Chương 1. Tổng quan về hồ điều hòa, ảnh hưởng của hỗ điều hòa đến hộ thống tiêu cho vùng hỗn hợp nông nghiệp- đô th 'Chương 2. Phuong pháp luận và công cụ nghiên cứu “Chương 3. Nghiên cứu xác định quy mô và hình thức bố tr hợp lý hồ điều hòa cho ưa vực thoát nước phía Tây thành phố Hà Nội.
TONG QUAN VE HO DIEU HÒA, ANH HUONG CUA HO DIEU HOA DEN HE THONG TIÊU CHO VUNG HON HỢP NONG NGHIỆP - ĐÔ THỊ 1.1 Chức năng của hồ điều hòa 1-1-1 Các khái niệm Hi bu hòa là thuật ngữ chi các vũng đắt thấp, tring có khả năng trữ nước (tạm thời hay thường xuyên), được hình thành tong điều kiện tự nhiên hoặc nhân tạo. Theo shức ning, nhiệm vụ hi có các chức năng chính như sau: điều hòa nước mưa giảm gập ting, ạo cảnh quan, vui chơi giải tí, th thao, dụ lịch, hỗ xử lý giảm ô nhiễm môi trường, cải thiện vi khí hậu, tôi trồng thủy sản, cắp nước tưới hoặc cho các mục đích khác Hệ thống có nhiệm vụ tiêu đồng thời cho diện ích nông nghiệp và đô thị được gọi là hệ thống tiêu cho vùng hỗn hợp nông nghiệp ~ đô thị. Trên phạm vi cả nước, nhiều hệ thống được thiết kế ban đầu chỉ tiêu cho diện tích đắt nông nghiệp sau đó chuyển sang tiêu cho vùng hỗn hợp nông nghiệp - đô thị do các đô thị mới xây dựng trong lưu vực. phụ trách của hệ thống.
Trong khi những hệ thống được thiết kế tiêu cho vùng hỗn hop nông nghiệp — đô thị thì do mở rộng đô thị khiến tỷ trọng diện tích đất đô thị ngày sàng tăng và diện tích đất nông nghiệp thu hep ại Chi phí đầu tư xây dựng gồm chi phí xây dựng, chỉ phí mua sim thiết bị và chỉ phí giải phóng mặt bằng để xây dựng một hạng mục công trình trong hệ thong hay toàn hệ thông 1-1-2 Chức năng của hồ điều hòa Hỗ điễu hòa tong đô thị hoặc trong hệ thống tiêu nông nghiệp thường đồng thoi thực hiện nhiều chức năng như điều tit nước mưa giảm ngập úng. trữ nước phục vụ tưới và sử dụng nước cho mục. khác như: nuôi thủy sản, cải thiện vi khí hậu, tạo sinh thái môi trường tốt, văn hóa tín ngưỡng. Mỗi hồ có một chức năng chính, khi phân loại theo chức năng chính của hỗ được: = Hỗ điều tiết nước mưa giảm ngập ứng (detention ponds) là hồ có dung ích ding để trữ một phần hay toàn bộ lượng nước mưa từ các khu vực lân cận chảy đến, nhằm.
giảm fn lượng din của hệthẳng thoát nước mưa, giảm ngập ứng Cáchỗ như: Hỗ ‘Yon Số, hỗ Dinh Công, hồ Linh Dim, hồ Đồng Đa. ti Hà Nội. Hồ An Biên, Phương Lưu, Tiên Nga. i Hai Phong, Hồ Truyền Thông, hb Dim Bet (hồ Dd) .tgi Nam Định là các HĐH nước mưa, giảm ngập úng.
~ HB có chức năng chính là tạo cảnh quan, vui chơi giải ti thường được xây dựng trong các công vi 1khu đô thị mới. Hỗ đồng vai trò là công hi trúc, được, thiết kế dy dựng nhằm tạo cảnh quan đẹp, ting gi tị thim mỹ cho hd và khu vực xung quanh hồ. Thông thường, hồ luôn duy trì mực nước ở độ cao nhất định và giữ. gần chất lượng nước tốt nhằm đảm bảo khai thác tốt nhất cho các hoạt động văn hóa thể thao và cảnh quan, Tuy nhiên, hỗ vẫn có thể tham gia điều tiết nước mưa với dung tích nhất định và tham gia trừ nước để sử dụng cho các mục đích khác.
Tại Hà Nội có hồ ong công viên Hòa Bình, công viên Lê Nin, hồ Trúc Bạch, hỗ xung quanh thành cổ Bắc Ninh, hỗ trong khu giải tí Đầm Sen thuộc Thành ph Hỗ Chí Minh Hi có nhiệm vụ chính là xử lý môi trường thường bổ trí trong khu xử lý nước thải, hoặc vùng tring tự nhí có nhiệm vụ thu nhận nước thai sinh hoại, công nghiệp và xử lý nước thải đồ bằng hình thức tự làm sạch của hệ thủy sinh trong hỒ. Các hồ đang này gồm: hi tong tram xử lý nước thải Yên Sở, hỗ xử lý nước thải Bình Hing Hòa ti thành phổ Hồ Chí Minh ~_ Hỗ nuôi trồng thủy sản thường tận dụng diện tích đất thấp tring trong vùng sản xuất nông nghiệp, mực nước trong hỗ được duy tì thấp hơn bờ một khong an toàn chống tran khi gặp mưa lớn và đủ độ sâu cho nuôi trồng thủy sản. Khi gặp mưa lớn có thể tận dụng khoảng an toàn cho mục đích trữ nước mưa, nhưng chỉ trữ lượng. mưa roi trự tip trên điện tích mặt hỗ, Như vậy lưu lượng trong kênh đã giảm do toàn bộ lượng nước mưa rơi xuống hi không tham gia hình thành đồng chảy ngay tại thời điểm đó ma được xã ra khi mục nước và lưu lượng kênh giảm xuống.
~ _ HỖ với các chức năng kháe như tôn giáo, in ngưỡng. Như hỗ Gươm tại Hà Nội Tuy vậy, trong nghiên cứu này khái niệm hỗ điều hòa chỉt chức năng điều tiết nước muea giảm ngập ting. 1-2 Tổng quan về sử dụng hồ điều hòa 1.1 Trên thế giái Lich sử phát triển đô thị trên giới từ iều năm trước công nguyên trên những đồng. bằng châu thổ đọc hai bờ những con sông lớn như sông Nile, sông Ming, sông Hoàng Hà, sông Dương Từ.
Đô thị cổ đại xây dựng trên địa hình bằng phẳng, gần nguồn nước để thuận tiện cho cư dân sin xuất nông nghiệp, phát triển đánh bắt thủy sẵn và giao thông thủy. Hồ, ao tự nhiên được sử dụng cho vui choi giải tí, mục dich tín nguéng, cấp nước. Đến những thập kỳ gn diy, sự phát triển kinh té và bùng nỗ dân số yêu cầu mở rộng đô tị cổ và hình thành các đô th mi go ra áp lục lớn vẻ thot nước mưa, nổi trường, hông gian cho vai chơi giả tr. cho đô thị và vùng nông nghệp lân cận.
Vai rò của hồ tong việc trữ nước mưa giảm ngập ứng, sử dụng làm noi vui choi giải ve thiện môi trưởng được khẳng định. Khi trận mưa có cường độ lớn xuất hiện thường. uyên hơn đồi hỏi các hồ tự nhiên dn được bảo vệvà xây dựng thêm các hỗ nhân tạo, ngoài ra sử dụng các ving đất thấp trũng như những hỗ trừ nước tạm thời. Hỗ trong đô thị được sử dụng cho mục dich trữ nước mưa giảm ngập sing [1], hỗ ai tr tạo cảnh quan môi trường, xử lý môi trường |2] tăng thắm bổ sung cho nước ngầm [3], vui chơi giải tí.
HB ti các vùng nông nghiệp ven đô th có mục đích chính là điều tiết nước mưa giảm ngập ứng cho dé thị và vùng nông nghiệp, trữ nước tưới. nuôi trồng thủy sản [4]. Thực tế, tủy vào điều kiện khí hậu, điều kiện thủy văn, văn hồ và tín ngưỡng .mà mục đích chính của hồ có thé khác nhau. Trước hết, hỗ tự nhiên trên thể giới phân bổ ngẫu nh én không đồng đều, số lượng và diện tích hd phụ thuộc vào điều kiện địa hình, địa chất và khí hậu.
Trong khi đó, hd hân tạo được hình thành do con người xây dựng. Diện tích đất thấp ting ven d6 sử dụng trữ nước mưa tạm thời được xem như các HĐH (5). Sự phân bổ và tình hình sử. dụng HĐH xem xét tại một số quốc gia thuộc các châu lục khác nhau để thấy sự khác nhau.
CChâu Mỹ c lượng mưa tương đối lớn ung bình trên 2000mmínăm) và ố băng tuyết vào mùa đông, điều ki khí hậu thuận lợi cho sự hình thành hỗ tự nhiên. Trong đó, Canada có trên 31 000 hồ tự nhiên, chiếm trên 9% diện tích tự nhiên của đất nước và chiếm 60% tổng số thể giới [6]. Các hỒ rải rác tự nhiên trong đô thị và ngoài dé thị, số còn lại chủ yêu phân bố tai thung lũng. Bên cạnh là nước Mỹ có trên 250 hỗ nước ngọt có dig 10 dim vuông va hàng nghìn hỗ nhỏ, trong đó: 100 hồ tại bang Alaska, 100 hé tại Minnesota, Wisconsin, Michigan, New York và Maine (7).
Thành phố New York nằm ven biển nên việc thoát ra biển dễ đàng, các hd tong thành phổ chủ yéu trong các công viên với mục đích tạo cảnh quan và vui chơi giải trí như: Manhattan (central Park), Corana Park, Weequahic Park. Các HH ở các thành phổ như New Yorl, Oasington DC. chiếm tý § dao động từ 1. Việc tham giảm ngập úng của các HDH là rất hữu hiệu, nhờ vậy hệ thống thoát nước mưa nước của các thành phố được giảm nhỏ [8].
“Châu Âu có lượng mưa từ 500mm đến 1500mm mỗi năm. Tại Phíp xây dựng HĐH, cho mục đích giảm ngập ting tại các thành phd trở nên phổ biến từ những năm 1960 (9|. Một ví dụ cụ thé của phương pháp này là khu vục quận Saine int-Denis (nội thành Paris). Toàn quận có diện tích là 236 km? với dân 1.000 người, Năm 1997, người ta đã xây dựng một vải HDI với dung tích trừ mỗi hỗ là 800.000 m’, trước năm 2005 đã iy dựng 19 hồ với dung h mỗi hồ trên 959,000m' [10].
Do lượng mưa trung bình nhiều năm tại Paris là 585mm (nguồn: internet “statistics canada"), do thành ph lâu đời nên việc xây dựng hi tong vùng lõi gặp nhiều khó Khăn, thay vào đổ là hệ thống đường ống thoát nước không lồ tổng chiều di hơn 2300 kim, Trong khi đó tại Anh, theo luật Anh khi phát triển một khu đồ thị, yêu cầu bắt buộc là phải duy tì một lưu lượng lồn nhất (peak flow) đưới một mức an toàn cho sự phát triển đô thị hóa khu vực trong tương lai. Vấn để này chỉ đạt được một cách hiệu quả khi tién hành trữ lũ bằng các HĐH. Đối với các tiểu lưu vực có tổng lượng lũ nhỏ "hơn 25.000 m’, hệ thống thoát lũ phải được thiết kế với trận lũ có độ lặp lại là 150 năm. Đối với các tiểu lưu vực có tổng lượng lũ lớn hơn 23.000 m°, hệ thống thoát lũ phải được thiết với các tận lũ lớn nhất đo được.
Luật Xây dựng của Anh quy định rõ, khi phát triển khu đô thị, tỷ lệ HBH tối thiểu phải đạt tối thiểu từ 3% so với tổng diện. ích khu vực đồ thị [H] Chiu A: Theo Xingdi Zhang (2012). Trung Quốc có lượng mưa không lớn. ee thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, Nam Kinh đều có tỷ Ig HH (je nhiên và nhân tao) dao động từ 7% đến 3.
Các hỗ đã góp phin giảm cho các thành phố y tir 25% đến 45% tổng lưu lượng đỉnh do mưa của các thành phố nà [12]. Tai Sri Lanka, theo Cục Thủy lợi Sử Lanka, các khu đắt ngập nước ven thuộc thủ đô Colombo đóng ai tr như một khu HBH. Hiện tại, trong số 1.