mở đầu cho hệ màu RGB. Màu RGB tạo ra dựa trên phép cộng màu. Trong khi vòng tròn thuần sắc cô điển (hệ màu RYB) với các màu cơ ban là Đỏ - Vàng — Xanh lam thường được sử dụng cho hội họa trong việc pha trộn các màu sơn, bột, là cơ sở cho việc hòa trộn màu sắc, thì vòng tròn thuần sắc RGB (Đỏ - Xanh lá — Xanh lam) ứng dụng nhiều nhất trong việc hiển thị màu sắc trong các ống tia âm cực, màn hình tinh thể lỏng hay màn hình plasma. RYB vs RGB Color Wheel Hình 1.
4: Vòng thuần sắc RYB va vòng thuần sắc RGB (g2.com) Bên cạnh đó màu sắc còn mang những giá trị như: Hue (tông màu) là tổ hợp 12 màu đậm nhạt khác nhau trên vòng thuần sắc, tint là thuật ngữ ám chỉ màu sắc sáng dần lên khi hòa trộn Hue với màu trắng, shade là thuật ngữ ám chỉ màu sắc tối dần khi hòa trộn Hue với màu đen và tone — màu sắc sẽ mất đi độ tươi của nó khi hòa trộn Hue với các tông màu xám khác nhau [2]. Các màu sắc dù thay đổi sắc độ hay cường độ màu cũng không ảnh hưởng tới vị trí sắp xếp của chúng trên vòng tròn thuần sắc, điều đó chứng tỏ mối liên hệ mật thiết giữa các mau sắc với nhau. Các màu sắc cũng được chia theo cấp bậc là: Cấp thứ nhất (Primary) lấy ra ba màu căn bản đỏ - vàng — lam để từ đó phối ra các sắc độ màu sắc khác nhau; Cấp thứ hai (Secondary), nếu lay màu đỏ chồng lên màu vàng ta được màu cam, lay màu đỏ chồng lên màu xanh lam ta được màu tìm, lấy màu vàng chồng lên màu xanh lam ta có màu xanh lá, các màu cấp thứ hai còn được gọi là màu chồng đơn; Cấp thứ ba (Tertiary) bao gồm các màu cấp thứ nhất và cấp thứ hai phối với nhau lần lượt là đỏ cam, vàng cam, vàng xanh, Phạm Thị Khánh Linh — B19DCPT143 16 DO ÁN TOT NGHIỆP „ _ Nghiên cứu phương pháp phối màu bổ túc và ứng dụng vào thiết kế ân phâm truyên thông cho sự kiện ra mắt sách “Dịch vụ giao hàng của Kiki” xanh lơ, xanh tím và đỏ tím. [3] Điều đó tạo lên một hệ thống màu sắc chặt chẽ và đem lại cảm giác hài hòa.
Chính vì vậy, du dựa trên phép cộng hay trừ màu thì vòng tròn thuần sắc đều đáp ứng những điều kiện về mối tương quan của các màu sắc với nhau với giá trị là như nhau. pr Y CHARTREUSE AMBER tertiary tertiary GREEN & a= secondary A "AIYIN dary TEAL VERMILION tertiary tertiary BLUE RED primary primary PURPLE VIOLET MAGENTA tertiary tertiary secondary PRIMARY COLORS SECONDARY COLORS TERTIARY COLORS Hình 1. 5: Màu cấp thứ nhất, cấp thứ hai va cấp thứ ba (color-meanings.com) Goethe (1840) cho rằng sự hòa sắc mang tới cảm giác thoải mái dễ chịu cho con người. [6] Nghiên cứu về màu sắc cũng như sự hài hòa của màu sắc để tạo nên một tổng thê đẹp mắt.
Nguyễn Hạnh (2006) đề cập rằng không phải màu sắc lúc nào cũng đẹp, không phải lúc nào màu sắc cũng làm tâm hồn con người rung động. Chính vi vậy nghệ thuật phối màu thật là cần thiết. [3] Nhu vậy khoa học đã chứng minh rang sự hài hòa của màu sắc mang tính khoa học nhiều hơn là tính nghệ thuật, chúng ta không thé phối những mau sắc với nhau một cách không có chủ đích mà không tuân theo các nguyên tắc về tông màu, độ sáng hay độ tương phản. Phối màu một cách có hệ thống đem lại hiệu quả về thị giác, tâm lý con người.
Nguyễn Hồng Hung (2012) ghi rằng 85% khách hàng mua sản phẩm là do độc lực thúc đây nhất thời. Chính vì thế mà vấn đề thiết kế màu sắc được các nhà sản xuất ngày cảng coi trọng hon. [4] Theo một chuyên gia tu vẫn về phối màu — Alain Chrisment:” Màu sắc chính là thông điệp đầu tiên của sản phẩm hướng đến người tiêu dùng và người tiêu dùng cũng sẽ cảm nhận được điều này ngay lập tức”. Từ các khái niệm của vòng thuần sắc, ta có được cơ sở của việc phối mau dựa trên mối liên kết các màu với nhau trên vòng thuần sắc đó.
Các yếu tố như tông màu, cường độ hay sắc độ cũng được đặt ra nhăm đảm bảo sự hài hòa của màu sắc. Phối màu không chỉ được áp dụng trong lĩnh vực nghệ thuật mà còn được ứng dụng rộng rãi trong đời sống tạo lên sự cân bằng thị giác. Có rất nhiều các quy tắc phối màu khác nhau dựa trên vòng thuần sắc, trong đó có phối màu bổ túc. “Bồ túc” trong từ điền tiếng Việt có nghĩa là “bồi bổ thêm cho được đầy đủ hơn”.
Phối màu bổ túc là cách phối màu cơ bản nhất trong hòa sắc, thường được sử dụng bởi vì tính đơn giản. Phối Phạm Thị Khánh Linh — B19DCPT143 17 DO ÁN TOT NGHIỆP „ _ Nghiên cứu phương pháp phối màu bổ túc và ứng dụng vào thiết kế ân phâm truyên thông cho sự kiện ra mắt sách “Dịch vụ giao hàng của Kiki” màu bé túc không chỉ có một nguyên tắc mà bao gồm các cách phối màu theo: Bộ 2, bộ 3, bộ 4 và xen kẽ. Trong tiếng Anh, 4 nguyên tắc trên được gọi là: Complementay — phối màu bồ túc bộ 2, triadic — phối màu bồ túc bộ 3, tetradic — phối màu bồ túc bộ 4 hình chữ nhật, square — phối màu bồ túc bộ 4 hình vuông và split complementary — phối màu bồ túc xen kẽ. Các hình thức phối màu bé túc Phối màu bồ túc như đã nói ở trên là sử dụng những cặp màu đối xứng nhau trên vòng tròn thuần sắc.
Trong sách Theory of color có đề cập rằng khi mắt người nhìn một màu, nó lập tức bị kích thích và tự tạo ra một màu sắc khác, một màu bé sung cho màu gốc, đó chính là cặp màu bồ túc. [6] Phối màu màu bổ túc bộ 2 hay còn gọi là phối màu trực tiếp, là cách phối màu bồ túc cơ bản nhất. Về cơ bản, các cặp màu bé túc sẽ nằm ở hai đầu đối diện của vòng tròn thuần sắc. Các bộ màu bổ túc cơ bản bao gồm: đỏ - xanh lá, đây là cặp màu bồ túc phé biến nhất, màu đỏ tượng trưng cho sự mạnh mẽ, năng lượng còn màu xanh lá tượng trưng cho sự tươi mát, tự nhiên; da cam — xanh lam là cặp màu bồ túc tương đối hiện đại và trẻ trung, màu cam tượng trưng cho sự sáng tạo, nhiệt huyết còn mảu xanh lam tượng trưng cho sự yên bình thư giãn; tím — vàng tương đối ít phổ biến hơn, trong khi màu vàng mang đến sự hạnh phúc lạc quan thì màu tím đem lại sự lãng mạn và bí ấn.
Bên cạnh đó cũng có những bộ màu bổ túc khác được tạo ra từ những màu cấp 2 hoặc cấp 3. Sự hòa sắc này tạo lên một bộ màu rực rỡ với độ tương phản cao, gây an tượng mạnh. 6: Phối màu bồ túc bộ 2 (colorsexplained.com) Phạm Thi Khánh Linh — B19DCPT143 18 DO ÁN TOT NGHIỆP „ _ Nghiên cứu phương pháp phối màu bổ túc và ứng dụng vào thiết kế ân phâm truyên thông cho sự kiện ra mắt sách “Dịch vụ giao hàng của Kiki” Phối màu bổ túc bộ 3 là một nguyên tắc phối màu sử dụng ba mau nam ở ba góc khác nhau, tạo một hình tam giác đều trên vòng tròn thuần sắc. Đây là cách phối màu an toàn nhất trong các cách phối màu.
Vì ba màu nằm ở ba góc khác nhau trên vòng tròn thuần sắc nên nó mang lại sự cân bằng tuy nhiên cũng chính vì thế mà cách phối này khá đơn điệu. 7: Phối màu bồ túc bộ 3 (colorsexplained.com) Phối màu bổ túc bộ 4 được chia làm hai nguyên tắc: tetradic (hình chữ nhật) và square (hình vuông). Đây là một kỹ thuật sử dụng bốn màu riêng biệt gồm một màu chủ đạo va ba màu khác để bồ sung. Đối với phối màu bồ túc hình chữ nhật còn được gọi là “phối màu bổ túc kép” vì hòa sắc này bao gồm hai cặp màu bồ túc.
Đây là một cách phối màu giàu độ tương phản, táo bao vả rực rỡ. 8: Phối màu bồ túc bộ 4 (tetradic) (colorsexplained.com) Phạm Thị Khánh Linh — B19DCPT143 19 DO ÁN TOT NGHIỆP „ _ Nghiên cứu phương pháp phối màu bổ túc và ứng dụng vào thiết kế ân phâm truyên thông cho sự kiện ra mắt sách “Dịch vụ giao hàng của Kiki” Phối màu bồ túc bộ 4 square (hình vuông) gồm bốn màu cách đều nhau trên vòng tròn thuần sắc. Cách dé tạo nên bộ màu bổ túc này là xác định một màu chính và lay ba màu sau cách đều mau đó. Hòa sắc này cũng bao gồm hai màu bồ túc cách đều nhau.
Cách phối màu này ít phố biến hon cách phối màu bé túc hình chữ nhật (tetradic). 9: Phối màu bồ túc bộ 4 (square) (colorsexplained.com) Cuối cùng là phối màu bổ túc xen kẽ, thuật ngữ tiếng Anh là Split Complementary. Sự kết hợp này đặc biệt hơn ở chỗ các màu không cách đều nhau như những nguyên tắc khác. Phối màu bổ túc xen kẽ có một màu chính và hai màu liền kề màu bổ sung chính màu đó, ví dụ vàng — đỏ tím — tím xanh.
10: Phối màu bổ túc xen kẽ (colorsexplained.com) Phạm Thị Khánh Linh — B19DCPT143 20 DO ÁN TOT NGHIỆP „ _ Nghiên cứu phương pháp phối màu bổ túc và ứng dụng vào thiết kế ân phâm truyên thông cho sự kiện ra mắt sách “Dịch vụ giao hàng của Kiki” 1. Đặc điểm trong phối màu bé túc Cũng như các cách phối màu khác với cơ sở dựa trên vòng tròn thuần sắc, phối màu bồ túc tạo nên sự cân bằng, hài hòa. Nhờ đặc tính của chúng mà cách phối màu này không chỉ được các họa sĩ hay nhà thiết kế ưa chuộng mà còn được ứng dụng rộng rãi trong đời sống. Ví dụ trong y học, áo blouse của bác sĩ phẫu thuật thường có màu xanh lá vi màu xanh lá là bố túc của màu đỏ, màu đỏ là màu của máu, mau xanh lá có thé giúp họ bớt căng thăng khi nhìn vào màu đỏ quá lâu, từ đó họ tập trung hơn vào các ca phẫu thuật.
Betty Edwards cho răng ý nghĩa thực sự của từ “bố túc” là “làm cho hoàn chỉnh” hoặc “hoàn thiện một điều gì đó” [7]. Bên cạnh việc đem lại sự hài hòa thì màu bổ túc cũng được dùng dé tạo điểm nhấn bởi sự đối lập giữa các màu. Các mau dù đối lập nhau nhưng khi được đặt cạnh thì lại tôn lên lẫn nhau, tạo một hấp dẫn thị giác mạnh mẽ.