Nghiên Cứu Công Tác Quản Lý Kinh Phí Sự Nghiệp Môi Trường Tỉnh Quảng Ninh Giai Đoạn 2017-2019

Nghiên cứu công tác quản lý kinh phí sự nghiệp môi trường tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2017-2019, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Hoàng Thị Sen
• Người hướng dẫn: TS. Vi Thùy Linh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý Tài nguyên và Môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Công Tác Quản Lý Kinh Phí Sự Nghiệp Môi Trường Tỉnh Quảng Ninh Giai Đoạn 2017-2019
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.4. Cơ sở pháp lý và thực tiễn
• 1.5. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.6. Cấu trúc luận văn
• 2. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Những khái niệm chung
• 2.2. Khái niệm về quản lý môi trường và quản lý nhà nước về môi trường. Công cụ quản lý môi trường
• 2.3. Nguồn tài chính cho bảo vệ môi trường
• 2.4. Khái niệm về ngân sách nhà nước và ngân sách nhà nước cho bảo vệ môi trường
• 2.5. Tổng quan về chi ngân sách nhà nước cho bảo vệ môi trường
• 2.6. Tổng quan về kinh phí sự nghiệp môi trường
• 2.7. Khái niệm sự nghiệp môi trường
• 2.8. Khái niệm kinh phí sự nghiệp môi trường
• 2.9. Phân cấp và vai trò nhiệm vụ chi sự nghiệp môi trường
• 2.10. Phân cấp nhiệm vụ chi sự nghiệp môi trường
• 2.11. Vai trò của kinh phí sự nghiệp môi trường đối với công tác quản lý môi trường
• 2.12. Các chỉ tiêu để đánh giá hiệu quả sử dụng kinh phí sự nghiệp môi trường
• 2.13. Tính cấp thiết của nghiên cứu kinh phí sự nghiệp môi trường
• 2.14. Điều kiện tự nhiên và tình hình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ninh
• 2.14.1. Đặc điểm, khái quát về điều kiện tự nhiên tỉnh Quảng Ninh
• 2.14.2. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ninh
• 2.15. Những nghiên cứu đã có về công tác quản lý kinh phí sự nghiệp môi trường. Nhận xét và đánh giá chung
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thực trạng công tác bảo vệ môi trường của tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2017-2019
• 4.1.1. Tóm tắt hiện trạng môi trường
• 4.1.2. Công tác quản lý môi trường
• 4.1.3. Đánh giá chung
• 4.2. Công tác quản lý, sử dụng kinh phí sự nghiệp môi trường của Quảng Ninh giai đoạn 2017-2019
• 4.2.1. Nguồn tài chính cho công tác bảo vệ môi trường của Tỉnh
• 4.2.2. Về mức chi kinh phí sự nghiệp môi trường
• 4.2.3. Nguồn thu bổ sung cho nguồn kinh phí sự nghiệp môi trường
• 4.2.4. Về phân bổ kinh phí sự nghiệp môi trường
• 4.2.5. Đánh giá những kết quả đạt được và những hạn chế trong việc sử dụng kinh phí sự nghiệp môi trường ở Quảng Ninh giai đoạn 2017-2019
• 4.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng kinh phí sự nghiệp môi trường tại tỉnh Quảng Ninh
• 4.3.1. Giải pháp về tăng tỷ lệ chi sự nghiệp môi trường
• 4.3.2. Giải pháp xây dựng quy trình quản lý và sử dụng kinh phí sự nghiệp môi trường
• 4.3.3. Giải pháp phân cấp nhiệm vụ chi
• 4.3.4. Giải pháp phân bổ mức chi
• 4.3.5. Giải pháp ban hành các văn bản quy định về quản lý và sử dụng kinh phí sự nghiệp môi trường cụ thể tại địa phương
• 4.3.6. Giải pháp tăng cường huy động các nguồn tài chính từ cộng đồng, doanh nghiệp (huy động nguồn xã hội hoá)
• 4.3.7. Giải pháp bồi dưỡng kiến thức về quản lý kinh phí sự nghiệp môi trường cho cơ quan quản lý Tài nguyên và Môi trường địa phương
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Kinh Phí Môi Trường Quảng Ninh

Bài viết này cung cấp cái nhìn tổng quan về quản lý kinh phí môi trường Quảng Ninh giai đoạn 2017-2019. Chúng ta sẽ đi sâu vào các khái niệm cốt lõi, công cụ quản lý môi trường, và đặc biệt là nguồn tài chính cho bảo vệ môi trường. Mục tiêu là làm rõ vai trò và tầm quan trọng của kinh phí sự nghiệp môi trường trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Các định nghĩa về quản lý môi trường, quản lý nhà nước về môi trường, công cụ quản lý môi trường được trình bày rõ ràng, làm nền tảng cho việc phân tích các vấn đề cụ thể của Quảng Ninh. Bên cạnh đó, bài viết cũng điểm qua các nguồn tài chính khác nhau dành cho bảo vệ môi trường, từ ngân sách nhà nước đến các nguồn xã hội hóa, nhằm cung cấp bức tranh toàn diện về bức tranh tài chính cho công tác bảo vệ môi trường tại tỉnh.

1.1. Định Nghĩa Quản Lý Môi Trường Nhà Nước Về Môi Trường

Quản lý môi trường là sự tổng hợp các biện pháp, luật pháp, chính sách kinh tế, kỹ thuật và xã hội nhằm bảo vệ chất lượng môi trường và đảm bảo phát triển bền vững. Quản lý nhà nước về môi trường là việc sử dụng các công cụ quản lý dựa trên cơ sở khoa học, kinh tế và pháp luật để tổ chức các hoạt động, đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường. Điều này bao gồm việc xác định rõ vai trò của Nhà nước trong việc đưa ra các biện pháp và chính sách phù hợp để bảo vệ môi trường.

1.2. Các Công Cụ Quản Lý Môi Trường Hiệu Quả Hiện Nay

Công cụ quản lý môi trường là những biện pháp hành động được sử dụng để thực hiện công tác quản lý môi trường của nhà nước và các tổ chức. Các công cụ này có thể được phân loại theo chức năng, bao gồm công cụ điều chỉnh vĩ mô (luật pháp và chính sách), công cụ hành động (quy định hành chính và xử phạt), và công cụ hỗ trợ (công cụ kinh tế). Ngoài ra, các công cụ có thể được phân loại theo bản chất, bao gồm công cụ luật pháp, công cụ kinh tế, công cụ kỹ thuật quản lý và công cụ giáo dục và truyền thông môi trường.

1.3. Nguồn Tài Chính Cho Bảo Vệ Môi Trường Tổng Quan

Nguồn tài chính cho bảo vệ môi trường bao gồm ngân sách nhà nước và các nguồn ngoài ngân sách. Đầu tư cho bảo vệ môi trường được xem là một hình thức đầu tư phát triển, trong đó Nhà nước cần quan tâm đầu tư tài chính do tính chất công cộng của hoạt động này. Tuy nhiên, việc đa dạng hóa các nguồn vốn đầu tư cho bảo vệ môi trường và khuyến khích sự tham gia của tư nhân và cộng đồng là rất quan trọng. Nguyên tắc quản lý môi trường là người khai thác, sử dụng, gây ô nhiễm hay hưởng lợi từ môi trường đều phải đóng góp tài chính.

II. Thách Thức Quản Lý Kinh Phí BVMT Quảng Ninh 2017 2019

Giai đoạn 2017-2019 đặt ra nhiều thách thức cho công tác quản lý kinh phí bảo vệ môi trường (BVMT) tại Quảng Ninh. Mặc dù kinh tế tăng trưởng, nhưng áp lực lên môi trường cũng gia tăng. Nguồn nguồn lực môi trường Quảng Ninh có hạn đòi hỏi phải sử dụng hiệu quả. Bài toán đặt ra là làm sao phân bổ kinh phí hợp lý để giải quyết các vấn đề ô nhiễm môi trường Quảng Ninh cấp bách, đồng thời đảm bảo phát triển bền vững. Các vấn đề về phân bổ kinh phí chưa phù hợp, thiếu vốn đối ứng, và chưa tách bạch các nhiệm vụ chi cần được làm rõ để tìm ra giải pháp.

2.1. Áp Lực Từ Phát Triển Kinh Tế Lên Môi Trường Quảng Ninh

Quảng Ninh, với vai trò là một trong những đầu tàu kinh tế của miền Bắc, đối mặt với nhiều thách thức về bảo vệ môi trường. Sự phát triển của các ngành kinh tế mũi nhọn gây ra nhiều tác động xấu tới môi trường, đòi hỏi nguồn kinh phí sự nghiệp môi trường phải được sử dụng hiệu quả để giải quyết các vấn đề ô nhiễm.

2.2. Hiệu Quả Phân Bổ Kinh Phí Vấn Đề Cần Giải Quyết

Một số nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc quản lý kinh phí sự nghiệp môi trường tại Quảng Ninh còn nhiều hạn chế, như bố trí các nguồn kinh phí cho các nhiệm vụ chưa phù hợp, chưa tách rõ ràng giữa nhiệm vụ chi kinh phí sự nghiệp môi trường với các nhiệm vụ khác, các địa phương được cấp kinh phí nhưng không bố trí nguồn vốn đối ứng dẫn đến hiệu quả chưa cao. Cần phải có các giải pháp để cải thiện hiệu quả phân bổ kinh phí.

2.3. Thiếu Dữ Liệu Thống Kê Đầy Đủ Rào Cản Quản Lý

Hiện tại, tỉnh Quảng Ninh còn thiếu một bộ cơ sở dữ liệu thống kê đầy đủ về tình hình dự toán, phân bổ và đánh giá hiệu quả nguồn vốn đầu tư cho bảo vệ môi trường. Điều này gây khó khăn cho các nhà quản lý trong việc hoạch định chính sách và giải pháp quản lý nguồn lực một cách hiệu quả.

III. Cách Đánh Giá Quản Lý Kinh Phí Môi Trường Quảng Ninh

Nghiên cứu này tập trung đánh giá công tác quản lý kinh phí môi trường Quản Ninh giai đoạn 2017-2019 dựa trên các tiêu chí cụ thể. Các tiêu chí này bao gồm đánh giá nguồn tài chính cho công tác bảo vệ môi trường, mức chi kinh phí sự nghiệp môi trường, phân bổ kinh phí, và hiệu quả sử dụng kinh phí. Việc đánh giá này sẽ giúp xác định những thành công và hạn chế trong công tác quản lý kinh phí, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện.

3.1. Đánh Giá Nguồn Tài Chính Cho Bảo Vệ Môi Trường

Đánh giá nguồn tài chính cho công tác bảo vệ môi trường bao gồm việc xem xét các nguồn thu từ ngân sách nhà nước, các nguồn thu bổ sung và nguồn vốn xã hội hóa. Việc đánh giá này sẽ giúp xác định tính đầy đủ và bền vững của nguồn tài chính cho bảo vệ môi trường.

3.2. Phân Tích Mức Chi Kinh Phí Sự Nghiệp Môi Trường

Phân tích mức chi kinh phí sự nghiệp môi trường tập trung vào việc so sánh mức chi này với tổng chi ngân sách nhà nước của tỉnh, cũng như đánh giá sự phù hợp của mức chi này với nhu cầu bảo vệ môi trường thực tế.

3.3. Đánh Giá Phân Bổ Kinh Phí Sự Nghiệp Môi Trường Chi Tiết

Đánh giá phân bổ kinh phí sự nghiệp môi trường tập trung vào việc xem xét cách thức phân bổ kinh phí cho các cấp (tỉnh, huyện, xã) và các nhiệm vụ cụ thể. Việc đánh giá này sẽ giúp xác định tính công bằng và hiệu quả của việc phân bổ kinh phí.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Kinh Phí BVMT

Để nâng cao hiệu quả quản lý kinh phí bảo vệ môi trường (BVMT) tại Quảng Ninh, cần có các giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm tăng tỷ lệ chi sự nghiệp môi trường, xây dựng quy trình quản lý và sử dụng kinh phí, phân cấp nhiệm vụ chi, phân bổ mức chi, ban hành các văn bản quy định cụ thể, tăng cường huy động nguồn tài chính từ cộng đồng và doanh nghiệp, và bồi dưỡng kiến thức cho cán bộ quản lý.

4.1. Tăng Tỷ Lệ Chi Sự Nghiệp Môi Trường Hợp Lý

Cần tăng tỷ lệ chi sự nghiệp môi trường so với tổng chi ngân sách nhà nước, đảm bảo nguồn kinh phí đủ để giải quyết các vấn đề môi trường cấp bách. Tuy nhiên, việc tăng tỷ lệ này cần được thực hiện một cách hợp lý, đảm bảo cân đối với các nhu cầu chi khác của tỉnh.

4.2. Xây Dựng Quy Trình Quản Lý Kinh Phí Minh Bạch

Cần xây dựng quy trình quản lý và sử dụng kinh phí sự nghiệp môi trường một cách minh bạch và hiệu quả. Quy trình này cần quy định rõ trách nhiệm của các bên liên quan, các bước thực hiện và các tiêu chí đánh giá hiệu quả.

4.3. Tăng Cường Huy Động Các Nguồn Xã Hội Hóa BVMT

Tăng cường huy động các nguồn tài chính từ cộng đồng và doanh nghiệp thông qua các hình thức xã hội hóa. Điều này không chỉ giúp tăng nguồn kinh phí cho bảo vệ môi trường mà còn nâng cao ý thức và trách nhiệm của cộng đồng và doanh nghiệp trong việc bảo vệ môi trường.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Quản Lý Môi Trường Quảng Ninh

Kết quả nghiên cứu về quản lý kinh phí môi trường Quản Ninh có thể được ứng dụng rộng rãi. Các cơ quan quản lý có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để hoạch định chính sách và giải pháp quản lý nguồn lực một cách hiệu quả hơn. Các địa phương có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện công tác quản lý kinh phí sự nghiệp môi trường. Đồng thời, nghiên cứu này cũng cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về chủ đề này.

5.1. Ứng Dụng Trong Hoạch Định Chính Sách Môi Trường

Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin và dữ liệu quan trọng để các cơ quan quản lý hoạch định chính sách môi trường hiệu quả hơn. Dựa trên những đánh giá về thực trạng quản lý kinh phí, các nhà hoạch định chính sách có thể đưa ra các quyết định phù hợp để cải thiện công tác bảo vệ môi trường.

5.2. Cải Thiện Quản Lý Kinh Phí Tại Các Địa Phương

Các địa phương có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để đánh giá và cải thiện công tác quản lý kinh phí sự nghiệp môi trường. Việc áp dụng các giải pháp được đề xuất trong nghiên cứu có thể giúp nâng cao hiệu quả sử dụng kinh phí và đạt được các mục tiêu bảo vệ môi trường.

5.3. Cơ Sở Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Quản Lý Môi Trường

Nghiên cứu này cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về quản lý môi trường. Các nhà nghiên cứu có thể sử dụng kết quả và phương pháp nghiên cứu để tiếp tục khám phá các vấn đề liên quan đến quản lý kinh phí môi trường và đề xuất các giải pháp sáng tạo hơn.

VI. Kết Luận Tương Lai Quản Lý Kinh Phí Môi Trường

Nghiên cứu này đã đánh giá công tác quản lý kinh phí môi trường Quản Ninh giai đoạn 2017-2019, chỉ ra những thành công và hạn chế, và đề xuất các giải pháp cải thiện. Tương lai của công tác quản lý kinh phí môi trường tại Quảng Ninh phụ thuộc vào việc triển khai hiệu quả các giải pháp này, cũng như sự tham gia tích cực của cộng đồng và doanh nghiệp. Phát triển bền vững Quảng Ninh đòi hỏi sự đầu tư liên tục và hiệu quả cho bảo vệ môi trường.

6.1. Tổng Kết Đánh Giá Quản Lý Kinh Phí Giai Đoạn 2017 2019

Nghiên cứu đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về công tác quản lý kinh phí môi trường tại Quảng Ninh trong giai đoạn 2017-2019, đánh giá các khía cạnh khác nhau như nguồn tài chính, phân bổ kinh phí và hiệu quả sử dụng. Kết quả cho thấy cần có những cải thiện đáng kể để nâng cao hiệu quả quản lý kinh phí và đạt được các mục tiêu bảo vệ môi trường.

6.2. Triển Vọng Tương Lai Cho Quản Lý Kinh Phí Môi Trường

Triển vọng tương lai cho quản lý kinh phí môi trường tại Quảng Ninh phụ thuộc vào việc triển khai hiệu quả các giải pháp được đề xuất trong nghiên cứu, cũng như sự tham gia tích cực của cộng đồng và doanh nghiệp. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để đảm bảo nguồn kinh phí được sử dụng một cách hiệu quả và bền vững.

6.3. Cam Kết Phát Triển Bền Vững Của Tỉnh Quảng Ninh

Phát triển bền vững đòi hỏi sự đầu tư liên tục và hiệu quả cho bảo vệ môi trường. Quảng Ninh cần cam kết tiếp tục đầu tư vào các hoạt động bảo vệ môi trường, đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Ngân sách sự nghiệp môi trường của Việt Nam năm 2017 đạt khoảng 13.880 tỷ đồng, trong đó phân bổ cho các địa phương là 12.000 tỷ đồng và Trung ương là 1.880 tỷ đồng. Tuy nhiên, tỷ lệ chi cho bảo vệ môi trường so với nguồn thu ngày càng giảm, trong khi thuế bảo vệ môi trường tăng gấp ba lần lên khoảng 38.000 tỷ đồng. Tỉnh Quảng Ninh, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức về bảo vệ môi trường do phát triển công nghiệp và đô thị hóa nhanh. Nghiên cứu tập trung vào công tác quản lý kinh phí sự nghiệp môi trường tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2017-2019 nhằm đánh giá thực trạng, hiệu quả sử dụng kinh phí và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 2017-2019, với mục tiêu cụ thể là đánh giá công tác quản lý, sử dụng kinh phí sự nghiệp môi trường và đề xuất các giải pháp phù hợp. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách tài chính môi trường, góp phần phát triển bền vững kinh tế - xã hội của tỉnh.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

- **Lý thuyết quản lý môi trường**: Quản lý môi trường là tổng hợp các biện pháp, luật pháp, chính sách kinh tế, kỹ thuật và xã hội nhằm bảo vệ chất lượng môi trường và phát triển bền vững kinh tế xã hội.
- **Lý thuyết quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường**: Sử dụng các công cụ quản lý nhà nước như luật pháp, chính sách kinh tế, kỹ thuật để cân bằng phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường.
- **Khái niệm kinh phí sự nghiệp môi trường (KPSNMT)**: Là kinh phí thực hiện các nhiệm vụ bảo vệ môi trường do ngân sách nhà nước đảm bảo, bao gồm chi thường xuyên và chi đầu tư xây dựng cơ bản.
- **Công cụ quản lý môi trường**: Bao gồm công cụ điều chỉnh vĩ mô (luật pháp, chính sách), công cụ hành động (quy định hành chính, kỹ thuật), công cụ hỗ trợ (kinh tế), và công cụ giáo dục truyền thông.
- **Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng kinh phí**: Tỷ lệ phân bổ KPSNMT so với tổng chi ngân sách nhà nước, tỷ lệ phân bổ giữa các cấp ngân sách, số lượng nhiệm vụ chi được thực hiện, và tỷ lệ chi so với kế hoạch dự toán.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu**: Số liệu thu thập từ các báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Ninh, các văn bản pháp luật liên quan, và khảo sát trực tiếp cán bộ quản lý kinh phí sự nghiệp môi trường.
- **Phương pháp phân tích**: Phân tích tổng hợp, phân tích chi phí - lợi ích (CBA) để đánh giá hiệu quả sử dụng kinh phí, so sánh số liệu giai đoạn 2017-2019 với các giai đoạn trước.
- **Phương pháp khảo sát**: Điều tra trực tiếp với 02 cán bộ quản lý kinh phí sự nghiệp môi trường tại các sở liên quan nhằm thu thập thông tin thực tiễn.
- **Phương pháp thống kê**: Sử dụng phần mềm Excel để xử lý, phân tích số liệu thu thập được.
- **Timeline nghiên cứu**: Tập trung phân tích dữ liệu và khảo sát trong giai đoạn 2017-2019, so sánh với các giai đoạn trước để đánh giá sự thay đổi và hiệu quả quản lý kinh phí.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Nguồn kinh phí đầu tư cho bảo vệ môi trường tăng nhưng chưa tương xứng**: Tổng kinh phí chi cho bảo vệ môi trường tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2017-2019 đạt khoảng 5.967 triệu đồng, trong đó kinh phí sự nghiệp môi trường chiếm phần nhỏ so với tổng ngân sách đầu tư.
- **Tỷ lệ chi kinh phí sự nghiệp môi trường đạt trên 1% tổng chi ngân sách nhà nước**: Mức chi KPSNMT của Quảng Ninh trong các năm 2017-2019 dao động từ 650 đến 689 tỷ đồng, đảm bảo yêu cầu tối thiểu của Chính phủ nhưng chưa đạt mức chi theo Nghị quyết của HĐND tỉnh.
- **Nguồn thu bổ sung cho KPSNMT còn hạn chế và phân tán**: Các khoản thu phí bảo vệ môi trường như phí khai thác khoáng sản, phí thẩm định đánh giá tác động môi trường, phí vệ sinh môi trường được thu nhưng phần lớn không trực tiếp bổ sung cho KPSNMT mà được đưa vào ngân sách chung.
- **Phân bổ kinh phí linh hoạt nhưng chưa đồng đều**: Kinh phí sự nghiệp môi trường được phân bổ theo các tiêu chí dân số đô thị, giá trị sản xuất công nghiệp, diện tích rừng và khu bảo tồn thiên nhiên. Thành phố Hạ Long và Cẩm Phả nhận tỷ lệ phân bổ cao nhất, lần lượt chiếm 29,09% và 21,17% tổng kinh phí phân bổ.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân mức chi KPSNMT chưa tương xứng với nhu cầu thực tế là do nguồn ngân sách còn hạn chế, ưu tiên đầu tư cho các lĩnh vực phát triển kinh tế xã hội khác. Việc thu phí bảo vệ môi trường chưa được tập trung và hiệu quả chưa cao dẫn đến nguồn thu bổ sung cho KPSNMT còn thấp. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả cho thấy Quảng Ninh đã có sự cải thiện trong quản lý và phân bổ kinh phí, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế như phân bổ chưa đồng đều giữa các địa phương, chưa có cơ chế thu hồi và sử dụng nguồn thu phí hiệu quả. Dữ liệu có thể được trình bày qua bảng tổng hợp nguồn kinh phí, biểu đồ phân bổ kinh phí theo địa phương và biểu đồ so sánh tỷ lệ chi KPSNMT qua các năm để minh họa rõ nét hơn.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tăng tỷ lệ chi sự nghiệp môi trường**: Đề nghị tỉnh Quảng Ninh nâng tỷ lệ chi KPSNMT lên trên 1,5% tổng chi ngân sách nhà nước trong vòng 3 năm tới nhằm đáp ứng nhu cầu bảo vệ môi trường ngày càng cao. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Tài chính.
- **Xây dựng quy trình quản lý và sử dụng kinh phí minh bạch, hiệu quả**: Thiết lập quy trình rõ ràng từ dự toán, phân bổ đến quyết toán kinh phí, tăng cường kiểm tra, giám sát. Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp Sở Tài chính.
- **Phân cấp nhiệm vụ chi phù hợp với thực tiễn địa phương**: Điều chỉnh phân cấp chi để các cấp huyện, xã có đủ nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ bảo vệ môi trường cấp cơ sở. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, HĐND tỉnh.
- **Huy động nguồn tài chính xã hội hóa**: Tăng cường kêu gọi đầu tư từ doanh nghiệp, cộng đồng thông qua các chính sách ưu đãi, khuyến khích tài chính. Chủ thể thực hiện: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài nguyên và Môi trường.
- **Bồi dưỡng kiến thức quản lý kinh phí cho cán bộ**: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực quản lý kinh phí sự nghiệp môi trường cho cán bộ các cấp. Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên và Môi trường, các trường đại học liên quan.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Cán bộ quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường**: Nâng cao hiểu biết về quản lý kinh phí sự nghiệp môi trường, áp dụng vào thực tiễn quản lý tại địa phương.
- **Nhà hoạch định chính sách tài chính công**: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phân bổ ngân sách hiệu quả, phù hợp với yêu cầu bảo vệ môi trường.
- **Các tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực môi trường**: Hiểu rõ cơ chế tài chính và các nguồn vốn hỗ trợ để tham gia đầu tư, hợp tác bảo vệ môi trường.
- **Sinh viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành quản lý tài nguyên và môi trường**: Tham khảo tài liệu nghiên cứu thực tiễn, phương pháp nghiên cứu và phân tích kinh phí sự nghiệp môi trường.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Kinh phí sự nghiệp môi trường là gì?**  
Kinh phí sự nghiệp môi trường là nguồn ngân sách nhà nước dùng để thực hiện các nhiệm vụ bảo vệ môi trường, bao gồm chi thường xuyên và chi đầu tư xây dựng cơ bản.

2. **Nguồn kinh phí bảo vệ môi trường ở Quảng Ninh gồm những gì?**  
Nguồn kinh phí gồm ngân sách nhà nước, phí bảo vệ môi trường từ khai thác khoáng sản, phí thẩm định đánh giá tác động môi trường, quỹ bảo vệ môi trường ngành than và các nguồn xã hội hóa.

3. **Tỷ lệ chi kinh phí sự nghiệp môi trường của Quảng Ninh có đảm bảo quy định không?**  
Tỷ lệ chi KPSNMT của Quảng Ninh giai đoạn 2017-2019 luôn trên 1% tổng chi ngân sách nhà nước, đảm bảo yêu cầu tối thiểu của Chính phủ nhưng chưa đạt mức chi theo Nghị quyết của HĐND tỉnh.

4. **Những khó khăn trong quản lý kinh phí sự nghiệp môi trường là gì?**  
Khó khăn gồm nguồn kinh phí hạn chế, phân bổ chưa đồng đều, thu phí bảo vệ môi trường chưa hiệu quả, và thiếu quy trình quản lý minh bạch.

5. **Giải pháp nào giúp nâng cao hiệu quả sử dụng kinh phí sự nghiệp môi trường?**  
Giải pháp bao gồm tăng tỷ lệ chi, xây dựng quy trình quản lý rõ ràng, phân cấp nhiệm vụ phù hợp, huy động nguồn tài chính xã hội hóa và đào tạo cán bộ quản lý.

## Kết luận

- Kinh phí sự nghiệp môi trường là nguồn lực tài chính quan trọng nhưng hiện còn hạn chế so với nhu cầu thực tế tại Quảng Ninh.  
- Tỉnh đã duy trì tỷ lệ chi trên 1% tổng chi ngân sách nhà nước, tuy nhiên cần nâng cao hơn để đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường.  
- Việc thu phí bảo vệ môi trường chưa tập trung và hiệu quả chưa cao, ảnh hưởng đến nguồn thu bổ sung cho kinh phí sự nghiệp môi trường.  
- Phân bổ kinh phí còn chưa đồng đều giữa các địa phương, cần điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và ưu tiên các khu vực có vấn đề môi trường bức xúc.  
- Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng kinh phí sự nghiệp môi trường, góp phần phát triển bền vững kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn tiếp theo.  

**Hành động tiếp theo**: Các cơ quan quản lý cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường giám sát, đánh giá hiệu quả sử dụng kinh phí để đảm bảo nguồn lực được sử dụng hiệu quả, góp phần bảo vệ môi trường bền vững.  

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Những khái niệm chung 1. Khái niệm về quản lý môi trường và quản lý nhà nước về môi trường Quản lý môi trường (sau đây gọi tắt là QLMT) là: tổng hợp các biện pháp, luật pháp, chính sách kinh tế, kỹ thuật, xã hội thích hợp nhằm bảo vệ chất lượng môi trường sống và phát triển bền vững kinh tế xã hội quốc gia [28].

Quản lý Nhà nước về BVMT là một nội dung cụ thể của quản lý Nhà nước. Đó là việc sử dụng các công cụ quản lý trên cơ sở khoa học, kinh tế, luật pháp để tổ chức các hoạt động nhằm đảm bảo giữ cân bằng giữa phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường. Quản lý Nhà nước về BVMT xác định rõ chủ thể là Nhà nước, bằng chức trách, nhiệm vụ và quyền hạn của mình đưa ra các biện pháp, luật pháp, chính sách kinh tế, kỹ thuật, xã hội thích hợp nhằm bảo vệ chất lượng môi trường sống và phát triển bền vững kinh tế - xã hội quốc gia. Công cụ quản lý môi trường Công cụ QLMT là các biện pháp hành động thực hiện công tác QLMT của nhà nước, các tổ chức khoa học và sản xuất.

Mỗi một công cụ có một chức năng và phạm vi tác động nhất định, liên kết và hỗ trợ lẫn nhau [28]. Công cụ quản lý môi trường phân loại theo chức năng, gồm: - Công cụ điều chỉnh vĩ mô là luật pháp và chính sách. - Công cụ hành động là các công cụ có tác động trực tiếp tới hoạt động kinh tế - xã hội, như các quy định hành chính, quy định xử phạt,. Công cụ hành động là vũ khí quan trọng nhất của các tổ chức môi trường trong công tác BVMT.

Thuộc về loại này có các công cụ kỹ thuật như GIS, mô hình hoá, đánh giá môi trường, kiểm toán môi trường, quan trắc môi trường. - Công cụ hỗ trợ là công cụ kinh tế. Công cụ quản lý môi trường phân loại theo bản chất, gồm: - Công cụ luật pháp chính sách bao gồm các văn bản về luật quốc tế, luật quốc gia, các văn bản khác dưới luật, các kế hoạch và chính sách MT quốc gia, các ngành kinh tế, các địa phương. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn - Công cụ kinh tế gồm các loại thuế tài nguyên; thuế/phí môi trường; giấy phép và thị trường giấy phép môi trường; hệ thống đặt cọc - hoàn trả; ký quỹ môi trường; trợ cấp môi trường; nhãn sinh thái; quỹ môi trường đánh vào thu nhập bằng tiền của hoạt động sản xuất kinh doanh.

Các công cụ này chỉ áp dụng có hiệu quả trong nền kinh tế thị trường. - Công cụ kỹ thuật quản lý thực hiện vai trò kiểm soát và giám sát nhà nước về chất lượng và thành phần môi trường, về sự hình thành và phân bố chất ô nhiễm trong môi trường. Các công cụ kỹ thuật quản lý có thể gồm các đánh giá môi trường, monitoring môi trường, xử lý chất thải, tái chế và tái sử dụng chất thải. Các công cụ kỹ thuật quản lý có thể được thực hiện thành công trong bất kỳ nền kinh tế phát triển như thế nào.

- Công cụ giáo dục và truyền thông môi trường: Đây là công cụ quản lý môi trường gián tiếp và rất cần thiết, đặc biệt là ở các nước đang phát triển. Nguồn tài chính cho bảo vệ môi trường Môi trường được xác định là một trong ba trụ cột quan trọng của PTBV. Trong QLNN đối với phát triển, BVMT thuộc loại hoạt động công cộng cần Nhà nước quan tâm đầu tư tài chính, bởi hai lý do, một là vai trò quan trọng của MT trong PTBV và hai là BVMT đến nay chưa phải là lĩnh vực đem lại mức lợi nhuận hấp dẫn để thu hút sự đầu tư tư nhân. Chính vì vậy, Nhà nước cần đầu tư tài chính cho lĩnh vực BVMT và quy mô, phạm vi của đầu tư này phụ thuộc vào quy mô, phạm vi của nhu cầu, yêu cầu BVMT và sự tham gia của tư nhân, của cộng đồng trong xã hội.

Điều này có nghĩa rằng, khi sự tham gia tư nhân và cộng đồng càng tăng thì đầu tư của Nhà nước sẽ càng giảm; và ngược lại. Các nước trên thế giới đặc biệt là các nước phát triển đều đang hướng tới nguyên lý giảm đầu tư của Nhà nước và tăng đầu tư của tư nhân và cộng đồng trong xã hội bởi nguyên tắc QLMT là người khai thác, sử dụng, gây ô nhiễm hay hưởng thụ từ MT đều phải trả tiền. Trong thực tế, mọi quốc gia đều phải dành một phần NSNN nhất định cho công tác QLMT, tùy thuộc vào bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội chính trị của từng quốc gia. Việt Nam là một nước đang phát triển cũng không nằm ngoài quy luật đó.

Công tác đầu tư cho BVMT đã được Việt Nam quan tâm thực hiện trong nhiều thập kỷ nay. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn Đầu tư BVMT là đầu tư phát triển; đa dạng hoá các nguồn vốn đầu tư cho BVMT và bố trí khoản chi riêng cho SNMT trong NSNN hằng năm. Nguồn tài chính BVMT gồm có: a) Ngân sách nhà nước; b) Vốn của tổ chức, cá nhân để phòng ngừa, hạn chế tác động xấu đối với môi trường từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ của mình; c) Vốn của tổ chức, cá nhân cho các hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, công nghiệp và dịch vụ về môi trường; d) Tiền bồi thường thiệt hại về môi trường, thuế môi trường, phí bảo vệ môi trường, tiền phạt về môi trường và các nguồn thu khác theo quy định của pháp luật; đ) Đóng góp, tài trợ của tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước; e) Vốn vay ưu đãi và tài trợ từ quỹ bảo vệ môi trường; g) Vốn vay từ ngân hàng, tổ chức tín dụng và các tổ chức tài chính khác theo quy định của pháp luật. NSNN có mục chi thường xuyên cho SNMT phù hợp với yêu cầu BVMT của từng thời kỳ.

Sơ đồ 1 : Nguồn tài chính cho bảo vệ môi trường ở Việt Nam Nguồn tài chính cho BVMT Nguồn ngân sách nhà nước Nguồn ngoài ngân sách nhà nước Chi Đầu tư Cộng thường phát Doanh NGO/ ODA đồng xuyên triển nghiệp INGO (KPSN (XDCB) dân cư MT) Nguồn: bài viết "Một số ý kiến về kinh phí sự nghiệp môi trường trong bảo vệ môi trường ở nước ta” (Tạp chí Môi trường của Bộ Tài nguyên và Môi trường, số 7-2012). Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc. Khái niệm về ngân sách nhà nước và ngân sách nhà nước cho bảo vệ môi trường 1. Ngân sách nhà nước, thu chi NSNN NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà nước.

Thu NSNN bao gồm các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí, các khoản thu từ hoạt động kinh tế của nhà nước, các khoản được đóng góp của các tổ chức và cá nhân, các khoản viện trợ, các khoản thu khác theo quy định của pháp luật. Chi NSNN bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế- xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy Nhà nước, chi trả nợ của nhà nước, chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. Ngân sách nhà nước cho BVMT NSNN cho BVMT được sử dụng vào các mục đích sau đây: a) Đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng bảo vệ môi trường công cộng; b) Chi thường xuyên cho SNMT. Tổng quan về chi ngân sách nhà nước cho bảo vệ môi trường - Ngân sách nhà nước (NSNN) cho bảo vệ môi trường (BVMT) được sử dụng vào các mục đích: Đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng bảo vệ môi trường công cộng; Chi thường xuyên cho sự nghiệp môi trường (SNMT).

- Chi NSNN cho BVMT được đầu tư từ các nguồn kinh phí sau đây: (1). Chi sự nghiệp môi trường: Được bố trí thành một khoản riêng trong NSNN; các dự án, nhiệm vụ được bố trí theo nhiệm vụ chi quy định tại TT 02/2017/TT-BTC. Chi sự nghiệp khoa học: Được bố trí để triển khai thực hiện các đề tài nghiên cứu nhằm đề xuất các công nghệ xử lý MT của Việt Nam, công nghệ thân thiện môi trường, nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ cho công việc xây dựng cơ chế, chính sách BVMT. Chi sự nghiệp kinh tế: Được bố trí để thực hiện các dự án, nhiệm vụ có nội dung, tính chất điều tra cơ bản về MT.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc. Chi đầu tư xây dựng cơ bản: Được bố trí để đầu tư xây dựng các công trình xử lý chất thải công ích (hệ thống xử lý chất thải bệnh viện, nước thải sinh hoạt tập trung, lò đốt chất thải bệnh viện,…), hệ thống quan trắc và phân tích môi trường (thiết bị và nhà trạm). Tuy nhiên, đầu tư từ nguồn này còn rất hạn chế và chưa được tách thành một nguồn riêng tương tự như chi SNMT. Chi từ vốn viện trợ quốc tế: Nguồn hỗ trợ quốc tế đã đóng góp một phần cho đầu tư các công trình xử lý MT tập trung ở các địa phương (bãi chôn lấp chất thải rắn tập trung, trạm xử lý nước thải sinh hoạt tập trung, lò đốt chất thải y tế,…); hỗ trợ kỹ thuật nhằm tăng cường năng lực QLMT các cấp, nâng cao nhận thức cộng đồng về BVMT, bảo tồn đa dạng sinh học.

Tổng quan về kinh phí sự nghiệp môi trường 1.