Luận văn thạc sĩ hay nghiên cứu thực trạng sử dụng và quản lý thuốc bảo vệ thực vật tại xã đào thịnh huyện trấn yên tỉnh yên bái

Luận văn thạc sĩ phân tích hay nghiên cứu thực trạng sử dụng và quản lý thuốc bảo vệ thực vật tại xã đào thịnh huyện trấn yên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Trần Đức Cảnh
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thế Nhã
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Rừng
• Đề tài: Nghiên cứu thực trạng sử dụng và quản lý thuốc bảo vệ thực vật tại xã Đào Thịnh, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái niệm về thuốc BVTV
• 1.2. Thành phần cấu tạo và mức độ độc hại của thuốc BVTV
• 1.3. Phân loại thuốc bảo vệ thực vật
• 1.4. Phân loại theo dạng thương phẩm
• 1.5. Phân loại theo đối tượng gây hại
• 1.6. Phân loại nhóm độc theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO)
• 1.7. Phân loại theo thời gian hủy
• 1.8. Ảnh hưởng của thuốc BVTV đến môi trường
• 1.8.1. Ô nhiễm môi trường đất
• 1.8.2. Ô nhiễm môi trường nước
• 1.9. Ảnh hưởng của dư lượng Thuốc BVTV lên con người và động vật
• 1.9.1. Đánh giá rủi ro đến sức khỏe con người và hệ sinh thái từ thuốc BVTV
• 1.9.1.1. Đánh giá rủi ro sức khỏe con người từ thuốc BVTV
• 1.9.1.2. Đánh giá độc tính
• 1.9.1.3. Đánh giá phơi nhiễm
• 1.10. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.10.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.10.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU - ĐỐI TƯỢNG - NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Phạm vi nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Nghiên cứu hiện trạng sử dụng thuốc BVTV tại xã Đào Thịnh, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái
• 2.6. Đánh giá công tác quản lý thuốc BVTV tại khu vực nghiên cứu
• 2.7. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuốc BVTV tại xã Đào Thịnh, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái
• 2.8. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Khí hậu thời tiết
• 3.1.3. Các nguồn tài nguyên khác
• 3.1.4. Tài nguyên đất đai
• 3.2. Kinh tế - xã hội
• 3.2.1. Sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi
• 3.2.2. Công tác chăn nuôi - thú y, thủy sản
• 3.2.3. Công tác quản lý đất đai, tài nguyên môi trường
• 3.2.4. Công tác môi trường
• 3.2.5. Tiểu thủ công nghiệp, thương mại và dịch vụ
• 3.3. Hiện trạng sử dụng thuốc BVTV tại xã Đào Thịnh, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái
• 3.4. Các loại sinh vật gây hại Quế tại khu vực nghiên cứu
• 3.5. Hiện trạng phân phối và cung cấp thuốc BVTV tại xã Đào Thịnh, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái
• 3.6. Hiện trạng sử dụng thuốc BVTV
• 3.7. Ảnh hưởng thuốc bảo vệ thực vật đối với môi trường đất
• 3.8. Đề xuất giải pháp quản lý tổng hợp chất thải thuốc BVTV tại xã Đào Thịnh, huyện Trấn Yên
• 3.8.1. Biện pháp quản lý
• 3.8.2. Biện pháp về kinh tế
• 3.8.3. Biện pháp tuyên truyền, giáo dục cộng đồng
• 3.8.4. Biện pháp về kỹ thuật
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu quản lý thuốc bảo vệ thực vật tại Đào Thịnh

Nghiên cứu về quản lý thuốc bảo vệ thực vật tại xã Đào Thịnh, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái, là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh nông nghiệp hiện đại. Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) ngày càng gia tăng nhằm bảo vệ cây trồng khỏi sâu bệnh. Tuy nhiên, việc quản lý và sử dụng thuốc BVTV chưa được thực hiện một cách hiệu quả, dẫn đến nhiều hệ lụy cho môi trường và sức khỏe con người. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình sử dụng và quản lý thuốc BVTV tại địa phương.

1.1. Khái niệm và vai trò của thuốc bảo vệ thực vật

Thuốc BVTV là các hợp chất hóa học hoặc chế phẩm sinh học được sử dụng để bảo vệ cây trồng khỏi sâu bệnh. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng năng suất nông nghiệp. Tuy nhiên, việc lạm dụng thuốc BVTV có thể gây ra ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

1.2. Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại Đào Thịnh

Tại xã Đào Thịnh, người dân chủ yếu sử dụng các loại thuốc BVTV để bảo vệ cây quế. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc chưa được quản lý chặt chẽ, dẫn đến tình trạng dư lượng thuốc tồn tại trong đất và nước, ảnh hưởng đến chất lượng môi trường.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý thuốc bảo vệ thực vật

Quản lý thuốc BVTV tại xã Đào Thịnh đang đối mặt với nhiều thách thức. Việc lạm dụng thuốc BVTV không chỉ gây hại cho môi trường mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Các vấn đề như ô nhiễm đất, nước và sự phát triển của các loài sâu bệnh kháng thuốc đang ngày càng gia tăng. Cần có những biện pháp hiệu quả để giải quyết những vấn đề này.

2.1. Tác động của thuốc bảo vệ thực vật đến môi trường

Sử dụng thuốc BVTV không đúng cách có thể dẫn đến ô nhiễm môi trường đất và nước. Dư lượng thuốc tồn tại trong đất có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng và sức khỏe của con người.

2.2. Thách thức trong việc quản lý thuốc bảo vệ thực vật

Việc quản lý thuốc BVTV tại Đào Thịnh gặp khó khăn do thiếu thông tin và kiến thức về an toàn thực phẩm. Người dân thường sử dụng thuốc mà không tuân thủ hướng dẫn, dẫn đến tình trạng lạm dụng và ô nhiễm.

III. Phương pháp nghiên cứu và giải pháp quản lý thuốc bảo vệ thực vật

Để nâng cao hiệu quả quản lý thuốc BVTV, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và các giải pháp thực tiễn. Việc đánh giá hiện trạng sử dụng thuốc và đề xuất các biện pháp quản lý là rất cần thiết. Các giải pháp này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn đảm bảo an toàn cho sức khỏe cộng đồng.

3.1. Đánh giá hiện trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật

Nghiên cứu sẽ tiến hành khảo sát và đánh giá hiện trạng sử dụng thuốc BVTV tại xã Đào Thịnh. Các thông tin thu thập được sẽ giúp xác định mức độ sử dụng và các loại thuốc phổ biến.

3.2. Đề xuất giải pháp quản lý thuốc bảo vệ thực vật

Cần xây dựng các chính sách quản lý thuốc BVTV chặt chẽ hơn, bao gồm việc tuyên truyền, giáo dục cộng đồng về an toàn thực phẩm và các biện pháp kỹ thuật để giảm thiểu ô nhiễm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Đào Thịnh

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho việc quản lý thuốc BVTV tại xã Đào Thịnh. Các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu sẽ giúp nâng cao nhận thức của người dân về việc sử dụng thuốc BVTV an toàn và hiệu quả. Điều này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn đảm bảo an toàn thực phẩm cho cộng đồng.

4.1. Kết quả khảo sát về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật

Khảo sát cho thấy người dân tại Đào Thịnh chủ yếu sử dụng các loại thuốc BVTV phổ biến, nhưng chưa có kiến thức đầy đủ về cách sử dụng an toàn. Điều này dẫn đến tình trạng dư lượng thuốc trong môi trường.

4.2. Ứng dụng các giải pháp quản lý thuốc bảo vệ thực vật

Các giải pháp quản lý được đề xuất sẽ được áp dụng thử nghiệm tại Đào Thịnh. Việc này sẽ giúp đánh giá hiệu quả và điều chỉnh các biện pháp quản lý cho phù hợp với thực tiễn địa phương.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong quản lý thuốc bảo vệ thực vật

Quản lý thuốc BVTV tại xã Đào Thịnh cần được cải thiện để đảm bảo an toàn cho sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường. Nghiên cứu này sẽ là cơ sở để xây dựng các chính sách quản lý hiệu quả hơn trong tương lai. Việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân trong việc sử dụng thuốc BVTV là rất quan trọng.

5.1. Kết luận về tình hình quản lý thuốc bảo vệ thực vật

Tình hình quản lý thuốc BVTV tại Đào Thịnh hiện nay còn nhiều hạn chế. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để nâng cao hiệu quả quản lý.

5.2. Triển vọng tương lai trong quản lý thuốc bảo vệ thực vật

Triển vọng trong quản lý thuốc BVTV tại Đào Thịnh sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp quản lý hiệu quả và sự tham gia tích cực của cộng đồng. Điều này sẽ góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam là quốc gia có thế mạnh phát triển sản xuất nông lâm nghiệp, song điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm cũng tạo môi trường thuận lợi cho sâu bệnh hại bùng phát. Theo thống kê của ngành nông nghiệp, thị trường hiện lưu hành hơn 436 hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật với hàng nghìn tên thương phẩm khác nhau. Tại xã Đào Thịnh, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái, diện tích đất tự nhiên đạt 1.342,84 ha với 797 hộ dân sinh sống, trong đó cây quế là cây trồng chủ lực mang lại giá trị kinh tế cao với tổng diện tích canh tác lên tới 700 ha (bao gồm 500 ha định hướng hữu cơ), cung cấp hàng năm 1.900 tấn vỏ quế tươi, 18 tấn tinh dầu và 3.800 tấn gỗ thương phẩm.

Tuy nhiên, sự gia tăng của các loài sâu hại như sâu róm và sâu đo xanh ăn lá quế đã khiến người dân lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học để bảo vệ mùa màng. Thực trạng quản lý việc phân phối, sử dụng hóa chất và xử lý chất thải bao bì tại địa phương còn nhiều bất cập, đe dọa nghiêm trọng chất lượng môi trường đất, nguồn nước mặt lưu vực sông Hồng và sức khỏe cộng đồng. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện hiện trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân tích dư lượng và tác động lý hóa trong đất đồi rừng, đánh giá năng lực điều phối của các cơ quan quản lý, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý bền vững.

Nghiên cứu được triển khai thực địa trên địa bàn toàn xã Đào Thịnh từ tháng 6 năm 2019 đến tháng 10 năm 2019. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn, cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng giúp địa phương hướng tới mục tiêu giảm thiểu từ 30% đến 40% nguy cơ ô nhiễm hóa chất độc hại, bảo vệ chuỗi giá trị cây quế đạt doanh thu trên 41 tỷ đồng mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên Khung lý thuyết đánh giá rủi ro sức khỏe con người và hệ sinh thái từ thuốc bảo vệ thực vật do Giáo sư Fred Whitford cùng các chuyên gia Đại học Purdue và Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ phát triển. Mô hình này vận hành qua ba trụ cột then chốt: đánh giá độc tính thông qua chỉ số liều lượng gây chết trung bình LD50, đánh giá mức độ phơi nhiễm dựa trên tần suất tiếp xúc cùng con đường xâm nhập (qua đường tiêu hóa chiếm 97,3%, qua da chiếm 1,9% và hô hấp chiếm 1,8%), và nhận diện đặc trưng rủi ro thông qua tích hợp dữ liệu liều lượng với đáp ứng sinh học.

Đồng thời, đề tài tích hợp lý thuyết chu trình chuyển hóa hóa chất bảo vệ thực vật trong hệ sinh thái nông nghiệp của Lâm Minh Triết và Lê Thanh Hải (2008), phân tích cơ chế lan truyền qua dòng chảy mặt, bay hơi, rửa trôi và tích tụ sinh học. Hệ thống nghiên cứu làm rõ các khái niệm cốt lõi:

• Thuốc bảo vệ thực vật: Các hợp chất hóa học và chế phẩm sinh học dùng để phòng trừ dịch hại nông lâm sản.
• Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật: Lượng hoạt chất và chất chuyển hóa độc hại còn tồn lưu trong nông sản, đất và nước.
• Hệ số hấp phụ cacbon hữu cơ KOC: Chỉ số đánh giá khả năng liên kết của hóa chất trong dung dịch đất, quy ước chất có KOC lớn hơn 1.000 ml/g có xu hướng hấp phụ mạnh vào đất, trong khi KOC nhỏ hơn 500 ml/g dễ dàng di chuyển hòa tan vào nguồn nước.
• Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM): Biện pháp kết hợp kỹ thuật canh tác, sinh học và hóa học hợp lý để bảo vệ mùa màng an toàn sinh thái.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa thu thập dữ liệu xã hội học và phân tích hóa lý môi trường. Cỡ mẫu điều tra xã hội học gồm 40 hộ gia đình canh tác quế được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng tại 3 thôn có diện tích quế lớn nhất xã. Cùng với đó, tác giả phỏng vấn sâu 5 cán bộ chuyên trách (2 cán bộ Trung tâm Dịch vụ và Hỗ trợ Phát triển nông thôn huyện, 1 cán bộ Địa chính - Xây dựng xã, 1 lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã, 1 cán bộ Trạm Bảo vệ thực vật huyện) và 2 chủ cơ sở kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật tư nhân trên địa bàn. Phương pháp chọn mẫu này đảm bảo tính đại diện cao cho toàn bộ 797 hộ dân và phản ánh trung thực chuỗi cung ứng vật tư nông nghiệp tại địa phương.

Về phương pháp phân tích mẫu đất, nghiên cứu tiến hành lấy mẫu đất tầng mặt (độ sâu 0 - 20 cm) theo đúng Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 5297:1995 và TCVN 7538-2:2005. Các chỉ tiêu lý hóa được phân tích bao gồm: nồng độ pHKCl theo thang đánh giá của Lê Văn Căn (1968), hàm lượng cacbon hữu cơ tổng số theo tiêu chuẩn Agricultural Compendium (1989), lân dễ tiêu (PO4 3-) theo phương pháp Oniani và nitơ dễ tiêu (NH4+). Lý do lựa chọn các chỉ tiêu này là vì chúng phản ánh trực tiếp sức khỏe thổ nhưỡng, độ phì nhiêu và khả năng đệm giữ hoặc giải phóng hóa chất bảo vệ thực vật vào chuỗi dinh dưỡng đất đồi. Toàn bộ dữ liệu thực địa thu thập từ tháng 6 đến tháng 10 năm 2019 được xử lý định lượng bằng phần mềm Microsoft Excel.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực địa ghi nhận 100% hộ dân trồng quế tại xã Đào Thịnh từng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học để xử lý sâu róm và sâu đo xanh. Hơn 85% các hộ lựa chọn các dòng thuốc thuộc nhóm Lân hữu cơ (như Wofatox có LD50 từ 25 đến 50 mg/kg), nhóm Clo hữu cơ và nhóm Pyrethroid (như Cypermethrin có LD50 là 215 mg/kg, Permethrin có LD50 từ 430 đến 4.000 mg/kg) do tác động diệt trừ sâu nhanh chóng.

Thói quen xử lý chất thải sau khi phun thuốc bộc lộ nhiều nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng. Có tới 70% hộ dân thừa nhận thường xuyên xả trực tiếp nước súc rửa bình phun ra ao hồ, mương dẫn nước hoặc các dòng suối nhỏ ven đồi. Khoảng 65% lượng vỏ bao bì, chai lọ thuốc bằng thủy tinh và nhựa sau sử dụng bị vứt bỏ bừa bãi tại nương rẫy hoặc xử lý bằng biện pháp đốt thủ công ở nhiệt độ thấp, gây phát tán khí độc vào môi trường sống.

Ý thức bảo vệ sức khỏe của người lao động còn rất hạn chế khi tỷ lệ người đi phun thuốc mang đầy đủ trang bị bảo hộ lao động đạt tiêu chuẩn (khẩu trang than hoạt tính, kính, găng tay, ủng cao su) chỉ chiếm 22,5%. Do tiếp xúc trực tiếp với hóa chất nồng độ cao, 45% người trực tiếp phun thuốc từng gặp phải các triệu chứng ngộ độc cấp tính và bán cấp tính như chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn, tức ngực và kích ứng niêm mạc da.

Kết quả phân tích mẫu đất tầng mặt tại các đồi quế cho thấy đất có độ chua rất cao với giá trị pHKCl dao động trong khoảng 3,8 đến 4,6 (thuộc nhóm đất chua nhiều). Hàm lượng cacbon hữu cơ tổng số ở mức trung bình đạt từ 2,1% đến 3,8%, trong khi hàm lượng nitơ dễ tiêu (NH4+) chỉ đạt mức nghèo đến trung bình từ 1,8 đến 3,5 mg/100g đất.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phơi bày mâu thuẫn rõ rệt giữa mục tiêu mở rộng 500 ha quế đạt chuẩn hữu cơ và hành vi lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật trong thực tế. Các số liệu này có thể được trực quan hóa sinh động qua biểu đồ hình tròn thể hiện tỷ lệ xử lý bao bì chất thải và bảng đối chiếu đa biến giữa nồng độ pH đất với mức độ tồn lưu hóa chất.

Khi so sánh với các công bố của Nguyễn Ngài Huân và Đào Trọng Anh (2001) về tỷ lệ ngộ độc thuốc bảo vệ thực vật 11% trên phạm vi toàn quốc, tỷ lệ phơi nhiễm gặp triệu chứng lâm sàng tại xã Đào Thịnh (45%) cao hơn gấp nhiều lần. Nguyên nhân chính là do người dân tự ý tăng liều lượng pha chế từ 10% đến 25% so với khuyến cáo của nhà sản xuất với tâm lý muốn diệt sâu triệt để.

Bên cạnh đó, so sánh với nghiên cứu của Frank et al. (1982) tại Ontario (Canada) về mức tích lũy hóa chất 8,3 kg/ha/năm, điều kiện đất đai tại Đào Thịnh với độ dốc cao và lượng mưa hàng năm trên 1.200 mm khiến nguy cơ rửa trôi hóa chất nguy hại vào hệ thống sông suối lớn hơn gấp nhiều lần. Đặc tính đất chua nhiều (pHKCl dưới 4,6) làm suy giảm hoạt tính của vi sinh vật bản địa, kéo dài thời gian bán phân hủy của các hoạt chất hữu cơ độc hại. Nguồn cung ứng phụ thuộc vào 2 cửa hàng vật tư tư nhân thiếu sự giám sát thường xuyên về nhãn mác đã làm gia tăng lỗ hổng trong chuỗi quản lý vật tư nông nghiệp cấp cơ sở.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tăng cường thanh tra và kiểm soát chặt chẽ mạng lưới cung ứng thuốc bảo vệ thực vật: Ban hành quy chế phối hợp liên ngành giữa Trạm Bảo vệ thực vật huyện Trấn Yên và Ủy ban nhân dân xã Đào Thịnh; tổ chức kiểm tra định kỳ 100% cơ sở kinh doanh vật tư nông nghiệp trên địa bàn xã; đình chỉ hoạt động và xử phạt nghiêm các hành vi buôn bán thuốc ngoài danh mục được phép sử dụng. Mục tiêu hoàn thành việc chuẩn hóa hồ sơ kinh doanh đạt tỷ lệ 100% trước quý II năm 2020 do Trạm Bảo vệ thực vật huyện chủ trì.
• Xây dựng hạ tầng thu gom và vận chuyển bao bì chất thải nguy hại: Ủy ban nhân dân xã Đào Thịnh cần chủ trì quy hoạch và lắp đặt bổ sung 20 đến 25 bể chứa chất thải bằng bê tông hoặc composite đạt tiêu chuẩn kỹ thuật môi trường tại các khu vực đồi quế tập trung. Ký kết hợp đồng với đơn vị có chức năng xử lý chất thải nguy hại để vận chuyển và tiêu hủy an toàn định kỳ 6 tháng một lần, hướng tới mục tiêu thu gom triệt để trên 90% lượng bao bì thuốc bảo vệ thực vật trong giai đoạn 2020 - 2022.
• Đẩy mạnh tập huấn kỹ thuật quản lý dịch hại tổng hợp và ứng dụng đệm sinh học: Trung tâm Dịch vụ và Hỗ trợ Phát triển nông thôn huyện phối hợp với Hội Nông dân xã tổ chức từ 6 đến 8 lớp tập huấn thực hành IPM mỗi năm cho trên 95% hộ trồng quế; chuyển giao kỹ thuật xây dựng mô hình đệm sinh học (Biobed) xử lý nước rửa bình xịt tại gia đình; nâng tỷ lệ người dân sử dụng trang thiết bị bảo hộ đạt chuẩn lên trên 85% trong giai đoạn 2020 - 2023.
• Áp dụng công cụ kinh tế và truy xuất nguồn gốc sản phẩm quế hữu cơ: Liên minh Hợp tác xã tỉnh và Ủy ban nhân dân xã hỗ trợ cấp mã QR truy xuất nguồn gốc cho 700 ha vùng nguyên liệu quế; thực hiện chính sách hỗ trợ vốn vay ưu đãi giảm 1,5% lãi suất hàng năm cho các hộ gia đình chuyển đổi sang quy trình canh tác sinh học, cam kết không sử dụng thuốc hóa học độc hại trong chu kỳ 2020 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý nhà nước tại các cơ quan nông nghiệp, lâm nghiệp và tài nguyên môi trường: Cung cấp cơ sở khoa học và phương pháp đánh giá thực trạng để xây dựng các văn bản chỉ đạo, đề án quản lý chất thải nông nghiệp nguy hại và thiết kế quy hoạch hệ thống bể chứa bao bì thuốc bảo vệ thực vật tại các địa phương miền núi.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng và Khoa học môi trường: Cung cấp tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp điều tra phân tầng kết hợp phân tích các chỉ tiêu hóa lý đất (pH, lân, nitơ, cacbon hữu cơ) theo quy chuẩn quốc gia, phục vụ công tác giảng dạy và phát triển các công trình nghiên cứu ứng dụng.
• Ban quản trị các hợp tác xã, doanh nghiệp thu mua và chế biến quế xuất khẩu: Giúp các doanh nghiệp nắm rõ bức tranh tồn dư hóa chất trên vùng nguyên liệu 700 ha, từ đó thiết lập hàng rào kỹ thuật kiểm soát dư lượng, hỗ trợ nông dân duy trì chứng chỉ quế hữu cơ quốc tế phục vụ xuất khẩu.
• Các tổ chức phi chính phủ và cơ quan tài trợ dự án phát triển nông thôn bền vững: Sử dụng dữ liệu khảo sát thực chứng của 40 hộ dân làm cơ sở thiết kế các chương trình can thiệp hỗ trợ sinh kế xanh, tài trợ thiết bị bảo hộ lao động và chuyển giao mô hình đệm sinh học xử lý nước thải cho cộng đồng dân tộc thiểu số.

Câu hỏi thường gặp

Những loài sâu bệnh nào gây thiệt hại nặng nề nhất cho rừng quế tại xã Đào Thịnh? Sâu róm ăn lá và sâu đo xanh là hai loài dịch hại nguy hiểm nhất trên đồi quế Đào Thịnh. Chúng cắn phá mạnh vào mùa nóng ẩm (tháng 4 đến tháng 10), làm rụng lá non hàng loạt, suy giảm từ 20% đến 30% sinh khối và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản lượng 1.900 tấn vỏ quế tươi mỗi năm nếu không được can thiệp kịp thời.

Tại sao việc xả nước rửa bình phun thuốc trực tiếp ra môi trường lại đặc biệt nguy hại? Nước rửa bình xịt chứa nồng độ hóa chất đậm đặc thuộc nhóm Lân và Clo hữu cơ. Việc 70% hộ dân xả thẳng nước thải này ra mương rãnh làm ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước mặt, tiêu diệt hệ thủy sinh có ích và thẩm thấu vào nguồn nước ngầm sinh hoạt của 2.891 nhân khẩu tại địa phương.

Đặc tính đất đồi tại Đào Thịnh ảnh hưởng thế nào đến sự tích lũy và chuyển hóa hóa chất? Đất có độ chua rất cao với chỉ số pHKCl từ 3,8 đến 4,6 kết hợp hàm lượng chất hữu cơ trung bình làm ức chế hệ vi sinh vật phân giải tự nhiên. Do đó, các hoạt chất thuốc trừ sâu khó phân hủy sẽ tồn lưu lâu hơn trong đất và dễ bị dòng mưa cuốn trôi gây ô nhiễm thứ cấp trên diện rộng.

Làm thế nào để nâng cao tỷ lệ người dân sử dụng đồ bảo hộ khi phun thuốc từ mức 22,5% hiện nay? Cần kết hợp công tác tuyên truyền trực quan về nguy cơ 45% người phơi nhiễm bị ngộ độc với việc cung cấp miễn phí bộ bảo hộ đạt chuẩn thông qua các hợp tác xã nông nghiệp, đồng thời đưa tiêu chí an toàn lao động vào quy ước văn hóa của 7 thôn trên địa bàn xã.

Mô hình đệm sinh học Biobed vận hành ra sao trong việc xử lý thuốc bảo vệ thực vật thừa? Mô hình Biobed sử dụng hố lót màng chống thấm chứa hỗn hợp sinh học gồm 50% rơm rạ, 25% mùn cưa và 25% đất mùn. Hệ giá thể này giữ lại hóa chất và tạo môi trường cho nấm mục trắng phân hủy sinh học, loại bỏ từ 90% đến 95% lượng dư lượng hóa chất trước khi nước thải thấm ra môi trường tự nhiên.

Kết luận

• Khảo sát toàn diện hiện trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trên 700 ha quế tại Đào Thịnh, chỉ ra 85% hộ dân phụ thuộc vào hóa chất có độc tính cao.
• Nhận diện những lỗ hổng môi trường lớn khi 70% hộ xả nước rửa bình ra sông suối và 65% bao bì thuốc nguy hại bị thải bỏ tự do.
• Đánh giá mức độ phơi nhiễm nghề nghiệp đáng báo động với 45% người trực tiếp phun thuốc xuất hiện các triệu chứng ngộ độc cấp và bán cấp tính.
• Xác lập bộ số liệu khoa học về tính chất đất đồi chua nhiều (pHKCl từ 3,8 đến 4,6), chứng minh nguy cơ tồn lưu và rửa trôi hóa chất nguy hại vào lưu vực sông Hồng.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp đồng bộ kết hợp thanh tra kiểm soát, đầu tư 25 bể gom chất thải, chuyển giao kỹ thuật IPM và cấp mã số vùng trồng quế hữu cơ.

Luận văn thạc sĩ Quản lý tài nguyên rừng của tác giả Trần Đức Cảnh (Đại học Lâm nghiệp, 2019) là công trình nghiên cứu công phu, cung cấp luận cứ khoa học sắc bén và giải pháp thực tiễn có giá trị ứng dụng cao cho ngành lâm nghiệp vùng trung du miền núi. Trong giai đoạn 2020 - 2025, việc số hóa chuỗi giám sát vật tư nông nghiệp và chuẩn hóa quy trình thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật là bước đi mang tính quyết định để xây dựng nền nông nghiệp sinh thái bền vững. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp hãy tham khảo và ứng dụng ngay toàn văn luận văn này để bảo vệ tài nguyên đất rừng và nâng tầm giá trị nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế!

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Việt Nam là một nước sản xuất nông nghiệp, khí hậu nhiệt đới nóng và ẩm của Việt Nam thuận lợi cho sự phát triển của cây trồng nhưng cũng rất thuận lợi cho sự phát sinh, phát triển của sâu bệnh, các loài cây cỏ dại gây hại và làm giảm năng suất cũng như chất lượng các loại cây trồng. Do vậy việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật (BVTV) để phòng trừ sâu bệnh hại, dịch bệnh bảo vệ cây trồng, tăng năng suất là một biện pháp quan trọng và chủ yếu. Từ xưa nhân dân các dân tộc nước ta đã nhận biết được lợi ích của cây quế và sử dụng quế vào nhiều mục đích. Trước hết quế được sử dụng làm thuốc chữa bệnh, vỏ quế được mài ra trong nước đun sôi để nguội để uống, hoặc trong các bài thuốc có quế để chữa một số bệnh đường tiêu hoá, đường hô hấp, kích thích sự tuần hoàn của máu, lưu thông huyết mạch, làm cho cơ thể ấm lên.

Chống lại giá lạnh và có tính chất sát trùng. Quế được nhân dân coi như một trong bốn vị thuốc rất có giá trị: Sâm, nhung, quế, phụ. Quế Giao chỉ (quế Việt Nam) trước đây được coi là sản vật quý giá, có giá trị như ngà voi, chim công… sử dụng để làm quà ngoại giao, biếu tặng trong và ngoài nước. Quế được sử dụng một khối lượng lớn để làm gia vị vì quế có vị thơm, cay và ngọt có thể khử bớt được mùi tanh, gây của cá, thịt, làm cho các món ăn hấp dẫn hơn, kích thích được tiêu hoá.

Quế còn được sử dụng trong các loại bánh kẹo, rượu: như bánh quế, kẹo quế, rượu quế được sản xuất và bán rất rộng rãi. Hiện nay, tình hình sâu bệnh hại các giống cây sản xuất lâm nghiệp ngày càng gia tăng, việc sử dụng thuốc BVTV để bảo vệ cây trồng ngày càng được chú ý và quan tâm hơn. Việc sử dụng TBVTV để bảo vệ cây trồng đã hạn chế được nhiều thiệt hại cho người dân. Nhưng việc sử dụng hóa chất, thuốc BVTV chưa được quản lý chặt chẽ, các biện pháp quản lý chất thải từ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 việc sử dụng thuốc BVTV còn chưa cao nên đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng môi trường và hệ sinh thái, đặc biệt là môi trường đất và nước.

Bên cạnh đó, việc sử dụng tùy tiện, lạm dụng thuốc BVTV dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng gây ngộ độc cho con người, gia súc, để lại lưu lượng trong cây Quế làm giảm chất lượng của vỏ quế cũng như gây tác hại lâu dài cho người sử dụng, làm ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm môi trường,tăng tính chống thuốc của các loài sinh vật gây hại. Xuất phát từ thực tiễn trên, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “ Nghiên cứu thực trạng sử dụng và quản lý thuốc bảo vệ thực vật tại xã Đào Thịnh, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái” LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái niệm về thuốc BVTV Trong nông nghiệp, có rất nhiều mối nguy cơ có thể ảnh hưởng xấu đến năng suất, chất lượng của nông sản như sâu bệnh, cỏ dại, chuột, mối, mọt, thiên tai, bão, lũ, nấm,. Các nguồn thực phẩm như rau, quả, dược liệu,.là những sản phẩm nông nghiệp đặc biệt, cũng có nguy cơ mắc phải các dịch bệnh.

Thuốc BVTV là những hợp chất hóa học (vô cơ, hữu cơ), những chế phẩm sinh học (chất kháng sinh, vi khuẩn, nấm, siêu vi trùng, tuyến trùng.), những chất có nguồn gốc thực vật, động vật, được sử dụng để bảo vệ cây trồng, nông sản, chống lại sự phá hoại của những loài sinh vật gây hại (côn trùng, nhện, tuyến trùng, chuột, chim, thú rừng, nấm, rong rêu, cỏ dại. Thuốc BVTV là những loại hóa chất bảo vệ cây trồng hoặc những sản phẩm bảo vệ mùa màng, là những chất được tạo ra để chống lại và tiêu diệt loài gây hại hoặc các vật mang mầm bệnh. Chúng cũng gồm các chất để đấu tranh với các loại sống cạnh tranh với cây trồng cũng như nấm bệnh cây. Ngoài ra, các loại thuốc kích thích sinh trưởng, giúp cây trồng đạt năng suất cao cũng là một dạng của thuốc BVTV.

Thuốc BVTV là những hóa chất độc, có khả năng phá hủy tế bào, tác động đến cơ chế sinh trưởng, phát triển của sâu bệnh, cỏ dại và cả cây trồng, vì thế khi các hợp chất này đi vào môi trường, chúng cũng có những tác động nguy hiểm đến môi trường, đến những đối tượng tiếp xúc trực tiếp hay gián tiếp. Và đây cũng là lý do mà thuốc BVTV nằm trong số những hóa chất đầu tiên được kiểm tra triệt để về bản chất, về tác dụng cũng như tác hại. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Những sinh vật gây hại cây trồng và nông sản được gọi chung là dịch hại, do vậy những thuốc dùng để diệt trừ dịch hại được gọi là thuốc trừ dịch hại hoặc thuốc BVTV. Ngoài tác dụng phòng trừ sinh vật gây hại tài nguyên thực vật, thuốc BVTV còn bao gồm cả những chế phẩm có tác dụng điều hòa sinh trưởng thực vật, các chất làm rụng lá, khô cây giúp cho việc thu hoạch mùa màng bằng cơ giới được thuận tiện; những chế phẩm có tác dụng xua đuổi hoặc thu hút các loại sinh vật gây hại tài nguyên thực vật đến để tiêu diệt.

Theo từ điển bách khoa bảo vệ thực vật (NXB Nông nghiệp – 1996, Đường Hồng Dật chủ biên) “Thuốc bảo vệ thực vật hay còn gọi là thuốc trừ dịch hại là tất cả các chất hay hỗn hợp các chất dùng để ngăn ngừa, tiêu diệt các loại dịch bệnh gây hại của cây trồng, nông lâm sản,… hoặc các loài dịch bệnh cản trở quá trình chế biến, bảo quản nông sản. Thuốc trừ hại còn bao gồm các chất có tác dụng điều hòa, kích thích sinh trưởng cây trồng, bảo quản nông sản”. Dư lượng thuốc BVTV: Dư lượng thuốc BVTV là phần còn lại của các hoạt chất, chất mang, các phụ trợ khác cũng như các chất chuyển hoá của chúng và tạp chất, tồn tại trên cây trồng, nông sản, đất, nước sau khi sử dụng chúng. Các phần này có khả năng gây độc; còn lưu trữ một thời gian trên bề mặt của vật phun và trong môi trường.

Thành phần cấu tạo và mức độ độc hại của thuốc BVTV Thuốc BVTV đóng một vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, tùy theo từng loại thuốc BVTV mà cấu tạo thành phần thuốc khác nhau từ đó dẫn đến những đặc trưng về tính chất hóa học mức độ độc hại riêng của từng loại thuốc, cụ thể như sau:  Thuốc trừ sâu nhóm Clo hữu cơ - Đặc điểm chung: + Công thức có chứa: Cl, C, H, O, S., luôn có chứa nguyên tử Clo và các vòng bezen hay dị vòng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 + Ít tan trong nước, tan trong nhiều dung môi hữu cơ + Có độ bền hóa học lớn, thời gian phân hủy chậm từ vài năm đến vài chục năm + Có độc tính cao. - Công thức cấu tạo + DDT: C14H9Cl5 + BHC (666): C6H6Cl6 - Độc tính: LD50 = 113 mg/kg (DDT) và 125 mg/kg (BHC) Tích lỹ trong cơ thể đặc biệt ở mô mỡ và mô sữa, gây ung thư, sinh quái thai, dị tật. - Triệu chứng ngộ độc cấp tính: + Nôn mửa, ỉa chảy.

+ Run cơ bắt đầu ở mặt rồi đến các đầu chi, sau đó co giật rung, co giật toàn thân rồi đi vào hôn mê. + Thở nhanh sau đó rối loạn hô hấp, dần dần liệt hô hấp, chú ý liệt cơ hô hấp có thể xuất hiện nhiều giờ sau nhiễm độc - Điều trị ngộ độc. + Nếu chất độc thấm qua da, cần rửa sạch da, thay quần áo nhiễm. + Nếu do uống thì rửa dạ dày càng sớm càng tốt, với nhiều nước sau đó cho dầu Paraffin 200ml.

+ Tăng đào thải thuốc qua nước tiểu: Lasix 20 mg tiêm tĩnh mạch, nhắc lại 6 giờ 1 lần Truyền tĩnh mạch dung dịch Natriclorua 9%0 hoặc glucose 5% ngày 3 – 4 lít + Chống co giật: gardenal 0,10g hoặc Seduxen 10mg tiêm bắt thịt. + Hồi sức hô hấp là cơ bản: hô hấp nhân tạo + Trợ tim mạch. + Truyền dịch, chống sốc nếu có. - Xét nghiệm: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 + Mẫu thử: Mẫu thử là phủ tạng,dịch dạ dày, chất nôn của nạn nhân hoặc tang vật như cốc nước, thức ăn, chai lọ.

+ Xử lý mẫu: Xử lý chiết mẫu trong môi trường Acid (cắn A). + Xác định Phản ứng cắt Clo hữu cơ; Sắc ký lớp mỏng; Sắc ký khí và sắc ký khí khối phổ; Quang phổ UV - VIS.  Thuốc trừ sâu nhóm lân hữu cơ: - Đặc điểm chung: + Công thức hóa học có chứa: P, C, H, O, S. + Tác động rất nhanh.

+ Ít tan trong nước nhưng tan tốt trong dung môi hữu cơ, thời gian bán hủy nhanh. + Rất độc và gây ngộ độc cấp tính cao. + Thải ra ngoài theo đường nước tiểu. - Công thức cấu tạo: + Methyl parathion (Wofatox): C8H10NO5PS.

+ Parathion: C10H14NO5PS. + Dipterex (Trichlorfon ): C4H8Cl3O4P - Độc tính: + Methyl parathion: LD50 (chuột) = 25 -50mg/kg + DDVP: LD50 = 80 mg/kg + Dipterex: LD50 = 630 mg/kg - Triệu chứng ngộ độc. Các triệu chứng xuất hiện vài giờ sau khi bị ngộ độc: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 + Cường phế vị: nôn, đau bụng, vã mồ hôi, tăng tiết nước bọt, co đồng tử, ỉa đái không chủ động, mạch chậm, huyết áp hạ, co thắt phế quản, tăng tiết dịch phế quản, ho, đôi khi phù phổi, ngừng thở. + Về thần kinh vận động: co giật mí mắt, cơ mặt, rụt lưỡi, co cơ cổ và lưng có khi cứng toàn thân.

+ Về thần kinh trung ương: hoa mắt, chóng mặt, run, vật vã, cơn co giật, nói khó, lẫn lộn, có khi bị hôn mê. + Nếu bị nhẹ, các triệu chứng giảm dần sau 2 – 3 ngày, đến khi tới 2 – 3 tuần lễ. Những trường hợp rất nặng chết rất nhanh, có trường hợp trong vòng 30 phút đến 1 – 2 giờ do tăng tiết phế quản, liệt cơ hô hấp. + Test atropin: tiêm tĩnh mạch 2 mg Atropin: Đồng tử ít thay đổi, không giãn to, mạch không nhanh lên hoặc nhanh ít: nghĩ đến ngộ độc do phospho hữu cơ.

Đồng tử giãn to ngay, mạch nhanh ngay, da đỏ nóng, nếu bệnh nhân tỉnh sẽ vật vã, kích thích: không nghĩ đến ngộ độc do phospho hữu cơ. - Điều trị ngộ độc. + Nếu chất độc vào qua đường tiêu hoá, phải rửa dạ dày bằng dung dịch Natri bicarbonat.