, việc đánh giá chi phí cũng là một yếu tố quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động tài chính của bệnh viện. Nghiên cứu này tập trung vào phân tích cơ cấu chi phí, sự biến động của các khoản chi qua các năm, các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí. Từ đó, đánh giá hiệu quả quản lý chi phí của bệnh viện và đề xuất các giải pháp tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Hoạt động chi có xu hướng tăng giảm không đều từ năm 2018 – 2020. Chi thường xuyên chiếm tỷ trọng cao trong tổng nguồn chi (dao động từ 98,11% - 99,05%) và nhóm chi chính là chi thanh toán cá nhân, chi chuyên môn nghiệp vụ.

4.1. Cơ cấu các khoản chi chính của bệnh viện

Các khoản chi chính của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đắk Nông bao gồm chi thường xuyên và chi không thường xuyên. Chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí, bao gồm chi lương, chi hoạt động chuyên môn, chi quản lý,... Chi không thường xuyên bao gồm chi đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm trang thiết bị, sửa chữa lớn,... Phân tích cơ cấu chi phí cho thấy tỷ lệ chi cho hoạt động chuyên môn còn thấp, chưa đảm bảo cho việc nâng cao chất lượng khám chữa bệnh. Các mục chi đánh giá tương đối hợp lý, chi cho hoạt động chuyên môn cao nhất, tiếp đến chi thanh toán cá nhân và chi cho cải tạo sửa hạ tầng cơ sở và tài sản cố định quá thấp đối với bệnh viện tuyến tỉnh.

4.2. Biến động chi phí qua các năm 2018 2020

Phân tích sự biến động chi phí qua các năm cho thấy xu hướng tăng của tổng chi phí. Các yếu tố ảnh hưởng đến biến động chi phí bao gồm sự thay đổi về giá cả, quy mô hoạt động, chính sách của nhà nước,... Để kiểm soát chi phí, bệnh viện cần tăng cường quản lý, tiết kiệm chi phí trong các hoạt động, đặc biệt là chi phí mua sắm vật tư, trang thiết bị y tế. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý chi phí cũng là một giải pháp hiệu quả. Bệnh viện trích quỹ thu nhập tăng thêm rất ít, quỹ phúc lợi đều giảm mạnh qua các năm do tác động đại dịch COVID.

V. Yếu Tố Ảnh Hưởng Thu Chi Tài Chính Bệnh Viện 2018 2020

Nghiên cứu đi sâu vào phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thu chi tài chính của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đắk Nông trong giai đoạn 2018-2020. Các yếu tố được phân tích bao gồm các yếu tố bên trong bệnh viện (như năng lực quản lý, trình độ chuyên môn của nhân viên, cơ sở vật chất) và các yếu tố bên ngoài (như chính sách của nhà nước, tình hình kinh tế xã hội, cạnh tranh từ các bệnh viện khác). Việc xác định rõ các yếu tố ảnh hưởng là cơ sở để bệnh viện có thể đưa ra các giải pháp phù hợp, cải thiện tình hình tài chính. Nghiên cứu tập trung tìm hiểu một số yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động thu chi tài chính của bệnh viện.

5.1. Các yếu tố bên trong bệnh viện

Năng lực quản lý của đội ngũ lãnh đạo đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý thu chi tài chính của bệnh viện. Trình độ chuyên môn của nhân viên y tế ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ, khả năng thu hút bệnh nhân. Cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế ảnh hưởng đến khả năng cung cấp các dịch vụ y tế kỹ thuật cao, thu hút bệnh nhân. Ngoài ra, văn hóa tổ chức, tinh thần làm việc của nhân viên cũng có ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của bệnh viện. Một số yếu tố tích cực được phân tích bao gồm: (1) Quy định về tự chủ bệnh viện, (2) Hoàn thiện các quy định, quy chế chi tiêu tài chính tại bệnh viện, (3) Sự quản lý, lãnh đạo của bệnh viện, (4) Ứng dụng công nghệ thông tin.

5.2. Các yếu tố bên ngoài bệnh viện

Chính sách của nhà nước về bảo hiểm y tế, giá dịch vụ y tế, tự chủ tài chính ảnh hưởng đến nguồn thu của bệnh viện. Tình hình kinh tế xã hội, mức sống của người dân ảnh hưởng đến khả năng chi trả dịch vụ y tế. Cạnh tranh từ các bệnh viện khác ảnh hưởng đến khả năng thu hút bệnh nhân. Ngoài ra, các yếu tố như dịch bệnh, thiên tai cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động của bệnh viện. Bên cạnh đó, bệnh viện cũng phải đối mặt với yếu tố tiêu cực bao gồm: (1) Việc cân đối các nguồn thu chi của bệnh viện, (2) Thiếu các văn bản hướng dẫn chi tiết, đồng bộ trong thanh toán tài chính bệnh viện, (3) Nhân lực còn thiếu cả về số lượng và chất lượng và (4) Xuất toán BHYT và (5) Tác động của bệnh dịch COVID-19.

VI. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Thu Chi Tài Chính Bệnh Viện

Dựa trên kết quả phân tích, nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu chi tài chính của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đắk Nông. Các giải pháp bao gồm tăng cường khai thác các nguồn thu, tiết kiệm chi phí, nâng cao năng lực quản lý tài chính, cải thiện chất lượng dịch vụ. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp này sẽ giúp bệnh viện ổn định tài chính, nâng cao hiệu quả hoạt động, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân. Qua kết quả nghiên cứu, tác giả cũng đưa ra một số khuyến nghị đến lãnh đạo các cấp và đề xuất một số biện pháp tăng thu, kiểm soát chi hiệu quả.

6.1. Giải pháp tăng cường khai thác các nguồn thu

Để tăng cường khai thác các nguồn thu, bệnh viện cần đa dạng hóa các dịch vụ y tế, đặc biệt là các dịch vụ kỹ thuật cao, đáp ứng nhu cầu của người dân. Việc thu hút bệnh nhân thông qua các chương trình quảng bá, nâng cao chất lượng dịch vụ là rất quan trọng. Bệnh viện cần tăng cường hợp tác với các tổ chức bảo hiểm y tế, mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm. Ngoài ra, việc khai thác các nguồn thu từ hoạt động xã hội hóa, liên doanh liên kết cũng là một giải pháp tiềm năng.

6.2. Giải pháp tiết kiệm chi phí

Để tiết kiệm chi phí, bệnh viện cần tăng cường quản lý, kiểm soát chi phí trong các hoạt động. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý chi phí, giảm thiểu lãng phí, thất thoát là rất quan trọng. Bệnh viện cần thực hiện đấu thầu cạnh tranh trong mua sắm vật tư, trang thiết bị y tế. Việc đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn cho nhân viên cũng giúp giảm thiểu sai sót, chi phí phát sinh. Việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, bảo vệ môi trường cũng góp phần giảm chi phí.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2018-2020, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đắk Nông đã trải qua nhiều biến động về hoạt động tài chính, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi cơ chế tự chủ tài chính và tác động của đại dịch COVID-19. Tổng thu của bệnh viện có xu hướng giảm dần, từ 128.720 triệu đồng năm 2018 xuống còn 103.219 triệu đồng năm 2020, tương ứng mức giảm 19,8% trong ba năm. Trong khi đó, nguồn thu từ ngân sách nhà nước (NSNN) giảm mạnh, chiếm tỷ trọng ngày càng thấp trong tổng nguồn thu, từ 27.481 triệu đồng năm 2018 giảm xuống còn khoảng 2.000 triệu đồng năm 2020, giảm gần 90%. Ngược lại, nguồn thu sự nghiệp, bao gồm thu viện phí và bảo hiểm y tế (BHYT), chiếm tỷ trọng lớn và có sự biến động không đều qua các năm. Thu viện phí chiếm khoảng 8,35% đến 10,65% trong tổng thu sự nghiệp, chủ yếu đến từ BHYT.

Bệnh viện có quy mô 380 giường bệnh kế hoạch, với giường thực kê tăng từ 475 lên 529 giường trong giai đoạn nghiên cứu. Số lượt khám bệnh đạt khoảng 137.000 lượt/năm, điều trị nội trú khoảng 17.000 người, công suất sử dụng giường bệnh dao động từ 78% đến 93,1%. Tuy nhiên, năm 2020 chứng kiến sự giảm sút đáng kể về lượt khám và công suất giường do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, giảm lần lượt 9,23% và 15,1% so với năm 2019.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm mô tả thực trạng thu, chi tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đắk Nông trong giai đoạn 2018-2020 và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tài chính của bệnh viện. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu thực tiễn để đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, góp phần phát triển bền vững bệnh viện trong bối cảnh tự chủ tài chính và biến động kinh tế xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên khung lý thuyết về hoạt động thu – chi tài chính của bệnh viện, tập trung vào ba thành phần chính: thực trạng thu, thực trạng chi và cân đối thu – chi. Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm:

• Tài chính bệnh viện (TCBV): Quản lý nguồn lực tài chính nhằm huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn tài chính y tế, đảm bảo hoạt động khám chữa bệnh và phát triển kỹ thuật y tế.
• Nguồn thu sự nghiệp: Bao gồm thu viện phí, BHYT, thu dịch vụ y tế và các nguồn thu khác ngoài NSNN.
• Chi thường xuyên: Chi cho hoạt động chuyên môn, chi thanh toán cá nhân, chi hành chính và các khoản chi khác phục vụ hoạt động bệnh viện.
• Chênh lệch thu chi: Phần thu vượt chi sau khi đã trừ các khoản chi phí, được sử dụng để trích lập quỹ và tăng thu nhập cho cán bộ viên chức.
• Tự chủ tài chính: Quyền tự chủ trong quản lý, tổ chức và sử dụng nguồn tài chính nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động bệnh viện.

Khung lý thuyết cũng đề cập đến các yếu tố ảnh hưởng tích cực như quy định về tự chủ tài chính, quản lý lãnh đạo, ứng dụng công nghệ thông tin và các yếu tố tiêu cực như cân đối nguồn thu chi, thiếu văn bản hướng dẫn, nhân lực và tác động của dịch bệnh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp phương pháp định lượng và định tính.

• Nguồn dữ liệu định lượng: Toàn bộ số liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính, báo cáo tổng kết hoạt động, sổ sách kế toán, quyết định giao dự toán và các văn bản liên quan của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đắk Nông giai đoạn 2018-2020. Cỡ mẫu là toàn bộ dữ liệu trong 3 năm, không chọn mẫu con nhằm đảm bảo tính toàn diện.
• Phương pháp phân tích: Số liệu được nhập và xử lý trên phần mềm Excel, phân tích mô tả tần số, tỷ lệ phần trăm, so sánh biến động qua các năm. Các chỉ số tài chính như bình quân thu, chi trên giường bệnh, tỷ trọng các khoản thu chi được tính toán để đánh giá hiệu quả tài chính.
• Nguồn dữ liệu định tính: Phỏng vấn sâu 5 đối tượng gồm đại diện ban giám đốc, lãnh đạo các phòng chức năng và cán bộ phòng Tài chính – Kế toán; tổ chức 1 cuộc thảo luận nhóm với 8-10 bác sĩ và điều dưỡng nhằm khai thác các yếu tố ảnh hưởng đến thu chi tài chính.
• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 02 đến tháng 09 năm 2021 tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đắk Nông.

Quá trình thu thập dữ liệu định tính được ghi âm, mã hóa và phân tích theo chủ đề để bổ sung cho kết quả định lượng, đảm bảo tính khách quan và sâu sắc trong đánh giá.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xu hướng nguồn thu giảm và biến động cơ cấu thu: Tổng thu của bệnh viện giảm từ 128.720 triệu đồng năm 2018 xuống còn 103.219 triệu đồng năm 2020, giảm 19,8%. Nguồn thu từ NSNN giảm mạnh gần 90% trong giai đoạn này, từ 27.481 triệu đồng xuống còn khoảng 2.000 triệu đồng. Ngược lại, nguồn thu sự nghiệp chiếm tỷ trọng cao, dao động từ 78,65% đến 97,33% tổng thu, trong đó thu viện phí chiếm 8,35% - 10,65% tổng thu sự nghiệp, chủ yếu từ BHYT.

2. Chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn: Chi thường xuyên chiếm từ 98,11% đến 99,05% tổng chi, trong đó chi thanh toán cá nhân và chi chuyên môn nghiệp vụ là hai nhóm chi chính. Chi cho hoạt động chuyên môn nghiệp vụ chiếm tỷ trọng cao nhất, tiếp theo là chi thanh toán cá nhân. Chi cho sửa chữa cơ sở hạ tầng và tài sản cố định rất thấp, không đáp ứng nhu cầu phát triển bệnh viện tuyến tỉnh.

3. Chênh lệch thu chi giảm dần: Chênh lệch thu chi giảm qua các năm, phản ánh áp lực tài chính ngày càng lớn. Quỹ thu nhập tăng thêm và quỹ phúc lợi cũng giảm mạnh do tác động của đại dịch COVID-19.

4. Ảnh hưởng của đại dịch COVID-19: Năm 2020, số lượt khám bệnh giảm 9,23%, công suất sử dụng giường giảm 15,1% so với năm 2019, làm giảm nguồn thu từ dịch vụ khám chữa bệnh, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tự đảm bảo chi thường xuyên của bệnh viện.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân giảm nguồn thu chủ yếu do giảm ngân sách nhà nước theo lộ trình tự chủ tài chính và tác động tiêu cực của đại dịch COVID-19 làm giảm lượt bệnh nhân đến khám chữa bệnh. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy dịch bệnh làm giảm đáng kể hoạt động khám chữa bệnh và thu nhập của các bệnh viện công lập.

Chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn phản ánh đặc điểm chi phí cố định và chi phí nhân lực trong bệnh viện, tương đồng với các nghiên cứu tại các bệnh viện tuyến tỉnh và quốc tế. Tuy nhiên, chi cho sửa chữa và đầu tư tài sản cố định thấp là điểm hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế.

Chênh lệch thu chi giảm dần và quỹ phúc lợi giảm mạnh cho thấy áp lực tài chính ngày càng lớn, ảnh hưởng đến đời sống cán bộ viên chức và khả năng phát triển bệnh viện. Việc cân đối nguồn thu chi chưa hiệu quả, thiếu các văn bản hướng dẫn chi tiết và nhân lực còn hạn chế là những yếu tố tiêu cực được xác định qua phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu nguồn thu, biểu đồ biến động chi phí theo nhóm chi và bảng so sánh các chỉ số tài chính qua các năm để minh họa rõ nét xu hướng và sự biến động tài chính của bệnh viện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường khai thác nguồn thu sự nghiệp: Bệnh viện cần đa dạng hóa các dịch vụ y tế, phát triển dịch vụ khám chữa bệnh theo yêu cầu và dịch vụ hỗ trợ nhằm tăng thu viện phí và thu từ BHYT. Mục tiêu tăng tỷ trọng thu sự nghiệp lên trên 90% tổng thu trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện là Ban Giám đốc và phòng Kế hoạch tổng hợp.

2. Kiểm soát và tiết kiệm chi phí hiệu quả: Xây dựng và hoàn thiện quy chế chi tiêu tài chính, tăng cường giám sát chi thường xuyên, ưu tiên chi cho hoạt động chuyên môn và đầu tư sửa chữa cơ sở hạ tầng. Mục tiêu giảm tỷ lệ chi không hiệu quả xuống dưới 5% tổng chi trong 1 năm. Phòng Tài chính – Kế toán phối hợp với các khoa phòng chịu trách nhiệm.

3. Nâng cao năng lực quản lý tài chính và nhân lực: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý tài chính, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu chi, kế toán và giám định BHYT. Mục tiêu hoàn thiện hệ thống quản lý tài chính hiện đại trong 18 tháng. Ban Giám đốc phối hợp với phòng Tổ chức – Hành chính thực hiện.

4. Giải pháp ứng phó với tác động dịch bệnh: Xây dựng kế hoạch duy trì hoạt động khám chữa bệnh trong điều kiện dịch bệnh, tăng cường truyền thông để thu hút bệnh nhân, đảm bảo nguồn thu ổn định. Mục tiêu phục hồi công suất giường bệnh lên trên 90% trong 1 năm sau dịch. Ban Giám đốc và phòng Truyền thông chịu trách nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo các bệnh viện công lập tuyến tỉnh: Nhận diện các thách thức và giải pháp quản lý tài chính trong bối cảnh tự chủ tài chính và dịch bệnh, từ đó xây dựng kế hoạch phát triển bền vững.

2. Cán bộ quản lý tài chính y tế: Áp dụng các chỉ số, phương pháp phân tích thu chi và các khuyến nghị để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính tại đơn vị mình.

3. Nhà hoạch định chính sách y tế: Tham khảo dữ liệu thực tiễn về tác động của chính sách tự chủ tài chính và đại dịch COVID-19 đến hoạt động tài chính bệnh viện, từ đó điều chỉnh chính sách phù hợp.

4. Nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành tổ chức quản lý y tế: Học hỏi phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính, cũng như các phân tích chuyên sâu về tài chính bệnh viện trong điều kiện thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nguồn thu từ ngân sách nhà nước giảm mạnh trong giai đoạn nghiên cứu?
   Nguồn thu NSNN giảm do bệnh viện thực hiện lộ trình tự chủ tài chính theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP, giảm dần sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước để tăng tính tự chủ và hiệu quả hoạt động.

2. Ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 đến hoạt động tài chính bệnh viện như thế nào?
   Dịch bệnh làm giảm số lượt khám chữa bệnh, giảm công suất sử dụng giường, từ đó giảm nguồn thu từ dịch vụ y tế và BHYT, gây áp lực tài chính lớn cho bệnh viện.

3. Các khoản chi nào chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi của bệnh viện?
   Chi thường xuyên chiếm trên 98%, trong đó chi cho hoạt động chuyên môn nghiệp vụ và chi thanh toán cá nhân là hai nhóm chi chính, phản ánh đặc điểm chi phí cố định và nhân lực.

4. Làm thế nào để bệnh viện tăng thu viện phí hiệu quả?
   Bệnh viện cần đa dạng hóa dịch vụ, phát triển dịch vụ khám chữa bệnh theo yêu cầu, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường thu hút bệnh nhân, đồng thời cải thiện công tác quản lý thu viện phí.

5. Những yếu tố nào ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động thu chi tài chính của bệnh viện?
   Bao gồm cân đối nguồn thu chi chưa hợp lý, thiếu văn bản hướng dẫn chi tiết, nhân lực thiếu về số lượng và chất lượng, tình trạng xuất toán BHYT và tác động của dịch bệnh COVID-19.

Kết luận

• Tổng thu tài chính của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đắk Nông giảm gần 20% trong giai đoạn 2018-2020, chủ yếu do giảm nguồn ngân sách nhà nước và tác động của đại dịch COVID-19.
• Chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn, tập trung vào chi chuyên môn nghiệp vụ và chi thanh toán cá nhân, trong khi chi đầu tư sửa chữa cơ sở hạ tầng còn thấp.
• Chênh lệch thu chi giảm dần, quỹ thu nhập tăng thêm và quỹ phúc lợi giảm mạnh, ảnh hưởng đến đời sống cán bộ viên chức và phát triển bệnh viện.
• Các yếu tố tích cực gồm quy định tự chủ tài chính, quản lý lãnh đạo và ứng dụng công nghệ thông tin; yếu tố tiêu cực gồm cân đối nguồn thu chi, thiếu văn bản hướng dẫn, nhân lực và xuất toán BHYT.
• Đề xuất các giải pháp tăng thu, kiểm soát chi, nâng cao năng lực quản lý và ứng phó dịch bệnh nhằm nâng cao hiệu quả tài chính bệnh viện trong thời gian tới.

Ban Giám đốc và các phòng chức năng cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá định kỳ hoạt động tài chính để điều chỉnh kịp thời. Các nhà quản lý và nghiên cứu viên được khuyến khích tham khảo và áp dụng kết quả nghiên cứu này để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính y tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm 1. Định nghĩa, phân loại bệnh viện Bệnh viện là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho người bệnh. Có hai loại là bệnh viện công lập (thuộc sở hữu nhà nước) và bệnh viện ngoài công lập (thuộc sở hữu tư nhân) (6).

Nghiên cứu này chỉ đề cập đến hoạt động của bệnh viện công lập (sau đây gọi tắt là bệnh viện). Căn cứ theo nghị định 43/2006/NĐ-CP (2) quy định về “quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập” và thông tư 71/2006/TT-BTC của Bộ Tài chính (hướng dẫn Nghị định 43/2006/NĐ-CP) (7) đã quy định, bệnh viện công lập được phân loại thành 3 nhóm: 1) Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên. 2) Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên, phần còn lại được ngân sách nhà nước cấp. 3) Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp, đơn vị không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ.“ Nghị định 85/2012/NĐ-CP (8) quy định cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp y tế công lập và giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh công lập, theo đó bệnh viện công lập được phân loại lại thành 4 nhóm: 1) Tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư.

2) Tự bảo đảm chi thường xuyên. 3) Tự bảo đảm một phần chi thường xuyên. 4) Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên. Tài chính bệnh viện Tài chính bệnh viện (TCBV) giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với hoạt động của bệnh viện.

Được quy định bởi các chức năng của tài chính, đó là: huy động các nguồn tài chính y tế một cách thích hợp, quản lý và phân bổ nguồn tài chính bệnh viện (9). Chính vì vậy, TCBV là một trong những công cụ quản lý bệnh viện nhằm khuyến khích nâng cao chất lượng DVYT, phát triển kỹ thuật y tế cũng như bảo vệ người bệnh và gia đình tránh khỏi rủi ro do phải chi trả chi phí y tế lớn. Đây chính là đặc điểm tạo sự khác biệt giữa TCBV và tài chính doanh nghiệp và TCBV tư hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận. TCBV yêu cầu các bệnh viện trong hoạt động thu sự nghiệp phải tăng thu một cách hợp lý, đồng thời phấn đấu tiết kiệm chi để tăng chênh lệch thu, chi từ đó tăng thu nhập ngoài lương cho cán bộ viên chức (CBVC) bệnh viện (9).

Hoạt động thu, chi 1. Hoạt động thu Theo Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25 tháng 4 năm 2006 của Chính phủ, nguồn thu (nguồn tài chính) đối với bệnh viện công lập tự đảm bảo kinh phí hoạt động thường xuyên và bệnh viện công lập tự đảm bảo một phần kinh phí hoạt động thường xuyên, gồm (2):  Kinh phí do ngân sách nhà nước cấp, gồm: - Kinh phí bảo đảm hoạt động thường xuyên thực hiện chức năng, nhiệm vụ đối với đơn vị tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động (sau khi đã cân đối nguồn thu sự nghiệp); được cơ quan quản lý cấp trên trực tiếp giao, trong phạm vi dự toán được cấp có thẩm quyền giao. - Kinh phí thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ (đối với đơn vị không phải là tổ chức khoa học và công nghệ). - Kinh phí thực hiện chương trình đào tạo bồi dưỡng cán bộ, viên chức.

- Kinh phí thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. - Kinh phí thực hiện các nhiệm vụ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền đặt hàng (điều tra, quy hoạch, khảo sát, nhiệm vụ khác). 6 - Kinh phí thực hiện nhiệm vụ đột xuất được cấp có thẩm quyền giao. - Kinh phí thực hiện chính sách tinh giản biên chế theo chế độ do nhà nước quy định (nếu có).

- Vốn đầu tư xây dựng cơ bản, kinh phí mua sắm trang thiết bị, sửa chữa lớn tài sản cố định phục vụ hoạt động sự nghiệp theo dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt trong phạm vi dự toán được giao hàng năm. - Vốn đối ứng thực hiện các dự án có nguồn vốn nước ngoài được cấp có thẩm quyền phê duyệt. - Kinh phí khác (nếu có).  Nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp, gồm: - Phần được để lại từ số thu phí, lệ phí thuộc ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật.

Đối với đơn vị sự nghiệp y tế, các khoản thu này gồm thu viện phí, thu dịch vụ khám chữa bệnh, thu bán các sản phẩm thuốc chữa bệnh… Cùng với việc chuyển đổi sang cơ chế tự chủ tài chính, tỷ trọng nguồn thu này trong các đơn vị sự nghiệp y tế có xu hướng ngày càng tăng. Điều này đòi hỏi các đơn vị phải tổ chức khai thác các nguồn thu hợp pháp này nhằm tăng cường năng lực tài chính của đơn vị. - Thu từ các hoạt động dịch vụ. - Lãi được chia từ các hoạt động liên doanh, liên kết, lãi tiền gửi ngân hàng; - Thu từ hoạt động sự nghiệp khác (nếu có).

 Nguồn viện trợ, tài trợ, quà biếu, tặng, cho theo quy định của pháp luật  Nguồn khác, gồm: - Nguồn vốn vay của các tổ chức tín dụng, vốn huy động của cán bộ, viên chức trong đơn vị. - Nguồn vốn liên doanh, liên kết của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo quy định của pháp luật. Hoạt động chi Theo Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25 tháng 4 năm 2006 của Chính phủ, nội dung chi đối với bệnh viện công lập tự đảm bảo kinh phí hoạt động thường xuyên và bệnh viện công lập tự đảm bảo một phần kinh phí hoạt động thường xuyên, gồm (2): Chi thường xuyên Chi không thường xuyên - Chi hoạt động theo chức - Chi thực hiện các nhiệm vụ khoa học và năng, nhiệm vụ được cấp có công nghệ. thẩm quyền giao.

- Chi thực hiện chương trình đào tạo bồi - Chi phục vụ cho việc thực dưỡng cán bộ, viên chức. hiện công việc, dịch vụ thu phí, - Chi thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia. - Chi thực hiện các nhiệm vụ do nhà nước - Chi cho các hoạt động dịch đặt hàng (điều tra, quy hoạch, khảo sát, nhiệm vụ (kể cả chi thực hiện nghĩa vụ vụ khác) theo giá hoặc khung giá do nhà nước với ngân sách nhà nước, trích quy định. khấu hao tài sản cố định theo - Chi vốn đối ứng thực hiện các dự án có quy định, chi trả vốn, trả lãi tiền nguồn vốn nước ngoài theo quy định; vay theo quy định của pháp luật).

- Chi thực hiện các nhiệm vụ đột xuất được cấp có thẩm quyền giao. - Chi thực hiện tinh giản biên chế theo chế độ do nhà nước quy định (nếu có); - Chi đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm trang thiết bị, sửa chữa lớn tài sản cố định thực hiện các dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt. - Chi thực hiện các dự án từ nguồn vốn viện trợ nước ngoài. - Chi cho các hoạt động liên doanh, liên kết.

- Các khoản chi khác theo quy định (nếu có). 8 Có 4 nhóm chi chủ yếu theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP (2) : - Nhóm I – Thanh toán cá nhân, gồm: chi lương và các khoản phụ cấp theo lương (BHXH, BHYT, phụ cấp đặc thù, phụ cấp trách nhiệm, công đoàn.); chi phụ cấp trực; chi phụ cấp cho phẫu thuật, thủ thuật; chi phụ cấp độc hại bằng hiện vật; Chi phụ cấp tiền làm đêm, thêm giờ, ngày nghỉ, ngày lễ, tết, chi trả cho viên chức làm ngoài giờ hành chính; chi cho đào tạo và đào tạo lại. - Nhóm II - Chi Nghiệp vụ chuyên môn, gồm: các khoản thanh toán dịch vụ công cộng (điện, nước, nhiên liệu, vệ sinh); vật tư văn phòng; thông tin tuyên truyền liên lạc; chi hội nghị; chi công tác phí; chi thuê mướn; sửa chữa nhỏ; nghiệp vụ chuyên môn (vật tư, trang thiết bị kỹ thuật chuyên dùng, trang phục, tài liệu, thanh toán hợp đồng bên ngoài,. Chi cho nghiệp vụ chuyên môn gồm toàn bộ các chi phí đã xuất kho phục vụ trực tiếp cho bệnh nhân của như: mua thuốc, dịch truyền, y dụng cụ mau hỏng, rẻ tiền, vật tư tiêu hao, hóa chất, Oxy (bao gồm cả thuốc quá hạn phải hủy và vật tư hư hỏng).

- Nhóm III – Chi Mua sắm, sửa chữa tài sản cố định, gồm: sửa chữa lớn tài sản cố định (TSCĐ), mua sắm TSCĐ vô hình và mua sắm TSCĐ dùng cho chuyên môn. - Nhóm IV – Chi Khác, gồm: chi tiếp khách, các khoản phí và lệ phí.,bảo hiểm tài sản phương tiên.,trích lập các quỹ, hỗ trợ giải quyết việc làm. Đánh giá kết quả thu - chi tài chính Quản lý tài chính có thể hiểu đơn giản là “Tìm đủ nguồn lực để hoạt động và sử dụng nguồn lực đó một cách tiết kiệm và tối ưu nhất”. Theo quan điểm này, thì kết quả thu - chi có thể được hiểu là bao gồm các cấu phần sau: - Chênh lệch thu chi: Theo Nghị định số 43/2006/NĐ-CP và Nghị định số 16/2015/NĐ-CP, chênh lệch thu, chi là phần chênh lệch thu lớn hơn chi (nếu có) sau khi trang trải các khoản chi phí, nộp thuế và các khoản nộp khác theo quy định để sử dụng vào các hoạt động trích lập các quỹ, trả thu nhập.

- Đầu tư mua sắm, sửa chữa tài sản từ nguồn viện phí: là hình thức đơn vị sử dụng nguồn thu viện phí để mua sắm, sửa chữa tài sản phục vụ cho các hoạt động. 9 - Mức tự đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên (%) = (Tổng nguồn thu sự nghiệp chia tổng chi hoạt động thường xuyên) x 100% bằng hoặc lớn hơn 100%(7). Các chính sách liên quan đến thu, chi tài chính tại bệnh viện 1. Chính sách thu một phần viện phí Năm 1986, nước ta bắt đầu chuyển đổi từ cơ chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung kém hiệu quả sang cơ chế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa (10).

Sau 3 năm đổi mới, nền kinh tế của Việt Nam bắt đầu có thay đổi, đến năm 1989 Việt Nam bắt đầu thực hiện xã hội hóa (XHH), xóa bỏ dần cơ chế bao cấp trong Y tế, bước đầu thu một phần viện phí (MPVP) theo hình thức thu bình quân theo ngày điều trị nội trú với mức thu rất thấp (Quyết định 45/QĐ-HĐBT ngày 24/4/1989) và hình thành hệ thống bảo hiểm Y tế (BHYT) năm 1992 (11).