Nghiên cứu quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa

Chuyên khảo nông nghiệp phân tích Luận văn nghiên cứu một số cơ sở lý luận và thực tiễn quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp và tiến, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất

• Tác giả: Lê Thị Hương
• Người hướng dẫn: TS. Lê Sỹ Việt
• Trường học: Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Quy hoạch sử dụng đất
• Đề tài: Nghiên cứu quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 1.2. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Quy Hoạch Đất Nông Nghiệp Thường Xuân

Nghiên cứu quy hoạch sử dụng đất là vô cùng quan trọng, đặc biệt đối với đất nông nghiệp. Đất đai là tài sản quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt và là yếu tố quan trọng của môi trường sống. Sử dụng đất hợp lý và hiệu quả, bảo vệ đất lâu dài là vấn đề quan tâm hàng đầu của mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam. Mục tiêu chiến lược là khai thác hợp lý nguồn tài nguyên đất đai, hướng tới nền lâm - nông nghiệp sinh thái. Huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, với đặc thù là huyện miền núi, đời sống kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, việc quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả càng trở nên cấp thiết. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp Thường Xuân một cách bền vững, hài hòa giữa lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường sinh thái.

1.1. Vai trò của quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp bền vững

Quy hoạch sử dụng đất đóng vai trò then chốt trong việc phát triển kinh tế - xã hội của một địa phương. Theo nghiên cứu của C.Mác, đất đai có thuộc tính ưu việt so với các tư liệu khác là đầu tư hợp lý vốn có thể cho lãi mà không mất hết vốn. Nó giúp phân bổ và quản lý đất đai một cách khoa học, đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên này cho các mục đích khác nhau, đặc biệt là phát triển nông nghiệp bền vững Thường Xuân. Quy hoạch còn góp phần bảo vệ môi trường, giảm thiểu tác động tiêu cực từ hoạt động sản xuất nông nghiệp, hướng tới sự phát triển bền vững.

1.2. Mục tiêu chính của nghiên cứu tại huyện Thường Xuân

Nghiên cứu tập trung vào việc xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp cấp xã tại Thường Xuân. Một trong những mục tiêu quan trọng là vận dụng phương pháp quy hoạch có sự tham gia của người dân vào một đối tượng cụ thể. Điều này giúp người dân có thể quy hoạch sử dụng đất của mình một cách hợp lý, hiệu quả, trên nguyên tắc bền vững, đảm bảo hài hòa giữa lợi ích kinh tế với lợi ích xã hội và môi trường sinh thái. Nghiên cứu cũng nhằm góp phần vào việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế, chủ yếu là chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, một vấn đề còn nhiều lúng túng ở Thường Xuân.

II. Thực Trạng Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Thường Xuân Thanh Hóa

Trước khi đề xuất các giải pháp quy hoạch, cần phải đánh giá một cách khách quan và toàn diện thực trạng sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Thường Xuân. Điều này bao gồm việc xác định diện tích, cơ cấu sử dụng đất, năng suất cây trồng, vật nuôi, cũng như những vấn đề tồn tại trong quá trình sử dụng đất. Cần đặc biệt chú trọng đến những biến động đất nông nghiệp Thường Xuân do tác động của các yếu tố tự nhiên, kinh tế - xã hội và chính sách. Việc phân tích thực trạng sử dụng đất nông nghiệp Thường Xuân sẽ là cơ sở quan trọng để đưa ra những quyết định quy hoạch phù hợp và hiệu quả.

2.1. Phân tích diện tích và cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp

Diện tích đất nông nghiệp của huyện Thường Xuân là một con số quan trọng, nhưng quan trọng hơn là cách diện tích đó được phân bổ cho các loại cây trồng, vật nuôi khác nhau. Phân tích cơ cấu sử dụng đất sẽ cho thấy sự cân đối giữa các loại cây trồng, sự hiệu quả trong việc sử dụng đất, cũng như những tiềm năng và hạn chế trong phát triển nông nghiệp của huyện. Theo tài liệu, huyện Thường Xuân có tổng diện tích tự nhiên là 110.506,86 ha, trong đó diện tích đất hoang hóa đồi núi chiếm 46.892,97 ha. Điều này cho thấy tiềm năng lớn để phát triển nông nghiệp nếu có quy hoạch hợp lý.

2.2. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất và năng suất cây trồng

Hiệu quả sử dụng đất và năng suất cây trồng là những chỉ số quan trọng để đánh giá quản lý đất nông nghiệp Thường Xuân. Cần phải xem xét năng suất của các loại cây trồng chủ lực, so sánh với các địa phương khác trong tỉnh và trong cả nước. Ngoài ra, cần phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất, như giống cây trồng, kỹ thuật canh tác, điều kiện thời tiết, và chính sách hỗ trợ. Đánh giá này sẽ giúp xác định những điểm nghẽn và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

2.3. Các vấn đề tồn tại trong sử dụng đất nông nghiệp hiện nay

Thực tế sử dụng đất nông nghiệp thường đi kèm với nhiều vấn đề. Theo như tài liệu, đến cuối năm 1997, xã Xuân Cẩm đã thực hiện việc giao đất lâm nghiệp cho các hộ gia đình. Do vậy, việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế, mà chủ yếu chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi còn nhiều lúng túng. Hệ thống canh tác còn lạc hậu, người dân thiếu vốn sản xuất, thiếu kiến thức... Các vấn đề như ô nhiễm đất, xói mòn đất, suy giảm độ phì nhiêu, sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu không hợp lý cũng cần được xem xét kỹ lưỡng. Việc xác định rõ những vấn đề này sẽ giúp xây dựng các giải pháp quy hoạch phù hợp để khắc phục.

III. Giải Pháp Quy Hoạch Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Thường Xuân

Dựa trên những đánh giá về thực trạng, cần đề xuất các giải pháp quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp cho huyện Thường Xuân. Các giải pháp này phải đảm bảo tính khả thi, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Cần chú trọng đến việc sử dụng đất hiệu quả trong nông nghiệp Thường Xuân, bảo vệ môi trường, và nâng cao đời sống của người dân. Các giải pháp có thể bao gồm việc điều chỉnh cơ cấu sử dụng đất, áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến, và xây dựng các chính sách hỗ trợ phù hợp.

3.1. Điều chỉnh cơ cấu sử dụng đất phù hợp với tiềm năng

Việc điều chỉnh cơ cấu sử dụng đất cần dựa trên tiềm năng của từng vùng, từng loại đất. Cần xác định những loại cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên và thị trường. Chẳng hạn, có thể khuyến khích phát triển các loại cây trồng đặc sản, có giá trị kinh tế cao, hoặc các mô hình nông nghiệp sinh thái, thân thiện với môi trường. Theo tài liệu, hướng giải quyết hiện nay là giúp các xã phân bổ lại đất đai, lập kế hoạch phát triển SXNLN dựa trên phương pháp PRA, kết hợp với kỹ thuật canh tác NLKH, nhằm tạo cơ hội cho người dân tự phân tích, giác ngộ và quan tâm đến hoàn cảnh của mình, từ đó thúc đẩy cộng đồng phát triển.

3.2. Ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ tiên tiến

Ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ tiên tiến là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và hiệu quả sử dụng đất. Cần khuyến khích người dân áp dụng các giống cây trồng, vật nuôi mới, có năng suất cao và khả năng chống chịu tốt với sâu bệnh và biến đổi khí hậu. Đồng thời, cần chuyển giao các kỹ thuật canh tác tiên tiến, như tưới tiết kiệm nước, bón phân cân đối, và quản lý dịch hại tổng hợp.

3.3. Xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp bền vững

Các chính sách hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững Thường Xuân. Cần xây dựng các chính sách khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, hỗ trợ vốn vay, cung cấp thông tin thị trường, và đào tạo kỹ năng cho người dân. Đồng thời, cần có các chính sách bảo vệ môi trường, như khuyến khích sử dụng phân bón hữu cơ, hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu hóa học, và bảo tồn đa dạng sinh học.

IV. Quy Trình Quy Hoạch Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Chi Tiết

Để đảm bảo quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp được thực hiện một cách khoa học và hiệu quả, cần tuân thủ một quy trình rõ ràng và chi tiết. Quy trình này bao gồm các bước từ khảo sát, đánh giá, lập kế hoạch, đến thực hiện và giám sát. Đặc biệt, cần đảm bảo sự tham gia của người dân trong suốt quá trình, từ đó đảm bảo tính khả thi và phù hợp của quy hoạch. Quy trình quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp cần phải linh hoạt, có thể điều chỉnh để phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

4.1. Khảo sát và đánh giá hiện trạng sử dụng đất

Bước đầu tiên của quy trình là khảo sát và đánh giá hiện trạng sử dụng đất. Bước này bao gồm việc thu thập thông tin về diện tích, cơ cấu sử dụng đất, năng suất cây trồng, vật nuôi, cũng như các vấn đề tồn tại trong quá trình sử dụng đất. Thông tin này có thể được thu thập thông qua các phương pháp như điều tra thực địa, phỏng vấn người dân, và sử dụng dữ liệu từ các cơ quan chức năng.

4.2. Lập kế hoạch sử dụng đất chi tiết và khả thi

Dựa trên những đánh giá về hiện trạng, bước tiếp theo là lập kế hoạch sử dụng đất chi tiết. Kế hoạch này cần xác định rõ mục tiêu, chỉ tiêu, và các giải pháp cụ thể để đạt được mục tiêu đề ra. Kế hoạch cũng cần phải đảm bảo tính khả thi, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương và nguồn lực hiện có.

4.3. Thực hiện và giám sát quy hoạch sử dụng đất hiệu quả

Sau khi kế hoạch được phê duyệt, cần tổ chức thực hiện một cách nghiêm túc và hiệu quả. Cần phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng đơn vị, cá nhân, và có cơ chế giám sát chặt chẽ để đảm bảo kế hoạch được thực hiện đúng tiến độ và đạt được mục tiêu đề ra. Đồng thời, cần có cơ chế phản hồi để người dân có thể đóng góp ý kiến và giám sát quá trình thực hiện.

V. Đánh Giá Tác Động của Quy Hoạch Đến Nông Dân Thường Xuân

Một yếu tố quan trọng trong quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp là đánh giá tác động của quy hoạch đến người nông dân. Quy hoạch cần phải đảm bảo rằng người nông dân được hưởng lợi từ việc sử dụng đất hiệu quả hơn, có thu nhập ổn định và nâng cao đời sống. Đồng thời, quy hoạch cũng cần phải giảm thiểu những tác động tiêu cực đến người nông dân, như việc thu hồi đất, thay đổi cơ cấu cây trồng, và áp lực về môi trường. Việc đánh giá tác động sẽ giúp điều chỉnh quy hoạch cho phù hợp với lợi ích của người dân và đảm bảo tính bền vững của quy hoạch. Việc đánh giá tác động của quy hoạch đến nông dân Thường Xuân còn giúp phát hiện ra những vấn đề phát sinh và có biện pháp giải quyết kịp thời, đảm bảo quy hoạch được thực hiện một cách suôn sẻ.

5.1. Tác động tích cực đến thu nhập và đời sống nông dân

Một trong những mục tiêu quan trọng của quy hoạch là nâng cao thu nhập và đời sống của người nông dân. Quy hoạch cần tạo điều kiện cho người nông dân tiếp cận với các nguồn lực, như đất đai, vốn, khoa học kỹ thuật, và thị trường. Đồng thời, quy hoạch cũng cần khuyến khích người nông dân tham gia vào các chuỗi giá trị nông sản, từ sản xuất đến chế biến và tiêu thụ, từ đó gia tăng giá trị sản phẩm và nâng cao thu nhập.

5.2. Giải quyết vấn đề đền bù hỗ trợ khi thu hồi đất

Trong quá trình thực hiện quy hoạch, có thể xảy ra tình trạng thu hồi đất để phục vụ cho các mục đích công cộng hoặc phát triển kinh tế - xã hội. Trong trường hợp này, cần phải có chính sách đền bù, hỗ trợ thỏa đáng cho người dân bị ảnh hưởng. Mức đền bù cần phải đảm bảo cho người dân có thể tái định cư và ổn định cuộc sống, đồng thời có cơ hội tham gia vào các hoạt động sản xuất kinh doanh mới.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Cho Đất Thường Xuân

Nghiên cứu quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần vào việc xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp cấp xã. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn trong thời gian tới. Cần tiếp tục hoàn thiện phương pháp quy hoạch có sự tham gia của người dân, xây dựng các mô hình sử dụng đất hiệu quả và bền vững, và đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp. Nghiên cứu quy hoạch đất nông nghiệp Thanh Hóa cần mang tính liên tục và cập nhật để đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương.

6.1. Tóm tắt những kết quả chính và hạn chế của nghiên cứu

Nghiên cứu đã đánh giá thực trạng sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Thường Xuân, đề xuất các giải pháp quy hoạch sử dụng đất phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, và xây dựng quy trình quy hoạch chi tiết. Tuy nhiên, nghiên cứu vẫn còn một số hạn chế, như phạm vi nghiên cứu còn hẹp, chưa đánh giá đầy đủ các yếu tố tác động đến sản xuất nông nghiệp, và chưa có đánh giá định lượng về hiệu quả kinh tế của các giải pháp quy hoạch.

6.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo để quy hoạch hiệu quả

Trong thời gian tới, cần tiếp tục nghiên cứu về quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Thường Xuân theo hướng toàn diện và bền vững hơn. Cần mở rộng phạm vi nghiên cứu, đánh giá đầy đủ các yếu tố tác động đến sản xuất nông nghiệp, và xây dựng các mô hình sử dụng đất đa dạng và hiệu quả. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học, nhà quản lý, và người dân để đảm bảo quy hoạch được thực hiện một cách hiệu quả và bền vững. Cần nghiên cứu sâu hơn về kế hoạch sử dụng đất nông nghiệp huyện Thường Xuân dài hạn, phù hợp với các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Thanh Hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lêi nãi ®Çu §Ó hoµn thµnh ch-¬ng tr×nh ®µo t¹o sau §¹i häc kho¸ VII cña tr-êng §¹i häc L©m nghiÖp, g¾n c«ng t¸c nghiªn cøu khoa häc víi thùc tiÔn s¶n xuÊt. T«i thùc hiÖn ®Ò tµi “Nghiªn cøu mét sè c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn cña quy ho¹ch sö dông ®Êt l©m - n«ng nghiÖp vµ tiÕn hµnh quy ho¹ch sö dông ®Êt l©m - n«ng nghiÖp x· Xu©n CÈm, huyÖn Th­êng Xu©n, tØnh Thanh Ho¸”. Trong qu¸ tr×nh häc tËp vµ hoµn thµnh luËn v¨n, t«i ®-îc sù gióp ®ì cña c¸c nhµ chuyªn m«n, b¹n bÌ ®ång nghiÖp, ®Æc biÖt sù gióp ®ì tËn t×nh cña TS. Lª Sü ViÖt, ng-êi ®· trùc tiÕp h-íng dÉn t«i trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn.

Nh©n dÞp nµy t«i bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c tíi tÊt c¶ nh÷ng ng-êi ®· gióp ®ì t«i, ®Æc biÖt lµ thÇy gi¸o TS. §ång thêi t«i còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n Ban gi¸m hiÖu tr-êng §¹i häc L©m nghiÖp; Khoa sau ®¹i häc tr-êng §¹i häc L©m nghiÖp; UBND x· Xu©n CÈm, UBND huyÖn Th-êng Xu©n ®· t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho t«i thùc hiÖn ®Ò tµi. Do thêi gian cã h¹n, tr×nh ®é b¶n th©n cßn h¹n chÕ nªn luËn v¨n kh«ng tr¸nh khái nh÷ng khiÕm khuyÕt vµ thiÕu sãt. V× vËy, qua ®©y t«i rÊt mong nhËn ®-îc nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp quý b¸u cña c¸c thÇy c« gi¸o, c¸c nhµ khoa häc cïng c¸c b¹n ®ång nghiÖp ®Ó luËn v¨n ®-îc hoµn thiÖn h¬n.

Xin ch©n thµnh c¶m ¬n ! Thanh Ho¸, th¸ng 7 n¨m 2007 T¸c gi¶ Lª ThÞ H-¬ng §Æt vÊn ®Ò §Êt ®ai lµ tµi nguyªn v« cïng quý gi¸, lµ t- liÖu s¶n xuÊt ®Æc biÖt, lµ thµnh phÇn quan träng hµng ®Çu cña m«i tr-êng sèng, lµ ®Þa bµn ph©n bè c¸c khu d©n c-, x©y dùng c¸c c¬ së kinh tÕ, v¨n ho¸ x· héi, an ninh quèc phßng [29]. §Êt ®ai kh¸c h¼n víi c¸c t- liÖu s¶n xuÊt kh¸c (nh- m¸y mãc) ë chç nÕu biÕt sö dông th× kh«ng bao giê bÞ bµo mßn, mµ ngµy cµng tèt lªn. C¸c-M¸c ®· ®­a ra nhËn xÐt: “Thuéc tÝnh ­u viÖt cña ®Êt ®ai so víi c¸c t­ liÖu kh¸c ë chç ®Çu t- hîp lý vèn, cã thÓ cho l·i mµ kh«ng mÊt hÕt tÊt c¶ vèn ®Çu t­ nh­ tr­íc”. Do ®ã, sö dông ®Êt ®ai hîp lý, cã hiÖu qu¶, b¶o vÖ ®Êt l©u bÒn ®ang lµ vÊn ®Ò quan t©m hµng ®Çu cña mäi quèc gia, trong ®ã cã ViÖt Nam.

Khai th¸c hîp lý nguån tµi nguyªn ®Êt ®ai ®ang lµ môc tiªu chiÕn l-îc cña mét nÒn l©m - n«ng nghiÖp sinh th¸i. ViÖt Nam cã tæng diÖn tÝch ®Êt tù nhiªn h¬n 33 triÖu ha, ch¹y dµi trªn 15 vÜ ®é. Do ®Æc ®iÓm vÒ khÝ hËu, ®Þa h×nh, cÊu t¹o ®Þa chÊt, ph©n bè thùc vËt vµ ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña con ng-êi nªn ®Êt ®ai rÊt ®a d¹ng, víi tÝnh chÊt ®Êt vµ ®é ph× rÊt kh¸c nhau. DiÖn tÝch ®Êt ®ai tÝnh theo ®Çu ng-êi cña ViÖt Nam (1990) chØ ®¹t 0,48 ha/ng-êi, trong khi ®ã b×nh qu©n trªn thÕ giíi lµ 3,3 ha/ng-êi.

Tû lÖ nµy cßn tiÕp tôc gi¶m nhanh chãng trong t-¬ng lai do tû lÖ t¨ng d©n sè hµng n¨m vÉn cao [41]. D©n sè n-íc ta hiÖn nay lµ gÇn 80,3 triÖu ng-êi, 80% sè d©n sèng ë c¸c vïng n«ng th«n, ®êi sèng vµ gia ®×nh hä g¾n liÒn víi ®Êt ®ai vµ SXNLN. Gi¸ trÞ s¶n phÈm mµ ng-êi d©n n«ng th«n s¶n xuÊt hiÖn t¹i chiÕm tíi 37% tæng gi¸ trÞ s¶n phÈm x· héi. Qua ®ã cho thÊy vai trß cña n«ng th«n vµ l©m - n«ng nghiÖp lµ rÊt to lín trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña ®Êt n-íc trong giai ®o¹n hiÖn nay.

Tuy vËy, ®êi sèng kinh tÕ x· héi cña ng-êi d©n n«ng th«n ViÖt Nam nãi chung cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n, trong ®ã ®êi sèng cña 24 triÖu ®ång bµo miÒn nói vµ trung du ®ang rÊt khã kh¨n. Thùc hiÖn chñ tr-¬ng chung cña Nhµ n-íc vµ c¸c ngµnh vÒ ®æi míi c¬ cÊu kinh tÕ, ngµnh l©m nghiÖp ®· cã chñ tr-¬ng chuyÓn h-íng tõ nÒn l©m nghiÖp truyÒn thèng lÊy quèc doanh lµm chÝnh, sang nÒn l©m nghiÖp nhiÒu thµnh phÇn (LNXH). Tõ ®ã s¶n xuÊt l©m nghiÖp ®· trë thµnh mét nÒn s¶n xuÊt mang tÝnh chÊt x· héi s©u s¾c, nh»m kÕt hîp víi c¸c ngµnh s¶n xuÊt kh¸c trªn ®Þa bµn, h-íng tíi môc tiªu chung lµ c¶i thiÖn vµ n©ng cao ®êi sèng kinh tÕ, v¨n ho¸ x· héi cho nh©n d©n n«ng th«n nãi chung vµ céng ®ång d©n c- miÒn nói nãi riªng, trªn c¬ së ®¶m b¶o m«i tr-êng sinh th¸i. Mçi d©n téc ë miÒn nói n-íc ta ®Òu cã phong tôc tËp qu¸n, ®iÒu kiÖn sèng kh¸c nhau.

V× vËy, viÖc tæ chøc qu¶n lý sao cho phï hîp víi tõng ®Þa bµn cô thÓ, b¶o ®¶m sö dông ®Êt ®ai, tµi nguyªn hîp lý, cã hiÖu qu¶ bÒn v÷ng vµ an toµn m«i tr-êng sinh th¸i còng lµ mét trong nh÷ng nhiÖm vô cã tÝnh chiÕn l-îc trong qu¶n lý vµ ph¸t triÓn n«ng th«n hiÖn nay. HiÖn t¹i, vÊn ®Ò quy ho¹ch sö dông ®Êt cÊp x· ch-a ®-îc thèng nhÊt t¹i c¸c ®Þa ph-¬ng, vÉn tån t¹i ë nhiÒu n¬i sù t¸ch biÖt gi÷a c«ng t¸c quy ho¹ch vµ qu¶n lý thùc hiÖn kÕ ho¹ch, ph©n biÖt gi÷a ng-êi quy ho¹ch vµ ng-êi s¶n xuÊt mµ kh«ng cho r»ng ng-êi s¶n xuÊt ph¶i lµ ng-êi tiÕn hµnh quy ho¹ch. Trong ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña n«ng th«n miÒn nói n-íc ta. Quy ho¹ch sö dông ®Êt cÊp x· cã sù tham gia cña ng-êi d©n gi÷ mét vÞ trÝ hÕt søc quan träng nh»m gióp ng-êi d©n cã thÓ quy ho¹ch sö dông ®Êt cña m×nh mét c¸ch hîp lý, cã hiÖu qu¶, trªn nguyªn t¾c bÒn v÷ng, ®¶m b¶o hµi hoµ gi÷a lîi Ých kinh tÕ víi lîi Ých x· héi vµ m«i tr-êng sinh th¸i.

Th-êng Xu©n lµ mét trong 11 huyÖn miÒn nói cña tØnh Thanh Ho¸, huyÖn lþ c¸ch thµnh phè Thanh Ho¸ 56 km theo quèc lé 47 vµ ®-êng Môc S¬ n ®i §ång Míi vÒ phÝa T©y – T©y B¾c. Cã tæng diÖn tÝch tù nhiªn lµ 110.506,86 ha trong ®ã diÖn tÝch ®Êt hoang ho¸ ®åi nói 46.892,97 ha, b×nh qu©n 0,54 ha/ng-êi. §êi sèng kinh tÕ v¨n ho¸ x· héi cña ®ång bµo c¸c d©n téc trong huyÖn cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n vµ chËm ph¸t triÓn, cã 12 x· thuéc ch-¬ng tr×nh 135, sè hé ®ãi nghÌo n¨m 2006 cßn 6. Xu©n CÈm lµ mét trong 19 x·, thÞ trÊn cña huyÖn Th-êng Xu©n, cã ®iÒu kiÖn giao th«ng t-¬ng ®èi thuËn lîi.

Tæng diÖn tÝch tù nhiªn cña x· lµ 2.483,20 ha, chiÕm 2,45% tæng diÖn tÝch tù nhiªn toµn huyÖn, víi sè d©n lµ 2.804 ng-êi ®-îc ph©n bè ë 5 th«n, b¶n. Cuèi n¨m 1997 x· ®· thùc hiÖn viÖc giao ®Êt l©m nghiÖp cho c¸c hé gia ®×nh. Do vËy, viÖc chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ, mµ chñ yÕu chuyÓn ®æi c¬ cÊu c©y trång vËt nu«i cßn nhiÒu lóng tóng. HÖ thèng canh t¸c cßn l¹c hËu, ng-êi d©n thiÕu vèn s¶n xuÊt, thiÕu kiÕn thøc… do ®ã, h-íng gi¶i quyÕt hiÖn nay lµ gióp c¸c x· ph©n bæ l¹i ®Êt ®ai, lËp kÕ ho¹ch ph¸t triÓn SXNLN dùa trªn ph-¬ng ph¸p PRA, kÕt hîp víi kü thuËt canh t¸c NLKH, nh»m t¹o c¬ héi cho ng-êi d©n tù ph©n tÝch, gi¸c ngé vµ quan t©m ®Õn hoµn c¶nh cña m×nh, tõ ®ã thóc ®Èy céng ®ång ph¸t triÓn.

§ång thêi gióp ng-êi d©n ®Ò xuÊt ®-îc c¬ cÊu vËt nu«i, c©y trång phï hîp víi gia ®×nh, phï hîp víi nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng. XuÊt ph¸t tõ nhËn thøc vµ thùc tiÔn trªn, nh»m gãp phÇn nghiªn cøu x©y dùng mét sè c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn cña QHSD§ cÊp x· trªn ®Þa bµn n«ng th«n miÒn nói vµ vËn dông ph-¬ng ph¸p quy ho¹ch sö dông ®Êt cã sù tham gia cña ng-êi d©n vµo mét ®èi t-îng cô thÓ. Chóng t«i tiÕn hµnh thùc hiÖn ®Ò tµi “Nghiªn cøu mét sè c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn cña quy ho¹ch sö dông ®Êt l©m – n«ng nghiÖp vµ tiÕn hµnh quy ho¹ch sö dông ®Êt l©m – n«ng nghiÖp x· Xu©n CÈm, huyÖn Th-êng Xu©n, tØnh Thanh Ho¸”. Ch-¬ng 1 tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 1.

Trªn thÕ giíi 1. Nh÷ng nghiªn cøu liªn quan tíi c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn cña QHSD§ cÊp vÜ m« Khoa häc vÒ ®Êt ®· tr¶i qua h¬n 100 n¨m nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn, nh÷ng thµnh tùu vÒ ph©n lo¹i ®Êt ®· ®-îc sö dông lµm c¬ së quan träng cho viÖc t¨ng n¨ng suÊt vµ sö dông ®Êt ®ai mét c¸ch cã hiÖu qu¶. Theo tµi liÖu cña FAO th× hiÖn nay trªn thÕ giíi cã kho¶ng trªn 6 tû ng-êi ®ang sö dông kho¶ng 1,5 tû ha ®Êt n«ng nghiÖp, trong ®ã ®Êt ®åi nói 973 triÖu ha (chiÕm 65,9%). Trong qu¸ tr×nh sö dông, nh©n lo¹i ®· lµm h- h¹i kho¶ng 1,4 tû ha ®Êt.

Theo Norman Myers [Gaian atlasoj planet management - London, 1993] -íc l-îng mét n¨m toµn cÇu mÊt kho¶ng 11 triÖu ha ®Êt n«ng nghiÖp do c¸c nguyªn nh©n xãi mßn, sa m¹c ho¸, nhiÔm ®éc, bÞ chuyÓn ho¸ sang c¸c d¹ng kh¸c. Tr-íc ®©y, trªn thÕ giíi cã 17,6 tû ha rõng, hiÖn nay chØ cßn kho¶ng 4,1 tû ha. TÝnh b×nh qu©n mçi n¨m diÖn tÝch rõng nhiÖt ®íi bÞ thu hÑp 11 triÖu ha. DiÖn tÝch trång rõng chØ b»ng 1/10 diÖn tÝch rõng bÞ mÊt, riªng ë ch©u ¸ -Th¸i B×nh D-¬ng trong thêi gian tõ 1976 – 1980 mÊt 9 triÖu ha rõng.

Còng trong thêi gian nµy, ch©u Phi mÊt 37 triÖu ha rõng, ch©u Mü mÊt 18,4 triÖu ha rõng. Do ph¸ rõng nªn n¹n xãi mßn ®Êt, sa m¹c ho¸ ngµy cµng diÔn ra nghiªm träng, hiÖn nay cã tíi 875 triÖu ng-êi ph¶i sèng ë nh÷ng vïng sa m¹c ho¸. Sa m¹c ho¸ ®· lµm mÊt ®i 26 tØ ®« la gi¸ trÞ s¶n phÈm mçi n¨m. Do xãi mßn, hµng n¨m thÕ giíi mÊt ®i 12 tØ tÊn ®Êt, víi l-îng mÊt ®i nh- vËy cã thÓ s¶n xuÊt ra kho¶ng 50 triÖu tÊn l-¬ng thùc, hµng ngµn hå chøa n-íc ë vïng nhiÖt ®íi ®ang bÞ c¹n dÇn.

Tuæi thä cña nhiÒu c«ng tr×nh thuû ®iÖn vïng nhiÖt ®íi bÞ rót ng¾n [13]. B¸o c¸o vÒ ph¸t triÓn thÕ giíi (1992) dù b¸o d©n sè sÏ ®¹t kho¶ng 8,3 tØ ng-êi vµo n¨m 2025.BorLaug (1996) cho r»ng: Còng gièng nh- tr-íc ®©y, loµi ng-êi sÏ sèng chñ yÕu lµ dùa vµo thùc vËt, ®Æc biÖt lµ h¹t ngò cèc ®Ó tho¶ m·n gÇn hÕt nhu cÇu l-¬ng thùc ngµy cµng gia t¨ng cña m×nh. ThËm chÝ, nÕu nh- tiªu thô l-¬ng thùc theo ®Çu ng-êi gi÷ nguyªn møc hiÖn thêi, th× sù t¨ng tr-ëng d©n sè thÕ giíi còng ®ßi hái ph¶i t¨ng n¨ng suÊt l-¬ng thùc th« thªm 2,6 tØ tÊn vµo n¨m 2025, tøc lµ t¨ng 57% so víi n¨m 1990. Nh-ng nÕu nh- khÈu phÇn ®-îc c¶i thiÖn cho thÕ giíi ng-êi nghÌo ®ãi, -íc tÝnh Ýt nhÊt 1 tØ ng-êi, th× nhu cÇu l-¬ng thùc thÕ giíi hµng n¨m ph¶i t¨ng gÊp ®«i, tøc lµ 4,5 tØ tÊn n÷a [5].