BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM TRƯƠNG ANH TUẤN NGHIÊN CỨU THỊ TRƯỜNG THỊT HEO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.Hồ Chí Minh, năm 2005 MUÏC LUÏC LÔØI MÔÛ ÑAÀU .1 CHÖÔNG I: CÔ SÔÛ LYÙ THUYEÁT. Khaùi nieäm veà thò tröôøng. Ñöôøng caàu thò tröôøng. Ñoä co daõn cuûa caàu theo giaù .2 Coâng thöùc tính.
Ñoä co daõn taïi caùc ñieåm treân ñöôøng caàu. Caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán ñoä co daõn cuûa caàu theo giaù. Moät soá yeáu toá khaùc coù aûnh höôûng ñeán caàu. Giaù cuûa haøng hoùa lieân quan.
Thu nhaäp cuûa khaùch haøng. Thò hieáu cuûa ngöôøi tieâu duøng. Söï dòch chuyeån cuûa ñöôøng caàu .5 Ñöôøng cung thò tröôøng. Ñoä co daõn cuûa cung theo giaù.
Moät soá caùc yeáu toá coù aûnh höôûng ñeán cung. Giaù caû caùc yeáu toá ñaàu vaøo. Chính saùch vó moâ. Söï dòch chuyeån cuûa ñöôøng cung.
Söï caân baèng giöõa cung vaø caàu .19 CHÖÔNG II: PHAÂN TÍCH TÌNH HÌNH THÒ TRÖÔØNG THÒT HEO TAÏI TP. Ñaëc ñieåm cuûa ngaønh chaên nuoâi heo.2 Ñaëc ñieåm cuûa maët haøng thòt heo. Tình hình tieâu thuï. Caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán caàu thòt heo taïi Tp.
Giaù thòt heo. Thu nhaäp cuûa ngöôøi daân. Thò hieáu cuûa ngöôøi tieâu duøng. Giaù caû cuûa haøng hoùa lieân quan.
Yeáu toá muøa vuï. Moâ hình kinh teá löôïng veà haøm caàu. Moâ hình hoài quy. Phaân tích caùc bieán trong moâ hình.
Keát quaû ñieàu tra veà ñaëc ñieåm, thoùi quen cuûa ngöôøi tieâu duøng taïi Tp. Caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán caàu. Heä thoáng chaên nuoâi heo taïi Tp. Tình hình phaùt trieån ñaøn heo.
Heä thoáng chuoàng traïi. Tình hình saûn xuaát thöùc aên cho heo. Hieäu quaû cuûa vieäc chaên nuoâi heo. Tình hình gieát moå.
Tình hình phaân phoái thòt heo. Coâng taùc quaûn lyù nhaø nöôùc veà kinh doanh, gieát moå vaø vaän chuyeån gia suùc. Moät soá nhaän xeùt chung veà thò tröôøng thòt heo taïi Tp.53 CHÖÔNG III: MOÄT SOÁ QUAN ÑIEÅM VAØ GIAÛI PHAÙP CÔ BAÛN NHAÈM ÑÒNH HÖÔÙNG SAÛN XUAÁT VAØ TIEÂU THUÏ THÒT HEO TRONG THÔØI GIAN TÔÙI. Moät soá quan ñieåm ñònh höôùng cô baûn ñoái vôùi thò tröôøng thòt heo taïi Tp.
HCM trong thôøi gian tôùi. Moät soá giaûi phaùp nhaèm ñònh höôùng saûn xuaát vaø tieâu thuï thòt heo trong thôøi gian tôùi. Nhoùm giaûi phaùp naâng cao chaát löôïng thòt. Nhoùm giaûi phaùp haï giaù thaønh saûn phaåm.
Nhoùm giaûi phaùp ñònh höôùng tieâu thuï. Nhoùm giaûi phaùp oån ñònh nguoàn cung.65 DANH SAÙCH CAÙC BAÛNG Baûng 1: Bieåu caàu caø pheâ taïi moät ñòa phöông.7 Baûng 2: Bieåu cung caø pheâ taïi moät ñòa phöông.16 Baûng 3: Löôïng caàu veà thòt gia suùc, gia caàm taïi Tp.22 Baûng 4: Thu nhaäp (GDP) vaø löôïng caàu thòt heo taïi Tp. HCM qua caùc naêm .25 Baûng 5: Daân soá vaø söï phaùt trieån daân soá ôû Tp. HCM qua caùc naêm .26 Baûng 6: Moâ taû caùc bieán .30 Baûng 7: Soá maãu ôû töøng quaän .31 Baûng 8: Moät soá ñaëc ñieåm veà caùc hoä gia ñình.32 Baûng 9: Soá hoä phaân theo sôû thích caùc loaïi thòt heo, boø, gaø, vòt.33 Baûng 10: Soá hoä phaân theo sôû thích caùc daïng thòt heo .33 Baûng 11: Caùc maët haøng ñöôïc caùc hoä söû duïng thay theá cho thòt heo .34 Baûng 12: Soá hoä söû duïng caùc saûn phaåm töø thòt heo .34 Baûng 13: Soá hoä phaân theo sôû thích caùc loaïi thòt heo.35 Baûng 14: Nôi mua thòt heo cuûa caùc hoä gia ñình .36 Baûng 15: Keát quaû hoài qui haøm caàu thòt heo .36 Baûng 16: Cô caáu giaù trò saûn xuaát noâng laâm ngö nghieäp vaø thuûy saûn 1995–2004 .39 Baûng 17: Moät soá chæ tieâu kyõ thuaät trong chaên nuoâi heo.41 Baûng 18: Ñaøn heo cuûa Tp.42 Baûng 19: So saùnh ñaøn heo thòt vaø löôïng heo kieåm soaùt gieát moå taïi Tp.42 Baûng 20: Giaù TAÊGS taïi moät soá thôøi ñieåm .45 Baûng 21: Hieäu quaû kinh teá cuûa moät trang traïi nuoâi 100 con heo.46 Baûng 22: Coâng suaát cuûa caùc heä thoáng gieát moå gia suùc taïi Tp.50 DANH SAÙCH CAÙC HÌNH VEÕ Hình 1: Caùc ñöôøng caàu .8 Hình 2: Ñöôøng caàu caù nhaân vaø ñöôøng caàu thò tröôøng.8 Hình 3: Caùc ñöôøng caàu vôùi ñoä co daõn khaùc nhau.10 Hình 4: Ñoä doác, giaù vaø löôïng caàu thay ñoåi doïc theo ñöôøng caàu .11 Hình 5: Söï dòch chuyeån cuûa ñöôøng caàu .14 Hình 6: Caùc ñöôøng cung .16 Hình 7: Ñöôøng cung thò tröôøng .17 Hình 8: Söï dòch chuyeån cuûa ñöôøng cung .19 Hình 9: Söï caân baèng giöõa cung vaø caàu .19 LÔØI MÔÛ ÑAÀU Thòt heo laø moät trong nhöõng thöïc phaåm chính trong böõa aên haøng ngaøy cuûa ngöôøi daân thaønh phoá Hoà Chí Minh (Tp.
HCM) – nôi coù daân soá khoaûng 6 trieäu daân cuøng moät löôïng lôùn khaùch vaõng lai vaø daân di cö töï do ñeán kieám soáng. Do ñoù, löôïng caàu thòt heo taïi ñaây raát lôùn. Chính vì vaäy maø trong nhöõng naêm qua thò tröôøng thòt heo ôû ñaây ñaõ dieãn ra heát söùc phöùc taïp. Moät soá vaán ñeà yeáu keùm nhö oâ nhieãm moâi tröôøng, veä sinh an toaøn thöïc phaåm, nguy cô laây truyeàn beänh… ñaõ trôû neân böùc xuùc, caàn phaûi ñöôïc giaûi quyeát trieät ñeå.
Maëc duø chính quyeàn thaønh phoá ñaõ aùp duïng nhieàu bieän phaùp taùc ñoäng ñeán thò tröôøng naøy, nhaèm höôùng noù phaùt trieån theo höôùng hieän ñaïi, haïn cheá nhöõng tieâu cöïc, song vaãn khoâng theå kieåm soaùt ñöôïc söï baát oån. Ngoaøi ra, theo keá hoaïch phaùt trieån ñeà ra ñeán naêm 2010, Tp. HCM phaán ñaáu trôû thaønh trung taâm kinh teá, vaên hoùa, taøi chính, thöông maïi cuûa caû nöôùc vaø trong khu vöïc. Ñeå ñaït ñöôïc muïc tieâu naøy, moät trong nhöõng vieäc phaûi laøm laø phaùt trieån thò tröôøng caùc loaïi thöïc phaåm (trong ñoù coù thò tröôøng thòt heo) theo höôùng hieän ñaïi, chuyeân nghieäp ñaûm baûo caùc yeâu caàu cuûa moät ñoâ thò vaên minh vaø an toaøn thöïc phaåm cho ngöôøi daân thaønh phoá cuõng nhö du khaùch nöôùc ngoaøi.
Tröôùc tình hình treân, vieäc nghieân cöùu thò tröôøng thòt heo nhaèm tìm ra nhöõng ñaëc ñieåm, nguyeân nhaân yeáu keùm… ñeå töø ñoù ñöa ra nhöõng giaûi phaùp taùc ñoäng hôïp lyù laø vieäc laøm caàn thieát trong giai ñoaïn hieän nay. Nhaän thöùc ñöôïc taàm quan troïng ñoù, toâi tieán haønh thöïc hieän ñeà taøi “Nghieân Cöùu Thò Tröôøng Thòt Heo Taïi Thaønh Phoá Hoà Chí Minh” vôùi mong muoán goùp phaàn giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà neâu treân. Muïc tieâu chung cuûa ñeà taøi naøy nhaèm tìm hieåu tình hình caàu – cung thòt heo taïi Tp.HCM nhaèm xaùc ñònh höôùng saûn xuaát vaø tieâu thuï trong thôøi gian tôùi. Phaïm vi nghieân cöùu cuûa ñeà taøi chuû yeáu chuù troïng vaøo caùc vaán ñeà thuoäc veà caàu – cung thòt heo treân ñòa baøn Tp.
Muïc tieâu cuï theå cuûa ñeà taøi laø: - Tìm hieåu ñaëc ñieåm, thoùi quen tieâu duøng thòt heo cuûa ngöôøi daân Tp. HCM - Xaùc ñònh caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán caàu thòt heo taïi Tp. HCM - Phaân tích, ñaùnh giaù tình hình cung thòt heo - Ñöa ra moät soá giaûi phaùp mang tính gôïi môû veà maët chính saùch nhaèm ñònh höôùng saûn xuaát vaø tieâu thuï trong thôøi gian tôùi Ñeà taøi naøy seõ söû duïng lyù thuyeát veà caàu – cung, caùc phöông phaùp kinh teá löôïng ñeå phaân tích, xaùc ñònh caùc nhaân toá chuû yeáu taùc ñoäng ñeán caàu, cung thòt heo. Chuùng toâi söû duïng nhöõng phöông phaùp nghieân cöùu sau: - Phöông phaùp ñieàu tra baûng caâu hoûi - Phöông phaùp thoáng keâ moâ taû - Phöông phaùp moâ hình kinh teá löôïng Caùc soá lieäu thöù caáp seõ ñöôïc thu thaäp töø caùc cô quan chöùc naêng nhö: Cuïc Thoáng keâ, Chi cuïc Thuù y, Sôû Noâng nghieäp vaø Phaùt trieån Noâng thoân, Sôû Thöông maïi… Caùc soá lieäu sô caáp seõ ñöôïc thu thaäp baèng caùch ñieàu tra maãu taïi caùc chôï ñaàu moái, sieâu thò, ngöôøi tieâu duøng.
Thò tröôøng bao goàm hai yeáu toá caáu thaønh cô baûn laø cung vaø caàu. Veà phía caàu seõ ñöôïc phaân tích phaàn ñònh tính döïa treân caùc soá lieäu thöù caáp thu thaäp ñöôïc; phaàn ñònh löôïng ñöôïc phaân tích döïa treân soá lieäu ñieàu tra maãu thöïc teá. Veà phía cung, do giôùi haïn veà khaû naêng vaø taøi chính, ñeà taøi chæ ñeà caäp ñeán phaàn phaân tích thöïc traïng döïa treân caùc soá lieäu thöù caáp maø khoâng phaân tích phaàn ñònh löôïng. CHÖÔNG I CÔ SÔÛ LYÙ THUYEÁT 1.
Khaùi nieäm veà thò tröôøng Coù nhieàu ñònh nghóa khaùc nhau veà thò tröôøng ñöôïc caùc nhaø kinh teá hoïc ñöa ra. Theo David Begg trong cuoán Economics: “Thò tröôøng laø söï bieåu hieän ngaén goïn cho quaù trình theo ñoù moïi quyeát ñònh cuûa caùc hoä gia ñình veà vieäc tieâu thuï caùc haøng hoùa thay theá nhau, quyeát ñònh cuûa caùc haõng veà saûn xuaát caùi gì vaø saûn xuaát nhö theá naøo; quyeát ñònh cuûa ngöôøi lao ñoäng veà vieäc laøm bao nhieâu vaø laøm cho ai ñöôïc hoaø hôïp do söï ñieàu chænh cuûa giaù caû” (A market is a shorthand expression for the process by which households’ decisions about consumption of alternative goods, firms’ decisions about what and how to produce, and workers’ decisions about how much and for whom to work are reconciled by adjustment of prices). Pindyck vaø Daniel L. Rubinfeld trong cuoán icroeconomics: “Thò tröôøng laø moät taäp hôïp nhöõng ngöôøi mua vaø ngöôøi baùn taùc ñoäng laãn nhau, daãn ñeán khaû naêng trao ñoåi” (A market is a collection of buyers and sellers, that interact, resulting in the possibility for exchange).
Tuy nhieân, ñònh nghóa ñöôïc nhieàu ngöôøi chaáp nhaän laø: “Thò tröôøng laø nhöõng söï thoûa thuaän maø thoâng qua ñoù ngöôøi baùn vaø ngöôøi mua lieân heä, tieáp xuùc vôùi nhau ñeå trao ñoåi haøng hoùa vaø dòch vuï”. Thò tröôøng coù theå laø nôi ngöôøi baùn vaø ngöôøi mua tieáp xuùc tröïc tieáp (chôï ñaàu moái noâng saûn, cöûa haøng thôøi trang). Tuy nhieân khoâng nhaát thieát luùc naøo ngöôøi baùn vaø ngöôøi mua cuõng phaûi tieáp xuùc tröïc tieáp vôùi nhau. ÔÛ moät soá thò tröôøng (nhö thò tröôøng chöùng khoaùn chaúng haïn) hoaït ñoäng mua, baùn chuû yeáu thoâng qua nhöõng ngöôøi trung gian.
Trong caùc sieâu thò, ngöôøi mua seõ löïa choïn haøng hoùa ñaõ ñöôïc nieâm yeát giaù saün. Taïi caùc cuoäc baùn ñaáu giaù ngöôøi baùn ñoùng vai troø bò ñoäng, ngöôøi mua seõ ñaáu giaù vôùi nhau ñeå xaùc ñònh giaù cuûa haøng hoùa. Thò tröôøng laø trung taâm cuûa caùc hoaït ñoäng kinh teá, thoâng qua noù caùc ñôn vò trong neàn kinh teá môùi töông taùc vôùi nhau. Khi moät ngöôøi naøo ñoù tieán haønh mua hoaëc baùn haøng hoùa thì anh ta phaûi giao dòch vôùi moät ñôn vò kinh teá khaùc treân thò tröôøng.
Noùi ñeán thò tröôøng ta nghó ngay ñeán caàu, cung. Phaân tích caàu – cung laø moät coâng cuï höõu hieäu coù theå ñöôïc aùp duïng ñeå giaûi quyeát nhieàu vaán ñeà kinh teá quan troïng. Khaùi nieäm Caàu laø löôïng haøng hoùa maø ngöôøi mua muoán mua vaø coù khaû naêng mua ôû caùc möùc giaù khaùc nhau trong moät thôøi gian nhaát ñònh. Caàu khaùc vôùi nhu caàu.