Luận văn nghiên cứu sự tham gia của người dân trong quá trình triển khai xây dựng các tiêu chí cơ sở hạ tầng theo bộ tiêu chí nông thôn mới tại xã sà dề phìn

Nghiên cứu về vai trò của người dân trong xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới tại xã Sà Dề Phìn, phân tích hiệu quả và thách thức.

• Tác giả: Thào Đức Mạnh
• Người hướng dẫn: Th.S. Dương Thị Thu Hoài
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Sự Tham Gia Của Người Dân Trong Xây Dựng Cơ Sở Hạ Tầng Nông Thôn Mới Tại Xã Sà Dề Phìn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.2.1. Mục tiêu chung
• 0.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.3. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu
• 0.4. Ý nghĩa thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở lý luận về sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng nông thôn mới
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.1.1. Nông thôn và phát triển nông thôn
• 1.1.1.2. Phát triển nông thôn
• 1.1.1.3. Nông thôn mới
• 1.1.2. Khái niệm về sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng nông thôn mới
• 1.1.3. Ý nghĩa sự tham gia của người dân trong chương trình xây dựng nông thôn mới
• 1.1.4. Quan điểm của Đảng về sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới
• 1.1.5. Vai trò của chủ thể của người dân trong quá trình xây dựng NTM
• 1.2. Một số cơ chế chính sách huy động sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng NTM ở Việt Nam
• 1.2.1. Quy chế tổ chức huy động, quản lý và sử dụng các khoản đóng góp tự nguyện của nhân dân để xây dựng cơ sở hạ tầng
• 1.2.2. Quy chế giám sát đầu tư của cộng đồng
• 1.2.3. Quy chế dân chủ cơ sở
• 1.2.4. Cơ chế huy động sự tham gia của cộng đồng trong chương trình thí điểm xây dựng NTM thời kỳ CNH-HĐH
• 1.3. Một số nội dung chủ yếu về chương trình xây dựng nông thôn mới
• 1.3.1. Quy hoạch xây dựng nông thôn mới
• 1.3.2. Xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội
• 1.3.3. Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập
• 1.3.4. Phát triển giáo dục - đào tạo ở nông thôn
• 1.3.5. Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn
• 1.3.6. Giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn
• 1.4. Một số bài học kinh nghiệm trên Thế giới và trong nước
• 1.4.1. Bài học quốc tế
• 1.4.2. Bài học trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Chọn điểm nghiên cứu
• 2.3.2. Chọn mẫu nghiên cứu
• 2.3.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.3.4. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 2.3.5. Phương pháp tổng hợp, phân tích thông tin, viết báo cáo
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội của xã Sà Dề Phìn
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Dân số, lao động và việc làm
• 3.2. Kết quả xây dựng NTM và thực trạng xây dựng NTM của xã Sà Dề Phìn theo bộ tiêu chí quốc gia NTM năm 2018
• 3.2.1. Kết quả thực hiện chương trình NTM của xã năm 2018
• 3.2.2. Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất và đời sống
• 3.3. Đánh giá chung
• 3.4. Đánh giá sự tham gia của người dân vào công tác xây dựng NTM
• 3.4.1. Những thông tin cơ bản về các hộ điều tra
• 3.4.2. Những thông tin chung về cán bộ xã, thôn điều tra
• 3.4.3. Sự hiểu biết của người dân về chương trình NTM
• 3.4.4. Sự tham gia của người dân trong hoạt động xây dựng cơ sở hạ tầng NTM của xã
• 3.4.4.1. Người dân tham gia đóng góp ngày công lao động xây dựng các công trình
• 3.4.4.2. Ý kiến của cán bộ xã, bản về sự tham gia của người dân trong công tác xây dựng cơ sở hạ tầng NTM của xã
• 3.5. Một số nguyên nhân dẫn đến việc huy động nguồn lực cộng đồng cho chương trình xây dựng NTM còn khó khăn
• 3.5.1. Nguyên nhân khách quan
• 3.5.2. Nguyên nhân chủ quan
• 3.6. Những giải pháp để huy động nguồn lực cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới tại xã Sà Dề Phìn
• 3.6.1. Công tác quản lý, chỉ đạo Chương trình
• 3.6.2. Công tác tuyên truyền, vận động và thi đua xây dựng NTM
• 3.6.3. Công tác đào tạo tập huấn
• 3.6.4. Huy động nguồn vốn và bố trí nguồn lực
• 3.6.5. Về chỉ đạo các nội dung xây dựng NTM
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Nghiên cứu sự tham gia của người dân

Nghiên cứu sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng tại xã Sà Dề Phìn là trọng tâm của đề tài. Sự tham gia này không chỉ bao gồm đóng góp vật chất mà còn là sự đóng góp về trí tuệ, tinh thần và ý kiến. Phát triển nông thôn mới đòi hỏi sự đồng thuận và nỗ lực từ cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều người dân vẫn còn tâm lý ỷ lại, chưa tích cực tham gia. Điều này đặt ra thách thức lớn trong việc huy động nguồn lực từ cộng đồng.

1.1. Khái niệm và ý nghĩa

Sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới được hiểu là việc người dân tham gia vào quá trình quyết định và thực hiện các hoạt động phát triển. Điều này giúp tăng tính sở hữu và trách nhiệm của cộng đồng. Theo Quyết định 800/QĐ-TTg, việc phát huy vai trò chủ thể của người dân là yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

1.2. Thực trạng tại xã Sà Dề Phìn

Tại xã Sà Dề Phìn, sự tham gia của người dân trong xây dựng cơ sở hạ tầng còn hạn chế. Nhiều người dân chưa hiểu rõ về chương trình nông thôn mới, dẫn đến thiếu sự chủ động. Các hoạt động chủ yếu dựa vào nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, trong khi đóng góp từ cộng đồng còn ít. Điều này làm chậm tiến độ thực hiện các tiêu chí phát triển nông thôn.

II. Xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới

Xây dựng cơ sở hạ tầng là một trong những tiêu chí quan trọng của chương trình nông thôn mới. Tại xã Sà Dề Phìn, việc đầu tư vào hạ tầng nông thôn như đường giao thông, hệ thống thủy lợi và cơ sở vật chất công cộng đã được triển khai. Tuy nhiên, hiệu quả chưa cao do thiếu sự tham gia tích cực của người dân. Cải thiện hạ tầng không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

2.1. Thực trạng hạ tầng

Theo số liệu điều tra, xã Sà Dề Phìn đã đầu tư vào các công trình như đường giao thông nông thôn và hệ thống thủy lợi. Tuy nhiên, nhiều công trình chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Nguyên nhân chính là do thiếu sự đóng góp và giám sát từ cộng đồng địa phương. Điều này làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư.

2.2. Giải pháp cải thiện

Để cải thiện hạ tầng, cần tăng cường sự tham gia của người dân thông qua các hoạt động tuyên truyền và vận động. Quản lý cộng đồng cần được nâng cao để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong sử dụng nguồn lực. Ngoài ra, cần huy động thêm nguồn vốn từ các tổ chức và doanh nghiệp để bổ sung cho ngân sách nhà nước.

III. Phát triển nông thôn bền vững

Phát triển nông thôn bền vững là mục tiêu cuối cùng của chương trình nông thôn mới. Tại xã Sà Dề Phìn, việc kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường đang được chú trọng. Tuy nhiên, để đạt được sự bền vững, cần sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương trong việc thực hiện các dự án phát triển.

3.1. Thách thức và cơ hội

Một trong những thách thức lớn là việc huy động nguồn lực từ người dân còn hạn chế. Tuy nhiên, xã Sà Dề Phìn có tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên và lao động. Nếu được khai thác hiệu quả, đây sẽ là cơ hội để thúc đẩy phát triển bền vững.

3.2. Giải pháp tổng thể

Để đạt được phát triển bền vững, cần kết hợp giữa phát triển cơ sở hạ tầng và nâng cao nhận thức của người dân. Các chính sách hỗ trợ từ nhà nước cần được điều chỉnh phù hợp với điều kiện địa phương. Đồng thời, cần tăng cường sự tham gia của cộng đồng địa phương trong quá trình ra quyết định và thực hiện các dự án.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở lý luận về sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng nông thôn mới 1. Một số khái niệm 1. Nông thôn và phát triển nông thôn  Nông thôn Theo ý kiến phân tích của các nhà kinh tế và xã hội học có thể đưa ra khái niệm tổng quát về vùng nông thôn như sau: Nông thôn là vùng khác với thành thị, ở đó một cộng đồng chủ yếu là nông dân sống và làm việc, có mật độ dân cư thấp, có kết cấu hạ tầng kém phát triển hơn, có trình độ dân trí, trình độ tiếp cận thị trường và sản xuất hàng hóa kém hơn.

Từ khái niệm trên có thể đưa ra một số đặc trưng cơ bản của vùng nông thôn như sau: - Nông thôn là vùng sinh sống và làm việc của một cộng đồng chủ yếu là nông dân. Là vùng sản xuất nông nghiệp là cơ bản, ngoài ra còn có các hoạt động sản xuất và phi sản xuất khác phục vụ chủ yếu cho nông nghiệp và cho nông dân. - Nông thôn có thu nhập và đời sống thấp hơn, trình độ văn hoá, khoa học công nghệ thấp hơn thành thị và ngay cả trình độ dân chủ, tự do, công bằng xã hội trong một chừng mực nào đó cũng thấp hơn thành thị. - Nông thôn giàu tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên như đất đai, nguồn nước, khí hậu,.

nhưng rất đa dạng về kinh tế, xã hội, đa dạng về các hình thức tổ chức quản lý, đa dạng về quy mô và trình độ phát triển. Tính đa dạng đó không chỉ diễn ra giữa các nước khác nhau mà ngay giữa các vùng nông thôn khác nhau của mỗi nước. h 6  Phát triển nông thôn Theo ngân hàng thế giới đã đưa ra khái niệm phát triển nông thôn (1975) như sau: Phát triển nông thôn là một chiến lược nhằm cải thiện đời sống kinh tế của những người ở nông thôn, nhất là những người nghèo. Nó đòi hỏi phải mở rộng những lợi ích của sự phát triển đến với những người nghèo trong số những người đang tìm kế sinh nhai ở các vùng nông thôn.

Phát triển nông thôn có tác động theo nhiều chiều khác nhau. Đây là một quá trình thu hút mọi người dân tham gia vào các chương trình phát triển, nhằm mục tiêu cải thiện chất lượng cuộc sống của các cư dân nông thôn, đồng thời phát triển nông thôn là quá trình thực hiện hiện đại hóa nền văn hóa nông thôn nhưng vẫn bảo tồn được những giá trị truyền thống thông qua việc ứng dụng khoa học và công nghệ. Phát triển nông thôn là sự phát triển tổng hợp của tất cả các hoạt động có mối liên hệ tác động qua lại lẫn nhau giữa các yếu tố vật chất, kinh tế, công nghệ, văn hóa, xã hội, thể chế và môi trường. Nó không thể tiến hành một cách độc lập mà phải được đặt trong khuôn khổ của một chiến lược, chương trình phát triển quốc gia.

Sự phát triển của các vùng nông thôn sẽ đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển kinh tế nói riêng và sự phát triển chung của đất nước. Nông thôn mới Trong quyết định Số 800/QĐ-TTg đưa ra mục tiêu chung về xây dựng mô hình nông thôn mới: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa”. h 7 Như vậy nông thôn mới trước tiên nó phải là nông thôn không phải là thị tứ, thị trấn, thị xã, thành phố và khác với nông thôn truyền thống hiện nay, có thể khái quát gọn theo năm nội dung cơ bản sau: (1) làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; (2) sản xuất phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hóa; (3) đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; (4) bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển; (5) xã hội nông thôn an ninh tốt, quản lý dân chủ. Khái niệm về sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng nông thôn mới Sự tham gia của người dân trong chương trình xây dựng nông thôn mới là đảm bảo cho người dân – những người chịu ảnh hưởng từ chương trình được tham gia vào việc quyết định chương trình.

Sự tham gia của người dân trong chương trình xây dựng nông thôn mới là tìm và huy động các nguồn lực từ người dân để thực hiện chương trình, qua đó làm tăng lợi ích cho người dân. - Ý nghĩa sự tham gia của người dân trong chương trình xây dựng nông thôn mới: + Sự tham gia của người dân giúp xác định được những nhu cầu của địa phương cần được ưu tiên và tiến hành những hoạt động phát triển để đáp ứng những nhu cầu này vì chính người dân biết rõ nhất là họ cần gì, đảm bảo thu được những kết quả tốt nhất trong quá trình xây dựng nông thôn mới. + Nâng cao tính sở hữu và tinh thần trách nhiệm của người dân, họ thấy mình thực sự là những người chủ của nông thôn mới, có quyền quyết định, tính sở hữu và tinh thần trách nhiệm. Vì thế họ sẵn sàng ủng hộ và nhiệt tình tham gia xây dựng nông thôn mới.

+ Ngoài ra sự tham gia của người dân còn thể hiện chương trình xây dựng nông thôn mới được cộng đồng thừa nhận, khuyến khích người dân đóng góp nguồn lực thực hiện và đảm bảo khả năng bền vững của chương trình. h 8 + Tăng tính hiệu quả của chương trình thôn qua việc trao đổi ý kiến với người dân – những người hưởng lợi từ các hoạt động của chương trình trong suốt quá trình lập kế hoạch cũng như sự tham gia của họ trong công tác quản lý và thực hiện. + Sự tham gia của người dân sẽ làm tăng sức mạnh tổng hợp, phát huy vao trò chủ thể của người dân, là nguồn lực lớn nhất quyết định sự thành công của chương trình. Quan điểm của Đảng về sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới Xây dựng nông thôn mới là một chủ chương lớn của Đảng và Nhà nước.

Vì vậy để chủ trương này trở thành hiện thực, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách, nghị định, nghị quyết nhằm triển khai chủ trương này. Trong đó, đặc biệt là Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới bao gồm 19 tiêu chí cụ thể. Chương trình này được điều chỉnh, bổ sung hoàn thiện theo từng giai đoạn của quá trình xây dựng nông thôn mới. Bên cạnh đó còn có những hướng dẫn cụ thể khi áp dụng thực hiện các tiêu chí ở từng vùng, miền khác nhau.

Rõ ràng cấp ủy, chính quyền các cấp và cả hệ thống chính trị có trách nhiệm tuyên truyền, phổ biến cho người nông dân chủ thể của quá trình xây dựng nông thôn mới nắm vững mọi quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng nông thôn mới. Nếu người nông dân không thấm nhuần một cách sâu sắc các chủ trương, đường lối, cũng như chỉ thị và Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới thì họ không thể triển khai thực hiện các tiêu chí đã được đề ra. Với tư cách là chủ thể, nông dân chính là người triển khai thực hiện mọi chủ chương, chính sách, chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế nông thôn của Đảng và Nhà nước. Nghĩa là họ biến các chương trình, kế hoạch đó trở thành hiện thực.

Tuy nhiên, để người nông dân triển khai, thực hiện tốt các h 9 chương trình kế hoạch này cần có sự chỉ đạo, hướng dẫn sát sao, hiệu quả của các cấp lãnh đạo. Vai trò của chủ thể của người dân trong quá trình xây dựng NTM Là nhân vật trung tâm của xã hội nông thôn, nông dân chính là chủ thể của mọi quá trình kinh tế - văn hóa - xã hội diễn ra ở nông thôn. Khi Đảng và Nhà nước ta lãnh đạo nhân dân ta triển khai Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới thì vai trò “chủ nhân ông” của người nông dân càng được thể hiện một cách sâu sắc. Thứ nhất, nông dân chủ thể nhận thức thấm nhuần chủ trương, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về xây dựng nông thôn mới.

Thứ hai, nông dân là chủ thể thực hiện các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế nông thôn. Thứ ba, nông dân là người thực hiện xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn mới. Thứ tư, nông dân là chủ thể mọi hoạt động văn hóa, xã hội, trật tự, an ninh ở nông thôn. Thứ năm, nông dân có vai trò quan trọng góp phần xây dựng hệ thống chính trị cơ sở.

Sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM 1. Nội dung sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM Trong bản tóm tắt của các dự án phát triển của các quốc gia và các tổ chức phi chính phủ có gợi ý rằng ba dạng khác nhau của sự tham gia trong thực tế là: đóng góp, tổ chức và trao quyền. Tham gia là đóng góp: Theo cách hiểu này, sự tham gia nhấn mạnh đến sự tự nguyện hay các dạng khác của sự đóng góp của người dân nông thôn để quyết định trước các chương trình và dự án. Tham gia là tổ chức: Đã có các cuộc tranh luận rất lâu về phạm vi của lý thuyết và thực tế phát triển rằng sự tổ chức là công cụ cơ bản của sự tham gia.

h 10 Rất ít người tranh luận về luận điểm này nhưng sẽ không đồng ý về bản chất và phát triển của sự tổ chức. Sự phân biệt giữa nguồn gốc của dạng tổ chức mà sẽ dùng như là phương tiện cho sự tham gia, hoặc các tổ chức này được giới thiệu và hình thành bên ngoài như hợp tác xã, hội nông dân, ban y tế…, hay các tổ chức này xuất hiện và tự cơ cấu mình như là kết quả của quá trình có sự tham gia. Cán bộ phát triển nhìn nhận có nhu cầu lớn về hỗ trợ hình thành các tổ chức thích hợp của người nông dân, tuy vậy chỉ khuyến khích để người dân nông thôn tự quyết định bản chất và cấu trúc của tổ chức.