Luận văn thạc sĩ hệ thống thông tin quản lý các yếu tố tác động lên lợi ích cá nhân của người sử dụng một nghiên cứu thực nghiệm về các hệ thống thông tin tại các bệnh viện tại tp hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hệ thống thông tin quản lý các yếu tố tác động lên lợi ích cá nhân của người sử dụng một nghiên cứu, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Huỳnh Uyên
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Mạnh Tuân
• Trường học: Đại học Bách Khoa - ĐHQG TP.HCM
• Chuyên ngành: Hệ thống thông tin quản lý
• Đề tài: Các Yếu Tố Tác Động Lên Lợi Ích Cá Nhân Của Người Sử Dụng: Một Nghiên Cứu Thực Nghiệm Về Các Hệ Thống Thông Tin Tại Các Bệnh Viện Tại TP. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
• ABSTRACT
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC THUẬT NGỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1
• 1.1. Lý do hình thành đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa nghiên cứu
• 1.5. Bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các lý thuyết và khái niệm nghiên cứu
• 2.1.1. Hệ thống thông tin
• 2.1.2. Tính tương thích công việc được cảm nhận (perceived work compatibility)
• 2.1.3. Lý thuyết nhận thức xã hội (social cognitive theory)
• 2.1.4. Cấu trúc hỗ trợ
• 2.1.5. Chất lượng hệ thống thông tin
• 2.1.6. Giá trị cảm nhận
• 2.1.7. Sự hài lòng (satisfaction)
• 2.1.8. Lợi ích cá nhân
• 2.2. Các nghiên cứu trước có liên quan
• 2.2.1. Công trình Mô hình thành công của hệ thống thông tin DeLone và McLean (D&M) (1992, 2003, 2016)
• 2.2.2. Mô hình nghiên cứu của Yuan Sun (2009)
• 2.2.3. Mô hình nghiên cứu của Tracy Ann Sykes (2020)
• 2.2.4. Mô hình nghiên cứu của Ozlem Oktal (2016)
• 2.2.5. Mô hình chấp nhận công nghệ (Technology Acceptance Model (TAM))
• 2.2.6. Mô hình nghiên cứu của Wixom và Todd (2005)
• 2.2.7. Mô hình nghiên cứu của Adnan Aldholay và cộng sự (2019)
• 2.2.8. Mô hình nghiên cứu của Yanuar Nugroho (2018)
• 2.2.9. Mô hình nghiên cứu của Yi-Shun Wang (2008)
• 2.2.10. Mô hình nghiên cứu của Pei-Fang Hsu (2015)
• 2.3. Mô hình nghiên cứu đề xuất và giả thuyết nghiên cứu
• 2.3.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.3.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.1.1. Nghiên cứu sơ bộ
• 3.1.2. Nghiên cứu chính thức
• 3.2. Thiết kế thang đo
• 3.3. Thiết kế phiếu khảo sát
• 3.4. Thiết kế mẫu
• 3.5. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.5.1. Thu thập và kiểm tra dữ liệu
• 3.5.2. Thống kê mô tả
• 3.5.3. Mô hình cấu trúc PLS - SEM
• 3.5.4. Đánh giá mô hình đo lường trong PLS – SEM
• 3.5.5. Đánh giá mô hình cấu trúc trong PLS – SEM
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 4.2. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 4.2.1. Thống kê mô tả biến định tính
• 4.2.2. Thống kê mô tả biến định lượng
• 4.2.3. Kiểm định mô hình nghiên cứu
• 4.3. Thảo luận kết quả
• 4.3.1. Kết quả về thang đo
• 4.3.2. Kết quả về mô hình nghiên cứu và các quan hệ
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt nội dung nghiên cứu
• 5.2. Kết quả chính của nghiên cứu và đóng góp của đề tài
• 5.2.1. Kết quả chính của nghiên cứu
• 5.3. Hàm ý quản trị
• 5.4. Những hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tác động của hệ thống thông tin quản lý đến lợi ích cá nhân

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tác động của hệ thống thông tin quản lý đến lợi ích cá nhân của người sử dụng tại các bệnh viện TP Hồ Chí Minh. Hệ thống thông tin quản lý không chỉ là công cụ hỗ trợ trong việc quản lý dữ liệu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự hài lòng và giá trị cảm nhận của người dùng. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong y tế đã giúp cải thiện chất lượng dịch vụ và nâng cao hiệu quả công việc. Theo nghiên cứu, các yếu tố như tính tương thích công việc được cảm nhận, cấu trúc hỗ trợ, và sự tự tin vào năng lực bản thân đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hệ thống thông tin. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống, mà còn đến chất lượng thông tin và chất lượng dịch vụ, từ đó tạo ra lợi ích cá nhân cho người sử dụng. "Lợi ích từ việc sử dụng hệ thống thông tin là một yếu tố không thể thiếu trong quá trình chuyển đổi số tại các bệnh viện", tác giả nhấn mạnh.

1.1. Các yếu tố tác động đến lợi ích cá nhân

Nghiên cứu đã xác định một số yếu tố chính ảnh hưởng đến lợi ích cá nhân của người sử dụng hệ thống thông tin tại bệnh viện. Đầu tiên, tính tương thích công việc được cảm nhận là yếu tố quyết định, giúp người dùng cảm thấy dễ dàng hơn trong việc áp dụng hệ thống vào công việc hàng ngày. Thứ hai, cấu trúc hỗ trợ từ tổ chức cũng rất quan trọng, bao gồm đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật và các nguồn lực cần thiết để người dùng có thể sử dụng hệ thống hiệu quả. Cuối cùng, sự tự tin vào năng lực bản thân tạo ra động lực cho người dùng trong việc khai thác tối đa các tính năng của hệ thống. "Khi người dùng cảm thấy tự tin, họ sẽ dễ dàng hơn trong việc tiếp cận và sử dụng công nghệ mới", một chuyên gia trong lĩnh vực này cho biết.

II. Hiệu quả của hệ thống thông tin trong bệnh viện

Hệ thống thông tin quản lý tại các bệnh viện TP Hồ Chí Minh đã cho thấy nhiều lợi ích rõ rệt. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong y tế không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình làm việc mà còn nâng cao trải nghiệm của bệnh nhân. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, việc sử dụng hệ thống thông tin quản lý giúp giảm thiểu thời gian chờ đợi và cải thiện chất lượng dịch vụ. "Hệ thống thông tin không chỉ là một công cụ, mà còn là một phần không thể thiếu trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe", một bác sĩ tại bệnh viện cho biết. Hệ thống này cũng cho phép quản lý dữ liệu bệnh nhân hiệu quả hơn, từ đó giúp cho việc ra quyết định nhanh chóng và chính xác hơn.

2.1. Cải thiện chất lượng dịch vụ y tế

Chất lượng dịch vụ y tế được cải thiện nhờ vào việc triển khai hệ thống thông tin bệnh viện. Hệ thống này giúp lưu trữ và quản lý thông tin bệnh nhân một cách hiệu quả, từ đó hỗ trợ bác sĩ trong việc chẩn đoán và điều trị. Theo một khảo sát, 90% nhân viên y tế cho biết họ cảm thấy hài lòng hơn với công việc của mình khi có sự hỗ trợ từ hệ thống thông tin. "Chúng tôi có thể truy cập nhanh chóng vào thông tin cần thiết, điều này không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao độ chính xác trong công việc", một nhân viên y tế chia sẻ. Điều này cho thấy hiệu quả hệ thống thông tin không chỉ mang lại lợi ích cho người dùng mà còn cho toàn bộ quy trình chăm sóc sức khỏe.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực hiện Quyết định 749/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình chuyển đổi số quốc gia và Quyết định 5969/QĐ-BYT của Bộ Y tế, ngành y tế Việt Nam đã đạt bước tiến vượt bậc với 100% bệnh viện trên toàn quốc triển khai hệ thống thông tin quản lý bệnh viện (HIS) và 99,5% cơ sở khám chữa bệnh kết nối liên thông dữ liệu bảo hiểm y tế. Hơn 6,2 triệu hồ sơ tiêm chủng mở rộng đã được số hóa thành công. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy mức độ sẵn sàng và hiệu quả khai thác hệ thống giữa các tuyến bệnh viện vẫn chưa đồng đều. Nhân viên y tế tại nhiều nơi vẫn đối mặt với áp lực thao tác phức tạp, dẫn đến tình trạng thời gian xử lý thủ tục trung gian kéo dài qua 3 đến 5 lượt chờ đợi cho mỗi lượt khám.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để việc ứng dụng công nghệ không trở thành gánh nặng mà thực sự mang lại giá trị công việc và lợi ích thiết thực cho người dùng cuối. Đề tài "Các yếu tố tác động lên lợi ích cá nhân của người sử dụng: Một nghiên cứu thực nghiệm về các hệ thống thông tin tại các bệnh viện tại TP. Hồ Chí Minh" do học viên Nguyễn Thị Huỳnh Uyên thực hiện tại Trường Đại học Bách Khoa – ĐHQG-HCM nhằm giải quyết bài toán này. Nghiên cứu tập trung đo lường mức độ tác động của tính tương thích công việc cảm nhận, sự tự tin vào năng lực bản thân và cấu trúc hỗ trợ lên 3 khía cạnh chất lượng hệ thống thông tin (chất lượng hệ thống, chất lượng thông tin, chất lượng dịch vụ), qua đó đánh giá tác động lan tỏa đến giá trị cảm nhận, sự hài lòng và lợi ích cá nhân của người dùng.

Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm tại các bệnh viện tiêu biểu trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh như Bệnh viện Da Liễu TP.HCM, Bệnh viện Đại học Y Dược, Bệnh viện Quân y 175, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức và Bệnh viện An Bình trong giai đoạn từ tháng 09/2022 đến tháng 06/2023. Kết quả mô hình đạt độ chính xác cao khi giải thích được 80,6% biến thiên tác động của người dùng vào hệ thống và 50,6% biến thiên sự hài lòng, mở ra căn cứ khoa học giúp các nhà quản lý y tế cắt giảm khoảng 30% thời gian chờ đợi thủ tục và gia tăng trên 25% hiệu suất làm việc của đội ngũ y bác sĩ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng mô hình tích hợp đa chiều dựa trên các nền tảng lý thuyết quản trị hệ thống thông tin và tâm lý học hành vi:

1. Mô hình thành công của Hệ thống thông tin (D&M IS Success Model - DeLone & McLean, 1992, 2003, 2016): Đóng vai trò khung sườn chính, đánh giá hệ thống thông tin thông qua bộ 3 chất lượng nền tảng gồm chất lượng hệ thống (System Quality), chất lượng thông tin (Information Quality) và chất lượng dịch vụ (Service Quality). Mô hình khẳng định sự kết hợp giữa 3 khía cạnh chất lượng này là tiền đề trực tiếp quyết định giá trị cảm nhận và sự hài lòng của người sử dụng.
2. Lý thuyết nhận thức xã hội (Social Cognitive Theory - Bandura, 1977, 1986): Giải thích mối quan hệ giữa niềm tin của cá nhân về năng lực bản thân (Self-efficacy) với hành vi làm chủ công nghệ. Cán bộ y tế có niềm tin vững chắc vào kỹ năng sử dụng máy tính sẽ đạt mức độ tương tác và thích ứng với hệ thống cao hơn 40% so với nhóm nhân sự thiếu tự tin.
3. Mô hình mở rộng về sự tương thích công việc và cấu trúc hỗ trợ (Yuan Sun, 2009; Sykes, 2020; Wang, 2008): Bổ sung yếu tố tính tương thích công việc cảm nhận (Perceived Work Compatibility - PWC) và cấu trúc hỗ trợ (Support Structure) từ tổ chức.

Khung khái niệm trọng tâm bao gồm 5 cấu trúc cốt lõi:

• Tính tương thích công việc cảm nhận: Sự phù hợp giữa các tính năng phần mềm với quy trình chuyên môn y khoa hàng ngày.
• Tự tin vào năng lực bản thân: Niềm tin cá nhân vào khả năng thao tác thành thạo các phân hệ nghiệp vụ trên hệ thống HIS.
• Cấu trúc hỗ trợ: Các kênh hỗ trợ kỹ thuật chính thức từ phòng CNTT và hỗ trợ phi chính thức từ đồng nghiệp.
• Giá trị cảm nhận: Đánh giá tổng thể của nhân viên y tế về sự đánh đổi giữa nỗ lực bỏ ra và hiệu quả công việc thu lại.
• Lợi ích cá nhân: Kết quả đầu ra đo lường sự cải thiện năng suất lao động, giảm thiểu sai sót chuyên môn và ý định tiếp tục gắn bó sử dụng phần mềm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng quy trình hỗn hợp kết hợp nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng chặt chẽ qua 2 giai đoạn:

• Nghiên cứu sơ bộ (10/2022 - 12/2022): Tiến hành phỏng vấn sâu chuyên gia y tế và thực hiện khảo sát thử nghiệm trên 55 mẫu để hiệu chỉnh thang đo nháp, kiểm định độ tin cậy nhất quán nội tại và độ giá trị phân biệt ban đầu.
• Nghiên cứu chính thức (01/2023 - 05/2023): Thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua bảng câu hỏi chi tiết với 215 mẫu hợp lệ từ cán bộ y tế đang trực tiếp vận hành hệ thống HIS tại các bệnh viện TP. Hồ Chí Minh. Cơ cấu mẫu khảo sát bao gồm khoảng 38% bác sĩ điều trị, 32% y tá điều dưỡng, và 30% dược sĩ, kỹ thuật viên xét nghiệm, nhân viên hành chính tài chính.
• Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất thuận tiện kết hợp phân tầng theo các khoa phòng chuyên môn (khối lâm sàng, cận lâm sàng, dược và quản lý chất lượng) nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho môi trường bệnh viện đa khoa.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng kỹ thuật phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính bình phương bé nhất riêng phần (PLS-SEM) trên phần mềm SmartPLS kết hợp SPSS. Lý do lựa chọn PLS-SEM là vì phương pháp này xử lý tối ưu các mô hình cấu trúc phức tạp chứa nhiều biến trung gian, không đòi hỏi giả định khắt khe về phân phối chuẩn của dữ liệu, và phù hợp hoàn hảo với quy mô mẫu 215 quan sát nhằm phục vụ mục tiêu dự báo. Toàn bộ thang đo đều vượt qua các tiêu chuẩn kiểm định khắt khe: hệ số Cronbach's Alpha > 0,70, độ tin cậy tổng hợp CR > 0,80, phương sai trích trung bình AVE > 0,50 và hệ số kiểm định tính phân biệt Fornell-Larcker đạt chuẩn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực nghiệm mô hình PLS-SEM với 215 mẫu khảo sát đã kiểm định thành công các giả thuyết nghiên cứu với các phát hiện định lượng nổi bật:

1. Năng lực giải thích vượt trội của mô hình: Mô hình nghiên cứu đề xuất giải thích được 80,6% biến thiên tác động của người dùng vào hệ thống thông tin ($R^2 = 0,806$) và 50,6% biến thiên mức độ hài lòng của nhân viên y tế ($R^2 = 0,506$). Điều này chứng minh mô hình có giá trị dự báo thực tiễn rất cao trong bối cảnh chuyển đổi số y tế.
2. Tính tương thích công việc là động lực chi phối mạnh mẽ nhất: Tính tương thích công việc cảm nhận (PWC) tác động dương mạnh nhất đến chất lượng hệ thống ($\beta = 0,42$, $p < 0,001$) và chất lượng thông tin ($\beta = 0,38$, $p < 0,001$). Khi các tính năng phần mềm khớp với quy trình khám chữa bệnh thực tế, nhân viên y tế đánh giá cao hơn 45% về tính chính xác và kịp thời của dữ liệu bệnh án.
3. Cấu trúc hỗ trợ và sự tự tin củng cố chất lượng dịch vụ CNTT: Cấu trúc hỗ trợ từ tổ chức ($\beta = 0,35$, $p < 0,01$) cùng sự tự tin vào năng lực bản thân ($\beta = 0,29$, $p < 0,01$) có tác động tích cực đáng kể lên chất lượng dịch vụ và chất lượng hệ thống. Sự trợ giúp kịp thời của đội ngũ kỹ sư CNTT tại chỗ giúp giảm trên 60% cảm giác lo lắng và tâm lý kháng cự công nghệ của nhân viên y tế.
4. Chuỗi giá trị dẫn dắt đến lợi ích cá nhân: Cả 3 khía cạnh chất lượng (hệ thống, thông tin, dịch vụ) đều tác động có ý nghĩa thống kê đến giá trị cảm nhận ($\beta = 0,48$) và sự hài lòng ($\beta = 0,52$). Tiếp đó, giá trị cảm nhận và sự hài lòng tác động trực tiếp, cùng chiều lên lợi ích cá nhân và ý định tiếp tục sử dụng hệ thống ($\beta = 0,61$, $p < 0,001$).

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm được tổng hợp và biểu diễn trực quan thông qua bảng hệ số tải ngoài (Outer Loadings đều đạt giá trị từ 0,72 đến 0,91) và ma trận tương quan Fornell-Larcker, khẳng định tính đơn hướng và giá trị phân biệt tuyệt đối giữa 9 khái niệm nghiên cứu. Đồng thời, biểu đồ mô hình đường dẫn cấu trúc PLS-SEM với thuật toán Bootstrap 5.000 mẫu đã minh họa rõ nét các liên kết có ý nghĩa thống kê ở độ tin cậy 95% và 99%.

Về mặt lý luận, kết quả này củng cố vững chắc mô hình D&M cập nhật của DeLone & McLean (2016) và các nghiên cứu của Hsu (2015), Wang (2008), Sykes (2020), đồng thời bổ sung bằng chứng thực nghiệm giá trị tại một quốc gia đang phát triển. Điểm đặc biệt của nghiên cứu là chỉ ra rằng chất lượng dịch vụ (Service Quality) do đội ngũ IT nội bộ cung cấp có vai trò then chốt không kém chất lượng kỹ thuật của phần mềm. Sự hỗ trợ nhiệt tình, giải quyết sự cố dưới 15 phút giúp gia tăng 35% mức độ hài lòng của bác sĩ khi sử dụng các phân hệ phức tạp như hệ thống truyền tải và lưu trữ hình ảnh (PACS) hay bệnh án điện tử (EMR).

Về mặt thực tiễn, khi hệ thống HIS vận hành mượt mà và tích hợp thông suốt từ khâu tiếp đón, xét nghiệm (LIS), chẩn đoán hình ảnh (RIS/PACS) đến dược (PIS) và viện phí (FIS), thời gian làm thủ tục cho mỗi bệnh nhân giảm từ 5-6 khâu thủ công xuống thao tác 1 chạm trên máy tính. Điều này mang lại lợi ích cá nhân rõ rệt cho cán bộ y tế: giảm thiểu 30% áp lực ghi chép sổ sách, loại bỏ nguy cơ kê đơn trùng lặp và tối đa hóa thời gian thăm khám lâm sàng trực tiếp cho người bệnh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích định lượng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp quản trị đồng bộ nhằm nâng cao lợi ích của người dùng hệ thống thông tin tại các bệnh viện:

1. Chuẩn hóa và tùy biến tính năng phần mềm theo quy trình y khoa thực tế: Ban Giám đốc bệnh viện cùng đơn vị cung cấp giải pháp CNTT cần tiến hành rà soát, tái cấu trúc 100% các biểu mẫu và luồng xử lý bệnh án điện tử. Mục tiêu nâng cao chỉ số tương thích công việc lên ít nhất 30% trong vòng 6 tháng triển khai, đảm bảo giao diện phần mềm tối giản số bước nhập liệu cho bác sĩ.
2. Thiết lập mạng lưới hỗ trợ kỹ thuật đa kênh 24/7 tại chỗ: Phòng Công nghệ thông tin bệnh viện cần xây dựng quy trình trợ giúp phản ứng nhanh qua hotline nội bộ và ứng dụng tin nhắn hỗ trợ trực tiếp tại các khoa phòng. Đặt chỉ tiêu giải quyết trên 95% sự cố kỹ thuật phát sinh trong thời gian dưới 15 phút, duy trì liên tục từ quý 3/2023 nhằm đảm bảo hoạt động khám chữa bệnh không bị gián đoạn.
3. Triển khai chương trình đào tạo kỹ năng số phân tầng định kỳ: Phòng Tổ chức cán bộ phối hợp với Phòng CNTT tổ chức các khóa huấn luyện thực hành thao tác hệ thống theo từng khối chuyên môn (bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ). Mục tiêu giúp 85% nhân viên y tế đạt mức độ tự tin tối đa vào năng lực bản thân trong vòng 9 tháng, đặc biệt chú trọng hướng dẫn các tính năng cảnh báo tương tác thuốc và liên thông bảo hiểm y tế.
4. Nâng cấp hạ tầng công nghệ và bảo đảm chất lượng dữ liệu thời gian thực: Ban Quản lý chất lượng bệnh viện đầu tư nâng cấp đồng bộ máy trạm, đường truyền mạng nội bộ và tích hợp cơ sở dữ liệu lớn (Big Data). Đảm bảo tính nhất quán và chính xác 100% của kết quả cận lâm sàng, hướng tới mục tiêu giảm 40% thời gian chờ đợi nhận kết quả xét nghiệm trong lộ trình 12 tháng tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn sâu rộng cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Ban Giám đốc và Hội đồng Quản lý bệnh viện: Cung cấp cơ sở khoa học và bằng chứng thực nghiệm để hoạch định chiến lược đầu tư công nghệ thông tin chính xác, giúp tối ưu hóa 25% ngân sách chuyển đổi số và nâng cao tỷ lệ hài lòng của nhân viên y tế toàn viện.
2. Trưởng phòng CNTT và các doanh nghiệp phát triển phần mềm y tế: Giúp đội ngũ kỹ sư giải pháp hiểu rõ hành vi, nhu cầu và rào cản tâm lý của y bác sĩ khi sử dụng HIS/EMR, từ đó cải tiến giao diện UI/UX và giảm trên 50% các lỗi thao tác nghiệp vụ của người dùng cuối.
3. Cán bộ y tế trực tiếp khám chữa bệnh (bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ): Giúp người sử dụng nhận diện rõ những lợi ích thiết thực của hệ thống thông tin trong việc tinh giản thủ tục hành chính, giảm 30% thời gian lập hồ sơ bệnh án và nâng cao độ an toàn trong điều trị.
4. Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Hệ thống thông tin quản lý: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về mô hình nghiên cứu tích hợp đa lý thuyết và phương pháp phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính PLS-SEM với bộ dữ liệu thực tế gồm 215 mẫu trong ngành y tế số.

Câu hỏi thường gặp

Nghiên cứu này có điểm gì mới so với các mô hình chấp nhận công nghệ truyền thống?
Luận văn đã tích hợp thành công mô hình D&M cập nhật với Lý thuyết nhận thức xã hội và mô hình tương thích công việc. Thay vì chỉ xem xét ý định sử dụng ban đầu, nghiên cứu đào sâu vào chuỗi giá trị từ 3 tiền tố tác động lên chất lượng hệ thống, hình thành giá trị cảm nhận và tạo ra lợi ích cá nhân lâu dài cho 215 nhân viên y tế tại TP. Hồ Chí Minh.

Tại sao tính tương thích công việc lại là yếu tố tác động mạnh nhất trong bệnh viện?
Đặc thù ngành y đòi hỏi tốc độ xử lý khẩn cấp và độ chính xác tuyệt đối. Khi hệ thống HIS được thiết kế chuẩn hóa khớp với 100% quy trình chẩn đoán lâm sàng, phần mềm sẽ giúp cắt giảm từ 3 đến 5 khâu trung gian rườm rà, giúp nhân viên y tế tiết kiệm thời gian và nâng cao đáng kể giá trị cảm nhận.

Phương pháp PLS-SEM với cỡ mẫu 215 quan sát có đảm bảo độ tin cậy khoa học không?
Nghiên cứu đã thực hiện khảo sát sơ bộ 55 mẫu để sàng lọc thang đo trước khi khảo sát chính thức 215 mẫu. Quy mô 215 mẫu đáp ứng vượt trội quy tắc kinh nghiệm gấp 10 lần số đường dẫn trong mô hình cấu trúc, đảm bảo mức ý nghĩa thống kê trên 95% và giải thích được 80,6% biến thiên của mô hình.

Bệnh viện có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu để triển khai Bệnh án điện tử (EMR) như thế nào?
Các nhà quản lý cần chú trọng đồng bộ 3 mũi nhọn: tùy biến giao diện EMR phù hợp thói quen khám bệnh, thiết lập bộ phận IT hỗ trợ tại chỗ xử lý sự cố dưới 15 phút, và tổ chức đào tạo thực hành định kỳ, giúp tăng 40% tốc độ thích ứng của đội ngũ y bác sĩ.

Luận văn có những hạn chế nào mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo?
Nghiên cứu được thực hiện tại một số bệnh viện trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh với 215 mẫu khảo sát thuận tiện. Các công trình tương lai có thể mở rộng quy mô lên hơn 500 mẫu tại nhiều tỉnh thành trên cả nước và bổ sung thêm các biến số về bảo mật thông tin y tế hay văn hóa tổ chức.

Kết luận

• Mô hình cấu trúc tuyến tính PLS-SEM giải thích thành công 80,6% biến thiên tác động của người dùng vào hệ thống và 50,6% biến thiên mức độ hài lòng của nhân viên y tế đối với hệ thống thông tin bệnh viện tại TP. Hồ Chí Minh.
• Tính tương thích công việc cảm nhận và cấu trúc hỗ trợ được xác nhận là 2 đòn bẩy chiến lược quan trọng nhất thúc đẩy chất lượng hệ thống, chất lượng thông tin và chất lượng dịch vụ CNTT y tế.
• Giá trị cảm nhận và sự hài lòng đóng vai trò cầu nối trung gian tất yếu, chuyển hóa chất lượng công nghệ thành lợi ích cá nhân thực tế cho 215 cán bộ y tế tham gia khảo sát.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp quản trị toàn diện gồm chuẩn hóa phần mềm, hỗ trợ kỹ thuật 24/7, đào tạo kỹ năng số định kỳ và nâng cấp hạ tầng liên thông dữ liệu bệnh án điện tử.
• Thiết lập lộ trình hành động cụ thể trong 12 tháng tiếp theo nhằm hỗ trợ các bệnh viện chuyển đổi số thành công theo định hướng y tế thông minh của Bộ Y tế.

Công trình luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Huỳnh Uyên đã đóng góp một khung nghiên cứu thực nghiệm có giá trị học thuật cao và tính ứng dụng thực tiễn sắc bén cho chuyên ngành Hệ thống thông tin quản lý. Để khai thác trọn vẹn mô hình nghiên cứu, bảng câu hỏi chi tiết và hệ thống dữ liệu phân tích PLS-SEM, bạn đọc và các nhà quản lý y tế hãy tham khảo toàn văn luận văn nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi số bệnh viện đạt hiệu quả tối ưu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 đã giới thiệu tổng quan về đề tài và mục tiêu nghiên cứu, chương 2 tác giả sẽ trình bày về cơ sở lý thuyết, khái niệm quan trọng dùng trong nghiên cứu và phát biểu giả thuyết. Qua đó, đề xuất mô hình nghiên cứu.1 Các lý thuyết và khái niệm nghiên cứu 2.1 Hệ thống thông tin 2.1 Tổng quan về Hệ thống thông tin Hệ thống thông tin là sự kết hợp của phần mềm, phần cứng và mạng viễn thông để thu thập (hoặc truy xuất) dữ liệu, xử lý, lưu trữ và phân phối thông tin để hỗ trợ việc ra quyết định và kiểm soát trong một tổ chức [4]. Các loại hệ thống thông tin tồn tại khác nhau: ESS (hệ thống hỗ trợ điều hành), MIS (hệ thống thông tin quản lý), DSS (hệ thống hỗ trợ quyết định), KMS (hệ thống quản lý tri thức), TPS (hệ thống xử lý giao dịch) và OAS (hệ thống tự động hóa văn phòng). Những HTTT này được liên kết với các nhóm người khác nhau trong một tổ chức.

Các loại hệ thống thông tin phổ biến nhất trong một tổ chức được minh họa trong Hình 1. Giám đốc điều hành Hệ thống điều hành Quản lý cấp cao Hệ thống Hệ hỗ trợhỗ thống ra trợ ra quyết định quyết định Quản lý cấp trung Hệ thống thông tin quản lý Nhân viên Hệ thống xử lý giao dịch Hình 2.1 Mô hình kim tự tháp bốn cấp gồm các loại hệ thống thông tin khác nhau (Eoromed Marseille Scholl of Management, 2010) 2.2 Tổng quan về Hệ thống thông tin bệnh viện (HIS) 8 Hệ thống thông tin bệnh viện (Hospital Information System, HIS) đã được công nhận là một nhánh quan trọng của tin học y tế (MedicalInformatics) mới nổi trong giới học thuật quốc tế. Morris Collen, một giáo sư người Mỹ nổi tiếng trong lĩnh vực này, đã có nhiều bài báo và sách nói về hệ thống thông tin bệnh viện để định nghĩa hệ thống thông tin bệnh viện như sau: Sử dụng máy tính điện tử và thiết bị truyền thông để cung cấp việc thu thập, lưu trữ, xử lý thông tin chẩn đoán và điều trị bệnh nhân và thông tin quản lý hành chính cho tất cả các khoa của bệnh viện, Khả năng trích xuất và trao đổi dữ liệu, và đáp ứng các yêu cầu chức năng của tất cả người dùng được ủy quyền [6]. “Hệ thống Thông tin Bệnh viện (HIS) là một hệ thống thông tin tích hợp cung cấp các yêu cầu thông tin của bệnh viện cho các hoạt động hàng ngày như lập kế hoạch và chăm sóc bệnh nhân” (Moghaddasi, 2018).

HIS quản lý hoạt động của bệnh viện bao gồm các hoạt động y tế, lâm sàng, tài chính và hành chính (Pai và Huang, 2011). Đối với hệ thống thông tin HIS tại Việt Nam, lần đầu tiên bệnh nhân sẽ được cấp một mã riêng thăm bệnh viện. Các phương pháp tiếp cận khác nhau trong quá trình chăm sóc sức khỏe lâm sàng của bệnh nhân như xét nghiệm, chụp X-quang, chẩn đoán hình ảnh, điều trị, cấp phát thuốc, thanh toán và hoàn trả sau đó sẽ được vận hành tương ứng tại hệ thống thông tin phòng thí nghiệm (LIS), hệ thống thông tin X quang (RIS), hệ thống thông tin liên lạc (PACS), hệ thống bệnh án điện tử (EMR), hệ thống thông tin dược, hệ thống thông tin tài chính và hệ thống thông tin bảo hiểm y tế. Nhân viên bệnh viện bao gồm các chuyên gia chăm sóc sức khỏe và những người không phải là chuyên gia chăm sóc sức khỏe có thể làm việc với HIS.

Hệ thống thông tin bệnh viện đề cập đến thành phần của công nghệ thông tin trong lĩnh vực y tế tập trung phần lớn vào các nhu cầu hành chính, tài chính và lâm sàng của bệnh viện. Các hệ thống này tăng cường khả năng điều phối chăm sóc của các chuyên gia y tế bằng cách cung cấp thông tin sức khỏe của bệnh nhân và lịch sử thăm khám tại địa điểm và thời gian cần thiết. Vì vậy, HIS được thiết kế để quản lý bệnh nhân và thông tin liên quan của họ một cách tập trung thông qua xử lý dữ liệu điện tử và dự đoán tình trạng sức khỏe trong môi trường bệnh viện. Sơ đồ quản lý bệnh viện (HIS) Nguồn: Morris Frank Collen, 1976 Trong khi các chuyên gia chăm sóc sức khỏe là bác sĩ, dược sĩ, y tá và kỹ thuật viên, thì những người không chuyên về chăm sóc sức khỏe là nhân viên tại các bộ phận tài chính, nhân sự, CNTT và hành chính.

Họ biết rõ rằng họ sẽ làm việc trên các hệ thống tích hợp bên trong bệnh viện. Họ sẽ có quyền truy cập vào các hệ thống được cho phép trong phạm vi công việc của họ. Ví dụ, họ có thể thêm thông tin bệnh nhân do mình phụ trách hoặc xem thông tin bệnh nhân trong phòng thí nghiệm, thông tin bệnh nhân X quang hoặc thông tin điều trị nhờ tích hợp hệ thống LIS, RIS, PACS, EMR và /hoặc PIS. Tại Việt Nam, các nhà nghiên cứu của Bộ Y tế đã thiết kế phần mềm Medisoft 2003 được biết đến là phần mềm HIS được triển khai tại nhiều bệnh viện Việt Nam cho đến nay.

Hệ thống thông tin bệnh viện gồm các thành phần: Hệ thống lưu trữ và truyền thông hình ảnh (PACS): PACS là công nghệ hình ảnh y tế cung cấp khả năng lưu trữ tiết kiệm và truy cập thuận tiện vào hình ảnh từ nhiều phương thức (loại máy nguồn). Các hình ảnh và báo cáo điện tử được truyền kỹ thuật số qua PACS; điều này giúp loại bỏ nhu cầu khai thác, truy xuất hoặc vận chuyển áo phim theo cách thủ công. Định dạng phổ biến để lưu trữ và truyền hình ảnh PACS là DICOM (Hình ảnh Kỹ thuật số và Truyền thông trong Y học). Một 10 PACS bao gồm bốn thành phần chính: Các phương thức hình ảnh như phim X-quang trơn (PF) , chụp cắt lớp vi tính (CT) và hình ảnh cộng hưởng từ (MRI), một mạng an toàn để truyền thông tin bệnh nhân, các máy trạm để giải thích và xem xét hình ảnh và tài liệu lưu trữ để lưu trữ và truy xuất hình ảnh và báo cáo.

Hệ thống thông tin X quang (RIS) - Các hệ thống này cũng phổ biến nhờ khả năng cung cấp dịch vụ thanh toán X quang, lập lịch hẹn cũng như báo cáo và lưu trữ cơ sở dữ liệu bệnh nhân. Hệ thống thông tin lâm sàng (CIS): Hệ thống thông tin lâm sàng là một hệ thống dựa trên máy tính được thiết kế để thu thập, lưu trữ, thao tác và cung cấp thông tin lâm sàng quan trọng cho quá trình cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Hệ thống Thông tin Lâm sàng giúp các tổ chức chăm sóc sức khỏe cải thiện việc cung cấp các dịch vụ lâm sàng. Hệ thống thông tin bệnh viện cung cấp thông tin và báo cáo lâm sàng cho phép bác sĩ lâm sàng đưa ra quyết định sáng suốt hơn tại điểm chăm sóc.

Hệ thống thông tin điều dưỡng (NIS): Các hệ thống thông tin dựa trên máy tính này được thiết kế để giúp các y tá chăm sóc bệnh nhân tốt hơn. Một NIS tốt có thể thực hiện một số chức năng và mang lại lợi ích như cải thiện lịch trình của nhân viên, lập biểu đồ bệnh nhân chính xác và cải thiện tích hợp dữ liệu lâm sàng. Bộ phận điều dưỡng có thể có một lực lượng lao động được quản lý tốt hơn thông qua các ứng dụng lịch trình cho phép người quản lý giải quyết việc nghỉ học và làm thêm giờ. Các ứng dụng biểu đồ bệnh nhân cho phép người dùng nhập các chi tiết liên quan đến các dấu hiệu quan trọng của bệnh nhân.

Các y tá cũng sử dụng nó để biết thông tin nhập viện, kế hoạch chăm sóc và tất cả các ghi chú điều dưỡng có liên quan. Tất cả dữ liệu quan trọng được lưu trữ an toàn và có thể được truy xuất khi cần thiết. Tích hợp dữ liệu lâm sàng cũng rất hữu ích, cho phép y tá thu thập, truy xuất và phân tích thông tin lâm sàng, sau đó tích hợp nó để thiết kế kế hoạch chăm sóc bệnh nhân. Tất cả các tính năng này trong NIS cuối cùng dẫn đến việc giảm thời gian lập kế hoạch và đánh giá và đánh giá tốt hơn.

Cơ hội kê đơn thuốc sai cũng giảm vì luôn có tài liệu tham khảo cho các loại thuốc được kê đơn điện tử. 11 Hệ thống Thông tin Dược phẩm (PIS) - Được thiết kế để đáp ứng nhu cầu của khoa dược, PIS giúp các dược sĩ giám sát cách thức sử dụng thuốc trong bệnh viện. PIS giúp người dùng giám sát dị ứng thuốc và các biến chứng liên quan đến thuốc khác. Hệ thống cho phép người dùng phát hiện các tương tác thuốc và cũng giúp quản lý các loại thuốc phù hợp dựa trên các yếu tố sinh lý của bệnh nhân.

Hệ thống thông tin tài chính (FIS): Hệ thống thông tin tài chính là hệ thống máy tính quản lý khía cạnh kinh doanh của bệnh viện. Trong khi ưu tiên hàng đầu của tổ chức chăm sóc sức khỏe là cứu mạng sống và không tạo ra lợi nhuận, họ thu được chi phí vận hành từ các hoạt động hàng ngày; bao gồm mua hàng và trả lương nhân viên. Hệ thống thông tin phòng thí nghiệm (LIS): Hệ thống quản lý thông tin phòng thí nghiệm (LIMS), đôi khi được gọi là Hệ thống thông tin phòng thí nghiệm (LIS) hoặc Hệ thống quản lý phòng thí nghiệm (LMS), là hệ thống quản lý thông tin và phòng thí nghiệm dựa trên phần mềm cung cấp một bộ các tính năng chính hỗ trợ hoạt động của phòng thí nghiệm hiện đại.2 Tính tương thích công việc được cảm nhận (perceived work compatibility) Theo (Yuan Sun, 2009) khả năng tương thích công việc của người dùng hệ thống ERP hoàn toàn là sự phù hợp của công nghệ thông tin với công việc của tổ chức chứ không phải sở thích cá nhân hoặc thói quen làm việc. Các tổ chức triển khai CNTT để tạo thuận lợi cho công việc của tổ chức hơn là để phù hợp với sở thích hoặc thói quen cá nhân của người dùng.

Khả năng tương tích trong công việc chủ yếu là một cấu trúc mang tính cảm tính vì chính nhận thức về sự phù hợp giữa CNTT và công việc sẽ thúc đẩy nhân viên sử dụng hệ thống, bất kể mức độ phù hợp thực tế.3 Lý thuyết nhận thức xã hội (social cognitive theory) Theo lý thuyết nhận thức xã hội (Bandura, 1977) thì hành vi của một cá nhân có thể được điều chỉnh bằng cách kiểm soát cảm nhận của người đó.