CHƯƠNG 1: MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE THỰC HANH QUYEN CÔNG TÓ, KEM SÁT VIỆC TUAN THEO PHÁP LUẬT TRONG ÁP DUNG BIEN PHÁP. BAT BỊ CAN ĐỂ TẠM GIAM Ở GIAI ĐOẠN DIEU TRA 11. Khái niệm, đặc điểm Thực hành quyền công tố, kiểm sát vi tuân theo pháp luật trong áp dụng biện pháp bắt bị can để tạm giam & giai đoạn điều tra 1. Giai đoạn điều tra vụ án hình sự.
Điều tra là hoạt động có muc đích khám phá sự thật khách quan phục vu nhu cẩu của con người. Trong lính vực phòng, chống tối phạm, điều tra la hoạt động khám phá, phát hiện tội pham. Hoạt động điều tra được nhìn nhân. vả quy định khác nhau ở các quốc gia phụ thuộc vao quan điểm chính trị, chính sách hình sự, trình độ và cách thức tổ chức bô máy phòng, chống tôi phạm ở từng nước.
Trong khoa học pháp ly của Liên X6 trước đây va của Nga hiển nay có nhiều quan điểm khác nhau về hoạt động điều tra. Đặc điểm chung của các quan điểm đó đã nêu bật được nội dung bản chất của hoạt động diéu tra 1a hoạt đông phát hién, thu thập, cũng cổ, ghi nhận, thu giữ những thông tin của vụ án. Điểm khác nhau lả quan niệm về đối tương ma hoạt động điều tra tác đông tới, thừa nhận điều tra viên la chủ thể của hoạt đông điều tra" "Trong khoa học pháp lý Việt Nam cũng tấn tại các quan điểm khác nhau vvề hoạt động điều tra. Cách hiển phổ biển ở Việt Nam hiện nay cho ring điều tra là hoạt động của cơ quan điều tra trong diéu tra vụ an hình sự.
nay cho ring điều tra là tổng hợp tat cã các hành vi thực hiên trong giai đoạn. điều tra và do:mét cơ quan điền tra thực hiện. Ví tụ: Trong cuốn Tìm hiếu Luật Tổ tung hình sự, một nhỏm tác giả cùng thống nhất giải thích rằng, "Điều tra là một giai đoạn của quá trình tô tung hình sự. trong đỏ cơ quan ‘V6 Khinh nh (2006), Giáo rùi Lute tổ ng hò sự ide Na, Yo.
Công m nhện din, Hi Nội, 36 điều tra áp chung các biên pháp do Ludt tổ tung hình sự quy định dé xắc định Tôi pham và người thực hiện hành vì phạm tôi, Viên kiểm sát kiểm sát hoạt động điễu tra quyết định truy tổ bị can làm cơ số cho việc xét wit của Téa án", huặc, "Điễu tra vụ án hình sự là một giai doan tô tung hinh swe trong giat đoạn này cơ quan điều tra áp dung mọi biên pháp do Bộ luật16 tung hinh swe ny dinh đỗ xác dinh tôi pham và người phạm tột". Từ điển Luất học giãi thích "điền tra là công tác trong tô amg hình sự được tiễn hành nhằm xác dinh sự thật của vụ dn một cách khách quan, toàn điện và đây đủ"? Giai đoạn điều tra vụ án hình sự là giai đoạn cơ quan diéu tra áp dung các hoạt đông điểu tra do Bộ luật Tô tung hình sư quy định để thu thập chứng cử nhằm sác định tôi phạm và người pham tội, làm cơ sỡ cho việc giải quyết vụ án hình sự được đúng đắn. Giai đoạn điều tra bat đầu kể từ khi có Quyết định khỏi tố vu án hình sự của Cơ quan có thẩm quyền khối tổ, kết thúc khi co ban Kết luận điều tra và hỗ sơ được chuyển đến Viện kiểm sát để nghị truy. |, được Viện kiểm sat thụ lý hoặc kết thúc khi có Quyết định định chỉ vụ án.Thực hành quyên công tô trong tô tung hinh sự.
Dưới góc độ ngôn ngữ, thuật ngữ “công 16” là một từ ghép Hán ~ Việt được hình thảnh từ hai từ đơn “công” và “tổ”. Theo Tử điển tiếng Việt thì “tố” có nghĩa là nói công khai cho mọi người biết việc lam sai trải, phạm pháp của người khác, còn "công" có ngiấa là thuộc vẻ Nha nước, chung cho mọi người. Theo Thuật ngữ pháp lý phổ thông giải thích "cổng 16” là “hoat đông của Kiễm sát viên và những người khác được luật nh: (công tổ viên xã lội) sô nhiệm vụ vạch mặt Rõ pham tôi. xác đinh căn cử đề kết tôi và áp chunghình phat đỗi với người phạm tội.
"Š, còn theo Từ điễn Luật học thi “quyén của nhà nước truy cứu trách nhiệmhình sự đối với người phạm tội® Khai niệm quyển công t trên các diễn đản khoa học pháp lý được các nhả nghiên cứu phân tích va dé cập đến trong rat nhiều các công trình khoa inoue hip ¥ OUD), Tan Let Pe ab hos học phap ý (1986), Tut net phíp ý phó tong, NX Pip ý, aNội trần, * iên ăoa học phép 2006), in Dự lực Neb. Tepip, ANE 220, học khác nhau. Có tác giả đưa ra quan điểm: "Quyển công16 ở Việt Nam là quyễn của Nhà nước giao cho Viện iễm sát diea vu ám ra Toà xét xứ đỗ báo vệ lợi ich của Nhà nước, lợi ich chung và bảo về lợi ich cũa công dân được thực hiện trong Tổ tung hình sục Tổ tung đâm sự và trong các lĩnh vực tư pháp ®khác”"5. Một quan điểm khác của nhóm tac giả cho rằng: “Quyên công tổ ia quyễn nhân danh Nhà nước thực hién việc truy của trách nhiệm hình sựđối với người phạm tôi.
Quyền này thuộc về Nhà nước, được Nhà nước giao cho một cơ quan thực hiện (6 nước ta là Cơ quan Viện kiém sát) dé phát hiện tội _pham và truy cửu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tôi “® Mặc dù có nhiễu cách giải thích khác nhau nhưng các quan điểm nêu trên đầu cho thấy công tổ luôn gắn liên với việc truy cửu trách nhiệm hình sự đổi với người pham tôi. Các cách gidi thích này đều xuất phát tir những néi dụng cơ bên, đó là + Cơ sỡ phát sinh của quyển công tổ chính là sự cân thiết phải bảo về thiết chế xã hội, lợi ich của Nha nước, quyên và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức, + Quyển công tô chi có thể thực hiện bởi một chủ thé được Nha nước. trao thẩm quyển. + Nội dung cơ ban của quyền công tổ lả thực hiện việc buộc tội đối với người (hoặc pháp nhân) có hành vi vi pham pháp luật hình sự.
+ Ban chất của quyền công tổ là quyên của Nha nước buộc tội người phạm tôi nên quyển nay luôn tổn tại đương nhiên, bắt du ngay từ khi có tôi phạm xảy ra, kể cả khi tội pham đó chưa bi phát hiện. Tom lại, có thể hiểu một cách chung nhất về quyển công tô là quyển ‘bud tội của Nha nước đổi với người phạm tôi nhằm bảo vệ lợi ích của Nha rước, quyền va lợi ich hop pháp cũa cá nhân, cơ quan, tổ chức ˆ 1ã Tạ Tgt He Q03), ph cổ 5 te, Liệt dn tuệ, in nhện chi Ndouec 1; Seeding ),Đố Vin Đương Nông in Tring (005), iec Hồn! gội cổng tà Hôn sát sắc hoe dng hrpháp tongs đam na, NOS Tugbáp 2A NGS, 10 Dưới góc đô ngôn ngữ, theo tử di Tiếng Viet thi thuật ngữ “thee "ảnh" được hiễu là "lâm đỗ áp chung If tiny vẻ nghĩa thi thuật ngữ "thực ảnh" thường được áp dung trong trường hợp vân dụng một vẫn để nào đó từ lý thuyết vao thực tế, là quá trinh chuyển biển trí thức thảnh hiện thực. Trên cơ sỡ đó, có tác giả đưa ra quan di “Thực “hành quyền công tổ chỉnh la thực hién các hành vĩ tổ tung cân thiét theo quy ainh của pháp luật 16 tung hình sự để truy cửa trách nhiệm hồnh sự người phon tôi, đưa người phạm tôi ra trước Toà én và bão vệ sue buộc tôi đó"” Tuy nhiên, có thể thây quan điểm nảy chưa phan anh thật sự chính xác nội ham của THQCT cũng như chưa thể hiến đúng vai trò, nhiêm vụ của Viện kiểm sát trong việc chứng minh tội phạm vì quá chú trọng đến nhiệm vụ buộc. tôi, bao vệ sự buộc tôi Một quan điểm khác lại cho ring: “Thực hành quyên công tố là việc sit dung tông hợp các quyền năng pháp If thuộc nội dung quyền công tố để thực.
Tiện việc truy cứu trách nhiệm se với người pham tôi trong các giai đoạn đầu tra truy tố và xét xử". Quan điểm này đã chi rõ hơn nghĩa của thuật ngữ "thực hanh” nhưng chưa xác định chủ thể THQCT, va giới han pham vi của THQCT chỉ thực hiện trong ba giai đoạn diéu tra, truy tổ va xét xử. Quan điểm nay đã thu hẹp phạm vi THQCT bởi 1é nếu THQCT chỉ tồn tại trong giai đoạn điều tra, truy tổ, xét xử thì cũng sẽ không giải thích được các hoạt động khác trước, trong giai đoan khởi tố như hoạt động bit, giữ. Co thé thay, các quan điểm đưa ra được dua trên các đặc điểm của THQCT, đó là + THQCT do một chủ thể là cơ quan trong bộ máy nha nước thực hiện.
+ THQCT la hoat đông áp dung pháp luật và đối tương bị buộc tối là người thực hiện hành vi nguy hiểm cho 2 hội theo quy định của Bộ luật hình sư. 'Ngyẫn Mah Đức Q01), Qrod cổng tổ ổ chúc uc hiện uyên cổng tổ rong Nhi nước php gan Tre ủi Nghận côi lấp pháp 12,080; BN G Mi "Te Hôn Tả (Chủ bia), Để Vin Đương, Nông in Trường 2009), Tare Ninh npn cổng tổ tà hấu sát cde hoạ động php trong gia doen đi. na, NO Tưphép,HA Nộ tr 14, " + THQCT bat đầu khi phát hiến được nguồn tin về sự việc có đầu hiệu tôi pham va kết thúc khí có bản án có hiệu lực pháp luật. + THQCT là việc áp dụng các biện pháp do pháp luật quy định để bao dam phát hiện Jap thời, xử lý nghiêm minh mọi hành vi phạm tôi, không để lọt tôi pham va không làm oan người vô tôi "Như vậy, dựa trên các đặc điểm trên, cỏ thể xác định khải niệm “THOCT là hoạt động tec hiện chute năng Hiến đmh của Viên kiễm sắt để buộc tôi mang tinh Nhà nước đổi với người có hành vi phạm tội, được bắt đâu từ Rit giác, ta báo về tôi pham và kiến nghi khổit ho đến Khi bẩn ân, quyết dink của Toà án có hiệu lực phá Ina, nhằm bảo vệ lợi ich của Nhà nước, quyén và lợi ch hop pháp cũa cá nhân, cơ quam tỗ chức” 1.
Kiém sit lộc fuân theo pháp luật trong tô tung hinh sw “Xuyên suốt lich sử lập hiển nước ta từ Hiển pháp năm 1959, sau đó là Hiển pháp năm 1980, được cu thé hóa trong các văn bản luật: Luật tổ chức 'Viện kiểm sát nhân dân năm 1960, 1981, 1992, B ộ luật Tổ tụng Hình sự năm.