Khóa luận: Nghiên cứu thị trường sách thiếu nhi tại Hà Nội giai đoạn 2010-2011

Tài liệu nghiên cứu thị trường sách thiếu nhi tại Hà Nội giai đoạn 2010-2011. Phân tích thực trạng, các yếu tố và đề xuất giải pháp phát triển.

• Tác giả: Tăng Thị Thương
• Người hướng dẫn: Ts. Đỗ Thị Quyên
• Trường học: Trường Đại Học Văn Hóa Hà Nội
• Chuyên ngành: Phát Hành Xuất Bản Phẩm
• Đề tài: Nghiên Cứu Thị Trường Sách Thiếu Nhi Tại Hà Nội Trong 2 Năm 2010- 2011
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Toàn cảnh thị trường sách thiếu nhi Hà Nội giai đoạn 2010 2011

Giai đoạn 2010-2011 đánh dấu một thời kỳ phát triển sôi động nhưng cũng đầy biến động của thị trường sách thiếu nhi tại Hà Nội. Đây là thời điểm nền kinh tế có sự tăng trưởng, đời sống người dân được cải thiện, dẫn đến sự quan tâm đầu tư cho giáo dục và văn hóa đọc của trẻ em ngày càng tăng. Nghiên cứu này cung cấp một cái nhìn sâu sắc về thực trạng thị trường sách Hà Nội, phân tích các yếu tố cung và cầu, đồng thời chỉ ra những xu hướng quan trọng. Báo cáo này không chỉ là một tài liệu tham khảo học thuật mà còn là cơ sở để các nhà xuất bản, đơn vị phát hành và các cơ quan quản lý đưa ra chiến lược phù hợp. Việc phân tích thị trường sách thiếu nhi trong giai đoạn này cho thấy sự cạnh tranh mạnh mẽ giữa các đơn vị, sự đa dạng hóa về sản phẩm từ truyện tranh cho trẻ em đến sách kỹ năng sống cho thiếu nhi, và sự thay đổi rõ rệt trong hành vi của người tiêu dùng.

1.1. Bối cảnh kinh tế xã hội ảnh hưởng đến văn hóa đọc của trẻ

Trong hai năm 2010-2011, Hà Nội chứng kiến sự tăng trưởng kinh tế ổn định, với GDP bình quân đầu người năm 2010 đạt khoảng 1900 USD. Mức sống được nâng cao tạo điều kiện cho các gia đình đầu tư nhiều hơn vào việc chăm sóc và giáo dục con cái. Điều này trực tiếp tác động đến hành vi mua sách của phụ huynh, họ không chỉ tìm kiếm sách giáo khoa mà còn chủ động lựa chọn các ấn phẩm giải trí, bồi dưỡng nhân cách. Tuy nhiên, sự phát triển của công nghệ và các phương tiện giải trí hiện đại cũng đặt ra thách thức lớn, khiến văn hóa đọc truyền thống có nguy cơ suy giảm. Sách phải cạnh tranh với trò chơi điện tử, truyền hình và internet để thu hút sự chú ý của độc giả nhỏ tuổi. Đây chính là một trong các yếu tố ảnh hưởng đến thị trường sách rõ rệt nhất, buộc ngành xuất bản phải không ngừng đổi mới.

1.2. Vai trò và ý nghĩa của sách đối với sự phát triển của thiếu nhi

Sách thiếu nhi không chỉ là một sản phẩm thương mại mà còn là một công cụ giáo dục quan trọng, góp phần hình thành nhân cách và phát triển trí tuệ cho thế hệ tương lai. Theo nhà thư viện học Krupskaia, "Sách thiếu nhi là yếu tố quan trọng bậc nhất" trong công tác giáo dục. Các ấn phẩm chất lượng giúp trẻ em mở rộng thế giới quan, nuôi dưỡng tâm hồn, học hỏi về các giá trị đạo đức và thẩm mỹ. Thị trường sách thiếu nhi lành mạnh góp phần định hướng nhu cầu đọc, tạo ra một sân chơi trí tuệ bổ ích, và thúc đẩy hoạt động giao lưu văn hóa. Đặc biệt, sách văn học thiếu nhi bán chạy 2010 đã chứng tỏ sức hấp dẫn của những câu chuyện nhân văn, góp phần xây dựng một nền tảng văn hóa vững chắc cho các em ngay từ khi còn nhỏ.

II. Thách thức và khó khăn của ngành xuất bản sách thiếu nhi 2010

Mặc dù có nhiều tiềm năng, thị trường sách thiếu nhi Hà Nội giai đoạn 2010-2011 phải đối mặt với không ít thách thức. Khó khăn của ngành xuất bản sách không chỉ đến từ sự cạnh tranh của các loại hình giải trí khác mà còn từ những vấn đề nội tại. Tình trạng vi phạm bản quyền, nạn in lậu vẫn diễn ra phức tạp với thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây thiệt hại lớn cho các đơn vị làm ăn chân chính và ảnh hưởng đến quyền lợi của tác giả. Bên cạnh đó, việc quản lý nội dung còn bộc lộ nhiều bất cập, một số ấn phẩm có nội dung và hình thức không phù hợp với tâm lý lứa tuổi vẫn được xuất bản, gây bức xúc trong dư luận. Những vấn đề này đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ hơn từ các cơ quan quản lý cũng như sự nâng cao trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này.

2.1. Vấn nạn vi phạm bản quyền và in lậu tràn lan

Vi phạm bản quyền là một trong những vấn đề nhức nhối nhất của báo cáo ngành xuất bản sách 2010. Nhiều bộ truyện tranh nổi tiếng như "Doraemon" và "Conan" của NXB Kim Đồng giai đoạn 2010-2011 liên tục bị làm giả, in lậu và bán với giá rẻ hơn. Tài liệu nghiên cứu chỉ ra trường hợp hiệu sách Thiên Cơ (TP.HCM) phát hành sách vi phạm bản quyền với tên gọi "Mèo máy thông minh" và "Siêu thám tử". Tình trạng này không chỉ gây thất thu cho nhà xuất bản mà còn làm giảm chất lượng sản phẩm đến tay độc giả, ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh và uy tín của toàn ngành xuất bản.

2.2. Sự cạnh tranh từ các phương tiện giải trí kỹ thuật số

Sự bùng nổ của internet, trò chơi điện tử và các kênh truyền hình đã tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt. Xu hướng đọc sách của trẻ em 2011 cho thấy sự phân tán chú ý rõ rệt. Trẻ em có xu hướng dành nhiều thời gian hơn cho các thiết bị điện tử thay vì đọc sách. Điều này buộc các nhà xuất bản phải tìm cách đổi mới không chỉ về nội dung mà còn về hình thức, tạo ra những cuốn sách có tính tương tác cao, hình ảnh bắt mắt, thậm chí tích hợp công nghệ như sách 3D, sách nói để có thể cạnh tranh và duy trì thói quen đọc sách cho thế hệ trẻ.

2.3. Quản lý nội dung và định hướng thị hiếu còn yếu kém

Một số nhà xuất bản vì chạy theo lợi nhuận đã xuất bản những ấn phẩm có nội dung không phù hợp, gây tranh cãi. Nghiên cứu đề cập đến các trường hợp như bộ truyện tranh “Thiếu nữ”, “Công tử học đường” của NXB Đồng Nai hay “Mặt trời bé con” của NXB Văn hóa-Thông tin. Những ấn phẩm này có thể tác động tiêu cực đến nhận thức và tâm lý của trẻ. Việc thiếu một cơ chế kiểm duyệt chặt chẽ và định hướng thị hiếu rõ ràng đã tạo ra những lỗ hổng, khiến thị trường trở nên phức tạp và khó kiểm soát, làm giảm lòng tin của các bậc phụ huynh.

III. Phương pháp phân tích nhu cầu và hành vi đọc sách của trẻ em

Để hiểu rõ động lực của thị trường, việc phân tích sâu về phía cầu là cực kỳ quan trọng. Nghiên cứu đã tiến hành một cuộc khảo sát trên 300 học sinh tiểu học và trung học cơ sở tại các quận trung tâm Hà Nội. Kết quả khảo sát cung cấp những số liệu thống kê xuất bản sách thiếu nhi quan trọng về hình thức tiếp cận sách, thể loại yêu thích và các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn. Những dữ liệu này là nền tảng để các nhà xuất bản xây dựng chiến lược sản phẩm và marketing hiệu quả. Phân tích cho thấy, dù truyện tranh vẫn chiếm ưu thế, nhu cầu về sách kiến thức khoa học và sách kỹ năng sống cho thiếu nhi cũng đang gia tăng, phản ánh sự thay đổi trong nhận thức của cả phụ huynh và trẻ em về vai trò của việc đọc.

3.1. Phân tích hành vi mua sách của phụ huynh và trẻ em

Kết quả khảo sát cho thấy hình thức mua sách vẫn là chủ đạo, chiếm đến 65% số lựa chọn. Điều này phản ánh khả năng chi trả của các gia đình tại Hà Nội tương đối cao và mong muốn sở hữu, sưu tầm sách của trẻ. Hành vi mua sách của phụ huynh chịu ảnh hưởng lớn bởi nội dung giáo dục, thương hiệu nhà xuất bản và thiết kế của cuốn sách. Trong khi đó, trẻ em thường bị thu hút bởi hình ảnh bìa, nhân vật quen thuộc và thể loại truyện tranh. Hình thức thuê sách chiếm 27%, cho thấy vẫn còn một bộ phận độc giả tìm kiếm giải pháp tiết kiệm chi phí, đặc biệt với các bộ truyện dài tập.

3.2. Xu hướng đọc sách của trẻ em 2011 theo thể loại và độ tuổi

Khảo sát về xu hướng đọc sách của trẻ em 2011 chỉ ra rằng truyện tranh cho trẻ em (28%) và truyện cổ tích (21.7%) là hai thể loại được yêu thích nhất. Điều này không gây ngạc nhiên vì chúng phù hợp với tâm lý lứa tuổi, giàu trí tưởng tượng và hình ảnh sinh động. Tuy nhiên, sách kiến thức khoa học cũng chiếm một tỷ lệ đáng kể (14%), cho thấy sự tò mò, ham học hỏi của trẻ em. Nhu cầu cũng có sự phân hóa rõ rệt theo độ tuổi: lứa tuổi mẫu giáo chuộng sách tranh ảnh, nhận biết thế giới; lứa tuổi nhi đồng yêu thích cổ tích, thần thoại; và lứa tuổi thiếu niên bắt đầu tìm đến các tác phẩm văn học, sách tâm lý và định hướng nghề nghiệp.

IV. Cách các nhà xuất bản lớn chiếm lĩnh thị phần sách thiếu nhi

Phía cung của thị trường sách thiếu nhi Hà Nội 2010-2011 là một bức tranh đa dạng với sự tham gia của các nhà xuất bản quốc doanh, công ty sách tư nhân và các đơn vị liên kết. Sự cạnh tranh về thị phần các nhà xuất bản sách thiếu nhi diễn ra vô cùng quyết liệt, không chỉ ở chất lượng nội dung mà còn ở chiến lược phát hành và marketing. Các đơn vị dẫn đầu như NXB Kim Đồng và NXB Trẻ đã khẳng định vị thế nhờ sự đầu tư bài bản, khai thác hiệu quả các bản thảo trong và ngoài nước. Đồng thời, sự trỗi dậy của các công ty tư nhân năng động như Đông A đã mang đến một luồng gió mới, làm phong phú thêm thị trường và tạo ra áp lực cạnh tranh tích cực, buộc các đơn vị phải liên tục cải tiến để đáp ứng tốt nhất nhu cầu của độc giả.

4.1. Chiến lược của NXB Kim Đồng giai đoạn 2010 2011

Với vị thế là "anh cả" trong làng sách thiếu nhi, NXB Kim Đồng tiếp tục dẫn đầu thị trường về cả số lượng và chất lượng. Nhà xuất bản này không chỉ tái bản các bộ truyện kinh điển như "Doraemon" dưới nhiều hình thức mới mà còn tích cực mua bản quyền các tác phẩm quốc tế giá trị như truyện cổ Andersen. Một trong những chiến lược nổi bật là tổ chức các cuộc thi sáng tác, điển hình là dự án "Hỗ trợ văn học thiếu nhi Việt Nam - Đan Mạch", nhằm tìm kiếm và bồi dưỡng các tài năng viết trẻ. Hệ thống kênh phân phối sách tại Hà Nội của Kim Đồng cũng rất mạnh, với các cửa hàng trưng bày chuyên nghiệp và trang web bán hàng trực tuyến hiệu quả.

4.2. Vai trò của NXB Trẻ và mảng sách thiếu nhi dịch thuật

NXB Trẻ và mảng sách thiếu nhi của mình đã tạo ra một dấu ấn mạnh mẽ, đặc biệt trong lĩnh vực sách dịch. Thành công vang dội của series "Harry Potter" là minh chứng rõ nhất cho khả năng nắm bắt xu hướng thế giới và năng lực tổ chức bản dịch chất lượng. Bên cạnh đó, NXB Trẻ còn khai thác nhiều tựa sách nổi tiếng khác như "Eragon - Cậu bé cưỡi rồng" hay series "Mr. Midnight". Chiến lược tập trung vào các tác phẩm văn học quốc tế đình đám đã giúp NXB Trẻ xây dựng một lượng độc giả trung thành và cạnh tranh sòng phẳng với các đơn vị khác trên thị trường.

4.3. Sự vươn lên của các đơn vị tư nhân và liên kết xuất bản

Giai đoạn này cũng chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của các công ty sách tư nhân. Công ty văn hóa Đông A là một ví dụ điển hình với việc đầu tư vào các dự án sách bách khoa tri thức quy mô lớn, mua bản quyền từ các nhà xuất bản uy tín của Anh. Sự năng động trong việc tìm kiếm, khai thác bản quyền và đầu tư công phu vào khâu biên tập, chế bản đã giúp các đơn vị tư nhân tạo ra những sản phẩm chất lượng cao, góp phần làm tăng doanh thu sách thiếu nhi Việt Nam và đa dạng hóa lựa chọn cho độc giả.

V. Kết quả và ứng dụng từ nghiên cứu thị trường sách Hà Nội

Nghiên cứu thị trường sách thiếu nhi Hà Nội 2010-2011 mang lại nhiều kết quả thực tiễn và số liệu có giá trị. Các sự kiện như hội sách Hà Nội 2010 đã trở thành điểm nhấn quan trọng, là nơi các nhà xuất bản quảng bá sản phẩm và tương tác trực tiếp với độc giả. Báo cáo đã hệ thống hóa số liệu thống kê xuất bản sách thiếu nhi, chỉ ra cơ cấu mặt hàng, từ sách giáo dục truyền thống đến các thể loại mới như sách kỹ năng. Những phát hiện này không chỉ phản ánh thực trạng thị trường sách Hà Nội tại thời điểm đó mà còn là cơ sở để dự báo xu hướng, đề xuất các giải pháp phát triển bền vững cho ngành xuất bản, giúp các doanh nghiệp định hướng chiến lược kinh doanh và đóng góp tích cực vào việc nâng cao văn hóa đọc trong cộng đồng.

5.1. Các dòng sách văn học thiếu nhi bán chạy 2010 và bài học

Năm 2010 chứng kiến thành công của nhiều tác phẩm văn học thiếu nhi trong nước, tiêu biểu là "Cho tôi một vé đi tuổi thơ" của Nguyễn Nhật Ánh. Tác phẩm này không chỉ đoạt giải thưởng của Hội nhà văn Việt Nam mà còn thu hút một lượng lớn độc giả, cho thấy tiềm năng to lớn của các tác giả trong nước. Thành công này là bài học quý giá, khẳng định rằng những câu chuyện gần gũi, dí dỏm, chạm đến cảm xúc của trẻ thơ luôn có sức sống bền bỉ. Điều này khuyến khích các nhà xuất bản đầu tư nhiều hơn vào việc khai thác bản thảo trong nước, tạo ra sự cân bằng với làn sóng sách dịch.

5.2. Hiệu quả của các kênh phân phối sách tại Hà Nội

Hệ thống kênh phân phối sách tại Hà Nội trong giai đoạn này bao gồm các nhà sách truyền thống, hệ thống thư viện trường học, các hội sách và kênh bán hàng trực tuyến mới nổi. Các nhà sách lớn như của NXB Kim Đồng hay hệ thống của Công ty Sách Hà Nội vẫn là kênh chủ lực. Tuy nhiên, các hội sách Hà Nội 2010 và các sự kiện tương tự đã chứng tỏ hiệu quả vượt trội trong việc kích cầu và xây dựng thương hiệu. Việc trưng bày khoa học, tổ chức các trò chơi, chương trình khuyến mãi tại các nhà sách cũng là một yếu tố quan trọng thu hút các gia đình, biến nhà sách thành điểm đến giải trí cuối tuần.

VI. Dự báo và giải pháp phát triển thị trường sách thiếu nhi

Dựa trên phân tích thị trường sách thiếu nhi giai đoạn 2010-2011, có thể dự báo nhu cầu sẽ tiếp tục gia tăng và đòi hỏi ngày càng cao về chất lượng. Để thị trường phát triển lành mạnh và bền vững, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các giải pháp vĩ mô từ cơ quan quản lý và các giải pháp vi mô từ chính các doanh nghiệp. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường quản lý thị trường để chống in lậu, và đẩy mạnh tuyên truyền về văn hóa đọc là những nhiệm vụ cấp thiết. Đồng thời, các nhà xuất bản cần chủ động nghiên cứu thị trường, đầu tư vào bản thảo chất lượng và nâng cao trình độ đội ngũ để tạo ra những sản phẩm thực sự giá trị, đáp ứng kỳ vọng của xã hội.

6.1. Giải pháp vĩ mô Hoàn thiện pháp luật và quản lý nhà nước

Để giải quyết các khó khăn của ngành xuất bản sách, vai trò của nhà nước là vô cùng quan trọng. Nghiên cứu đề xuất cần hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về xuất bản, đặc biệt là các quy định về sở hữu trí tuệ và chế tài xử phạt hành vi vi phạm. Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp in lậu, xuất bản sách có nội dung không lành mạnh. Bên cạnh đó, nhà nước cần có chính sách hỗ trợ, khuyến khích các đơn vị đầu tư vào mảng sách giáo dục truyền thống, lịch sử, góp phần định hướng giá trị cho thế hệ trẻ.

6.2. Giải pháp vi mô Đổi mới từ phía các nhà xuất bản

Về phía doanh nghiệp, việc đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu thị trường là yếu tố sống còn. Các đơn vị cần nắm bắt chính xác xu hướng đọc sách của trẻ em để cung cấp sản phẩm phù hợp. Đầu tư khai thác bản thảo có giá trị, cả trong và ngoài nước, là chìa khóa để nâng cao chất lượng. Ngoài ra, cần đẩy mạnh hoạt động quảng cáo, truyền thông, tổ chức các sự kiện ra mắt sách, giao lưu tác giả để định hướng văn hóa đọc và tạo sự gắn kết với độc giả. Nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ biên tập, thiết kế cũng là một giải pháp nền tảng để tạo ra những sản phẩm cạnh tranh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CHUNG VỀ THỊ TRƯỜNG SÁCH THIẾU NHI 1.1 Nhận thức chung về sách thiếu nhi 1.1 Thiếu nhi và đặc điểm của lứa tuổi thiếu nhi Thiếu nhi- thế hệ trẻ tương lai, là mầm non của đất nước, là tài sản quý của mỗi quốc gia. Theo từ điển tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên “Thiếu nhi là trẻ em thuộc lứa tuổi thiếu niên, nhi đồng từ 4- 15 tuổi”. Theo bách khoa toàn thư mở Wikipedia thì thiếu nhi là các em nhỏ trong độ tuổi từ 3- 15 tuổi. Thiếu nhi bao gồm lứa tuổi mẫu giáo (3- 5 tuổi), lứa tuổi nhi đồng (6- 11 tuổi), lứa tuổi thiếu niên (11- 15 tuổi).

Trong đó đáng lưu ý nhất là hai độ tuổi thiếu niên và nhi đồng. Nếu như lứa tuổi nhi đồng các em bước đầu làm quen, nhận biết thế giới xung quanh thì lứa tuổi thiếu niên là giai đoạn chuyển tiếp cả về thể chất và tinh thần giữa giai đoạn trẻ em và giai đoạn trưởng thành. Vì vậy ở lứa này cần nhận được nhiều sự quan tâm, giáo dục từ phía gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Ở mỗi một độ tuổi khác nhau thì diễn biến tâm lý, khả năng nhận biết xã hội lại khác nhau.

Tuy nhiên, ở độ tuổi thiếu nhi vẫn có những đặc điểm chung khác biệt, dễ nhận thấy so với các lứa tuổi khác - Độ tuổi thiếu nhi rất hiếu động Về mặt sinh hoạt thể lý, các bé trai và bé gái luôn tay, luôn chân chạy nhảy nô đùa, hò hét thỏa thích. Đối với các bé trai thường thích các trò chơi đối kháng, đua tranh giữa hai phe. Các em sẵn sàng chơi hăng say hết mình vì mong muốn tự khẳng định cá tính. Đối với các em nữ thích các trò chơi nhẹ nhàng luôn luôn chia sẻ, nhường nhịn nhau là chủ yếu.

Về mặt sinh hoạt học tập các em cũng rất dễ hào hứng để đưa ra các ý tưởng, các kiến thức lý thú mới lạ, không ngừng đặt ra các câu hỏi tò mò thắc mắc về những điều các bé gặp trong cuộc sống. Khóa luận tốt nghiệp Tăng Thị Thương- PH27B 8 - Độ tuổi thiếu nhi rất đa cảm và dễ xúc động. Tâm hồn các em ở lứa tuổi này rất trong sáng và vô tư như tờ giấy trắng. Đặc biệt trường hợp các một số em phải chịu những di chứng do sự đổ vỡ của gia đình thì tâm hồn các em càng đa cảm và dễ bị xúc động.

Do đó, bất cứ hành động thô bạo nào xảy ra đối với các em đều để lại những vết sẹo không bao giờ phai nhạt. Vì vậy, người lớn cần tránh cho các em những nghịch cảnh, hình ảnh bạo lực thô bạo trên sách báo, truyền hình cũng như trong gia đình, trường học và ngoài xã hội. Do vậy, đối với các câu chuyện kể cho các em nếu nội dung quá thương tâm có thể gợi ra cho các em lòng trắc ẩn nhân ái nhưng cũng có thể âm thầm hình thành trong tiềm thức và vô thức của các em tính hiếu chiến, nhẫn tâm hoặc ngược lại là sự mủi lòng ủy mị, đa sầu đa cảm. Độ tuổi này các em ôm ấp nhiều giấc mơ.

Độ tuổi này các em giàu trí tưởng tượng tin vào những điều huyền ảo những câu chuyện cổ tích thần thoại, truyện dân gian được đọc và nghe kể trong lớp học, trong các giờ giải trí, trước khi đi ngủ. Từ đó các em sẽ tự thêu dệt cho mình những ước mơ, thêm niềm tin và yêu cuộc sống - Độ tuổi thiếu nhi ham hiểu biết và sáng tạo. Ở độ tuổi này các em rất hào hứng, luôn mong muốn khám phá để tìm ra câu trả lời riêng cho mình. Các em sẵn sàng đưa ra các ý tưởng mới lạ và không ngừng đặt câu hỏi “Tại sao?”, “Làm thế nào?”, “Sao lại như vậy?”,.

để thỏa mãn trí tò mò của mình. Do trí não của các em chưa đủ tập trung và chưa quan sát kiên nhẫn được vấn đề nên các em chưa thể tự mình học hỏi mà không có sự giúp đỡ của người lớn. Vì vậy, đối với lứa tuổi này người lớn cần phải quan tâm đến những câu hỏi, ý tưởng của các em và đưa ra những câu trả lời thỏa đáng. Đồng thời cần gợi mở sáng kiến giúp các em hoàn thiện hơn về khả năng tư duy của mình.

Khóa luận tốt nghiệp Tăng Thị Thương- PH27B 9 1.2 Khái niệm và đặc điểm của sách thiếu nhi M.Goocky đã từng nói: “Hãy yêu sách- nguồn tri thức. Chỉ có tri thức mới có thể cứu chúng ta, chỉ có tri thức mới làm cho chúng ta trở thành con người trung thực, khôn ngoan, cương nghị” Hiện nay, giáo dục luôn là vấn đề được quan tâm ở mỗi một quốc gia, dân tộc. Đặc biệt là việc giáo dục hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước của thế giới. Trong công tác giáo dục trẻ em không thể không kể đến vai trò quan trọng của sách.

Nhà thư viện học Krupskaia đã nhấn mạnh: “Sách thiếu nhi là yếu tố quan trọng bậc nhất”. Đặc biệt quan tâm chú trọng đến độ tuổi mẫu giáo, thiếu niên nhi đồng là lứa tuổi đang hình thành những tư duy cảm nhận về cuộc sống bên ngoài. Thông qua những trang sách sẽ giúp các em thêm hiểu biết trí thức làm đẹp những ước mơ góp phần hình thành nhân cách cho trẻ. Là một xuất bản phẩm dành cho thiếu nhi, tuy nhiên sách thiếu nhi cũng có những đặc điểm đặc biệt so với các loại sách khác.

Vì vậy, ta có thể hiểu khái niệm sách thiếu nhi như sau: “Sách thiếu nhi là một loại xuất bản phẩm đặc biệt, có nội dung phản ánh các lĩnh vực tri thức khoa học tự nhiên, xã hội, nhân văn được thể hiện bằng các hình thức phù hợp với đặc điểm, tâm sinh lí với khả năng nhu cầu thị hiếu của các em thiếu niên, nhi đồng ở lứa tuổi từ 3- 15 tuổi”. Đây là loại sách đặc biệt vì tính chất giáo dục sự truyền thông tin và tính chất lứa tuổi. Trước năm 1986, sách thiếu nhi được xuất bản- phát hành chủ yếu phục vụ nhiệm vụ chính trị- xã hội. Hiện nay, trong nền kinh tế thị trường sách thiếu nhi không những đáp ứng nhu cầu nhiệm vụ chính trị xã hội mà còn mang lại lợi nhuận cho các đơn vị, doanh nghiệp kinh doanh sách.

Sách thiếu nhi được đem ra thị trường và chịu sự tác động của các quy luật kinh tế và trở thành một trong những mặt hàng có cơ cấu lớn nhất. Khóa luận tốt nghiệp Tăng Thị Thương- PH27B 10 Vì là một loại hàng hóa nên cũng giống như các hàng hóa khác sách thiếu nhi có hai thuộc tính là giá trị và giá trị sử dụng. Tuy nhiên trong thực tế giá trị và giá trị sử dụng nhiều lúc lại không đồng nhất với nhau. Theo quy luật kinh tế thị trường hàng có chất lượng tốt thì giá sẽ cao và ngược lại.

Tuy nhiên sách thiếu nhi thì không hoàn toàn như vậy. Giá cao hay thấp ở sách phụ thuộc vào nhu cầu, mức độ đón nhận của độc giả. Những sách có nội dung tư tưởng nhằm tuyên truyền, phổ biến theo định hướng của Đảng và Nhà nước thì được bán giá bìa thấp do có sự can thiệp của nhà nước trong việc trợ giá sách. Sách thiếu nhi là sản phẩm của trí tuệ lao động sáng tạo của đội ngũ tác giả, biên tập.

Đây là lao động đặc thù không lượng hóa được chi phí sản xuất như các loại hàng hóa khác. Mặt khác giá trị sử dụng của sách thiếu nhi cũng trường tồn cùng thời gian nên sách thiếu nhi là loại hàng hóa đặc thù. Sách thiếu nhi ngoài mang những đặc điểm chung của mặt hàng xuất bản phẩm, sách thiếu nhi còn có những đặc điểm riêng sau: - Sách có đối tượng độc giả đông đảo. Sách thiếu nhi có đối tượng phục vụ chính và chủ yếu là các em mẫu giáo, nhi đồng và thiếu niên.

Tuy nhiên, không dừng lại ở đó sách thiếu nhi còn được sự quan tâm của mọi tầng lớp từ học sinh, sinh viên, giáo viên, phụ huynh,. Ở mỗi một nhóm tuổi khác nhau thì nhu cầu và mục đích sử dụng cũng khác nhau. Có người tìm đến sách thiếu nhi để tìm hiểu, giảng dạy, kể cho thế hệ kế tiếp. Cũng có người tìm đến sách chỉ đơn thuần để giải trí vì nội dung của sách thiếu nhi thường ngắn gọn, dễ hiểu, đơn giản, trong sáng.

Nếu như ở các loại sách kinh tế, chính trị, pháp luật, y học,… đối tượng độc giả là những người có hiểu biết, chuyên môn về các lĩnh vực liên quan thì sách thiếu nhi phục vụ mọi đối tượng bạn đọc ở mọi lứa tuổi. Đây chính là điểm khác biệt lớn nhất và dễ dàng phân biệt sách thiếu nhi với các loại sách khác. Khóa luận tốt nghiệp Tăng Thị Thương- PH27B 11 - Sách thiếu nhi có hình thức hấp dẫn. Do đối tượng phục vụ là các em thiếu niên, nhi đồng nên yếu tố hình thức của sách rất quan trọng.

Ở lứa tuổi này các em luôn thích thú với cái mới, nổi bật do vậy hình thức của sách đẹp sẽ góp phần khích lệ nhu cầu đọc sách và tìm sách của các em. Nắm bắt được tâm lý này trong hoạt động xuất bản, phát hành sách thiếu nhi các nhà sản xuất luôn quan tâm đến yếu tố hình thức. Sách được in nhiều màu với công nghệ in tiên tiến, giấy trắng min, dai, độ bóng và độ bền cao. Khổ sách cũng phong phú với nhiều loại hình đặc biệt, hấp dẫn.

Trong nhiều năm trở lại đây bên cạnh những cuốn sách truyền thống (chữ viết và hình ảnh) thì xuất hiện nhiều sách hình thức mới như: sách ghép ảnh, sách hình nổi, sách ảnh 3D, sách điện tử,. Một cuốn sách nội dung hay, hình thức đẹp không chỉ thỏa mãn được nhu cầu đọc sách mà còn thỏa mãn nhu cầu giải trí, hưởng thụ của khách hàng. Cùng với sự đổi mới không ngừng, hình thức sách thiếu nhi ngày càng hoàn thiện từ đó nhu cầu về sách thiếu nhi ngày càng được nâng cao. - Sách thiếu nhi có nội dung phong phú, đa dạng.

Xã hội phát triển thì nhu cầu của con người ngày càng cao, đặc biệt nhu cầu có những cuốn sách hay về nội dung. Xuất phát từ yêu cầu đó mà nội dung của sách thiếu nhi hiện nay vô cùng phong phú, đa dạng. Có thể nói rằng tri thức thế giới rộng lớn bao nhiêu thì nội dung của sách thiếu nhi cũng phong phú, đa dạng bấy nhiêu.