Khảo Nghiệm Phân Bón Hữu Cơ Phù Hợp Cho Cây Măng Tây (Asparagus officinalis L.) Tại Ninh Thuận

Nghiên cứu về phân bón hữu cơ cho cây măng tây tại Ninh Thuận đang trở thành một chủ đề… 82 trang · Trường Đại Học Lâm Nghiệp - Phân Hiệu Đồng Nai · 2023.

• Tác giả: Mông Thị Nhật Ánh
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Quang Tuyến
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp - Phân Hiệu Đồng Nai
• Chuyên ngành: Khoa Học Cây Trồng
• Đề tài: Khảo Nghiệm Một Số Loại Phân Bón Hữu Cơ Phù Hợp Cho Cây Măng Tây (Asparagus Officinalis L.) Trồng Tại Thôn Nha Hố, Xã Nhơn Sơn, Huyện Ninh Sơn, Tỉnh Ninh Thuận
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp Đại Học
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Đồng Nai

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VÀ THUẬT NGỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Mục tiêu của đề tài
• 0.2. Mục tiêu tổng quát
• 0.3. Mục tiêu cụ thể
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Nguồn gốc, phân bố và vị trí phân loại của măng tây
• 1.1.1.1. Nguồn gốc, phân bố
• 1.1.1.2. Vị trí phân loại của măng tây
• 1.1.2. Đặc điểm thực vật học của măng tây
• 1.1.3. Đặc tính sinh thái
• 1.1.4. Giá trị kinh tế của cây măng tây
• 1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ măng tây trên thế giới và trong nước
• 1.2.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ măng tây trên thế giới
• 1.2.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ măng tây trong nước
• 1.3. Tình hình nghiên cứu về phân bón cho cây măng tây trên thế giới và Việt Nam
• 1.3.1. Tình hình nghiên cứu về phân bón cho cây măng tây trên thế giới
• 1.3.2. Tình hình nghiên cứu phân bón cho cây măng tây ở Việt Nam
• 1.4. Vai trò của phân hữu cơ vi sinh đối với cây măng tây
• 1.5. Điều kiện tự nhiên khu vực khảo nghiệm
• 1.5.1. Vị trí địa lý
• 1.5.2. Đặc điểm địa hình
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.1.2.1. Phạm vi về không gian
• 2.1.2.2. Phạm vi về thời gian
• 2.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 2.4.2. Kỹ thuật canh tác
• 2.5. Các chỉ tiêu nghiên cứu và phương pháp xác định
• 2.6. Phương pháp phân tích và xử lí số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Ảnh hưởng của các loại phân bón hữu cơ đến động thái ra chồi trên cây măng tây xanh Grande F1
• 3.2. Ảnh hưởng của các loại phân bón hữu cơ đến đặc điểm thực vật của cây măng tây xanh Grande F1
• 3.3. Ảnh hưởng của các loại phân bón hữu cơ đến các yếu tố cấu thành năng suất của cây măng tây xanh Grande F1
• 3.3.1. Ảnh hưởng của các loại phân bón hữu cơ đến chiều dài măng và đường kính măng của cây măng tây xanh Grande F1
• 3.3.2. Ảnh hưởng của các loại phân bón hữu cơ đến số lượng măng và trọng lượng măng của cây măng tây xanh Grande F1
• 3.4. Ảnh hưởng của các loại phân bón hữu cơ đến năng suất của cây măng tây xanh Grande F1
• 3.5. Ảnh hưởng của các loại phân bón hữu cơ đến chất lượng măng của cây măng tây xanh Grande F1
• 3.6. Ảnh hưởng của các loại phân bón hữu cơ đến sâu, bệnh trên cây măng tây xanh Grande F1
• 3.7. Ảnh hưởng của các loại phân bón hữu cơ đến mật độ sâu hại trên cây măng tây xanh Grande F1
• 3.8. Ảnh hưởng của các loại phân bón hữu cơ đến tỷ lệ bệnh hại trên cây măng tây xanh Grande F1
• 3.9. Hiệu quả kinh tế của các công thức sử dụng các loại phân bón hữu cơ trên cây măng tây xanh Grande F1
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Phân Bón Hữu Cơ Cho Cây Măng Tây

Nghiên cứu về phân bón hữu cơ cho cây măng tây tại Ninh Thuận đang trở thành một chủ đề nóng trong lĩnh vực nông nghiệp. Cây măng tây (Asparagus officinalis L.) được biết đến với giá trị dinh dưỡng cao và tiềm năng kinh tế lớn. Việc áp dụng phân bón hữu cơ không chỉ giúp cải thiện năng suất mà còn bảo vệ môi trường. Ninh Thuận, với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp, là một trong những vùng trọng điểm cho việc phát triển cây măng tây.

1.1. Lợi Ích Của Cây Măng Tây Tại Ninh Thuận

Cây măng tây mang lại nhiều lợi ích kinh tế cho người nông dân tại Ninh Thuận. Với giá trị xuất khẩu cao, măng tây không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Việc trồng măng tây giúp tăng thu nhập cho nông dân, đồng thời tạo ra việc làm cho nhiều lao động địa phương.

1.2. Tình Hình Sản Xuất Măng Tây Hiện Nay

Hiện nay, diện tích trồng măng tây tại Ninh Thuận đã vượt qua 150 ha. Mặc dù mới được trồng trong vài năm gần đây, nhưng năng suất và chất lượng măng tây tại đây đã cho thấy sự vượt trội so với nhiều vùng khác. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển mạnh mẽ của cây măng tây trong tương lai.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Việc Sử Dụng Phân Bón Hữu Cơ

Mặc dù phân bón hữu cơ mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng chúng trong canh tác cây măng tây cũng gặp phải một số thách thức. Nhiều nông dân vẫn còn e ngại về hiệu quả của phân bón hữu cơ so với phân hóa học. Hơn nữa, việc thiếu kiến thức và kỹ thuật trong việc sử dụng phân bón hữu cơ cũng là một rào cản lớn.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Chuyển Đổi Sang Phân Bón Hữu Cơ

Nhiều nông dân vẫn quen với việc sử dụng phân hóa học và chưa tin tưởng vào hiệu quả của phân bón hữu cơ. Việc thay đổi thói quen này cần thời gian và sự hỗ trợ từ các chuyên gia nông nghiệp.

2.2. Thiếu Kiến Thức Về Phân Bón Hữu Cơ

Nhiều nông dân chưa được đào tạo đầy đủ về cách sử dụng phân bón hữu cơ. Điều này dẫn đến việc áp dụng không đúng cách, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng. Cần có các chương trình đào tạo và hướng dẫn cụ thể để nâng cao nhận thức cho nông dân.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Phân Bón Hữu Cơ Cho Cây Măng Tây

Để xác định loại phân bón hữu cơ phù hợp cho cây măng tây, nghiên cứu đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các thí nghiệm được thực hiện tại thôn Nha Hố, xã Nhơn Sơn, huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận nhằm đánh giá hiệu quả của các loại phân bón khác nhau.

3.1. Thiết Kế Thí Nghiệm

Thí nghiệm được thiết kế với nhiều công thức phân bón khác nhau để so sánh hiệu quả. Mỗi công thức sẽ được áp dụng cho một diện tích nhất định và theo dõi sự phát triển của cây măng tây trong suốt thời gian nghiên cứu.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Nghiên Cứu

Sau khi thu thập dữ liệu từ các thí nghiệm, các chỉ tiêu như chiều dài măng, đường kính măng và năng suất sẽ được phân tích. Việc này giúp xác định loại phân bón hữu cơ nào mang lại hiệu quả tốt nhất cho cây măng tây.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Phân Bón Hữu Cơ Cho Cây Măng Tây

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc sử dụng phân bón hữu cơ có tác động tích cực đến sự phát triển của cây măng tây. Các chỉ tiêu như chiều dài măng, đường kính măng và năng suất đều được cải thiện rõ rệt khi áp dụng các loại phân bón hữu cơ phù hợp.

4.1. Tác Động Đến Sự Phát Triển Của Cây Măng Tây

Các loại phân bón hữu cơ đã được thử nghiệm cho thấy khả năng kích thích sự phát triển của cây măng tây. Cây phát triển mạnh mẽ hơn, cho năng suất cao hơn so với việc sử dụng phân hóa học.

4.2. Đánh Giá Chất Lượng Măng Tây

Chất lượng măng tây thu hoạch từ các công thức sử dụng phân bón hữu cơ cũng được cải thiện. Măng tây có màu sắc đẹp, kích thước đồng đều và hàm lượng dinh dưỡng cao hơn, đáp ứng tốt nhu cầu thị trường.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Phân Bón Hữu Cơ Cho Cây Măng Tây

Nghiên cứu về phân bón hữu cơ cho cây măng tây tại Ninh Thuận đã chỉ ra rằng việc áp dụng phân bón hữu cơ không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm. Điều này mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp bền vững tại địa phương.

5.1. Hướng Đi Tương Lai Cho Nông Nghiệp

Việc chuyển đổi sang sử dụng phân bón hữu cơ là một xu hướng tất yếu trong nông nghiệp hiện đại. Cần có sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức để thúc đẩy việc áp dụng này.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Nông Dân

Nông dân cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để sử dụng phân bón hữu cơ hiệu quả. Các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp kỹ sư ngành Khoa học cây trồng của tác giả Mông Thị Nhật Ánh (Trường Đại học Lâm nghiệp - Phân hiệu Đồng Nai, thực hiện năm 2023 dưới sự hướng dẫn của TS. Đinh Quang Tuyến) tập trung giải quyết yêu cầu hoàn thiện kỹ thuật bón phân hữu cơ trong canh tác măng tây xanh tại vùng khô hạn tỉnh Ninh Thuận. Cây măng tây (Asparagus officinalis L.) thuộc họ Măng tây (Asparagaceae), là loại rau cao cấp chứa hàm lượng dinh dưỡng cao với 83% nước và 17% chất khô (trong đó gồm 2,2% protein, 1,2% glucid, 0,6% celluloze và 21% khoáng chất như Mg, K, Ca, Zn). Nhờ chứa các hoạt chất sinh học như saponin, fructan, rutin và acid folic, măng tây mang lại nhiều giá trị dược liệu và dinh dưỡng.

Cây măng tây được đưa vào thử nghiệm tại Ninh Thuận từ năm 2009 và tỏ ra thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương. Tính đến tháng 6 năm 2020, tổng diện tích trồng măng tây tại tỉnh đạt khoảng 250 ha, phân bố tập trung tại huyện Ninh Phước (khoảng 180 ha), Ninh Hải (20 ha), Ninh Sơn (15 ha), thành phố Phan Rang - Tháp Chàm (5 ha), Thuận Bắc (10 ha) và Thuận Nam (10 ha). Tuy nhiên, tập quán canh tác măng tây tại địa phương chủ yếu lạm dụng phân bón hóa học, dẫn đến hiện tượng chai cứng đất, suy giảm độ phì nhiêu và rút ngắn chu kỳ khai thác kinh tế của cây mẹ. Việc nghiên cứu ứng dụng các chế phẩm phân bón hữu cơ nhằm cung cấp dinh dưỡng, cải tạo tính chất lý - hóa và sinh học đất, hạn chế bệnh hại rễ là định hướng cấp thiết.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được tác giả xác định cụ thể như sau:

• Mục tiêu tổng quát: Xác định được loại phân bón hữu cơ thích hợp cho cây măng tây xanh trồng tại thôn Nha Hố, xã Nhơn Sơn, huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận để đạt năng suất và hiệu quả kinh tế cao nhất.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của cây măng tây trồng tại địa bàn nghiên cứu dưới tác động của các loại phân bón hữu cơ khác nhau.
  2. Xác định ảnh hưởng của các loại phân bón hữu cơ đến các yếu tố cấu thành năng suất, tình hình phát sinh sâu bệnh hại và năng suất cây măng tây xanh.
  3. Xác định loại phân bón hữu cơ hợp lý cho cây măng tây tại địa bàn nghiên cứu nhằm mang lại năng suất và hiệu quả kinh tế cao.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các chỉ tiêu sinh trưởng, yếu tố cấu thành năng suất, năng suất, phẩm chất thương phẩm và sâu bệnh hại trên giống măng tây xanh Grande F1 giai đoạn kinh doanh.
• Phạm vi không gian: Thực nghiệm đồng ruộng bố trí tại Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố, thuộc thôn Nha Hố, xã Nhơn Sơn, huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai theo dõi và thu thập số liệu thực địa từ tháng 2/2023 đến tháng 4/2023 (chu kỳ thực tập chuyên đề 3 tháng).

Cơ sở khoa học và phương pháp khảo nghiệm

Cơ sở khoa học của nghiên cứu dựa trên đặc tính thực vật học, sinh thái học của cây măng tây xanh và nguyên lý tác động của dinh dưỡng hữu cơ khoáng vi lượng, acid humic, acid fulvic đối với đất cát pha, thịt nhẹ trong điều kiện bán khô hạn nhiệt đới gió mùa điển hình của huyện Ninh Sơn (nhiệt độ trung bình năm 27°C, lượng mưa thấp 700 - 800 mm, bức xạ nhiệt 160 Kcal/cm²). Biện pháp kỹ thuật nền tuân thủ theo quy trình canh tác măng tây xanh ứng dụng công nghệ cao do Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố ban hành (theo Quyết định số 346/QĐ-TT-CLT năm 2020 của Cục Trồng trọt).

Vật liệu khảo nghiệm gồm giống măng tây xanh Grande F1 (nguồn gốc do Công ty TNHH Nông sản Dũng Hà cung cấp) có khả năng thích nghi rộng, kháng bệnh thối rễ do nấm Fusarium spp. và miễn dịch với AV II. Thí nghiệm so sánh 4 công thức phân bón hữu cơ bổ sung qua gốc:

Ký hiệu công thức	Loại phân bón khảo nghiệm	Nhà sản xuất / Phân phối	Thành phần dinh dưỡng ghi nhận	Liều lượng sử dụng
CT1 (Đối chứng)	HUMATEPLUS	Công ty TNHH SX-TM-DV Hóa Nông	Bo: 2.000 ppm; Nts: 2%; Chất hữu cơ: 4,9%; Axit humic: 1,9%; phụ gia vitamin, amino acid	72 ml / 10 lít nước / 28,80 m²
CT2	Đạm sâm 39-19-9 + TE	Công ty TNHH An Bình VN	Nts: 39%; P₂O₅hh: 19%; K₂Ohh: 9%; TE chelate EDTA, hữu cơ tổng hợp, fulvat acid amin, cytokinin, chitosan, azadirachtin	29 ml / 10 lít nước / 28,80 m²
CT3	SUPER GREEN	Công ty TNHH TM-SX Phước Hưng	N: 5%; P₂O₅: 2,1%; K₂O: 1.520 ppm; Ca: 100 ppm; B: 115 ppm; pH: 6; Axit humic	58 ml / 10 lít nước / 28,80 m²
CT4	BIOPLUS	Omnia Specialities Australia Pty Ltd (Công ty BOLY phân phối)	Chất hữu cơ: 12%; Axit humic: 11%; Axit fulvic: 1%; Nts: 5%; pH: 9; tỷ trọng: 1,1	15 ml / 10 lít nước / 28,80 m²

Phương pháp bố trí thí nghiệm:

• Bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) gồm 4 công thức, 3 lần lặp lại (12 ô thí nghiệm). Diện tích mỗi ô là 28,80 m² (kích thước ô: 8 m × 3,6 m; quy cách 3 hàng × 18 cây = 54 bụi/ô). Tổng diện tích thực nghiệm hữu hiệu là 345,60 m² (chưa tính rãnh cách ly và hàng bảo vệ).
• Mật độ canh tác: Khoảng cách hàng cách hàng 120 cm, cây cách cây 45 cm, tương ứng mật độ 18.500 cây/ha.
• Phân bón nền chung cho toàn bộ các công thức: 180 kg P₂O₅ + 160 kg K₂O + 10 tấn phân hữu cơ vi sinh bón cho 1 ha. Định kỳ 7 ngày tưới thúc phân thí nghiệm vào gốc 1 lần bằng bình phun chuyên dụng.
• Quản lý canh tác và bảo vệ thực vật: Tưới nhỏ giọt tự động 2 lần/ngày (duy trì độ ẩm đất 70 - 100%); sau trồng 135 ngày bấm ngọn ở chiều cao 1,2 m và nuôi dưỡng 4 - 5 cây mẹ khỏe mạnh. Phòng trừ sâu hại bằng thuốc sinh học Radiant 60SC (500 ml/ha); phòng trừ bệnh cháy thân, thán thư, đốm tím bằng Score 250EC (0,625 L/ha), Nano đồng oxyclorua (1,25 kg/ha), Nano bạc đồng plus (0,75 L/ha).
• Thu thập và xử lý số liệu: Theo dõi định kỳ 10 bụi cố định ở hàng giữa mỗi ô. Đo đếm động thái ra chồi (định kỳ 15 ngày/lần trong 75 ngày), chiều cao cây, đường kính gốc thân, chiều dài chồi măng, đường kính chồi măng, số lượng măng/bụi/ngày, trọng lượng trung bình một chồi măng, năng suất lý thuyết và năng suất thực thu. Phân cấp thương phẩm theo 3 loại: Loại 1 (đường kính > 10 - 30 mm, dài 25 cm), Loại 2 (đường kính 6 - 9 mm, dài 22 cm), Loại 3 (đường kính 3 - 6 mm, dài 22 cm). Điều tra mật độ sâu hại (con/bụi), tỷ lệ bệnh (%) và chỉ số bệnh (%). Số liệu được xử lý thống kê sinh học bằng phần mềm Microsoft Excel và Statistix 10.0, so sánh giá trị trung bình qua trắc nghiệm sai biệt nhỏ nhất có ý nghĩa (LSD) ở mức xác suất P = 0,05.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương này trình bày cơ sở lý luận về nguồn gốc, phân loại thực vật, đặc điểm hình thái và sinh thái của cây măng tây. Cây thích hợp với biên độ nhiệt từ 20 - 30°C, đất tơi xốp tầng canh tác dày trên 1 - 1,5 m và độ ẩm đất 70 - 75%. Tác giả hệ thống hóa tình hình sản xuất măng tây quốc tế dựa trên dữ liệu FAOSTAT: diện tích toàn cầu tăng từ 1.309.387 ha (năm 2013) lên 1.583.619 ha (năm 2018), trong đó Trung Quốc dẫn đầu thế giới chiếm 90,35% diện tích (năm 2018 đạt 1.430.605 ha; năm 2021 đạt 1.440.009 ha); Iran tuy có diện tích nhỏ nhưng đạt năng suất cao nhất thế giới (28,29 tấn/ha năm 2018 và 25,93 tấn/ha năm 2021).

Tại Việt Nam, cây măng tây nhập nội từ 1988 nhưng chính thức phát triển sản xuất thương phẩm từ năm 2005; Ninh Thuận là trung tâm sản xuất măng tây lớn nhất cả nước nhờ điều kiện khô nóng đặc trưng, hình thành các chuỗi liên kết tại HTX rau an toàn Văn Hải, Công ty TNHH Linh Đan Ninh Thuận và Câu lạc bộ khởi nghiệp Ninh Thuận. Tác giả cũng tổng hợp các công trình nghiên cứu dinh dưỡng đạm và phân bón khoáng của Lu Xi-kang (2005), Nicola (2000), Asghar Hussain (2006), Paschold (1999) trên thế giới, cũng như các nghiên cứu trong nước của Mai Thị Phương Anh (1999), Lư Cẩm và Lê Hồng Triều (2011), Nguyễn Quang Chơn (2020) về bentonite kết hợp phân hữu cơ và Nguyễn Văn Sơn cùng cộng sự (2018 - 2019) tại Nha Hố xác định liều lượng 200 kg N/ha cho năng suất măng cao nhất. Vai trò của phân hữu cơ vi sinh, nấm đối kháng Trichoderma và các chủng vi sinh vật cố định đạm, phân giải lân trong việc cải thiện kết cấu đoàn lạp và độ phì nhiêu đất được luận giải chi tiết.

Chương 2: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết quy cách giống măng tây xanh Grande F1, nguồn gốc xuất xứ và các chỉ tiêu phân tích thành phần của 4 loại phân bón hữu cơ thí nghiệm (HUMATEPLUS, Đạm sâm 39-19-9+TE, SUPER GREEN, BIOPLUS). Tác giả thiết lập sơ đồ thực nghiệm thực địa trên nền diện tích 345,60 m² gồm 12 ô thử nghiệm theo bố cục RCBD chuẩn. Quy trình canh tác kiểm soát chặt chẽ chế độ tưới nước nhỏ giọt, chế độ bấm ngọn tạo tán sau 135 ngày tuổi (giữ 4 - 5 cây mẹ) và quy cách thu hái thủ công vào khung giờ 4 - 6 giờ sáng khi măng đạt độ cao 25 - 28 cm. Phương pháp tính toán năng suất lý thuyết dựa trên công thức nhân số măng trung bình/bụi/ngày với trọng lượng trung bình một măng và mật độ 18.500 cây/ha. Phương pháp điều tra sâu bệnh hại tuân thủ công thức tính mật độ sâu (con/bụi), tỷ lệ bệnh hại và chỉ số bệnh hại theo quy chuẩn bảo vệ thực vật, kết hợp quy trình xử lý phương sai ANOVA một nhân tố trên phần mềm Statistix 10.0.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Tác giả phân tích dữ liệu thực nghiệm qua hệ thống 9 bảng thống kê và biểu đồ động thái sinh trưởng:

1. Động thái ra chồi: Ở giai đoạn đầu (15 ngày sau bón - NSB), CT1 đối chứng có số chồi cao nhất đạt 1,84 chồi/bụi, trong khi CT4 đạt 1,74 chồi/bụi. Tuy nhiên từ 30 NSB trở đi, CT4 bộc lộ ưu thế vượt trội: đạt 3,91 chồi/bụi ở 30 NSB; 5,95 chồi/bụi ở 60 NSB (so với CT1 đạt 5,13 chồi/bụi; CT3 đạt 5,29 chồi/bụi; CT2 đạt 5,52 chồi/bụi). Ở giai đoạn cuối chu kỳ thu hoạch (75 NSB), tốc độ ra chồi giảm ở tất cả các công thức, nhưng CT4 vẫn duy trì mức cao nhất (5,81 chồi/bụi) và giảm ít nhất (-0,15 chồi/bụi).
2. Đặc điểm hình thái cây mẹ: Chiều cao cây ở giai đoạn bắt đầu thu hoạch đạt từ 167,60 cm đến 173,03 cm. CT4 đạt chiều cao cao nhất (173,03 cm), có sự sai khác mang ý nghĩa thống kê so với CT1 đối chứng (167,60 cm, thấp nhất). Đường kính thân gốc dao động từ 8,17 mm đến 9,13 mm, trong đó CT3 đạt kích thước lớn nhất (9,13 mm), tiếp theo là CT4 (8,77 mm), CT1 (8,47 mm) và CT2 đạt nhỏ nhất (8,17 mm).
3. Kích thước và các yếu tố cấu thành năng suất măng: Chiều dài măng thu hoạch đạt cao nhất ở CT4 (33,80 cm), ngắn nhất ở CT1 (28,16 cm). Đường kính măng đạt giá trị cao nhất ở CT4 (9,70 mm), vượt trội có ý nghĩa thống kê so với CT1 đối chứng (8,02 mm). Số lượng măng bình quân trên bụi mỗi ngày đạt cao nhất ở CT4 (0,73 măng/bụi), tiếp theo là CT2 (0,66 măng/bụi), CT3 (0,61 măng/bụi) và thấp nhất ở CT1 (0,57 măng/bụi). Trọng lượng trung bình một măng biến thiên từ 14,07 g đến 16,02 g; CT4 đạt khối lượng chồi cao nhất (16,02 g/măng), cao hơn chắc chắn ở mức tin cậy 95% so với CT1 (14,07 g/măng).
4. Năng suất và phẩm chất thương phẩm: Khối lượng măng thu hoạch thực tế bình quân trên ô thí nghiệm 28,80 m² mỗi ngày đạt 0,53 kg ở CT4; 0,45 kg ở CT2; 0,43 kg ở CT3 và 0,42 kg ở CT1. Năng suất thực thu quy đổi ngày đạt cao nhất ở CT4 (182,18 kg/ha/ngày), tương ứng năng suất quy đổi cả năm (chu kỳ thu hoạch 9 tháng) đạt 49,19 tấn/ha/năm; cao hơn công thức đối chứng CT1 (144,10 kg/ha/ngày và 38,91 tấn/ha/năm) tới 10,28 tấn/ha/năm. Tỷ lệ măng loại 1 đạt đỉnh ở CT4 (29,65%), măng loại 2 đạt 48,91% và tỷ lệ măng loại 3 giảm xuống mức thấp nhất (14,75%). Ngược lại, CT1 có tỷ lệ măng loại 3 phế phẩm lên tới 39,80%.
5. Diễn biến sâu bệnh hại và hiệu quả kinh tế: Sâu hại phổ biến ghi nhận gồm sâu khoang (Pseudaletia unipuncta) và sâu xanh da láng (Spodoptera exigua). Do sinh khối phát triển tốt, CT4 có mật độ sâu hại cao nhất (sâu xanh 1,53 con/bụi; sâu khoang 0,30 con/bụi). Về bệnh hại, bệnh thán thư ghi nhận tỷ lệ bệnh cao nhất ở CT1 (7,80%, chỉ số bệnh 3,13%) và thấp nhất ở CT2 (tỷ lệ bệnh 6,03%, chỉ số bệnh 2,20%); ở CT4 tỷ lệ bệnh là 7,52% và chỉ số bệnh là 2,90%. Bệnh nứt thân gây hại cao nhất ở CT1 (tỷ lệ bệnh 9,03%, chỉ số bệnh 0,27%), trong khi CT4 có tỷ lệ bệnh nứt thân thấp nhất (7,60%) cùng chỉ số bệnh 0,27%. Về bài toán kinh tế, chi phí đầu tư ở CT1 cao nhất (680.000 ngàn đồng/ha), CT3 và CT4 tương đương (608.000 ngàn đồng/ha), CT2 thấp nhất (604.000 ngàn đồng/ha); việc bón phân BIOPLUS (CT4) mang lại mức doanh thu và lợi nhuận cao nhất trong 4 công thức thử nghiệm.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cung cấp số liệu thực nghiệm định lượng chi tiết về sự sai khác giữa các dòng phân bón hữu cơ trên giống măng tây xanh Grande F1 tại địa bàn Nha Hố, Ninh Thuận:

Chỉ tiêu theo dõi	Đơn vị tính	CT1 (Đối chứng)	CT2 (Đạm sâm)	CT3 (SUPER GREEN)	CT4 (BIOPLUS)	Sai khác LSD₀.₀₅
Số chồi măng (60 NSB)	chồi/bụi	5,13	5,52	5,29	5,95	-
Chiều cao cây thu hoạch	cm	167,60	170,73	167,93	173,03	3,74
Đường kính thân cây mẹ	mm	8,47	8,17	9,13	8,77	0,64
Chiều dài chồi măng	cm	28,16	31,40	30,10	33,80	3,72
Đường kính chồi măng	mm	8,02	9,01	8,61	9,70	0,38
Số măng thu hoạch TB	măng/bụi/ngày	0,57	0,66	0,61	0,73	0,96
Trọng lượng TB 1 măng	g/măng	14,07	15,00	14,29	16,02	2,02
Năng suất lý thuyết	kg/ha/ngày	147,45	182,65	162,29	215,06	29,05
Năng suất thực thu	kg/ha/ngày	144,10	157,41	149,31	182,18	26,60
Năng suất thương phẩm năm	tấn/ha/năm	38,91	42,50	40,31	49,19	7,18
Tỷ lệ măng loại 1	%	23,35	25,65	25,18	29,65	4,21
Tỷ lệ măng loại 2	%	33,46	41,73	38,90	48,91	8,35
Tỷ lệ măng loại 3	%	39,80	16,38	20,67	14,75	5,24
Mật độ sâu xanh	con/bụi	1,48	1,13	1,30	1,53	0,27
Mật độ sâu khoang	con/bụi	0,17	0,19	0,28	0,30	0,76
Tỷ lệ bệnh thán thư	%	7,80	6,03	6,87	7,52	0,87
Chỉ số bệnh thán thư	%	3,13	2,20	2,90	2,90	0,66
Tỷ lệ bệnh nứt thân	%	9,03	7,87	7,60	7,60	0,98
Chỉ số bệnh nứt thân	%	0,27	0,20	0,27	0,27	0,88

Các đóng góp thực tiễn và giải pháp đề xuất từ nghiên cứu bao gồm:

• Xác định được chế phẩm BIOPLUS (bổ sung 12% chất hữu cơ, 11% axit humic và 1% axit fulvic) ở liều lượng 15 ml pha trong 10 lít nước tưới cho 28,80 m² định kỳ 7 ngày/lần trên nền phân bón chuẩn là công thức tối ưu nhất cho cây măng tây xanh Grande F1 giai đoạn kinh doanh tại Ninh Thuận.
• Minh chứng việc sử dụng phân bón hữu cơ giàu humic/fulvic acid giúp gia tăng đáng kể kích thước thương phẩm, đưa tỷ lệ măng loại 1 và loại 2 đạt tổng cộng 78,56%, hạ tỷ lệ măng loại 3 xuống còn 14,75% (so với 39,80% ở đối chứng), từ đó nâng cao giá trị thương phẩm xuất bán.
• Cung cấp dẫn liệu thực tế về khả năng thay thế hoặc giảm thiểu phân bón hóa học nhằm duy trì độ bền vững của đất thịt nhẹ trong điều kiện khí hậu bán khô hạn Ninh Thuận.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên nội dung khóa luận, tác giả chỉ ra các hạn chế và đề xuất định hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Đề tài chỉ mới thực hiện khảo nghiệm trong phạm vi hẹp thời gian 3 tháng (từ tháng 2/2023 đến tháng 4/2023), chưa đánh giá được toàn diện diễn biến năng suất qua trọn vẹn chu kỳ sinh trưởng nhiều năm của cây măng tây lưu niên.
• Thí nghiệm mới khảo sát ở mức liều lượng đơn nhất theo khuyến cáo nhà sản xuất cho từng loại phân, chưa thiết lập được thang nồng độ/liều lượng vi sai nhằm xác định chính xác điểm tối ưu kinh tế - kỹ thuật của chế phẩm BIOPLUS.
• Chưa tiến hành phân tích sự biến động của các chỉ tiêu hóa lý đất (đặc biệt là pH đất, dung tích hấp thu CEC và hàm lượng mùn/chất hữu cơ) trước và sau chu kỳ bón phân.
• Hướng mở rộng: Tác giả kiến nghị cần tiếp tục nghiên cứu ảnh hưởng của các mức liều lượng BIOPLUS khác nhau; mở rộng đánh giá ảnh hưởng của phân bón hữu cơ đến hệ rễ tích lũy (vị trí, chiều dài, đường kính và sức sống của rễ củ); đồng thời đo lường định kỳ sự thay đổi hàm lượng hữu cơ và pH đất canh tác sau nhiều vụ bón phân liên tục.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên cao học và cán bộ nghiên cứu chuyên ngành Khoa học cây trồng, Nông học, Trồng trọt và Nông nghiệp hữu cơ có nhu cầu tham khảo phương pháp bố trí thí nghiệm thực địa RCBD trên cây rau ăn chồi lưu niên.
• Các đơn vị sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, hợp tác xã và hộ nông dân canh tác măng tây tại Ninh Thuận, Bình Thuận, Khánh Hòa trong việc lựa chọn loại phân hữu cơ vi sinh, humic phù hợp nhằm nâng cao tỷ lệ măng loại 1.
• Phần đáng tham khảo nhất của văn bản là hệ thống số liệu thực nghiệm đối chứng chi tiết tại Chương 3 (về mối tương quan giữa phân hữu cơ với tốc độ ra chồi, kích thước chồi măng và tỷ lệ phân loại thương phẩm) cùng quy trình kỹ thuật canh tác bấm ngọn, điều tiết nước tưới nhỏ giọt được chuẩn hóa tại Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố.

Câu hỏi thường gặp

1. Nghiên cứu sử dụng giống măng tây nào và thí nghiệm được thực hiện trên nền phân bón cơ bản ra sao?
Nghiên cứu sử dụng giống măng tây xanh Grande F1 (do Công ty TNHH Nông sản Dũng Hà phân phối). Nền phân bón chung áp dụng đồng nhất cho tất cả các công thức thí nghiệm trên 1 ha gồm: 180 kg P₂O₅ + 160 kg K₂O + 10 tấn phân hữu cơ vi sinh.

2. Công thức phân bón hữu cơ nào cho năng suất và chất lượng chồi măng cao nhất trong thí nghiệm?
Công thức 4 (phân nền + phân hữu cơ BIOPLUS) đạt kết quả tốt nhất trên tất cả các chỉ tiêu năng suất và phẩm chất: năng suất thực thu đạt 182,18 kg/ha/ngày (tương đương 49,19 tấn/ha/năm), tỷ lệ măng loại 1 đạt 29,65%, tỷ lệ măng loại 2 đạt 48,91%, và tỷ lệ măng loại 3 thấp nhất chỉ 14,75%.

3. Kích thước chồi măng và trọng lượng măng ở công thức BIOPLUS có sự chênh lệch như thế nào so với công thức đối chứng?
Ở công thức BIOPLUS (CT4), chiều dài măng đạt 33,80 cm, đường kính măng đạt 9,70 mm và trọng lượng trung bình đạt 16,02 g/măng. Trong khi đó, ở công thức đối chứng HUMATEPLUS (CT1), chiều dài măng chỉ đạt 28,16 cm, đường kính măng đạt 8,02 mm và trọng lượng trung bình đạt 14,07 g/măng.

4. Mật độ sâu hại và tỷ lệ bệnh hại ở công thức sử dụng BIOPLUS diễn biến ra sao so với các công thức khác?
Ở công thức BIOPLUS (CT4), do cây sinh trưởng thân lá mạnh nên mật độ sâu xanh (1,53 con/bụi) và sâu khoang (0,30 con/bụi) ghi nhận ở mức cao nhất trong 4 công thức. Tuy nhiên, về bệnh hại, CT4 có tỷ lệ bệnh nứt thân thấp nhất (7,60%, chỉ số bệnh 0,27%); còn tỷ lệ bệnh thán thư ở mức 7,52% với chỉ số bệnh 2,90% (thấp hơn công thức đối chứng CT1 có tỷ lệ bệnh thán thư 7,80% và chỉ số bệnh 3,13%).

5. Quy cách kỹ thuật thu hoạch măng tây trong nghiên cứu được tiến hành như thế nào?
Thu hoạch được tiến hành vào sáng sớm từ 4 - 6 giờ sáng hàng ngày (trước khi mặt trời mọc) khi chồi măng cao cách mặt đất từ 25 - 28 cm. Thao tác thu hoạch bằng tay: nắm chặt gốc chồi măng, nghiêng một góc 30 - 45° rồi giật nhẹ để chồi tách khỏi rễ trụ, sau đó nén chặt đất tại vị trí đã lấy măng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Mông Thị Nhật Ánh đã đánh giá thực nghiệm ảnh hưởng của 4 chế phẩm phân bón hữu cơ trên cây măng tây xanh Grande F1 trồng tại Nha Hố, Ninh Thuận. Kết quả khẳng định công thức bổ sung phân bón BIOPLUS mang lại hiệu quả vượt trội về khả năng phát sinh chồi, kích thước chồi măng, nâng năng suất thực thu lên 49,19 tấn/ha/năm và tối ưu hóa tỷ lệ măng thương phẩm loại 1 và loại 2. Đây là nguồn dữ liệu thực nghiệm giá trị, đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn cho định hướng chuyển đổi sang canh tác măng tây an toàn và bền vững tại vùng bán khô hạn Nam Trung Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Cơ sở khoa học của đề tài 1.1 Nguồn gốc, phân bố và vị trí phân loại của măng tây 1.1 Nguồn gốc, phân bố Theo Boswell, Startevant và Vavilop, măng tây hiện trồng có nguồn gốc từ khu vực phía đông Địa Trung Hải và Tiểu Á. Măng tây tự nhiên mọc ở châu Âu, vùng Kavkaz và phía tây Siberia ( dẫn theo Mai Thị Phương Anh, 1999). Một số tài liệu cho thấy măng tây được phân bố từ Địa Trung Hải đến Siberia, được tìm thấy như loài bản địa của dãy núi Altai (Cộng hòa Altai, Liên bang Nga) ( Kondo Katsuhiko, 2014) và măng tây được ghi nhận ở châu Mỹ và New Zealand. Trước khi được dùng làm thực phẩm, măng tây hoàn toàn được coi như một loại cây thuốc được dùng cho các bệnh về tim, phù thũng và đau răng.

Người Hy Lạp là người đầu tiên đặt tên, gieo trồng măng tây như một loại rau cao cấp vào những năm 200 trước công nguyên. Măng tây được trồng và thu hoạch từ tự nhiên trong hơn một nghìn năm và hiện đã du nhập ở nhiều vùng lãnh thổ trên toàn thế giới: đầu tiên là ở Bắc và Nam Mỹ, Trung Quốc và châu Âu, sau đó ở Hoa Kỳ, Canada, vùng Bermuda, quần đảo Cook, Polynesia thuộc Pháp, New Caledonia, Ecuador (bao gồm quần đảo Galapagos), Nhật Bản, New Zealand, Úc và Seychelles và trở thành cây nông nghiệp quan trọng trong nền nông nghiệp thế giới với giá trị xuất khẩu năm 2019 đạt 1,4 tỉ đô la Mỹ. Vị trí phân loại của măng tây Ngành: Magnoliophita Lớp: Liliospida Bộ: Asparagales Họ: Asparagaceae Chi: Asparagus Loài: Asparagus officinalis L. Bộ Măng tây (Asparagales) là một bộ trong lớp thực vật một lá mầm bao gồm 3 một số họ cây không thân gỗ.

Trong các hệ thống phân loại cũ, các họ thuộc bộ Asparagales hiện nay đã từng được xếp vào bộ Loa kèn (Liliales), và một số chi trong đó thậm chí còn được xếp vào trong họ Loa kèn (Liliaceae). Một số hệ thống phân loại còn tách một số họ được liệt kê dưới đây thành các bộ khác, bao gồm cả các bộ Phong lan (Orchidales) và bộ Diên vĩ (Iridales), trong khi các hệ thống khác, đặc biệt là hệ thống phân loại của APG lại đưa hai bộ Orchidales và Iridales vào trong bộ Asparagales. Bộ này được đặt tên theo chi Asparagus (măng tây) (Phạm Thị Ngọc, 2013). Theo Mai Thị Phương Anh (2001) một loài măng tây (có thể là Asparagus officinalis altilis nhưng có khả năng nhiều hơn là A.martimus) đã được trồng trong vườn rau của người La Mã.

Từ các loài măng tây hoang dại chỉ có A.officinalis là loài trồng trọt cho rau xanh. Springeri là loài có tính chống chịu cao với nấm Fusarium spp. nhưng không lai được với A.2 Đặc điểm thực vật học của măng tây Măng tây là cây dạng bụi, thân thảo, lá kim. Cây có hoa đơn tính màu vàng, quả màu đỏ, vỏ hạt cứng, thích hợp hơn cho vùng khí hậu nhiệt đới.

Hạt măng tây có thể nẩy mầm ở 200C, dưới 150C hạt không nảy mầm. Theo Bailey thì măng tây là một chi lớn (khoảng 150 loài) dạng cây thân thảo lưu niên có thân gỗ leo, mềm, được trồng hầu như cho mục đích lấy cành lá làm cây cảnh. Cây cao khoảng 1,3 - 3,8 mét, có thể sống từ 15 - 20 năm, khi cây mọc cao thân ngã màu xanh và phân cành nhiều (Trích dẫn bởi Mai Thị Phương Anh, 1999). Lá măng tây thuộc loại lá kim, thoát nước ít nên có khả năng chịu hạn, rễ chính rất ngắn và chết ngay sau khi hạt nẩy mầm, chỉ có rễ trụ đứng thẳng, các rễ khác mọc ngang tạo thành một hệ chùm rễ.

Măng được hình thành gần rễ trụ, đây là nơi tập trung chất dinh dưỡng khi cây còn non. Trước khi nhú khỏi mặt đất, măng có màu trắng, mềm, khi mọc cao khỏi mặt đất chúng ngả màu xanh và phát sinh cành có thể dài tới 2 m (Nguyễn Thị Sao, 2008). Măng tây là cây đơn tính biệt chu, nhị và nhuỵ không hoàn chỉnh, chỉ có một số ít trong số các hoa đậu quả được. Các hoa cái có dấu tích của nhị đực nhưng không 4 có khả năng sinh hạt phấn.

Hoa măng tây được sinh ra trên các cành mới và đạt được độ thành thục trước khi cành mang hoa thành thục. Các cây có hoa đực thường cho nhiều măng, sống lâu hơn và sản lượng măng cao hơn cây hoa cái khoảng 25% nhưng chất lượng măng kém hơn. Quả măng tây thuộc loại quả mọng, đường kính trung bình từ 8 - 9 mm, có 3 ngăn, mỗi ngăn có 2 hạt, khi chín quả có màu đỏ, hạt có màu đen, vỏ rất cứng đường kính trung bình 1 - 3 mm, 40 - 60 hạt/g. Cây thường cho măng theo đợt, đợt đầu tiên thu măng khi cây từ 4-6 tháng tuổi khi cây cao khoảng 1 - 1,5 m thì tiến hành bấm ngọn để hạn chế chiều cao và bắt đầu thu măng.

Trong năm đầu mỗi đợt thu hoạch kéo dài 2 - 3 tuần. Sau đó nghĩ dưỡng cây chủng bị cho đợt thu hoạch tiếp theo, thời gian nghỉ từ 25 - 40 ngày tùy thuộc vào tình trạng cây mẹ. Sang năm thứ hai mỗi đợt thu hoạch kéo dài 4 - 6 tuần. Năm thứ 3 thời gian thu hoạch mỗi đợt từ 6 - 8 tuần hoặc có thể lâu hơn tùy thuộc vào cây mẹ.

Măng được thu hoạch trong nhiều năm (8 - 10 năm) nhưng sản lượng lớn thường tập trung ở các năm thứ 3 - thứ 5. Sang năm thứ 7 - 8, khi năng suất và chất lượng giảm thì cần phá đi để trồng mới. Các cây chủ yếu hoa đực hình thành rất nhiều mầm và sống lâu hơn, cho sản lượng măng cao hơn cây hoa cái khoảng 25% nhưng chất lượng kém hơn ( Mai Thị Phương Anh, 1999).3 Đặc tính sinh thái Măng tây xanh thích hợp trồng ở những vùng có khí hậu nhiệt đới và có yêu cầu về điều kiện sinh thái như sau. Nhiệt độ: thích hợp để cây măng tây xanh sinh trưởng và phát triển là trong khoảng 25 - 33oC.

Nếu nhiệt độ quá cao >35oC hoặc <12oC, tiết trời nhiều sương giá cây sẽ không thể sinh trưởng và cho hiệu quả kinh tế thấp. Nhiệt độ để hạt măng tây xanh nảy mầm là khoảng 20 - 25oC. Nhiệt độ từ 20 - 30oC là phù hợp nhất để canh tác cây măng tây xanh. Ánh sáng: măng tây là cây ưa sáng, không chịu bóng râm, thời gian chiếu sáng thích hợp để trồng măng tây xanh là trên 7 - 8 tiếng/ngày.

Nếu trồng măng tây ở nơi có bóng che cây sẽ quang hợp thấp, sinh trưởng kém và năng suất thực thu giảm. 5 Độ ẩm, lượng mưa và nước tưới: Măng tây xanh ưa thích độ ẩm không khí khoảng 60 - 70%, độ ẩm đất 70 - 75%. yêu cầu về lượng mưa trung bình thấp <1000 mm/năm. Yêu cầu nước tưới là nước ngọt, không bị nhiễm phèn, mặng.

Măng tây là loại cây không chịu được ngập úng, nếu ngập úng nước quá 8 tiếng sẽ làm chồi măng bị biến dạng, rễ bị thối và không cho thu hoạch. Ngập nước 24 tiếng cây măng tây xanh sẽ bị chết. Đất trồng: Loại đất thích hợp để trồng măng tây là đất thịt nhẹ, đất cát pha, tơi xốp, giàu dinh dưỡng, đất phù sa mới, đất bồi đắp ven sông.5, nếu pH dưới 4 cây măng tây xanh sẽ bị bạc lá, không phát triển do bị rối loạn dinh dưỡng. Mực nước ngâm phải sâu hơn 1m.

Đất trồng cây măng tây xanh phải có tần canh tác dày hơn 1 - 1.5m, tốt nhất là thế đất có gì cao ráo, thoát nước tốt, đất bằng phẳng, độ dốc không quá 10o, không bị ngập úng, không nhiễm phèn mặn. Không trồng trên đất có tầng đất sét cứng, lẫn sỏi, đá ngầm. Măng tây xanh thích hợp trồng ở khu vực có gió nhẹ dưới cấp 3 (3 -5m/s). Nếu trồng ở những vùng oi bức, không có gió cây sẽ dễ bị bệnh hại tấn công.

Gió nhẹ giúp lưu thông không khí hỗ trợ cho quá trình trao đổi chất của cây măng tây xanh. Nếu gió lớn từ cấp 4 trở lên sẽ làm cây bị gãy đổ, bật gốc, biến dạng chồi măng, năng suất và phẩm chất măng tây xanh bị giảm. Gió mạnh làm tăng cường sự bốc hơi của nước làm cây nhanh khô héo, giảm sức sinh trưởng.4 Giá trị kinh tế của cây măng tây Măng tây được coi là một loại dược liệu có giá trị cao vì thành phần hoá dược. Saponin và fructan (asparagose và asparagosine) là chất chống oxy hóa, chất kích thích miễn dịch, chống dị ứng, kháng khuẩn, và giảm nguy cơrối loạn như táo bón, tiêu chảy cũng như các bệnh như loãng xương, béo phì, bệnh tim mạch, thấp khớp và tiểu đường.

Saponin còn là chất kháng khuẩn có tác dụng ức chế nấm mốc và bảo vệ cây khỏi côn trùng nên xem là nhóm các phân tử bảo vệ phytoanticipin hoặc phytoprotectants. Rễ măng tây cũng được sử dụng như thuốc nhuận tràng, thuốc bổ, thuốc kích thích tình dục, thuốc lợi sữa và chữa các bệnh về thận và gan. So với chồi, rễ có tác 6 dụng lợi tiểu hơn và an thần. (2015), rễ măng tây có tác dụng chống tiêu chảy, kiết lỵ và suy nhược cơ thể, bệnh goutte, chứng phù, thấp khớp và hạ huyết áp.

Chồi măng tây được sử dụng như một món khai vị chứa nhiều dưỡng chất có lợi cho sức khoẻ vì chứa một lượng lớn acid folic (cần thiết cho việc sản xuất các tế bào hồng cầu), tinh dầu, asparagine, arginine, tyrosine, flavonoid (kaempferol, quercitin, rutin), nhựa và tannin. Hiện nay, thị trường tiêu thụ măng tây xanh rất rộng lớn. Theo thống kê của FAO (2017), các nước nhập khẩu măng tây hàng đầu gồm Mỹ (227.326 tấn), Hà Lan (12. đem lại giá trị giá trị kinh tế cao cho các nước xuất khẩu.

Tổng kim ngạch xuất khẩu măng tây năm 2019 là 1,4 tỉ đô la Mỹ. Ở Việt Nam, trồng măng tây cho thu nhập kinh tế khá cao so với các loại rau củ quả khác, người trồng có thể lãi 300 triệu - 500 triệu đồng/ha/năm tùy theo kỹ thuật trồng và chăm sóc. Măng tây sau khi thu hoạch, ngoài được tiêu thụ dưới dạng rau tươi, măng tây còn được chế biến thành măng tây đóng hộp, trà túi lọc măng tây,…có giá trị kinh tế cao ( Nguyễn Văn Tạm, 2017).2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ măng tây trên thế giới và trong nước 1.1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ măng tây trên thế giới Ở các nước trên thế giới, Măng tây là một loại rau thực phẩm giàu dinh dưỡng được mọi người dùng phổ biến như rau xanh trong bữa ăn hàng ngày nhiều như người Việt Nam ăn rau Muống.