Nghiên Cứu Phân Loại Chi Trà (Camellia L.) Thuộc Họ Chè (Theaceae) Ở Việt Nam

Luận án tiến sĩ sinh học nghiên cứu phân loại chi trà Camellia L thuộc họ chè Theaceae D Don tại Việt Nam, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học.

• Tác giả: Lê Nguyệt Hải Ninh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Ninh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sinh học
• Đề tài: Nghiên Cứu Phân Loại Chi Trà (Camellia L.) Thuộc Họ Chè (Theaceae) Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Vị trí phân loại và lịch sử biến đổi danh pháp của chi Trà (Camellia L.)
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp kế thừa
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Lựa chọn hệ thống phân loại cho chi Trà (Camellia L.)
• 3.2. Đặc điểm hình thái chi Trà (Camellia L.)
• 3.3. Kết quả phân loại chi Trà (Camellia L.)
• 3.4. Các nhánh mới được thiết lập trong chi Trà (Camellia L.) từ sau hệ thống của Chang (1998)
• 3.5. Thống kê, sắp xếp các taxon thuộc chi Trà (Camellia L.) ở Việt Nam
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Kết luận
• 4.2. Kiến nghị
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA NGHIÊN CỨU SINH CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Bản đồ địa điểm mẫu nghiên cứu của chi Trà (Camellia L.) ở Việt Nam
• Phụ lục 2. Hình ảnh và hình vẽ các taxon nghiên cứu
• Phụ lục 3. Một số hình ảnh nghiên cứu của nghiên cứu sinh
• Phụ lục 4. Bảng tra cứu tên khoa học và tên Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Phân Loại Chi Trà Camellia L

Nghiên cứu về phân loại Chi Trà Camellia (Họ Chè Theaceae) tại Việt Nam là một lĩnh vực quan trọng trong nghiên cứu thực vật học. Chi Trà, với nhiều loài có giá trị kinh tế và y học, đóng vai trò then chốt trong đa dạng sinh học Việt Nam. Tuy nhiên, việc phân loại chi này gặp nhiều thách thức do sự đa dạng hình thái và khả năng lai tạo giữa các loài. Nghiên cứu này nhằm mục đích cung cấp một phân loại chi tiết và cập nhật về Camellia L. Việt Nam, góp phần vào công tác bảo tồn và khai thác bền vững tài nguyên thực vật. Nghiên cứu này cũng sẽ góp phần làm rõ hơn đặc điểm hình thái Camellia và phân bố Camellia Việt Nam. Dẫn chứng: “Hiện nay, nghiên cứu về chi Trà (Camellia L.) nói chung và nghiên cứu về mặt phân loại trong chi nói riêng là một hướng mở”.

1.1. Lịch sử nghiên cứu và phân loại chi Trà Camellia L.

Các nghiên cứu về chi Trà Camellia trên thế giới và ở Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Từ những mô tả ban đầu của Linnaeus đến các công trình phân loại chuyên sâu hơn của Sealy, Chang, và Ming, các nhà khoa học đã nỗ lực để xác định và phân loại các loài trong chi. Ở Việt Nam, Tran Ninh (2002) đã có những đóng góp quan trọng trong việc thống kê và phân loại Camellia L. Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề chưa được giải quyết do sự phức tạp về mặt hình thái và di truyền của chi. Các nghiên cứu gần đây đã tập trung vào việc sử dụng các phương pháp phân tử để làm rõ hơn mối quan hệ giữa các loài. Việc này giúp xác định chính xác hơn tên khoa học Camellia và vị trí của chúng trong hệ thống phân loại.

1.2. Tầm quan trọng của việc phân loại chi Trà Camellia L.

Phân loại chính xác các loài thuộc chi Trà Camellia có ý nghĩa quan trọng đối với nhiều lĩnh vực. Trong nông nghiệp, nó giúp xác định và lựa chọn các giống trà có năng suất và chất lượng cao. Trong y học, nó hỗ trợ việc nghiên cứu và phát triển các loại thuốc từ các loài trà khác nhau. Ngoài ra, phân loại chính xác còn đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học, giúp bảo vệ các loài trà quý hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng. Việc xác định đúng giá trị kinh tế Camellia và giá trị y học Camellia cũng phụ thuộc vào việc phân loại chính xác.

II. Vấn Đề Nan Giải Thách Thức Phân Loại Chi Trà Tại Việt Nam

Việc phân loại chi Trà Camellia (Họ Chè Theaceae) tại Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức. Sự đa dạng về hình thái, đặc biệt là sự biến đổi trong các đặc điểm hình thái lá và hoa, gây khó khăn cho việc xác định ranh giới giữa các loài. Sự lai tạp tự nhiên giữa các loài cũng làm tăng thêm sự phức tạp. Ngoài ra, việc thiếu dữ liệu về phân bố Camellia Việt Nam và sinh thái học Camellia của nhiều loài cũng là một trở ngại lớn. Sự không thống nhất giữa các phương pháp nghiên cứu, từ hình thái học truyền thống đến phân tích phân tử, cũng dẫn đến những mâu thuẫn trong phân loại. Dẫn chứng: “Sự lai thường xuyên giữa các loài, cộng với sự đa bội hóa làm cho chúng trở thành các taxon phức tạp về mặt phân loại”.

2.1. Sự đa dạng hình thái và lai tạp trong chi Trà Camellia L.

Sự đa dạng hình thái là một trong những thách thức lớn nhất trong việc phân loại chi Trà Camellia. Các đặc điểm như hình dạng lá, kích thước hoa, màu sắc cánh hoa, và số lượng nhị hoa có thể thay đổi đáng kể giữa các loài, và thậm chí trong cùng một loài tùy thuộc vào điều kiện môi trường. Sự lai tạp tự nhiên giữa các loài cũng tạo ra các dạng trung gian, làm mờ ranh giới giữa các loài khác nhau. Điều này đòi hỏi các nhà khoa học phải sử dụng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm cả phân tích phân tử, để xác định chính xác mối quan hệ giữa các loài.

2.2. Thiếu hụt dữ liệu phân bố và sinh thái của chi Trà Camellia L.

Một thách thức khác trong việc phân loại chi Trà Camellia là sự thiếu hụt dữ liệu về phân bố và sinh thái của nhiều loài. Nhiều loài trà chỉ được biết đến từ một vài mẫu vật thu thập được ở một địa điểm duy nhất, và thông tin về môi trường sống, thời gian ra hoa, và các đặc điểm sinh thái khác thường rất hạn chế. Điều này gây khó khăn cho việc đánh giá sự khác biệt giữa các loài và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân bố của chúng. Cần thiết phải có thêm các nghiên cứu thực địa để thu thập dữ liệu về phân bố và sinh thái của các loài trà ở Việt Nam.

III. Phương Pháp Phân Loại Chi Trà Camellia L

Nghiên cứu phân loại chi Trà Camellia (Họ Chè Theaceae) ở Việt Nam sử dụng kết hợp nhiều phương pháp tiếp cận. Phương pháp hình thái học truyền thống vẫn là nền tảng, dựa trên việc so sánh các đặc điểm hình thái của các mẫu vật. Các phương pháp phân tích phân tử, như giải trình tự ADN, được sử dụng để xác định mối quan hệ di truyền giữa các loài. Phân tích sinh thái học và địa lý học giúp hiểu rõ hơn về sự phân bố và môi trường sống của các loài. Việc kết hợp các phương pháp này cho phép xây dựng một hệ thống phân loại toàn diện và chính xác hơn. Dẫn chứng: “Các nghiên cứu dựa trên phương pháp phân loại giải phẫu, phân loại izoenzym hoặc phân loại bằng ADN có thé giúp làm rõ hơn, củng có cho các kết quả phân loại hình thái, song nhiều trường hợp xuất hiện các mâu thuẫn khi đối chiếu kết luận từ các nghiên cứu này”.

3.1. Hình thái học so sánh trong phân loại chi Trà Camellia L.

Phương pháp hình thái học so sánh là một trong những phương pháp cơ bản và quan trọng nhất trong việc phân loại chi Trà Camellia. Nó dựa trên việc so sánh các đặc điểm hình thái của các mẫu vật, bao gồm hình dạng lá, kích thước hoa, màu sắc cánh hoa, số lượng nhị hoa, và các đặc điểm khác. Các nhà khoa học sử dụng kính hiển vi và các công cụ đo lường để ghi lại các chi tiết về hình thái và so sánh chúng giữa các mẫu vật khác nhau. Phương pháp này đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm của các nhà phân loại học để nhận biết và đánh giá các đặc điểm quan trọng.

3.2. Phân tích phân tử và vai trò trong phân loại chi Trà Camellia L.

Phân tích phân tử đã trở thành một công cụ quan trọng trong việc phân loại chi Trà Camellia. Các phương pháp như giải trình tự ADN cho phép các nhà khoa học xác định mối quan hệ di truyền giữa các loài và xác định các loài mới. Các phân tích phân tử có thể giúp giải quyết các vấn đề phức tạp trong phân loại, chẳng hạn như sự lai tạp giữa các loài và sự biến đổi hình thái. Tuy nhiên, việc sử dụng phân tích phân tử cũng cần phải kết hợp với các phương pháp khác, như hình thái học, để đảm bảo tính chính xác và toàn diện của phân loại.

3.3. Sử dụng dữ liệu sinh thái và địa lý trong phân loại chi Trà Camellia L.

Dữ liệu sinh thái và địa lý có thể cung cấp thông tin quan trọng để hỗ trợ việc phân loại chi Trà Camellia. Thông tin về môi trường sống, thời gian ra hoa, và các đặc điểm sinh thái khác có thể giúp phân biệt giữa các loài và hiểu rõ hơn về sự phân bố của chúng. Phân tích địa lý có thể giúp xác định các khu vực có đa dạng sinh học cao và các khu vực có nguy cơ mất đa dạng sinh học. Việc kết hợp dữ liệu sinh thái và địa lý với các phương pháp phân loại khác có thể giúp xây dựng một hệ thống phân loại toàn diện và có ý nghĩa hơn.

IV. Kết Quả Phân Loại Chi Trà Camellia L

Nghiên cứu đã đưa ra một phân loại cập nhật về chi Trà Camellia (Họ Chè Theaceae) tại Việt Nam. Phân loại này dựa trên việc kết hợp các dữ liệu từ hình thái học, phân tích phân tử và sinh thái học. Nghiên cứu đã xác định được số lượng loài và phân loài, đồng thời xác định các loài mới và các loài cần được bảo tồn. Kết quả này đóng góp quan trọng vào việc bảo tồn đa dạng sinh học Việt Nam và cung cấp cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về chi Trà. Dẫn chứng: “Các taxon thuộc chi Trà (Camellia L.) ở Việt Nam hiện biết gồm 70 loài va 01 thứ, được sắp xếp trong hệ thống gồm 4 phân chi và 20 nhánh”.

4.1. Danh sách các loài và phân loài thuộc chi Trà Camellia L.

Nghiên cứu đã lập danh sách chi tiết các loài và phân loài thuộc chi Trà Camellia tại Việt Nam, bao gồm cả tên khoa học Camellia và tên thường gọi (nếu có). Danh sách này được cập nhật dựa trên các dữ liệu mới nhất từ các nghiên cứu hình thái học và phân tử. Nghiên cứu cũng cung cấp thông tin về phân bố Camellia Việt Nam và các đặc điểm sinh thái của từng loài.

4.2. Xác định các loài mới và loài cần bảo tồn trong chi Trà Camellia L.

Nghiên cứu đã xác định các loài mới cho khoa học và các loài cần được bảo tồn trong chi Trà Camellia. Việc xác định các loài mới đóng góp vào việc mở rộng kiến thức về đa dạng sinh học của Việt Nam. Việc xác định các loài cần được bảo tồn giúp tập trung các nỗ lực bảo tồn vào các loài có nguy cơ tuyệt chủng cao. Các loài được đưa vào danh sách bảo tồn cần được nghiên cứu kỹ hơn về sinh thái và sinh học để xây dựng các kế hoạch bảo tồn hiệu quả.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Giá Trị Của Nghiên Cứu Về Chi Trà Camellia

Nghiên cứu về phân loại chi Trà Camellia (Họ Chè Theaceae) tại Việt Nam có nhiều ứng dụng thực tiễn. Kết quả của nghiên cứu có thể được sử dụng để bảo tồn đa dạng sinh học Việt Nam, phát triển các giống trà có năng suất và chất lượng cao, và nghiên cứu các hợp chất có hoạt tính sinh học từ các loài trà. Nghiên cứu này cũng cung cấp thông tin quan trọng cho các nhà quản lý tài nguyên và các nhà hoạch định chính sách. Dẫn chứng: “Kết quả nghiên cứu của luận án có thé phục vụ cho công tác nghiên cứu, đào tạo các chuyên ngành có liên quan; là cơ sở cho các nghiên cứu bảo tồn, nhân giống và phát triển các đối tượng trong chi Trà (Camellia L.)”.

5.1. Ứng dụng trong bảo tồn đa dạng sinh học và tài nguyên thực vật

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xác định các khu vực có đa dạng sinh học cao và các khu vực có nguy cơ mất đa dạng sinh học, từ đó giúp xây dựng các kế hoạch bảo tồn hiệu quả. Nghiên cứu cũng cung cấp thông tin về tài nguyên thực vật Việt Nam và giúp quản lý và sử dụng bền vững các tài nguyên này.

5.2. Phát triển giống trà và nghiên cứu các hợp chất có hoạt tính sinh học

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để phát triển các giống trà có năng suất và chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của thị trường và người tiêu dùng. Nghiên cứu cũng cung cấp thông tin về các hợp chất có hoạt tính sinh học từ các loài trà, mở ra tiềm năng cho việc phát triển các sản phẩm y học và chăm sóc sức khỏe.

VI. Tương Lai Nghiên Cứu Hướng Đi Mới Cho Chi Trà Camellia L

Nghiên cứu về phân loại chi Trà Camellia (Họ Chè Theaceae) tại Việt Nam vẫn còn nhiều hướng đi tiềm năng. Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc sử dụng các phương pháp phân tích phân tử tiên tiến hơn, nghiên cứu sâu hơn về sinh thái và sinh học của các loài trà, và đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến sự phân bố của chúng. Nghiên cứu cũng cần tăng cường hợp tác quốc tế để chia sẻ dữ liệu và kinh nghiệm với các nhà khoa học trên thế giới. Dẫn chứng: “Các công trình nghiên cứu của Trung Quốc (quốc gia có 80% các loài thuộc chi Trà - Camellia L. là bản địa), các nước khác ở Châu Á như Ấn Độ, Nhật Bản và các nước Úc, Mỹ,… dang dần đem đến một cái nhìn tổng thé, tường tận về chi Tra (Camellia L.)”.

6.1. Nghiên cứu sâu hơn về sinh thái và sinh học của chi Trà Camellia L.

Cần có thêm các nghiên cứu về sinh thái và sinh học của các loài trà, bao gồm các nghiên cứu về môi trường sống, thời gian ra hoa, phương thức sinh sản, và các tương tác với các loài khác trong hệ sinh thái. Các nghiên cứu này sẽ giúp hiểu rõ hơn về vai trò của các loài trà trong hệ sinh thái và các yếu tố ảnh hưởng đến sự tồn tại của chúng.

6.2. Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu và bảo tồn chi Trà Camellia L.

Cần đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến sự phân bố và đa dạng của các loài trà. Các nghiên cứu này sẽ giúp xác định các loài có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu và xây dựng các kế hoạch bảo tồn để bảo vệ chúng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan tai liệu (13 trang) - _ Chương 2. Đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp nghiên cứu (07 trang) - _ Chương 3. Kết quả nghiên cứu (108 trang, chia trong 04 mục và các tiéu mục) - _ Kết luận và kiến nghị (02 trang) - _ Danh mục các công trình khoa học của nghiên cứu sinh có liên quan đến luận án (01 trang, gồm 09 công trình — 08 tiếng Anh, 01 tiếng Việt).

- Tai liệu tham khảo (11 trang, gồm 137 tài liệu tiếng Việt, Anh, Pháp, Đức, Trung Quốc, Nhật, La tinh, Hà Lan, và các website) Phần Phụ lục (93 trang, gồm 01 bản đồ, 89 ảnh màu minh họa cho 206 chỉ tiết và 71 hình vẽ minh họa cho 377 chỉ tiết của các taxon nghiên cứu, 03 trang hình ảnh nghiên cứu của nghiên cứu sinh, 01 bảng tra cứu taxon theo tên khoa học và 01 bảng tra cứu taxon theo tên Việt Nam). TONG QUAN TÀI LIEU 1. Vị tri phân loại và lich sử biến d6i danh pháp của chi Tra (Camellia L.) Chi Tra (Camellia L.) thuộc họ Chè (Theaceae). Theaceae sensu stricto là một họ Thực vật có hoa được điều tra, nghiên cứu rộng, thể hiện qua số lượng lớn các ghi chép, công bố, các dữ liệu hình thái, giải phẫu, cô sinh vật, tế bào học, v.

Một nghiên cứu được công bố gần đây của Vega & Ochoterena, 2004 (theo Prince & Parks, 2001; Prince, 2007) dựa trên 60 đặc tính hình thái trong họ đã chỉ ra rằng Theaceae sensu stricto không phải là một nhóm tự nhiên. Tên họ Theaceae do Mirbel thiết lập và công bố năm 1813 (theo Coward, 1816). Cùng thời điểm, Mirbel cũng công bố họ Ternstroemiaceae (theo Kriiger, 1841) và họ này được phân biệt với Theaceae ở sự đính bao phấn, hình dạng bao phan, sự mở quả, thêm một số đặc điểm có thé quan sát bằng mat thường và các đặc điểm hiển vi khác. Trong hai tên, tên họ Theaceae là tên được bảo toàn sau đề xuất của Tiêu ban Tên họ tại Đại hội Thực vật Quốc tế lần thứ 9 năm 1959 (Montreal, Canada), thống nhất và công bồ trong Luật Montreal 1961.

Nhiều hệ thống phân loại cho họ Chè đã được thiết lập dựa trên dữ liệu hình thái, dữ liệu phân tử và được đề cập trong nhiều tài liệu. Tuy nhiên, không có hệ thống phân loại nào là hệ thống duy nhất được sử dụng gần đây. Một số hệ thống công bố trong khoảng 100 năm trở lại đây, điển hình cho các hệ thống được trích dẫn thường xuyên nhất được giới thiệu trong bảng 1. Qua đó dé thay được sự biến đôi hệ thống của họ Chè nhưng đồng thời thay rang tên chi Tra (Camellia L.) luôn được bảo toàn theo thời gian.

Linnaeus (1753a, 1753b) đề cập đến tên chi Camellia sensu lato lần đầu tiên trong “Systema Naturalia” va “Regnum Vegetabile” cùng với tên chi Thea dựa trên ghi chép của Kaempfer (1712) về một số loài trà ở Nhật Ban. Dé cập bao gôm minh họa chi tiệt vê Thea chinensis, mô tả và mình họa vê Camellia japonica, và mô tả Thea sasanqua. Linnaeus lay nguyên mẫu tên “Thea” của Kaempfer, còn tên “Camellia” do Linnaeus đặt để tưởng niệm một nhà truyền giáo đạo Thiên Chúa — Georg Joseph Kamel (1661 — 1706), người đầu tiên đề xuất đưa Camellia japonica — “Hoa hồng của người Nhật” vào trồng ở Châu Âu. Sweet (1818) lần đầu tiên sáp nhập hai chi Thea và Camellia, đồng thời chon Camellia là tên chung (Phụ lục 2 - PL 2.

Trong lịch sử phân loại, chi Trà (Camellia L.) có một số các synonym như Calpandria, Desmitus, Drupifera, Kemelia, Sasanqua, Theaphylla, Tsia, Tsubaki, Camelliastrum, Dankia, Glyptocarpa, Kailosocarpus, Parapiquetia, Piquetia, Stereocarpus, Theopsis, Yunnanea. Số lượng các synonym và việc trích dẫn các synonym không hoàn toàn giống nhau ở các tài liệu. Lịch sử của một số synonym được giới thiệu dưới đây: - Dankia Gagnep. (1939) được thiết lập như một chi đơn loài chứa đựng Dankia langbianensis Gagnep.

được thu thập ở “B-dlé” và “Dankia, Lang-biang”’, Việt Nam, ban đầu được xem là một thành viên của họ Điều nhuộm (Bixaceae). Phạm Hoàng Hộ (1991) đã chuyền chi Dankia Gagnep. vào chi Trà (Camellia L. Mặc dù không có lời giải thích nào từ tải liệu của Phạm Hoàng Hộ (1991), song rõ rang các mô tả của hoa và qua của Dankia Gagnep.

phù hop với chi Trả (Camellia L.), cụ thé là chúng có “5 lá dai, 5 cánh, nhị nhiều, quả nut thành 5 mảnh và có trụ quả trung tâm”. Việc trích dẫn Dankia Gagnep. dưới dạng một synonym của chi Trà (Camellia L.) có thé gặp trong Prince (2007), nhưng lại không được tìm thấy trong Chang & Bartholomew (1984). va Tsia Kaempf.

(1763) được ghi nhận là synonym lần lượt của chi Camellia L. trước khi có sự sáp nhập của chi Thea vào Camellia. - Piquetia Pierre ban dau 1a tén một nhánh được duoc Pierre (1886) thiét lập trong chi Thea L. dé chứa đựng loài Thea piquetiana Pierre ex Laness.

- loài trà được phát hiện ở Việt Nam. chứa đựng loài duy nhất — Piguetia piquetiana (Pierre 10 ex Laness. Sealy (1958) chuyển Piquetia piquetiana vào chi Trà (Camellia L.), do đó Piquetia (Pierre) Hallier f. trở thành synonym.

(1921) thiết lập thêm chi Stereocarpus Hallier f. dé chuyển dich và chứa đựng Thea dormoyana với tên gọi được thay đổi Stereocarpus dormoyanus Hallier f. Sau đó, cũng chính Sealy (1958) chuyên loài này về chỉ Tra (Camellia L.), chứng minh thuyết phục các đặc điểm của Stereocarpus dormoyanus thuộc về chi Trà (Camellia L.) và tạo ra một nhánh đơn loài bên trong chi dé chứa đựng loài này. - Nakai (1940) căn cứ sự khác biệt ở đặc điểm “bao phan đính gốc với một trung đới hẹp” và “biến di của cụm hoa không giống như các loài còn lại của chi Trà (Camellia L.)” dé tách một số loài từ chi Trà (Camellia L.) ở Trung Quốc và Nhật Bản, thiết lập hai chỉ mới gồm Camelliastrum Naikai và Theopsis (Cohen- Stuart) Nakai.

Song về sau, Tuyama (1980) đã kiểm tra các tiêu bản và nhận thấy những ngoại lệ và khác biệt đó là không đủ dé hình thành các chi mới ở trên. - Hu (1956a) thiết lập chi đơn loài Yunnanea Hu trên cơ sở tách ra từ chi Trà (Camellia L.) một loài ở Vân Nam, Trung Quốc là Yunnanea xylocarpa Hu được biết đến từ một tiêu bản duy nhất. Hu mô tả chi dựa trên đặc điểm quả không mở, một đặc điểm khác biệt với chi Tra (Camellia L). Tuy nhiên, Chang (1981) đã chuyển Yunnanea xylocarpa trở lại chi Trà (Camellia L.) và tên Yunnanea Hu trở thành synonym.

Chang & Bartholomew (1984) liệt kê hai chi Kailosocarpus Hu va Parapiquetia Hu là synonym của chi Tra (Camellia L.) dưới dang nomen nudum do hai chi này được công bố nhưng lại thiếu ban mô tả dé đảm bao các điều kiện công bồ hữu hiệu. Qua xem xét những biến đổi danh pháp của chi Trà (Camellia L.) có thể thấy cho dù giới hạn của chi Trà (Camellia L.) có những thay đổi nhất định trong lịch sử, nhưng một cách chắc chan, chi Trà (Camellia L.) là một chi tồn tại liên tục, một chi Camellia “lớn”, được định nghĩa rộng, hiện nay có khoảng 100 - 300 loài tùy từng quan điểm. Một số hệ thống phân loại của họ Chè và vị trí của chỉ Trà (Camellia L.) Ghi chú: - Vi trí của chỉ Tra (Camellia L.) được đánh dấu màu tối; - Chữ in hoa chỉ Tông, chữ gạch chân chỉ Phân tông, chữ nghiêng chỉ Chỉ; - Hệ thống của Ye (1990) và Takhtajan (1997) theo Prince (2007). Melchior (1925) Airy-Shaw (1936) Sealy (1958) Ye (1990) Takhtajan (1997) Prince & Parks (2001) CAMELLIEAE CAMELLIEAE GORDONIEAE THEAE THEAE THEAE Camelliinae Camelliinae Camelliinae Camellia Camellia Camellia Camellia Camellia Camellia Piquetia Tutcheria Pyrenaria PYRENARIEAE Tutcheria Polyspora Stereocarpus Piquetia Yunnanea Tutcheria Pyrenaria Pyrenaria Tutcheria Stereocarpus Tutcheria Pyrenaria GORDONIEAE Laplacea Stewartia Laptaceinae Gordiniinae Parapyrenaria Gordonia Apterosperma Franklinia Laplacea Gordonia GORDONIEAE Laplacea GORDONIEAE Gordiniinae Polyspora Laplacea Polyspora Franklinia Franklinia Gordonia Pyrenaria Schiminae Gordonia STEWARTIEAE Gordonia Laplacea GORDONIEAE Stuartia Laplacea Stewartia Schima Pyrenaria Gordiniinae Schima SCHIMEAE STEWARTIEAE Schiminae Gordonia Franklinia Schima Stewartia Schima Franklinia Apterosperma Hartia Schima Franklinia STEWARTIEAE Stewartia Stewartia Hartia 12 1.

Sơ lược lich sử nghiên cứu phân loại chi Trà (Camellia L.) trên thế giới và ở Việt Nam 1. Trên thé giới Cây chè — Camellia sinensis (L.) Kuntze là loài đầu tiên được biết đến trong chi Trà (Camellia L.), ban đầu đưới tên Thea sinensis L. Những bản ghi cô nhất về cây chè và công dụng của nó đã được tìm thay ở Trung Quốc hơn 2000 năm trước. Loài thứ hai của chi Trà (Camellia L.) được công bố là Camellia japonica L.

Loài thứ hai này được Linnaeus điều chỉnh từ chi “Tsubakki” của Kaempfer (1712), song những dé cập và minh hoa đầu tiên của loài do Cleyeri (1689) công bố dưới tên “Tzumacky”. Những ghi chép và minh họa chỉ tiết về Thea sinensis và Camellia japonica của Kaempfer (1712) là những căn cứ quan trọng dé Linnaeus (1753a, 1753b) thiết lập hai chi Thea L., trong đó Thea sinensis thuộc chi Thea L. (Class Polyandria Monogynia) va Camellia japonica thudc chi Camellia L. Loài thứ ba thuộc chi Tra (Camellia L.) được biết đến là Camellia fraterna Hance (1862) được công bố dựa trên các mau do Cunningham thu thập ở đảo Chu Sơn, Chiết Giang, Trung Quốc những năm 1700-1702.

Việc hợp nhất hai chỉ Thea L. bởi Sweet (1918) đã gây ra những tranh cãi giữa các nhà thực vật học kéo dài hơn 100 năm sau đó. Sự thống nhất về việc hợp nhất và lay tên ưu tiên là “Camellia” đạt được nhờ các ban thảo, sự ra đời của Điều 46 trong Luật Brussels (1912) và sự đồng thuận tại Đại hội thực vật quốc tế lần thứ 6 (Amsterdam, Hà Lan, 1935) với việc cho rằng 2 tập “Species Plantarum” của Linnaeus (1753a, 1753b) công bố lần lượt cho hai loài Thea sinensis L. va Camellia japonica L.

xem như được xuất ban cùng thời điểm. Chuyên khảo đầu tiên về chi Trà (Camellia L.) - “A Monograph on the Genus Camellia” gồm 8 trang khổ dup (20” x 27”), 5 bản vẽ màu của Curtis & Pope (1819) đề cập tới hai loài Camellia japonica và Camellia oleifera. Chuyên khảo thứ hai về chi Trà (Camellia L.) - “Illustrations and Descriptions of the Plants which compose the Natural order Camellieze, and of the Varieties of Camellia japonica, cultivated in the garden of Great Britain” của 13 Chandler & Booth (1831), trong đó 36/40 trang dé cập đến các thứ của Camellia japonica, phần còn lại là mô tả và minh họa cho ba loài gồm Camellia maliflora, Camellia oleifera va Camellia reticulata. Chuyên khảo thứ ba về chi Tra (Camellia L.) là công trình của Seemann (1859).

Chuyên khảo ghi nhận 40 cái tên khác nhau đã được công bố liên quan đến chi Trà (Camellia L.), nhưng từ quan điểm cá nhân, Seemann đã sáp nhập va rút con số loài xuống còn 12. Seemann là tác giả cuối cùng còn duy trì Thea và Camellia như hai chi phân biệt. Dyer (1874) lần đầu tiên chia chi Trà (Camellia L.