ĐẶT VẤN ĐỀ: : Đô thị đầu tiên wen thế giới xuất hiện cách đây khoảng 5. Nếu như năm 1800, dân cư đô thị chỉ mới c tết 1,7% toàn thể dân. số thế giới, thì đến năm 1850 con số này là 12,6%, năm 197% 20, thế giới mới có 360 đô thị có trên 100.000 dân, đi 1980 stn số này là 1.500 và “°° 1970 4ã lên đến 2.000, trong đồ hơn 160 đô thị có tr&{,0 Wie đân định cư để sẵn xuất nông nghiệp, qué trì triển đô thị rong những thập kỳ gần đây bất ngiền từ tiền đề CNH, với si in các chức năng xã hội - chính trị cud phân công xã bội. Marx ae việc BTH trong thời ky Tv Bản Chi Nghia những trung tâm dân cư mới, vof sử phẩu "biệt vùng định cư được quy định bởi sự.
(gấn với cuộc cách mangK HK) là quy luật tự nhiên và là hệ quả cud quá tinh phát triển công nghiệp và hề Jưỡng sẵn xuất, một quá trình đòi hỏi sự tăng dân số tại các, thành phố. Quá Ẩnh DTH đóng vai trò gần như một ngẫu lực (moment), như kết quả và đồng thời là tiền đề của sự tiến bộ trong giao tip, trong toàn bộ hoạt động xã hội cũng như trong sự phát triển tiềm năng sáng tạo của xã hội Nhu vậy, DTH không chỉ là sự phát triển cud đô thị về quy mô dân số, diện lich, nâng cao vai trd của đô thị trong vùng lãnh thổ, ma còn gắn với những biển đổi sâu sắc về kinh tế xã hội cud đô thị và nông thôn trên cơ sở phát triển công nghiệp, giao thông van tai, nhà ở, giao tiếp xã hội, dịch vụ công cộng. Đô thị từ thud sơ khai luôn có mối quan hệ thuận hòa với các yếu tố, cảnh quan thiên nhiên và nhân tạo. Cảnh quan thiên nhiên bao gồm năm hợp phần: hình, nước, thực vật (cây xanh), động vật và không khí.
Các yếu tố này có một qúa trình phát sinh và phát triển liên quan, tác động lẫn nhau trong một chỉnh thể thống nhất của trái đất. Thời ky đầu do quy mô dân cư đô thị ít, con người chưa chú trọng, việc bố tí, sử dụng cảnh quan nhân tạo như cây xanh nhưng con người đã biết sử dung cảnh quan thiên nhiên, thẩm thực vật tự nhiên mà khí 86 chiếm một số lượng, diện tích rất lớn so với điện tích, quy mô đô thị để tạ quan hệ khẩng khít, tute be si co gót vì tiên dê Nan LÔ, phát triển mạnh mẽ e* nén công nghiệp hiện đại, sự bùng nổ dân số. 1m vi toàn cầu đã tạo nên một. “quá trình DTH nhanh khiến môi trường 49 thì Ø nhiễm.
Do đó cần phải có những quan niệm mới về quy hoạch đô thị 16 kiến trúc cảnh quan bao gồm cây. xanh, ming xanh phi có vi trí đất Biệt không những để thoả mãn yêu cầu hình thành cảnh quan đô thị mà còn để Bid quyết hậu quả do DTH gây ra như6 nhiễm môi trường nước, không © thong, dich bệnh, Đối với Việt Ni (604 DTH chậm va yếu so với thế giới và khu vực do bởi chiến tranh liên inh tế kiệt quệ không kế sự kìm hãm của phong kiến Phương Bắc 1000 năm đô hộ. Tuy nhiên, vấn đề DTH của Việt Nam không thể tách rời khỏi phạm trù này của châu A nói chung và đặc biệt là Đông.The, 1996)/93], đó là sự phát triển đô thị không liên tụe, tức dưỡng như xây ra từng đợt, khác hẳn với một số đô thị ở châu Âu như Rome, Paris. mà sự phát triển được kế hoạch hoá theo quan điểm hình học và vũ trụ luận; 46 là tr sắp xếp đồ thị được định hướng đưa vào thuyết phong thủy, âm đương, ngũ suf bố hành và triết học Phương Đông, nhưng đồng thời cũng thể hiện sự gán ghép tuỳ tiện.
do bởi tình trạng thiếu vật tư, sự bùng nổ của các cư dân ở các. phố phường, v. không kể một thời kỳ rất dài dưới chế độ phong kiến do điều kiện kinh tế xã hội, hệ kỷ 20 đến thống đô thị Việt Nam Đầu như không phát win th từ những năm đầu thế nay mặc dù cuộc cách mạng KHKT trên thế giới đã góp phần thúc đẩy sức sẵn xuất của xã hội lên eft cao, đấy mạnh việc hình thành các đô thị rên thể giới, nhưng Việt 'Nam cũng chưa hoà nhịp vào tốc độ phát triển và DTH đó. Nếu như năm 1920, tỷ lệ: cư dn đô thị chiếm khoảng 2,0% dân số cả nước, năm 1979 là 19,0%, năm 1999 cũng chỉ 23,5% và số lượng các đô thị lớn còn rất khiêm tốn: 20 đô thị có trên.000 dân, 40 đô thị nhỏ có từ 20.000 dân, còn lại khoảng 450 đô thị rất.
Trong khi đó có đô thị lớn như Sài Gòn, Hà Nội, Hải triển rất chậm. Phòng, Đà Nẵng ,. có điều kiện phát triển khá nhanh thì các đô thị còn lại phát — Ở vào vị trí địa lý thuận lợi và với đặc điể mắng, Sài Gòn - Gia Định trước đây là TP. Hồ Chí Minh ngày nay, có« triển mạnh.
đã, đang và sẽ là trong tâm kỉnh tế, văn hóa, KHKT và là Bly /nối giao thông của Khu vực p Nam và cả nước, là nơi giao lưu que nước ta với các nước trong vùng Đông. Nam A và thế giới. Là một tron) lành phố lớn cả về diện tích đất đai lẫn dan số, Năm 2000, dân số TP. †{ồ€hí Mu khoảng 5,2 triệu, năm 2010 sẽ vượt quá.
7 uiệu, trên điện tích 2.093 km? Tuy nhiên, dân cư phân bố không đều và tập trung. 3,À)lriệu người, trên diện tích 140 km? , 67% dân số nhưng Nich tự nhiên. Mật độ dân cư cao, nội thành mỗi km? bình.000 ngutli dân cư trú; 1,25 NM, XN phân bố xen kế và cứ 3 người dân thì có 1 xe gn máy hoặc 6 tô, chưa kể 24.399 cơ sở sẵn xuất TTCN (Q. Dung, 1999)(14), hàng chục ngàn lần chiếc xe cơ giới văng lai hàng ngày.
Các NM, cơ sở TTCN, hầu hết máy móc cũ kỹ lạc hậu, không có thiết bị xử lý chất thải và không ít phương tiện giao thông đã quá thời hạn sử dụng vẫn còn lưu hành. ‘Theo báo cáo tổng kết hoạt động môi trường năm 1996 của Sở Khoa Học Công Nghệ & Môi Trường TP. Hồ Chí Minh, về chất lượng không khí, vào mùa khô, ngoài rồng độ bụi thường xuyên cao hơn iu chuẩn cho phép từ 12 - 1,5 lần, nh đến tháng 11/1996, số lượng xe đăng ký tại TP. Hồ Chí Minh là 1.404 xe hai bánh, 7.495 xe ba bánh và xe lam, Ô nhiễm không khí, tiếng Bn là một trong những ngưồn chính gây hei đến sức khoẻ din cư đô thị; nhiều chỉ tiêu đã vượt quá các giới hạn cho phép, thậm chí cao hơn đằng chục hoặc vài chục lần, Theo Phin Viện Bảo Hộ Lao Động TP.
H Chí Minh, năm 1996 các ngudn trên đã thdi vào bầu khí quyền và sông rạch 2. 10s, 25 tấn bụi chì có trong xăng, 1.017 tấn bụi vi hàng ngần tấn khí độc khác nh SO,, CO. và tiếng Bn Cider lk ea PA te a le môi trường là việc hết sức cần thiết nhưng pl cho được tốc độ phát triển xã các ngưồn gây 6 nhiễm đã và đ Re& nghị. Tuy nhiên, không phải tất cả các ed sở khía cạnh sinh thái, nhiều biện, ing chế cho cả 2 đầu vào và ra đối với.
biện phép khống chế đều 4 ^ VA có hiệu quả, cho nên các biện pháp khác Mặc đầu các nhà HÀ và nhất trí về vai trò của cây xanh, nhưng các số liệu. cling phải được sử dụng lổng hợp như trồng cây, phát wién hệ thống mang xanh. về khả năng git-Sbi/ Nip thu các khí, ngăn cản tiếng ồn. của chúng đã rõ, chưa kế cây xanh, mấ§g Xanh đô thị còn có chức năng kinh tế, xã hội, kiến trúc cảnh quan, we khoa học.
Vi vậy, cây xanh không những cần hiện điện mà là một thành phần không thể thiếu được trong môi trường cảnh quan đô thị. Những năm gần đây cùng với phương hướng đần din đổi mới thiết bị công nghệ và tăng cường các biện phấp quản lý giám sát môi trường. lượng và chất cây xanh, mang xanh đô thị ở TP. Hồ Chí Minh, ít nhiều được chỉnh trang và phát triển.
"Nhờ đó, bước đầu đã phát huy tác đụng về hiệu quả cảnh quan phục vụ cho nhu cầu. du lịch, nghĩ ngơi, giải uf và chừng mực nào có ảnh hưởng tích cực đối với môi trường sinh thái nội thành. Tuy nhiên, về phương điện này còn nhiều hạn chế bởi điện ích xanh nội thành tuy có tăng, nhưng mật độ dn cư ngày càng cao, cơ sở hạ tầng xuống cấp. Diện tích xanh bình quân đầu người nội thành từ 0,7m? gần day được năng lên 3,3m? (7.Ö4ÿ, 1999)/43J, song so với nhu cầu sinh thái đô thị ở mức.
tối thiểu vẫn còn khoảng cách khá xa và nếu so sánh với các thành phố văn minh. trên thế giới, với mức bình quân lý tưởng như Warsaw 90m", Canbera 70m’, Berlin 50m? Moscow 44m”, Paris 25m",[19). thì chỉ số trên còn quá thấp. Hon thế nữa, loài cây trồng vẫn còn nhiều hạn chế, không những về số lượng mà cả về chất lượng.
Thời gian qua, nhiều loài cây trồng đã bộc lộ khá rõ nét sự không phù hợp, nhất là với loại hình mang xanh công cộng như đường M3 có tác dụng rất Do đó, nghiên cứu các cơ sở quy hoạch để luận. yeaa phân bố lại diện lồn đối với kiếp trúc cảnh quan d6 thị và sinh hoạt của cự dân thành phố. tích xanh trên cơ sở tiềm năng đất đai có tính đ ich sử trong việc phát triển đô thị, nhất là ở nội thành, và xác định lại tập đoàn cây rồng phù hợp cho từng, nhóm mắng xanh là cần thiết và cấp 'P Hồ Chí Minh có thể đạt được một diện tích xanh tối thiểu với cơ Ki phù hợp, góp phần cải thiện môi trường sinh thái vốn đã bj 6 nhiễm nặng velề Bai quá trình phát triển tự phát trước đây. Đó là ý do bình thành đề tài “ ighién cứu cơ sở quy hoạch cây xanh và chọn loài cây.
trồng phù hợp phục Ý#quá trình đô thị hóa TP." 'TƯỢNG NGHIÊN CUU Đề tài nghiên cứu hướng vào việc giải quyết 2 mục tiêu cơ bản sau đây: 1) Nghiên cứu cơ đồ quy hoạch để luận cứ cho việc bố tí hợp lý hệ thống cây xanh, mảng xanh đô thị nhằm khắc phục tối đa sự thiếu hụt và phân bố không đều diện tích xanh, đấm bảo an toàn sinh thái và nhu cầu phát triển ở khu vực nội thành.
